ACM wil toegang betaaldienstverleners tot platforms Big Tech

Geplaatst op 9 december 2020 door Ellen Timmer

In een nieuwsbericht van 1 december bepleit Autoriteit Consument & Markt (ACM) toegang voor betaaldienstverleners tot platforms van Big Tech en maakt melding van een studie over dat onderwerp. Uit een ander bericht kan worden afgeleid dat de ACM nog steeds gelooft in de concepten achter PSD2.

Betalingsgegevens zijn goud waard. Ik ben er nog niet van overtuigd dat de databeschermingsregelgeving burgers en organisaties voldoende beschermt tegen datagraaien in betalingsgegevens. Niemand weet wat de Amerikaanse internetgiganten en adtech bedrijven doen met alle gegevens die zij via honderden wegen verzamelen.

Mij lijkt dat het verspreiden van financiële gegevens door banken en betaaldienstverleners moet worden beperkt totdat de databescherming niet alleen theoretisch maar ook feitelijk in orde is.

 

Meer informatie:

ACM

Media

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Consultatie over verwerking persoonsgegevens verkeersongevallenregistratie

Geplaatst op 8 december 2020 door Ellen Timmer

In het kader van de bevordering van de verkeersveiligheid verwerkt de overheid in de verkeersongevallenregistratie persoonsgegevens met een relatie met het verkeer. Onlangs is een internetconsultatie gestart waarin de verkeersongevallenregistratie een van de onderwerpen is. In het voorstel wordt een wettelijke grondslag voorgesteld voor:

  • de verkeersongevallenregistratie, het Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland (BRON);
  • de implementatie de Europese richtlijn (EU) 2019/1936 over het voeren van verkeersveiligheidsbeleid.

De bedoeling is om in de Wegenverkeerswet 1994 een nieuw hoofdstuk aIA over verkeersveiligheidsbeleid op te nemen.

Verkeersongevallenregistratie
In het nieuwe hoofdstuk is vermeld dat het ministerie van verkeer de verkeersongevallenregistratie beheert waarin bijzondere categorieën van persoonsgegevens en persoonsgegevens van strafrechtelijke aard als bedoeld in de UAVG kunnen worden opgenomen, waarbij gebruik kan worden gemaakt van het burgerservicenummer.

Reden voor het wetsvoorstel is dat op dit moment de op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) vereiste wettelijke grondslag voor de verkeersongevallenregistratie ontbreekt. Voor de toelichting daarop wordt naar een afzonderlijk juridisch rapport verwezen. Verder is de door de AVG vereiste gegevensbeschermingsbeoordeling (data protection impact assessment, DPIA) gemaakt.

In de consultatietoelichting wordt het doel van de verkeersongevallenregistratie toegelicht. Onder meer dienen gegevens te worden geleverd aan de Europese Community Road Accident Database (‘CARE’). Europa levert gegevens door aan onder meer de WHO en de OECD. Verder worden de gegevens aan het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Volgens de consultatietoelichting zijn de volgende gegevens noodzakelijk:

a. Locatie van het ongeval en kenmerken van de locatie;
b. Datum en tijd van het ongeval;
c. Omstandigheden van het ongeval, zoals lichtgesteldheid, weer, etc;
d. Kenmerken van de vervoerswijze van de betrokkenen;
e. Aan de oorzaak gerelateerde kenmerken, zoals aard ongeval;
f. Kenmerken van slachtoffers, zoals ernst van de letsels, leeftijd, verkeersovertredingen.

In het kader van de onder f. genoemde persoonsgegevens worden in de toelichting ook geslacht en nationaliteit relevant genoemd.

Uit de toelichting blijkt dat er behoefte is aan registratie van meer gegevens, onder meer over ongevallen waarbij geen gemotoriseerd verkeer is betrokken, zoals fietsongevallen en ongevallen met gehandicaptenvoertuigen. Om die reden wil men ook gegevens betrekken van ambulancediensten, ziekenhuizen en verzekeringmaatschappijen. Dat maakt het gebruik van het burgerservicenummer noodzakelijk, want daarmee kunnen dubbeltellingen worden voorkomen, aldus de toelichting.

Een deel van de gegevens uit de registratie worden als open data aan burgers verschaft, volgens de toelichting op een zodanige wijze dat de betrokken personen niet kunnen worden herleid. Dat is anders bij de levering van gegevens aan overheidsinstanties verantwoordelijk voor de verkeersveiligheid. Opvallend is dat Europa meer gegevens krijgt dan de nationale overheidsinstanties  (je zou het omgekeerde verwachten).

In deze fase wordt nog geen advies van de Autoriteit Persoonsgegevens overgelegd. Wel wordt gemeld dat er advies is gevraagd aan deze autoriteit, evenals aan diverse andere instanties, zoals het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR), VNG en enige vervoerregio’s.

Verkeersveiligheidsbeleid
Verder wordt een bepaling voorgesteld die de mogelijkheid biedt om via een algemene maatregel van bestuur nadere regels te stellen in verband met het door de beheerders van een weg te voeren verkeersveiligheidsbeleid. Die regels hebben in ieder geval betrekking op de voor het verkeersveiligheidsbeleid relevante wegen, de procedures die wegbeheerders moeten uitvoeren om de verkeersveiligheid te waarborgen, eisen aan kennis en kunde van degenen die betrokken zijn bij het verkeersveiligheidsbeleid en de verslaglegging van dodelijke ongevallen.

 

Meer informatie:

Geplaatst in ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Tussenstand privatisering criminaliteitsbestrijding in Nederland | plan van aanpak witwassen

Geplaatst op 8 december 2020 door Ellen Timmer

Op 2 december stuurden de verantwoordelijke ministers (Financiën en Veiligheid) een brief aan de Tweede Kamer over de stand van zaken rondom de criminaliteitsbestrijdingsregelgeving (ook wel ‘witwasbestrijding’ genoemd). Bij die brief hoort een bijlage met een voortgangsoverzicht.

Privatisering van overheidstaken
Kenmerk van de witwasbestrijding is dat overheidstaken op het gebied van criminaliteitsbestrijding deels worden geprivatiseerd naar private ondernemingen die daar niet geschikt voor zijn, onder meer naar banken. Die private ondernemingen worden als ‘poortwachters’ aangeduid en volgens het vaste frame leidt de door de overheid gecreëerde bureaucratie tot minder misdaad. Het frame is in de brief terug te vinden in vrolijke marketingteksten, zoals “Uiteindelijk moet dit ertoe leiden dat criminaliteit niet loont en er minder geld wordt witgewassen in Nederland” en “Gezamenlijk moeten wij ervoor zorgen dat criminelen geen voet aan de grond krijgen“. Het kabinet meent dat Nederland koploper kan worden bij de aanpak van witwassen. Mogelijk wordt Nederland dan ook koploper op het gebied van risicogebaseerde discriminatie, zoals al met SyRI is gebeurd en met de toeslagenaffaire.

De brief spreekt over “samenspraak met de betrokken partijen“, terwijl het voornamelijk grootbanken en andere grote ondernemingen zijn, met wie de overheid overleg pleegt.

Er wordt melding gemaakt van informatievoorziening door FIU-Nederland aan Wwft-plichtigen, zonder er bij te zeggen dat dit alleen degenen betreft die zich hebben aangemeld bij dit politie-onderdeel.

Wetgevende plannen
De al eerder aangekondigde plannen keren terug in de brief [1]. Voorts is vermeld dat het Verwijzingsportaal Bankgegevens zal worden ‘doorontwikkeld’, wat inhoudt dat saldo- en transactiegegevens kunnen worden opgevraagd. Het wetsvoorstel zal in de eerste helft van 2021 worden geconsulteerd.

Een volgens het kabinet voor de criminaliteitsbestrijding belangrijk wetsvoorstel, inzake de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden, is op 7 oktober jl. in de Tweede Kamer besproken. Dat wetsvoorstel kan er voor zorgen dat de calamiteiten die zich bij de Belastingdienst hebben voorgedaan rondom toeslagenaffaire en het ‘Combiteam Aanpak Facilitators‘ (CAF) [2] zich verder kunnen verspreiden. Want de kern van de gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden is om tot risicoprofielen te komen.

Het kabinet verheugt zich op de door Europa aangekondigde antiwitwasverordening (Anti-Money Laundering Regulation), die er voor kan zorgen dat degene die het spoor nog niet bijster was, de weg nu helemaal kwijt raakt. Tip voor het kabinet: als men de witwasbestrijding Europees wil harmoniseren, is ook harmonisering nodig op andere rechtsgebieden, zoals het rechtspersonenrecht.

Voortgang
De bijlage bij de brief is een voortgangsoverzicht met bekende thema’s [3]. Helaas staat de beperking van de schade die een gevolg is van de witwasbestrijding (onder meer de de-risking door banken en hun ondeskundige cliëntenonderzoek) nog niet op de agenda.

Onderzoek
Dit jaar wordt Nederland onderzocht door FATF, de internationale organisatie die zonder enige democratische controle witwasbestrijdingsregels opstelt. Het kabinet meent dat dit onderzoek een toetsing inhoudt of wetgeving en beleid voldoen en of de aanpak effectief is. In het licht van het sensationele rapport over Rusland zal me het benieuwen. Verder wordt de Nederlandse implementatie van de 4e Europese antiwitwasrichtlijn door de Europese Commissie onderzocht en is de Algemene Rekenkamer bezig met een onderzoek naar “de opbrengsten van de meldketen”

Ik ben benieuwd of er een instantie is die onderzoekt wat de echte problemen van deze regelgeving zijn.

 

—

[1] Verbod contante betaling vanaf € 3.000 voor handelaren, gegevensuitwisseling tussen Wwft-plichtigen, gezamenlijke transactiemonitoring door banken en nieuwe maatregelen trustkantorensector.

[2] Over de ‘Fraude Signalerings Voorziening‘ (FSV) en ‘Combiteam Aanpak Facilitators‘ (CAF) (lees onder meer dit) is in de Tweede Kamer veel te doen (geweest). Enige informatie is op dit  blog bij de tag SyRI en de tag FSV te vinden, lees onder meer dit bericht. Er zijn vele parlementaire stukken, onder meer:

Zoek in de parlementaire stukken op onder meer: Fraude Signalering Voorziening (FSV), CAF, toeslagen(affaire), voortgangsrapportage toeslagen, hersteloperatie kinderopvangtoeslag.

[3] Notarissen zijn volgens die bijlage ‘andere financiële instellingen’, zie pagina 3. Dat is een vergissing.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Trustkantoren, Ubo-register | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Bancaire verhulling | Wwft, heridentificatie

Geplaatst op 7 december 2020 door Ellen Timmer

Al eerder schreef ik over de onvolledige informatie die banken verschaffen over verificatie van de identiteit en het cliëntenonderzoek op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Een mooi staaltje is te vinden in het Radar-artikel Waarom maakt Aegon of Knab 1 eurocent over op mijn rekening?

1. Adres- en contactgegevens
Uit de screenprint in het artikel blijkt dat de bank schrijft: “Geef uw adres- en contactgegevens voor 24 december 2020 door via onze Servicedesk“. Daar zal een klant niet op reageren, want die gegevens heeft de bank al.

2. Opnieuw identificeren
Radar schrijft dat het er de bank om zou gaan dat de klanten zich ‘opnieuw identificeren’ en vertelt er niet bij dat dit op grond van de Wwft alleen bij de aanvang van de relatie hoeft. Anders gezegd, het hoeft maar één keer en op grond van de Wwft is verversen niet nodig. (Er kunnen andere redenen zijn, maar die noemen Aegon en Knab niet. Zij verschuilen zich achter de Wwft.)

3. Cliëntenonderzoek Wwft
De aap komt uit de mouw als wordt doorgeklikt naar aegon.nl/id, want daar staat dat je je als klant “de komende tijd opnieuw [moet] identificeren en een aantal vragen beantwoorden over je rekening“. In verhullende taal wordt gezegd dat het ter bescherming van de geadresseerde klant is,  wat onjuist is, de bank wil onderzoeken of zijn klant een crimineel is.

Overigens ben ik heel benieuwd hoe effectief dit klantenonderzoek is en hoe het komt dat banken geen gebruik maken van de informatie die zij al uit het betalingsverkeer kunnen halen. Mij lijkt het stellen van vragen aan consumenten onzinnig.

Tot slot
Het bovenstaande geeft mooi aan hoe deze banken hun bedoelingen verborgen houden:

1. Eerst vragen banken om iets wat ze al hebben: adres- en contactgegevens  (niet slim, grote kans dat de klant daar niet op reageert).
2. Dan roepen ze ‘heridentificatie‘ terwijl dat helemaal niet hoeft, althans niet op grond van de Wwft.
3. Dan komen ze met ‘een paar vragen‘ over de rekening, waarmee ze zeggen de klant ‘beter te leren kennen’, waarbij de bank probeert te verhullen dat wordt nagegaan of de klant een crimineel is.

Het zou maatschappelijk betamelijk zijn als banken eerlijk zouden communiceren in plaats van hun werkelijke bedoelingen wit te wassen.

 

Tip voor de banken:
Deze witwassende aanpak werkt contraproductief.

 

Berichten op dit blog over heridentificatie door financiële instellingen, over witwasbestrijding door banken.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , | 2 reacties

Integere banken die mensenrechten schenden? | FATCA, sanctieregelgeving

Geplaatst op 7 december 2020 door Ellen Timmer

Het blijft bijzonder: de banken die zeggen dat zij zo ethisch bezig zijn. Bijvoorbeeld in het bericht “Ethische besluitvorming: stappenplan in NVB-whitepaper zorgt voor afgewogen besluit” [1]. Diezelfde banken vinden het volkomen normaal om Nederlanders die in de VS zijn geboren en daar slechts enkele jaren na hun geboorte gewoond hebben (Accidental Americans [2]) van het bancaire stelsel af te sluiten. Mensenrechten gelden kennelijk alleen voor misstanden buiten Europa en onze grote vriend de VS schendt nooit mensenrechten (zouden de banken het normaal vinden dat de VS de aanklager van het Internationale Strafhof op de sanctielijst heeft geplaatst?).

Inmiddels verschenen er nieuwe artikelen over de manier waarop banken met Accidental Americans omgaan. Menno Tamminga schreef een artikel dat op 30 november in het NRC verscheen: Nederland kwispelt als schoothondje naar VS. Eva Smal publiceerde op 4 december in hetzelfde medium ‘Onbedoelde Amerikanen’ blijven in de klem, nu meer banken rekeningen afsluiten.

Ik ben benieuwd wanneer de banken hun ethische besluitvorming op de FATCA-slachtoffers gaan toepassen.

 

—

[1] Overigens blijft het opmerkelijk dat bankentoezichthouder DNB veronderstelt dat banken kennis van fiscaal recht hebben, lees Uitnodiging webcast fiscale integriteit. In mijn artikel voor het Tijdschrift voor Compliance heb ik uitgelegd dat dit een onjuiste veronderstelling is.

[2] Meer informatie op deze pagina. Andere FATCA-artikelen zijn op deze pagina te vinden.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Sanctieregels | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Er is meer nodig om internetbankieren veiliger te maken

Geplaatst op 6 december 2020 door Ellen Timmer

Cybercrime neemt toe en richt zich ook tegen gewone burgers. Dit is tot de banken doorgedrongen, zo blijkt uit berichtgeving over versterking van het Landelijk Meldpunt Internet Oplichting (LMIO), waaraan banken mee werken.

Teleurstellend is dat uit de berichtgeving niet blijkt dat banken stoppen met eigen onveilige processen, zoals:

  • Stoppen met het gebruik van e-mail (anders dan Knab in dit bericht). Het Wwft-cliëntenonderzoek bij banken gaat altijd per e-mail, wat zeer riskant is (lees over de onveiligheid van e-mail). Ik weet dat ING, Rabobank, ABN Amro en Volksbank en haar dochters geen veilig kanaal hebben voor de uitwisseling van vertrouwelijke klantgegevens. Ik ben van mening dat dit laakbaar en maatschappelijk onbetamelijk is. (Overigens zijn er banken die belangrijke algemene mededelingen alleen via de bank-app versturen.)
  • Klanten niet meer vragen zich telefonisch te identificeren met algemeen bekende gegevens zoals voor- en achternaam, adres, geboortedatum en rekeningnummer.
  • Stoppen met onveilige heridentificatie-praktijken (zoals het per e-mail sturen van een kopie-ID). (Lees over heridentificatie ook dit.)

Het risico op cybercrime wordt bevorderd doordat mensen niet leren dat e-mail onveilig is. Ook wordt niet uitgelegd dat je zo weinig mogelijk persoonsgegevens aan datagraaiers als Facebook en Google moet geven, want de asociale media zijn een onuitputtelijke bron van informatie voor cybercriminelen.

Het is tijd voor forse maatregelen door banken!

 

Meer informatie:

 

Aanvulling 30 december 2020
Artikel NVB toegevoegd.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Belgische wet ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken van het grootbedrijf ten nadele van mkb-leveranciers in werking

Geplaatst op 5 december 2020 door Ellen Timmer

Eerder schreef ik over de Belgische wet die beoogt oneerlijke handelspraktijken van het grootbedrijf ten nadele van het mkb (in het Vlaams ‘kmo’) te bestrijden. Deze wet is op 1 december 2020 in werking getreden. Lees de informatie van de Belgische overheid in Zelfstandigen en kmo’s: gedaan met de wet van de sterkste! van 1 oktober jl.:

Zelfstandigen en kmo’s: gedaan met de wet van de sterkste!
Ondernemingen met een zwakke onderhandelingspositie ten opzichte van een sterkere handelspartner zijn nu beter beschermd tegen misbruiken. Dat danken ze aan recente wetgeving die in drie fases, tussen 1 september 2019 en 1 december 2020, in werking treedt. Die wetgeving maakt een einde aan misleidende marktpraktijken, misbruik van economische afhankelijkheid of het gebruik van oneerlijke bedingen in de relaties tussen ondernemingen. Op 1 oktober 2020 gaat een informatiecampagne van start.

Stopzetting van de bevoorrading, willekeurige prijsverhogingen, gedwongen aankopen, enz. Bedrijven zijn niet immuun voor misbruik door hun machtigere handelspartners.

Hoewel de wet de consument al lang tegen dergelijke praktijken beschermt, was dat voor bedrijven onvoldoende het geval.

Daarom biedt een nieuwe wetgeving, die in drie fases in werking treedt (tussen 1 september 2019 en 1 december 2020), nu ook ondernemingen een betere bescherming in hun handelsbetrekkingen (b2b) tegen misbruik van economische afhankelijkheid. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer een detailhandelaar een contract met een verkoper aangaat voor de aankoop van een product noodzakelijk voor zijn handel en de verkoper plots besluit om de levering te stoppen of de prijs van dat product buitensporig te verhogen. Dat gebeurt op willekeurige basis en zonder de detailhandelaar de mogelijkheid te geven om binnen een redelijke termijn, onder redelijke voorwaarden en tegen redelijke kosten een beroep te doen op een andere gelijkwaardige bevoorradingsbron.

Naast dat soort misbruiken biedt de wet ook een betere bescherming tegen:

  • agressieve marktpraktijken: een onderneming probeert bijvoorbeeld een dienst of product op te dringen aan een andere onderneming zonder dat die daarom gevraagd heeft. De onderneming wordt gevraagd om de prijs te betalen, het product vervolgens te houden of terug te sturen (zelfs zonder kosten);
  • bedrieglijke marktpraktijken: na ontvangst van een product komt een bedrijf er bijvoorbeeld achter dat het product niet aan de beloofde kwaliteitscriteria voldoet, of dat het van een ander, veel minder bekend merk is;
  • oneerlijke bedingen: ze staan vaak in kleine letters in contracten vermeld, kunnen onaangename verrassingen inhouden en inbreuk maken op de rechten van ondernemingen. Voorbeeld: een clausule die een bedrijf vrijstelt van elke aansprakelijkheid in geval van fraude of een ernstige fout van zijn kant.

Een informatiecampagne voor zelfstandigen en kmo’s
Wat zijn de beoogde situaties en de betrokken ondernemingen? Welke praktijken zijn nu verboden? Hoe reageer ik wanneer zo’n situatie zich voordoet? Tot wie moet ik me richten in geval van misbruik?

Om al die vragen te beantwoorden en de nieuwe regels bekend te maken, lanceert de FOD Economie een online informatiecampagne voor zelfstandigen en kleine ondernemingen, die vaak niet over een juridische dienst beschikken om hen te ondersteunen. De campagne neemt de vorm aan van informatieboodschappen op sociale netwerken, een duidelijke en toegankelijke brochure die ter beschikking wordt gesteld aan de ondernemers: “Gedaan met de wet van de sterkste! Voor een eerlijkere concurrentie: voortaan kunnen zelfs de kleinste ondernemingen doorwegen” en een website met alle nuttige informatie: https://neenaandewetvandesterkste.be

De campagne “Gedaan met de wet van de sterkste” is een initiatief van de minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s en begint op 1 oktober 2020.

 

Meer overheidsinformatie door de Belgische Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (FOD Economie):

 

Informatie uit private hoek:

 

Aanvulling 6 oktober 2021
GTAI geeft in een bericht van 28 september jl. informatie over de nieuwe Belgische regels: Bessere Bekämpfung verspäteter B2B Zahlungen in Belgien (Duitstalig). De wet inzake de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties is hier (Nederlandstalig) te vinden.

Geplaatst in Handelsrecht | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Werknemers bespioneren met digitale middelen | AVG

Geplaatst op 4 december 2020 door Ellen Timmer

In de techniek is er een simpele regel: alles wat kan gebeurt.

IT kan worden gebruikt om mensen permanent te volgen, hen te analyseren en het te beïnvloeden. Daarmee zijn Facebook, Google en vele anderen bezig, ook de overheid is zeer geïnteresseerd. De hulpmiddelen komen eveneens ter beschikking van werkgevers. Zij kunnen gebruik maken van allerlei software.

Workplace Analytics van Microsoft
Onder meer betreft dat volgens diverse berichten de Microsoft software die met ‘Workplace Analytics‘ wordt aangeduid. Lees over deze software:

Microsoft ontkent dat Workplace Analytics een surveillance tool is. Gelet op de slechte staat van dienst van deze internetgigant, is het de vraag of we dit kunnen geloven.

 

 

Rathenau: Meer discussie nodig over digitale monitoring van werkenden
Het Rathenau Instituut publiceerde in april een rapport en plaatste op 4 november jl. op de site een nieuwsbericht waarin wordt herinnerd aan het eerdere onderzoek: Meer discussie nodig over digitale monitoring van werkenden. Introductie:

Sociale partners en de overheid moeten het gesprek aangaan om grenzen te stellen aan de inzet van digitale technologie in de werkrelatie. Die boodschap had het Rathenau Instituut vanmorgen in de Tweede Kamer bij de presentatie van het rapport Werken op waarde geschat. Op verzoek van de commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzocht het Rathenau Instituut de rol die digitale monitoringstechnieken spelen op de werkvloer en hun invloed op de kwaliteit van het werk

Het Rathenau Instituut publiceerde in april 2020 het onderzoek ‘Werken op waarde geschat – Grenzen aan digitale monitoring op de werkvloer door middel van data, algoritmen en AI’, aankondiging, rapport, veel gestelde vragen.

Digitale monitoring van personeel
Een greep uit de andere berichten over digitale monitoring van personeel:

Achtergrond AVG en arbeid

Zoeken op ‘workplace surveillance’ en ‘employee monitoring’ levert veel Engelstalig materiaal op, ook reclame voor software.

 

Geplaatst in Arbeidsrecht, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | 1 reactie

Ondoordacht plan registratie uiteindelijk belanghebbenden door politieke partijen | Evaluatiewet Wfpp

Geplaatst op 4 december 2020 door Ellen Timmer

Soms bekruipt mij het gevoel dat de deskundigen die de overheid adviseren alleen artikelen van onderzoeksjournalisten lezen. Dat kwam ook bij me op toen ik het advies van de Commissie-Veling over financiering van politieke partijen las, de commissie schreef:

Bij giften van rechtspersonen vanaf het drempelbedrag moeten partijen de naam en het adres van de rechtspersoon melden. Anders dan bij giften van natuurlijke personen wordt bij dergelijke giften niet altijd duidelijk wie er achter zo’n rechtspersoon ‘schuilgaat’. Bij een gift van een zogeheten brievenbusfirma is tot nu toe het melden van een postbus en postcode voldoende. Het kan daardoor heel moeilijk zijn om te achterhalen wie de personen achter zo’n brievenbusfirma zijn.

De commissie is van mening dat dit risico’s voor de transparantie van de financiering met zich mee kan brengen en raadt daarom aan om deze regelgeving aan te scherpen. Zij stelt voor om de partijen te verplichten om bij giften van 2500 euro of meer van rechts- personen, naast de naam, het adres en de hoogte van de gift ook te melden wie de eigenaren/bestuurders van de desbetreffende rechtspersoon zijn.

De opmerking van de commissie is vreemd, allereerst omdat we in Europa overal handelsregisters kennen, waarin alle rechtspersonen zijn ingeschreven, zodat bekend is wie de statutair bestuurders zijn. Voorts is onjuist dat het in het algemeen moeilijk zou zijn om te achterhalen wie er achter rechtspersonen zit, zeker nu wordt voorgesteld om donaties aan politieke partijen van buiten de EU te verbieden [*]. Verder lijkt de commissie te denken dat alle rechtspersonen ‘brievenbusfirma’s’ zijn, hetgeen onjuist is. Geen idee waar de commissie aan denkt bij een brievenbusfirma, het is geen wettelijk begrip.

De commissie lijkt er voorts niet van op de hoogte te zijn dat er overal in Europa registers van uiteindelijk belanghebbenden (ubo-registers) zijn gecreëerd waarin de uiteindelijk belanghebbenden (ubo’s) van rechtspersonen en andere entiteiten worden geregistreerd. Evenmin wordt door de commissie de vraag besproken waarom politieke partijen hun eigen ubo-registratie zouden moeten voeren naast de nationale ubo-registers.

Registratie van de ubo van de donateur | wetsvoorstel Evaluatiewet Wfpp
Naar aanleiding van het advies van deze commissie is door de minister van Binnenlandse Zaken een wetsvoorstel ingediend, waarin het aan politieke partijen wordt verboden giften van buiten de EU aan te nemen, tenzij het Nederlandse kiesgerechtigden zijn die buiten de EU wonen.

In het wetsvoorstel Evaluatiewet Wfpp staat dat de politieke partijen de ubo’s van hun donateurs moeten gaan registreren, waarbij naar het advies van de Commissie-Veling wordt verwezen.

Dit is een onbegrijpelijk voorstel. Ten eerste valt niet in te zien waarom het correct registreren door de politieke partij van de gegevens van de rechtspersoon of andere entiteit (zoals KvK-nummer en andere identificerende gegevens) niet voldoende zouden zijn. Op basis daarvan kan in het handelsregister worden nagegaan om wie het gaat. Ten tweede is niet gemotiveerd waarom er naast de ubo-registers in de lidstaten van de EU een aparte registratie door politieke partijen zou moeten worden bijgehouden.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken doet er goed aan de registratie van ubo’s te heroverwegen.

 

Meer informatie:

Nieuwsbericht ministerie BZK:

Wijziging van de Wet financiering politieke partijen
Nieuwsbericht | 03-12-2020 | 17:17

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft vandaag een wetsvoorstel voor een wijziging van de Wet financiering politieke partijen (Wfpp) bij de Tweede Kamer ingediend.
Met de wijzing van de wet wordt straks onder meer de transparantie van giften aan politieke partijen en hun neveninstellingen vergroot. Ook moet bijvoorbeeld duidelijk worden gemaakt wie de natuurlijke personen achter rechtspersonen zijn die een gift doen aan een politieke partij. De wijzigingen komen voort uit adviezen van de commissie Veling.
Daarnaast worden giften van buiten de Europese Unie aan Nederlandse politieke partijen verboden. Uitzondering hierop vormen giften van Nederlandse kiesgerechtigden die buiten de EU wonen. Verder worden politieke partijen verplicht om alle, ook de kleinste, giften openbaar te maken die zij krijgen uit andere EU-lidstaten. Aanleiding daarvoor is het toegenomen risico op buitenlandse beïnvloeding van onze democratie. Voor de openbaarmaking van giften uit Nederland blijft de drempel van € 4.500 per donateur per jaar gelden.

Transparantie
Minister Ollongren onderstreept het belang van transparantie: ‘Politieke partijen zijn een belangrijke pijler van onze parlementaire democratie. Voor het vertrouwen in onze democratie is transparantie over wat de herkomst is van het geld dat je ontvangt als politieke partij heel belangrijk. Daarbij is buitenlandse inmenging onwenselijk en daar willen we onze democratie voor behoeden.’

Wet op de Politieke Partijen
De gewijzigde Wet financiering politieke partijen wordt straks ondergebracht in een nieuwe Wet op de politieke partijen, die het kabinet op dit moment in voorbereiding heeft. Het doel hiervan is om de positie van politieke partijen te versterken. In deze wet zullen in elk geval de bestaande organisatorische eisen die nu al in de Kieswet en de Wfpp zijn vastgelegd, worden samengevoegd. Daarnaast gaat het kabinet onder meer kijken naar de mogelijkheden om regels over digitale campagnevoering in deze wet op te nemen, zoals microtargeting (het in beeld brengen van – voorkeuren van – potentiële kiezers). Deze Wet op de politieke partijen is in voorbereiding.

 

Wetsvoorstel Evaluatiewet Wfpp zoals op 2 december ingediend:

 

[*] Bij de overheid is een schat aan informatie aanwezig, bijvoorbeeld bij de Belastingdienst. De tekst uit het advies is onbegrijpelijk en wordt ook niet toegelicht.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Ubo-register | Tags: , , , , , | 1 reactie

Wetsvoorstel transparantie maatschappelijke organisaties ingediend | donateursinformatie, publicatieplicht stichtingen

Geplaatst op 3 december 2020 door Ellen Timmer

De minister voor Rechtsbescherming heeft vorige maand een voorstel voor een Wet transparantie maatschappelijke organisaties (Wtmo) bij de Tweede Kamer ingediend. In dat voorstel is het eerdere plan – dat persoonsgegevens van donateurs openbaar gemaakt moesten worden – verlaten.

Het wetsvoorstel gaat niet over politieke partijen. In de memorie van toelichting is vermeld dat giften aan politieke partijen vanuit landen buiten EU/EER zullen worden verboden en dat alle overige giften openbaar moeten worden. Dit wordt in een aparte wet geregeld.

Registratie donateursgegevens en informatieverplichting 
Het wetsvoorstel creëert een informatieverplichting voor ‘maatschappelijke organisaties’, te weten: stichtingen, verenigingen, organisaties waarvan kerkgenootschappen deel uitmaken en voor buitenlandse entiteiten die vergelijkbaar zijn met de voornoemde rechtspersonen naar Nederlands recht en die duurzaam in Nederland activiteiten uitoefenen.

Die informatieverplichting heeft betrekking op donaties, wat het volgende omvat:

  • geldelijke bijdragen (exclusief overheidssubsidies);
  • bijdragen in natura, inclusief op geld waardeerbare diensten.

Op verzoek dienen maatschappelijke organisaties informatie te verschaffen over donaties die een herkomst van buiten de EU/EER hebben. Voor de donatiegegevens moet een bewaarplicht van zeven boekjaren gaan gelden. Deze verplichtingen zullen een praktisch effect hebben voor alle maatschappelijke organisaties. Zij zullen hun administratie zodanig moeten inrichten dat aan de hierna genoemde informatieverzoeken kan worden voldaan.

Bij donaties in natura lijkt me dat dit praktische problemen op kan leveren. Ook bij geldelijke bijdragen kan dat aan de orde zijn. In principe omvat het giften in civielrechtelijke zin, aldus de memorie van toelichting, maar ook erfstellingen en legaten:

Donaties betreffen geldelijke bijdragen van rechtspersonen en van natuurlijke personen. Het kunnen zowel donaties betreffen die contant worden gedaan als via overschrijvingen door een financiële instelling. Het gaat om alle giften ontvangen van derden. Onder een gift wordt ingevolge artikel 7:186, tweede lid, BW iedere handeling aangemerkt die er toe strekt dat degene die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt. Rente of rendement op eigen vermogen worden daartoe niet gerekend, evenmin als subsidies. Naar aanleiding van de consultatiereacties is verduidelijkt dat met betrekking tot het begrip subsidie wordt aangesloten bij het normale taalgebruik en wordt gedoeld op alle geldelijke steun van overheidswege die wordt verkregen na een aanvraag daartoe krachtens een wettelijke regeling. (…)

Ledencontributies worden niet als donatie beschouwd. Verder is naar aanleiding van enkele consultatiereacties verduidelijkt dat erfstellingen en legaten onder de begripsomschrijving van donatie vallen. Hoewel erflaters op het moment van hun gift door middel van een erfstelling of legaat overleden zijn en daarom financiële beïnvloeding niet direct voor de hand ligt, worden erfstellingen en legaten bij leven vastgelegd en kan daarmee de ongewenste inmenging in de Nederlandse rechtsorde, al dan niet via nabestaanden, worden bewerkstelligd. Verder is in reactie op de consultatie opgemerkt dat er niet voor is gekozen om voor het begrip donatie aansluiting te zoeken bij de schenking, zoals geregeld in artikel 7:175 BW. Schenking is een meerzijdige rechtshandeling, terwijl bedoeld is het wetsvoorstel ook van toepassing te laten zijn op eenzijdige rechtshandelingen, zoals giften. Via de schakelbepaling van artikel 7:186, eerste lid, BW is titel 7.3 (inzake schenking) overigens van overeenkomstige toepassing, voor zover de strekking daarvan in verband met de aard van de handeling zich daartegen niet verzet.

De bedoeling is dat de feitelijk ontvangen bedragen in de financiële verantwoording worden opgenomen:

Voor de openbaarmakingsverplichting wordt uitgegaan van feitelijk ontvangen bijdragen.

De bevoegdheid om informatie te vragen wordt toegekend aan de burgemeester, aan een groot aantal in de Handelsregisterwet genoemde personen en instanties en aan het Openbaar Ministerie (bij ernstige twijfel of de wet of de statuten te goeder trouw worden nageleefd dan wel het bestuur naar behoren wordt gevoerd). Bij niet-naleving kunnen allerlei sancties worden opgelegd.

In het wetsvoorstel wordt een nieuw fenomeen gecreëerd, de ‘tussenpersoon’. Volgens het voorstel is dat iemand die een donatie geeft in opdracht van een persoon die zijn woonplaats of, ingeval van een rechtspersoon, zijn zetel buiten een EU-lidstaat heeft. Zo’n tussenpersoon is verplicht om de gegevens van zijn opdrachtgever aan de maatschappelijke organisatie te verschaffen.

Introductie in de memorie van toelichting:

Het eerste deel van het wetsvoorstel betreft maatschappelijke organisaties in den brede: stichtingen, verenigingen, kerkgenootschappen en buitenlandse rechtspersonen of andere juridische entiteiten die daarmee vergelijkbaar zijn. Het wetsvoorstel beoogt tegen te gaan dat onwenselijke buitenlandse beïnvloeding in deze maatschappelijke organisaties optreedt als gevolg van ontvangen donaties. Daartoe krijgen de burgemeester, het openbaar ministerie (hierna ook: OM) en andere specifiek aangewezen overheidsinstanties de bevoegdheid om bij een maatschappelijke organisatie gericht navraag te kunnen doen naar buitenlandse giften en, als deze substantieel blijken, verdere navraag te doen naar de persoon van de donateur. Dat zou een burgemeester bijvoorbeeld kunnen doen wanneer de openbare orde in het gedrang komt door problematisch gedrag van een maatschappelijke organisatie. Het wetsvoorstel geeft zo een kader voor een individuele, organisatiegerichte benadering. Een organisatie die niet meewerkt, maakt zich schuldig aan een economisch delict, terwijl dwarsliggende bestuurders de oplegging van een bestuursverbod riskeren.

Publicatieplicht stichtingen
Een tweede onderdeel van het wetsvoorstel is de lang verwachte publicatieplicht voor stichtingen. Voorgesteld wordt een nieuw artikel 299b in Boek 2 Burgerlijk Wetboek op te nemen, waarin staat dat een niet jaarrekeningplichtige stichting [1] verplicht is de balans en staat van baten en lasten bij het handelsregister te deponeren. Aan de balans en staat van baten en lasten worden geen nieuwe inhoudelijke eisen gesteld. De gedeponeerde stukken worden niet openbaar gemaakt.

Verder wordt voorgesteld in de Handelsregisterwet 2007 een nieuw artikel op te nemen waarin staat dat een ruime groep van overheidsinstanties [2] het recht hebben om de balans en staat van baten en lasten in te zien. Ook het Bureau Financieel Toezicht (BFT) krijgt een dergelijk inzagerecht, terwijl dit de Wwft-toezichthouder is voor notarissen, juristen, accountants- en administratiekantoren. BFT heeft geen eigen opsporingsrol, zodat ik niet begrijp waarom deze organisatie een dergelijke bevoegdheid zou moeten hebben.

Blijkens de memorie van toelichting veronderstelt de minister van Rechtsbescherming dat met deze publicatieplicht misbruik van financieel-economische aard, zoals witwassen en terrorismefinanciering, wordt tegengegaan. Het voorstel is mede gebaseerd op de Nederlandse National Risk Assessment (NRA) terrorismefinanciering, waarin aan stichtingen een hoog risico op het gebied van terrorismefinanciering wordt toegedicht [3].

Uit de toelichting wordt niet duidelijk waarop is gebaseerd dat deze publicatieplicht misbruik van financieel-economische aard zal tegen gaan. Dat is nu ook niet het geval met de al geldende publicatieplicht voor kleine bv’s en nv’s.

Tot slot
Met het wetsvoorstel heeft het kabinet het plan verlaten om alle maatschappelijke organisaties te belasten met openbaarmaking van donateurs die meer dan 4.500 euro doneren, zoals oorspronkelijk de bedoeling was. Het huidige voorstel heeft praktische gevolgen, want organisaties zullen zeven jaar lang donatiegegevens moeten registreren op de door de overheid gewenste wijze. Dit kan administratieve lasten opleveren aangezien een onderscheid moet worden gemaakt tussen donateurs van binnen EU/EER en daarbuiten en er inzake de laatste groep extra gegevens moeten worden geadministreerd.

De publicatie van de balans en staat van baten en lasten lijkt geen extra last op te leveren, waarbij kan worden aangetekend dat er geen aanwijzingen zijn dat deze publicatieplicht misbruik van financieel-economische aard zal tegen gaan.

 

Meer informatie:

 

Noten
[1] Commerciële stichtingen zijn al jaarrekeningplichtig op grond van titel 9 Boek 2 Burgerlijk Wetboek. Volgens de memorie van toelichting vallen semipublieke stichtingen die op basis van sectorspecifieke regelgeving een aan titel 9 gelijkwaardige jaarrekening moeten opmaken en openbaar maken ook niet onder het wetsvoorstel. Ik kon niet vinden waar dat staat.
[2] Onder meer het Openbaar Ministerie, politiemensen, Bureau Bibob, de Belastingdienst, DNB, AFM, BFT en FIU-Nederland.
[3] In de NRA wordt de not-for-profit op een onzorgvuldige manier in het verdachtenbankje gezet. Ik had geen tijd om het rapport te fileren. Het is jammer dat de zogenaamde experts die input aan de NRA hebben geleverd geen deskundigen op het gebied van de not-for-profit hebben geraadpleegd.

 

Dit artikel verscheen eerder op het weblog ondernemingsrecht.

 

Aanvulling 7 december 2020
Het rapport van WODC toegevoegd als informatiebron.

Aanvulling 19 januari 2021
In het FD stond de opinie van Peter Goes Sander Dekker zet symboolwet door ten koste van goedwillende stichtingen. Hij signaleert de vernietigende kritiek van de Raad van State en besluit met:

Het is zoals Arjen Lubach vorig jaar treffend concludeerde: ‘Wat wij eigenlijk nodig hebben is een minister ter bescherming tegen de minister voor Rechtsbescherming.”

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Not-for-profit, Rechtspersonenrecht, Stichting en vereniging | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie