FATCA en de Accidental Americans

Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) is een Amerikaanse wet, die sinds omstreeks 2013 via door de Verenigde Staten (VS) gesloten verdragen doorwerkt in de hele wereld.

FATCA in Nederland
Nederland heeft op 18 december 2013 een verdrag (Trb. 2014, 22), hierna: ‘FATCA-verdrag’, gesloten. Op basis van het FATCA-verdrag is in Nederland regelgeving tot stand gekomen, onder meer een wijziging van het Uitvoeringsbesluit internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen en het Uitvoeringsbesluit Belastingwet BES. Op grond van dat besluit zijn administratieplichtigen, onder meer banken en betaaldienstverleners, verplicht de op grond van het FATCA-verdrag vereiste gegevens te verschaffen aan de Belastingdienst. Die verplichtingen zijn in artikel 2a van het Uitvoeringsbesluit te vinden.

Accidental Americans
Door middel van de verdragen wordt het afwijkende systeem van belastingplicht dat de VS kent, opgelegd aan burgers die geen Amerikaans paspoort hebben, de zgn. ‘Accidental Americans’. Dit zijn mensen die geboren zijn in de VS uit buitenlandse ouders en die kort na de geboorte terug zijn gegaan naar Europa (of elders). Verder omvat deze groep de mensen die buiten de VS geboren zijn en een Amerikaanse ouder hebben. De Accidental Americans moeten in de VS aangifte doen over hun wereldinkomen. Veel Accidental Americans hebben pas door de op grond van FATCA gesloten verdragen ontdekt dat zij belastingplichtig zijn in de VS.

De VS is naast Eritrea het enige land op de wereld dat dergelijke niet-ingezetenen de verplichting oplegt om belastingaangifte te doen [1]. Veel Nederlandse Accidental Americans zijn van mening dat Nederland onrechtmatig en in strijd met hun mensenrechten en recht op privacy handelt door deze Amerikaanse praktijk te faciliteren.

Recht op een basisbetaalrekening 
Europese consumenten kunnen sinds 11 november 2016 aanspraak maken op een basisbetaalrekening. Dit is gebaseerd op een Europese richtlijn [2]. In Nederland is de aanspraak opgenomen in § 4.3.1.8. Basisbetaalrekening van de Wet op het financieel toezicht. De kernbepaling (artikel 4:71f lid 1 Wet op het financieel toezicht) luidt:

Een bank die in Nederland betaalrekeningen aan consumenten aanbiedt, stelt consumenten die rechtmatig in de Europese Unie verblijven op verzoek in de gelegenheid een basisbetaalrekening in euro’s aan te vragen en te gebruiken, ongeacht de nationaliteit of woonplaats van de consument en ongeacht enige andere grond als bedoeld in artikel 21 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Nederlandse banken verlangen van Accidental Americans dat zij een Amerikaans BSN, het zgn. TIN aanvragen. Als zij dat niet doen, zeggen de Nederlandse banken de relatie op. Dat baseren banken op het advies van een advocatenkantoor, dat beweert dat het Amerikaanse recht in Nederland zou gelden en dat het niet aanvragen van een TIN een aanwijzing van witwassen zou inhouden. Vreemd genoeg heeft dit advocatenkantoor in dit advies geen aandacht besteed aan het rapport van Garbarino en aan de resolutie van het Europees Parlement van 5 juli 2018, zie hierna.

Naar mijn mening handelen banken onrechtmatig door de relatie met Accidental Americans op te zeggen, zowel met betrekking tot de basisbetaalrekening als inzake andere producten. Voor zover ik weet is er nog geen rechtspraak over, zodat ik niet weet of de rechter mijn standpunt deelt.

Europees Parlement en FATCA
Het Europees Parlement heeft veel aandacht aan FATCA en aan de Accidental Americans besteed. Een commissie van het Europees Parlement heeft een deskundige, Carlo Garbarino, verbonden aan de universiteit van Milaan, opdracht gegeven tot het schrijven van een rapport (pdf), waarin uitvoerig wordt ingegaan op de gevolgen van FATCA voor Europa. Ook de Accidental Americans komen daarin uitvoerig aan bod.

Op 5 juli 2018 heeft het Europees Parlement een resolutie over FATCA aangenomen. In die resolutie wordt aandacht gevraagd voor de Accidental Americans:

1. Calls on the Member States and the Commission to ensure that the fundamental rights of all citizens, in particular those of ‘accidental Americans’, are guaranteed, especially the right to a private and family life, the right to privacy and the principle of non-discrimination, as laid down in the Charter of Fundamental Rights of the European Union and in the European Convention on Human Rights; (…)

3. Calls on the Commission to expedite its analysis of national transposition measures of the Payment Accounts Directive and to include in its assessment the situation of ‘accidental Americans’, dual citizens and US citizens legally resident in the EU, paying due attention to any discrimination by financial institutions against taxpayers legally residing in the EU and qualifying as ‘US persons’ for the purpose of FATCA; (…)

5. Stresses the importance of providing an adequate level of protection for personal data transferred to the US under FATCA, in full compliance with national and EU data protection law; calls on the Member States to review their IGAs and to amend them, if necessary, in order to align them with the rights and principles of the GDPR; urges the Commission and the European Data Protection Board to investigate without delay any infringement of EU data protection rules by Member States whose legislation authorises the transfer of personal data to the US IRS for the purposes of FATCA, and to initiate infringement procedures against Member States that fail to adequately enforce EU data protection rules;

6. Calls on the Commission to conduct a full assessment of the impact of FATCA and the US extraterritorial practice of CBT on EU citizens, EU financial institutions and EU economies, taking into account ongoing efforts in France and other Member States, and to explain if a serious discrepancy exists between EU citizens and/or residents in different Member States, especially as regards EU data protection rules and fundamental rights standards as a result of FATCA and ‘US indicia’; calls on the Commission to conduct a comprehensive assessment of the status of FATCA reciprocity, or the lack thereof, across the EU, and compliance by the US with its obligations under the various IGAs signed with Member States;

7. Calls on the Commission to assess and, if necessary, take action to ensure that the EU fundamental rights and values enshrined in the Charter of Fundamental Rights and the European Convention on Human Rights, such as the right to privacy and the principle of non-discrimination, as well as EU data protection rules, are respected in the context of FATCA and the automatic exchange of tax information with the US; (…)

9. Calls on the Commission and the Council to present a joint EU approach to FATCA in order to adequately protect the rights of European citizens (in particular ‘accidental Americans’) and improve equal reciprocity in the automatic exchange of information by the US;

10. Calls on the Council to mandate the Commission to open negotiations with the US on an EU-US FATCA agreement, with a view to ensuring the full reciprocal exchange of information, upholding the fundamental principles of EU law, as well as the Payment Accounts Directive, and allowing EU ‘accidental Americans’ to relinquish their unwanted US citizenship on a no-fees, no-filings, no-penalties basis.

 

Artikelen op dit blog
Artikelen over FATCA op dit blog zijn te vinden via de FATCA-tag.

 

Noten
[1] Zie het rapport (pdf) door Carlo Garbarino, geschreven in opdracht van een commissie van het Europese Parlement.
[2] Richtlijn 2014/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de vergelijkbaarheid van de in verband met betaalrekeningen aangerekende vergoedingen, het overstappen naar een andere betaalrekening en de toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties.

 

Bovenstaande tekst is tot en met 15 december 2019 bijgewerkt en is slechts bedoeld als algemene achtergrondinformatie. De informatie op dit blog kan na de bijwerkdatum door allerlei oorzaken verouderen. Neem voor advies contact met mij op.

 

Artikelen op dit blog

Zie de FATCA tag. Onder meer:

 

Artikelen door derden

(Niet compleet.)

2020

2019

Houdt er rekening mee dat de teksten van de genoemde artikelen na verloop van tijd kunnen verouderen of achterhaald kunnen raken.