Rectificatie bericht pseudo-ubo | Wwft

Het artikel over de pseudo-ubo van gisteren pas ik aan want de oplossing staat in de tekst. De genoemde categorieën gelden alleen voor de ubo die dat is “op grond van het houden van aandelen, stemrechten of een eigendomsbelang”. Overigens lijkt me het bij stemrecht nog steeds een uitdaging het percentage te bepalen.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Ubo-register | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Hacking the government and the end of Rule of Law | FinCEN leaks | AML, CFT

Yesterday the FinCEN-leaks have been made public by the same group of journalists that was responsible for Panama Papers. It has been silent to long, it seems. One of the most interesting aspects of the leaks is that journalists publish illegally obtained information from the Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN). After hacking private companies, hackers now have obtained a large quantity of data from a governmental authority.

Hacking the government
FinCEN is a U.S. governmental authority that has as its mission to:

safeguard the financial system from illicit use, combat money laundering and its related crimes including terrorism, and promote national security through the strategic use of financial authorities and the collection, analysis, and dissemination of financial intelligence

Is is quite extraordinary to steal from a governmental agency, as it may thwart judicial activities and harm people included in the files. The International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) and their media partners are publishing the data. ICIJ does not explain why it is obstructing governments. Journalists writing on the leaks are not talking about this aspect either. Their stories are about the delicious information they found on globally working banks and exciting criminals, offering the journalists opportunities for bashing banks again.

FinCEN on 1 September published a statement on the leaks:

Statement by FinCEN Regarding Unlawfully Disclosed Suspicious Activity Reports

Immediate Release
September 01, 2020

The Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) is aware that various media outlets intend to publish a series of articles based on unlawfully disclosed Suspicious Activity Reports (SARs), as well as other sensitive government documents, from several years ago. As FinCEN has stated previously, the unauthorized disclosure of SARs is a crime that can impact the national security of the United States, compromise law enforcement investigations, and threaten the safety and security of the institutions and individuals who file such reports. FinCEN has referred this matter to the U.S. Department of Justice and the U.S. Department of the Treasury’s Office of Inspector General.

According to the ICIJ the data were obtained from BuzzFeed News and transfered to them. ICIJ writes:

The documents were shared by BuzzFeed News with ICIJ and 108 media partners in 88 countries and include information on more than $2 trillion in transactions dated from 1999-2017 that had been flagged by the banks as suspicious.

The FinCEN leaks show that transparency now is exacted from both governments and private parties. No parliamentary process is necessary, here rules the law of the jungle. Those with the best hacking capabilities will obtain data and decide which part of the data is made public. And they will probably sell the information also to dark parties.

Private parties, like hackers, are in the position to ignore legislation when obtaining information, in that they have a better position than enforcement authorities. The journalists only provide the results to the public (without giving account on the selection they made and on the accurateness). This gives journalists a comfortable position.

End of democracy and rule of law?
This hacking of governments has interesting consequences. Is this the beginning of the end of democracy and rule of law? Will the role of investigation of crime be taken over by journalists and will trial by the media become the new normal?

Will anti-money laundering data brokers profit from this and will the journalistic activities result in a surveillance society in which every citizen will scrutinize its fellow-citizens?

I think this will happen, as fraud is everywhere; the great marketing machine of ICIJ and its friends will march further, only showing interest in sensational crime stories and ignoring the difficulties of private and governmental crime detection and prevention.


More information:


Statement on the leaks: Statement by FinCEN Regarding Unlawfully Disclosed Suspicious Activity Reports, 1 September 2020.


ICIJ calls itself a U.S.-based nonprofit and has world wide media-partners, including Het Financieele Dagblad and Trouw (the Netherlands); De Tijd, Knack, MO*, Le Soir (Belgium); and NDR, WDR and Süddeutsche Zeitung (Germany).

On their site the annual accounts are supposed to be found here but when I tried to look at the 2019-accounts I got the message:

This XML file does not appear to have any style information associated with it. The document tree is shown below.
<Message>The bucket you are attempting to access must be addressed using the specified endpoint. Please send all future requests to this endpoint.</Message>


No idea what to do with that. I am interested in a detailed specification on their donors and the contribution of each of them. They publish a list of donors, that include the famous Adessium Foundation (NL), the Nationale Postcode Loterij (NL), Soros’ Open Society Foundations and several American donors.

Under corporate documents I see no articles of association. The only refer to the legal regime (501(c)(3) non-profit organization in Washington, D.C.).

Some articles from others than journalists

Journalists proudly writing on the FinCEN burglary

Members of the FinCEN-leaks group:

Other journalists repeating the ICIJ-articles:

Other sources

  • The Dutch Anti-Money Laundering Centre (AMLC) on LinkedIn enthusiastically reported the Dutch part of the FinCEN leaks. They did not answer my question on leaking of Dutch police and FIU-NL information. Someone else commented that the FinCEN burglary is illegal and obstructs justice.
Geplaatst in English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d. | Tags: , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Het economisch belang van pseudo-ubo’s in het ubo-besluit | Wwft

Vandaag is het implementatiebesluit ubo-register [*] bekend gemaakt.

In de toelichting is vermeld dat het indelen in categorieën van economisch belang, zoals vermeld in het nieuwe artikel 35b lid 1 Handelsregisterbesluit 2008, niet voor pseudo-ubo’s geldt. Dat blijkt uit de tekst van de bepaling, die als volgt luidt:

In het geval een natuurlijke persoon wordt aangemerkt als uiteindelijk belanghebbende op grond van het houden van aandelen, stemrechten of een eigendomsbelang, wordt de omvang van het economisch belang van die uiteindelijk belanghebbende in het handelsregister aangeduid in een van de volgende klassen:

a. groter dan 25 tot en met 50 procent;
b. groter dan 50 tot en met 75 procent;
c. groter dan 75 tot en met 100 procent.


Voorts wordt verduidelijkt dat van ‘aanwijzen’ van pseudo-ubo’s geen sprake is: het volledige statutaire bestuur van een rechtspersoon, respectievelijke alle vennoten van een personenvennootschap zijn ubo (met een uitzondering voor commanditair vennoten).

Zoals bekend is raadselachtig welk nut het heeft dat pseudo-ubo’s in het ubo-register worden opgenomen.

[*] Officieel: Implementatiebesluit registratie uiteindelijk belanghebbenden van vennootschappen en andere juridische entiteiten.


Aanvulling 20:30 uur
Op 18 september jl. werden over de pseudo-ubo kamervragen beantwoord.

Aanvulling 22 september 2020
De passage over de categorie-indeling van de pseudo-ubo is verbeterd.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d., Ubo-register | Tags: , , , | 2 reacties

Stand van zaken nieuwste wijzigingswet Wwft

Het Ministerie van Financiën zorgt voor verwarring in de witwasbestrijding door de regelgeving te snel te veranderen. Als ze iets vergeten zijn komt er een ‘herstelwet’ waarin niet alleen technische wijzigingen staan. De ‘Herstelwet financiële markten 2020’ gaat alleen maar over de Wwft.

In de besluitenlijst van de procedurevergadering van de vaste commissie voor Financiën van 9 september jl. stond bij het agendapunt Herstelwet financiële markten 2020 dat het wetsvoorstel wordt aangemeld voor plenaire behandeling als hamerstuk.

Tekst uit de besluitenlijst:

Zaak: Nota naar aanleiding van het (nader) verslag – minister van Financiën, W.B. Hoekstra – 2 juli 2020
Nota naar aanleiding van het verslag – 35440-6
Besluit: Betrekken bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel.

Zaak: Nota van wijziging – minister van Financiën, W.B. Hoekstra – 2 juli 2020
Nota van wijziging – 35440-7
Besluit: Betrekken bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel.

• De nota van wijziging bevat twee aanvullingen op het oorspronkelijke wetsvoorstel. De eerste ziet op een meer specifieke definitie van ‘uiteindelijk belanghebbende’ in artikel 3:9a van de Wet op het financieel toezicht (Wft). De tweede aanvulling zorgt ervoor dat de kennisgevingsverplichting van artikel 3:29 Wft ook van toepassing wordt op uiteindelijk belanghebbenden van wisselinstellingen in Nederland of met een bijkantoor in Nederland.
• Daarnaast is een verschrijving in het wetsvoorstel verbeterd en is een tweetal onjuiste verwijzingen hersteld.

Zaak: Nota van wijziging – minister van Financiën, W.B. Hoekstra – 13 augustus 2020
Tweede nota van wijziging – 35440-8
Besluit: Betrekken bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel.

• Deze tweede nota van wijziging strekt ertoe om het wetsvoorstel Herstelwet financiële markten 2020 op enkele technische punten te verbeteren.

Zaak: Wetgeving – minister van Financiën, W.B. Hoekstra – 17 april 2020
Wijziging van de Wet op het financieel toezicht, de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, de Wet toezicht trustkantoren 2018 en enige andere wetten in verband met het herstel van gebreken en omissies bij de implementatie van Europese regelgeving op het terrein van de financiële markten (Herstelwet financiële markten 2020) – 35440
Besluit: Wetsvoorstel bij de griffie aanmelden voor plenaire behandeling als hamerstuk.

• Dit wetsvoorstel voorziet in het herstel van gebreken en omissies die zijn opgetreden bij de implementatie van Europese regelgeving op het terrein van de financiële markten. Vanwege het technisch herstelkarakter van het wetsvoorstel, beperkt het zich tot hetgeen noodzakelijk is voor een goede en correcte implementatie. Dit betekent dat het alsnog toepassen van lidstaatopties geen onderdeel uitmaakt van dit wetsvoorstel.
• Het voorstel van wet gaf de Afdeling advisering van de Raad van State geen aanleiding tot het maken van inhoudelijke opmerkingen (blanco advies).
• Het meest in het oog springende onderdeel van het wetsvoorstel betreft het invoeren van een verplichte reputatietoets voor uiteindelijk belanghebbenden van trustkantoren, wisselkantoren, kantoren voor het omwisselen van cheques, aanbieders van bewaarportemonnees en aanbieders van diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire valuta.


Een overzicht van Wwft-wetsvoorstellen is hier te vinden.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: | Een reactie plaatsen

Het trustkantoor en het rechtspersonenrecht | Cancun-uitspraak hof Amsterdam

Hoe belangrijk het is dat trustkantoren hun rol als statutair bestuurder serieus nemen, blijkt uit een groot aantal rechterlijke uitspraken, ook weer uit een recente uitspraak van Gerechtshof Amsterdam. In de uitspraak gewezen in een Cancun-zaak, waarbij een trustkantoor betrokken was werd het trustkantoor beschuldigd van onbehoorlijk bestuur. De vorderingen van de wederpartij waren door de rechtbank afgewezen, die het opnieuw probeerde in hoger beroep, maar ook daar mislukte de procedure.

Het hof gaf in overweging 3.9. aan dat voor het trustkantoor (Equity Trust) de normale principes van het rechtspersonenrecht gelden:

3.9. Het hof stelt voorop dat bij interne bestuurdersaansprakelijkheid ex artikel 2:9 (oud) BW, waarbij – zoals hier, gelet op de inhoud van de verwijten van Cancun II aan Equity Trust – de algemene gang van zaken aan de orde is, geldt dat indien het bestuur of een bestuur-der door de vennootschap vanwege zijn taakvervulling een ernstig verwijt te maken valt, álle bestuurders (collectief) jegens haar aansprakelijk zijn wegens onbehoorlijk bestuur, behoudens individuele disculpatie. Of sprake is van een ernstig verwijt dient te worden beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Het bestuur alsmede elke bestuurder is gehouden om zich te richten naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en om zorgvuldigheid te betrachten jegens al degenen die bij de vennootschap en haar onderneming zijn betrokken, ongeacht op wiens voordracht een bestuurder is benoemd. De omstandigheid dat Equity Trust een trustkantoor is, maakt in beginsel niet dat aan haar taakuitoefening lichtere of andere eisen dienen te worden gesteld.
Het oordeel van de Ondernemingskamer dat sprake is geweest van wanbeleid brengt voorts niet zonder meer mee dat Equity Trust aansprakelijk is jegens Cancun II ex artikel 2:9 (oud) BW (of uit hoofde van de managementovereenkomst) of dat dit voorshands moet worden aangenomen. Dit wordt niet anders doordat de Ondernemingskamer Equity Trust en haar medebestuurders op de voet van artikel 2:354 BW in de kosten van het onderzoek heeft veroordeeld. (…)

Vervolgens bespreekt het hof de feiten en komt het tot de conclusie dat geen sprake is van een ernstig vrwijt of schending van de managementovereenkomst.


Dit artikel verscheen eerder op de site van Compliance Platform Trustkantoren.

Geplaatst in Bestuur en toezicht bij rechtspersonen, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Rechtspersonenrecht, Trustkantoren | Tags: | Een reactie plaatsen

Ubo-register lastig voor crimineel, maar ook voor goedwillende begunstigde

Hoogleraar ondernemingsrecht en advocaat Gerard van Solinge publiceerde in het FD een kritisch artikel over het ubo-register, “UBO-register lastig voor crimineel, maar ook voor goedwillende begunstigde” (betaalmuur). Hij geeft een korte uitleg van de regelgeving en besluit met:

De UBO-regels zullen in de praktijk tot vragen leiden. Bij ingewikkelde (concern)structuren met buitenlandse vertakkingen zal het niet altijd meteen duidelijk zijn wie de UBO’s zijn. Gecompliceerd is ook de al genoemde jaarlijks wisselende UBO-status. Ondanks de waarborgen blijft de privacygevoeligheid een punt van zorg. De administratieve lasten zullen weer flink toenemen.
De grote vraag blijft echter: wordt hiermee het doel van de wet bereikt? Zullen de entiteiten waarmee criminelen doen aan witwassen en terrorismefinanciering werkelijk hun UBO’s inschrijven? De strafsancties voor het niet voldoen aan de verplichtingen zullen op hen vermoedelijk weinig indruk maken.
De tijd zal leren of dit een staaltje symboolpolitiek is waarbij de goeden onder de kwaden moeten lijden.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Ubo-register | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Transactie Monitoring Nederland – overheidsactiviteit door banken; zonder democratische inbreng en scherp toezicht

De Nederlandse banken willen toezicht op de burger gaan houden via een organisatie die “Transactie Monitoring Nederland” (TMNL) heet en een grote financiële database zal exploiteren. Via dit digitale knooppunt wil men de handel en wandel van iedere burger en organisatie in de gaten houden door analyse van alle betalingstransacties die in Nederland plaats vinden, dat alles in opdracht van de overheid en onder het mom van criminaliteitsbestrijding. Hoewel het doel van TMNL nobel is, is het zorgwekkend dat de banken hiermee als een soort pseudo-overheid gaan functioneren.

Gelet op de grote risico’s die deze data-analyse met zich mee brengen, is een democratische inbreng gewenst en dient een scherp toezicht plaats te vinden op de inhoudelijke en technische kwaliteit van de activiteiten. Daarom ben ik van mening dat deze activiteit niet bij private ondernemingen thuis hoort maar bij een overheidsinstantie.

Nuttig is om te kijken hoe dit project handen en voeten krijgt. Inmiddels is de website van TMNL life gegaan. De informatie op die site is uiterst summier, zo wordt over de rechtspersoon en governance niets vermeld.

Transactie Monitoring Nederland B.V.
Een bv met de naam Transactie Monitoring Nederland B.V. werd al op 10 juli jl. opgericht, dus het is merkwaardig dat er op de site niets over wordt gezegd. De bv is volgens het handelsregister ingedeeld in de categorie ‘Opsporing’ (SBI-code 8030) en kent één bestuurder, de heer J.V.M. Rijpkema.

De bv heeft als eerste doelstelling transactiemonitoring, aldus artikel 3.1 van de statuten:

De vennootschap verricht transactiemonitoring-activiteiten in het betalingsverkeer met als doel het tegengaan van witwassen en terrorismefinanciering. De vennootschap bewerkstelligt haar doel door:
(a) het sneller, beter en vollediger identificeren van witwassen en financiering van terrorisme, en het bijdragen aan het voorkomen daarvan;
(b) de bruikbaarheid van aangeleverde meldingen van ongebruikelijke transacties door gebruikers aan opsporingsdiensten vergroten, zodat identificatie vaker en sneller kan leiden tot opsporing, vervolging en veroordeling; en
(c) het bijdragen aan het optimaliseren van de inzet tussen private en publieke middelen in de bestrijding van witwassen en financiering van terrorisme.

Daartoe is het niet beperkt, want de bv kan volgens artikel 3.2 ook participeren in andere ondernemingen, kan andere ondernemingen financieren, kan garanties verstrekken, intellectuele eigendomsrechten exploiteren en verhandelen en alle soorten industriële, financiële en commerciële activiteiten verrichten. De doelstelling omvat ook het geven van adviezen geven en verlenen van diensten aan ondernemingen en vennootschappen waarmee TMNL in een groep is verbonden alsmede aan derden.

Dat is een opmerkelijke doelstelling voor een bv die handelt voor het nut van het algemeen. Ik zou de oprichters van TMNL het artikel 3.2 van de statuten in deze vorm hebben afgeraden.

Uit de slotbepaling van de statuten blijkt dat de aandelen bij oprichting zijn verdeeld tussen de Rabobank (30 aandelen), ING Bank (30 aandelen), de Volksbank (7 aandelen) en Triodos Bank (3 aandelen).

Het mag nog niet…
De vraag is of TMNL al kan monitoren op de manier als op de site is beschreven. Kern daarvan is dat transactiegegevens van verschillende banken worden gecombineerd, wat betekent dat persoonsgegevens en organisatiegegevens van de klanten aan TMNL worden verstrekt. Anonimisering of pseudonimisering heeft geen zin, want dan is het combineren niet mogelijk.

Het kan juist zijn dat de banken onderling geen gegevens uitwisselen, maar om het werk te kunnen doen moet TMNL wel alle gegevens hebben (onder meer NAW rekeninghouders en rekeningnummers). Daar is wetswijziging voor nodig, zoals hier wordt vermeld onder het kopje ‘Welke ruimte biedt de wet in Nederland voor TMNL?‘. Het is simpel: wat de banken willen mag niet. De banken verwachten dat de benodigde wetswijzigingen er snel doorkomen, want op deze pagina staat:

Begin september 2020 is TMNL daadwerkelijk gestart met de opbouw van de activiteiten vanuit een kantoorlocatie in Purmerend, uiteraard met inachtname van de RIVM-voorschriften inzake covid-19. Naar verwachting zullen de eerste transactiemonitoringsresultaten in de eerste helft van 2021 aan de oprichtende banken kunnen worden teruggemeld.

Dus kennelijk hebben de banken de Tweede Kamer en Eerste Kamer al ingepakt. Oude tijden lijken te herleven waarin het parlement en kabinet deden wat de banken vroegen.

En als het dan mag…
Als het dan mag is de vraag of het gaat werken. Zal TMNL in staat zijn om ongebruikelijke patronen te herkennen en zal de organisatie dat beter doen dan de individuele banken? Lastig daarbij is dat veel criminele activiteiten net zo gestructureerd zijn als legitieme ondernemingen. De terminologie ‘ongebruikelijk’ veronderstelt dat criminelen het anders doen dan gewone mensen.

Voorbeeld: een drugshandelaar die aan consumenten verkoopt heeft een opslagplaats voor zijn product, heeft koeriers die de producten rondbrengen en ontvangt betalingen, net als de verkoper van pizza’s.

Anders gezegd: als het systeem alleen niet vaak voorkomende patronen of transacties herkent, schiet je daar niet mee op, want niet vaak voorkomende patronen of transacties kunnen volledig legitiem zijn. Het gaat er om patronen en transacties te vinden, die verband houden met criminaliteit.

Een van de problemen waar de compliance-afdelingen van banken nu al mee te maken hebben, is dat de medewerkers te weinig verstand van ondernemingen hebben, onvoldoende weten van fiscaal recht en rechtspersonenrecht en van allerlei andere onderwerpen die van belang zijn voor een goede beoordeling van klanten en transacties. De vraag is of dat met een gezamenlijke monitoring beter wordt. Het is gevaarlijk om te denken dat ‘de nieuwste technologieën’ iets wel kunnen wat mensen eerder niet konden. Het wordt steeds duidelijker dat in nieuwe technologieën vooroordelen en discriminatie zijn ingebouwd.

TMNL schrijft dat zij ongebruikelijke transacties signaleren die zij aan de desbetreffende bank melden, zodat die bank nader onderzoek kan doen. Heeft dat onderzoek wel zin zonder dat de bank beschikt over de gegevens van andere banken, dus zonder context? Als men uitsluitend op basis van de eigen data niet tot het oordeel ongebruikelijk komt maar TMNL geeft feitelijk het signaal af dat er wat mis is, hoe ga je daar als bank mee om? Toch maar melden voor de zekerheid? “Omdat we de transactie hebben teruggekregen“. Ik denk dat het zo zal gaan werken.

Ook interessant: worden de meldingen aan FIU-Nederland beter? De meldende bank kan tenslotte niet de overige informatie (die wel bij TMNL aanwezig is) verschaffen en weet ook niet welke andere banken nuttig informatie hebben.

Of de bruikbaarheid van de meldingen groter wordt (zoals op deze pagina wordt beweerd, “vergroten van de bruikbaarheid van meldingen van ongebruikelijke transacties“) mag worden betwijfeld.

Nieuwe technologieën
De banken hebben aan ethiek gedacht, want ze schrijven:

Ethiek is een belangrijk onderwerp voor de banken in TMNL. Met de data willen we het goede doen, op een goede manier. Daarom is een TMNL Comité Ethiek in oprichting, dat zich zal richten op (operationele) ethische vraagstukken rondom TMNL, zoals de inzet van artificiële intelligentie en machine learning.

Vreemd dat het comité nog in oprichting is: juist bij het ontwerp van de systemen moet al worden gezorgd dat de discriminatie niet wordt ingebouwd.

Aangezien TMNL op grote schaal persoonsgegevens verwerkt, moet de organisatie zich aan de AVG houden, die niet alleen beperkingen oplegt aan het uitwisselen van gegevens tussen de banken onderling. De AVG stelt een groot aantal eisen, onder meer aan geautomatiseerde besluitvorming en profilering. Het lijkt me dat deze organisatie een pittige Privacy Impact Assessment (PIA) moet uitvoeren vóór van start te kunnen gaan. Verder ligt voor de hand dat de organisatie in hoge frequentie IT-audits ondergaat, ik ben benieuwd of er al IT-auditors zijn die deze klus aan kunnen.

Tot slot
TMNL zal een interessante hot spot kunnen worden voor landen en andere derden met belangstelling voor het Nederlandse betalingsverkeer. Niet valt uit te sluiten dat hackers met politieke belangen interessante gegevens uit deze database gaan halen om deze via onderzoeksjournalisten te lekken en daarmee hun politieke doelen van hun sponsors (zoals de bekende Amerikaanse fondsen) na te streven. Er zijn ook vele anderen die hun voordeel met de gegevens kunnen doen.

Voorlopig ben ik niet overtuigd van het nut van TMNL. Dat witwassen en terrorismefinanciering sneller, beter en vollediger kunnen worden geïdentificeerd (zoals ze schrijven) geloof ik niet. De bruikbaarheid van de meldingen zal naar mijn idee ook niet worden vergroot.

Er moet iets heel anders gebeuren: de criminaliteitsbestrijding (‘witwasbestrijding’) moet volledig anders worden aangepakt. De huidige witwasbestrijdingsmaatregelen zijn ongericht en onuitvoerbaar voor witwasbestrijdingsplichtigen zoals banken.  Voor een betere aanpak is veel denkkracht nodig, die op dit moment bij onze nationale overheid lijkt te ontbreken. Ook van Europa en FATF gaat geen inspiratie uit.

Jammer. En triest voor de mensen die schade ondervinden van onzorgvuldig handelende banken en andere witwasbestrijdingsplichtigen.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d., ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

VS legt financiële sancties op aan aanklagers internationaal gerechtshof | consequenties in NL?

Is de Verenigde Staten nog wel een rechtsstaat?

Zo’n vraag komt op als je ziet dat het land internationale sancties oplegt aan twee medewerkers van Afrikaanse afkomst van het internationale strafhof in Den Haag (aanklaagster Bensouda, bestuurder Mochochoko), een strafhof wat de VS niet heeft erkend. Dit heeft gevolgen voor deze personen, wiens vermogen wordt bevroren en die met reisbeperkingen te maken krijgen. Verder heeft het gevolgen voor degenen die de personen ondersteunen (‘materially support‘ staat in het artikel van NYT), wat ook banken en andere leveranciers kan omvatten.

De medewerkers van het strafhof worden ten onrechte op één lijn gesteld met criminelen, mensenrechtenschenders en oorlogsmisdadigers. Het opleggen van sancties aan natuurlijke personen heeft tot doel het leven moeilijk te maken voor degenen die mensenrechten schenden of andere ernstige delicten begaan en wordt hier door de VS misbruikt.

De beslissing van de VS kan rekenen op ernstige kritiek van Dick Berlijn:


Hij heeft gelijk.

Het is al langer zo dat de VS niet meer serieus kan worden genomen. Door dit soort acties wordt dat alleen maar erger.

Verscherpt cliëntenonderzoek bij Amerikaanse sancties?
Interessant is dat Nederland in de sanctieregelgevingsleidraad die onlangs is uitgebracht zegt dat Nederlandse ondernemingen en organisaties bij de naleving van de sanctieregelgeving acht moeten slaan op de Amerikaanse sancties. Mij lijkt dat dit in het licht van de wijze waarop de VS omgaat met sancties niet meer mogelijk is.

In de leidraad staat:

Vraag 7.
Zijn sanctielijsten van buitenlandse niet-EU staten, bijvoorbeeld van de Verenigde Staten, ook van toepassing op mij?

Antwoord 7.
Sanctielijsten van niet-EU lidstaten vallen niet onder de Nederlandse Sanctiewet. Ook hier kunnen die buitenlandse lijsten echter een indicator zijn om verscherpt klantenonderzoek te doen onder de Wwft.
Wanneer niet-EU lidstaten sancties instellen dient ook de antiboycotverordening (het zgn. Blocking Statute)38 te worden geraadpleegd. De EU stelde de antiboycot-verordening in 1996 vast als reactie op de extraterritoriale sanctiewetgeving van de Verenigde Staten gericht op Cuba, Iran en Libië. De antiboycotverordening heeft tot doel de extraterritoriale werking van sancties van derde landen te beperken wanneer deze de belangen van de personen en rechtspersonen genoemd in artikel 11 van de verordening raakt (hierna EU- operatoren). (…)


Vanwege de wijze waarop de VS omgaat met het plaatsen van personen op sanctielijsten, is er geen reden om aan te nemen dat plaatsing op een lijst van de VS aanleiding is voor verscherpt cliëntenonderzoek.

Mogen grondrechten geschonden worden als de VS dat verlangt?
De Amerikaanse sanctieregels zijn relevant wanneer een Europese organisatie zich ook aan de Amerikaanse sanctieregels zou moeten houden, waarbij de vraag dan rijst of acceptabel is dat dit gebeurt als de VS door de plaatsing  op een sanctielijst mensenrechten of andere grondrechten schendt. Mij lijkt dat het onrechtmatig is om Amerikaanse sancties na te leven die Europese grondrechten schenden.


Meer informatie:

Over de beslissing van de VS
Aankondiging VS (Pompeo) op twitter:


Mededeling van het Amerikaanse ministerie van financiën van 2 september 2020. In de mededeling is te zien dat Bensouda uit Gambia komt en Mochochoko uit Lesotho. Hun paspoortnummers worden vermeld, wat het voor identiteitsfraudeurs makkelijk maakt om hun identiteit te misbruiken.


International Criminal Court (ICC)


Enige artikelen
naar aanleiding van de beslissing van de VS:


In het Europees parlement zijn vragen gesteld over de bedreigingen aan het adres van het ICC, onder andere deze, in antwoord laat de Commissie weten dat het ICC wordt ondersteund. Ik kon niet vinden of Europa naar aanleiding van de beslissing van 2 september jl. iets heeft ondernomen.



  • De nieuwe Leidraad Financiële Sanctieregelgeving van het Ministerie van Financiën is hier te vinden.
  • Eerder schreef ik over de sanctieregelgevingsleidraad.
  • Bericht over sanctieregelgeving op dit blog zijn hier te vinden.
Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d., Sanctieregels | Tags: , , , , | 1 reactie

Nationale Ombudsman werkt aan visie op behoorlijk gebruik van data en algoritmen door de overheid

Veel organisaties en mensen zijn bezig met digitaal speelgoed, zonder zich te realiseren welke maatschappelijke impact hun activiteiten hebben. Ook sommige overheidsinstellingen willen graag meespelen in de digitale speeltuin en laten zich aanpraten dat ‘alles beter wordt‘ als IT wordt ingezet. Terwijl domme IT zeer veel schade kan toebrengen.

De nuchtere kijk van de Nationale Ombudsman, die zich al meer met digitale zaken heeft bezig gehouden, is daarom belangrijk. De Ombudsman liet op 1 september jl. weten dat door zijn organisatie wordt gewerkt aan een visie op behoorlijk gebruik van data en algoritmen door de overheid, waarbij wordt samengewerkt met Algemene Rekenkamer en Raad van State.

Lees het nieuwsbericht:

Ombudsman werkt aan visie op behoorlijk gebruik van data en algoritmen door de overheid
Nieuwsbericht 1 september 2020

De Nationale ombudsman wil dat voor burgers helder is wat zij vanuit behoorlijkheid mogen verwachten van de overheid als deze data en algoritmen gebruikt waarvan het effect de burger persoonlijk raakt. Hij ontwikkelt hiervoor een ombudsvisie op behoorlijk gebruik van data en algoritmen door de overheid. De ombudsvisie moet de overheid ook helpen het burgerperspectief al te waarborgen bij het opstellen van richtlijnen voor gebruik van gegevens.

De overheid gebruikt steeds meer data en algoritmen in processen en systemen. (Grond)rechten van burgers moeten daarbij beschermd worden. Burgers mogen geen slachtoffer worden van ongewenste of onterechte gevolgen van bijvoorbeeld geautomatiseerde besluitvorming of profiling en moeten zich hier tegen kunnen verweren. De ombudsman ziet dat de overheid hier veel aandacht voor heeft en richtlijnen maakt voor gebruik van data en algoritmen. Hoe deze in de praktijk voor burgers uitpakken en voor degenen die ermee gaan werken, moet nog blijken. Om dit zo goed mogelijk te laten verlopen vindt de ombudsman het van wezenlijk belang dat de overheid het burgerperspectief meeneemt in deze ontwikkelings- en implementatiefase. Zijn ombudsvisie zal hiervoor handvatten geven. Deze brengt hij begin 2021 uit.

Bij de ontwikkeling van zijn ombudsvisie op behoorlijk gebruik van data en algoritmen door de overheid houdt de Nationale ombudsman ook nauw contact met de Algemene Rekenkamer en de Raad van State die zich ook bezig houden met dit onderwerp.


Lees op dit blog over andere digitale onderwerpen waarmee de Ombudsman bezig was:

Geplaatst in Bestuursrecht, Grondrechten, rechtsstaat e.d., ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Fiscale ubo-verwarring | Wwft, FATCA

De definities van ‘uiteindelijk belanghebbende’ (ubo) in het fiscale recht en het witwasbestrijdingsrecht zijn verschillend, wat ongetwijfeld tot grote verwarring zal gaan leiden, waarbij ook speelt dat het veel te ingewikkeld is gemaakt.

Lees bijvoorbeeld de door het Ministerie van Financiën opgestelde Leidraad FATCA/CRS met technische toelichting bij de NL IGA en de CRS-regelgeving. Paragraaf 1.31 gaat over de stichting administratiekantoor ( ‘stak’) en luidt:

1.51. Stichting administratiekantoor (STAK)

Voor de NL IGA is in het MoU opgenomen dat een Stichting Administratiekantoor (STAK) gevestigd in Nederland wordt behandeld als een passieve NFE. Alleen als de certificaten van de STAK regelmatig verhandeld worden op een erkende effectenbeurs is sprake van een actieve NFE. Hetzelfde geldt voor de toepassing van de CRS.

FI’s dienen ingeval gebruik gemaakt wordt van een STAK en de klant claimt dat er daardoor een wijziging in UBO’s optreedt, vast te stellen dat deze wijziging zich ook in materiële zin voordoet. Zo moet worden voorkomen dat – door het plaatsen van een STAK tussen BV/NV en aandeelhouders – de uiteindelijk belanghebbende niet als begunstigde wordt aangemerkt omdat hij als houder van bijvoorbeeld 50% van de certificaten niet 25% van de zeggenschap in de stichting heeft. De basis voor deze verplichting ligt in artikel 3, eerste lid, onder c, Uitvoeringsbesluit Wwft 2018. In deze bepaling is geregeld welke categorieën van natuurlijke personen in elk geval moeten worden aangemerkt als UBO. In het geval van een rechtspersoon zijn dat de natuurlijke personen die op basis van het bezitspercentage als UBO kwalificeren of zeggenschap hebben over de rechtspersoon (bijvoorbeeld via het direct of indirect houden van meer dan 25% van het eigendomsbelang in de rechtspersoon). In het UBO-register zijn zowel de ‘bezits-UBO’ (certificaathouders) als ‘zeggenschaps-UBO’s’ (de bestuurders van de STAK) opgenomen. Een certificaathouder met maar 10% van de certificaten, maar wel met meer dan 25% zeggenschap in het STAK-bestuur zal dus als zodanig in het UBO-register staan.

Een certificaathouder van een STAK is indirect aandeelhouder van de onderliggende entiteit(en) en dus mogelijk ook UBO van deze entiteit(en). Wanneer bijvoorbeeld een STAK alle aandelen houdt van een BV is een UBO van de STAK automatisch ook UBO van de onderliggende B.V.

(Sectie VIII.D.8 CRS en paragraaf 1.2 MoU bij de NL IGA)

Deze passage bevat ernstige fouten:

  • Er wordt gezegd dat het gebruik maken van een stak zou kunnen leiden tot wijziging van de ubo’s. Dat is meestal onjuist: in het algemeen zijn natuurlijke personen die via de stak certificaten houden, ubo van de onderliggende kapitaalvennootschap (bv of nv), niet van de stak. Lees de parlementaire geschiedenis van het wetsvoorstel ubo-register.
  • Het ministerie heeft het over zeggenschap van certificaathouders in de stichting. Normaliter hebben certificaathouders geen zeggenschap in een stak. De tekst is te kort door de bocht.
  • Ten onrechte wordt in deze fiscale tekst verwezen naar de witwasbestrijdingsdefinitie van de ubo in het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018. Ik kan me niet voorstellen dat iedereen die witwasbestrijdings-ubo is, fiscaal relevant is.
  • Het ministerie noemt de statutair bestuurder van de stak een ‘zeggenschaps-ubo’. Dat is in algemene zin onjuist: iemand die uitsluitend ubo is omdat er geen ‘echte’ ubo is te vinden (bijvoorbeeld met een kapitaalbelang), wordt wel ‘pseudo-ubo’ genoemd en moet goed worden onderscheiden van degenen met ‘zeggenschap’ in de zin van de Wwft. Dat zeggenschapscriterium houdt iets anders in (bijvoorbeeld bijzondere statutaire rechten of een certificaathouder de op grond van een overeenkomst bijzondere rechten heeft). Van een zeggenschaps-ubo kan bij een statutair bestuurder sprake zijn als er bijzonder omstandigheden zijn, bijvoorbeeld als deze persoon ook certificaten houdt en in de statuten van de stak een  bijzondere rol heeft.
  • Ten onrechte staat er “Een certificaathouder van een STAK is indirect aandeelhouder van de onderliggende entiteit(en) en dus mogelijk ook UBO van deze entiteit(en). Wanneer bijvoorbeeld een STAK alle aandelen houdt van een BV is een UBO van de STAK automatisch ook UBO van de onderliggende B.V.“, zie hiervoor. Niet alle ubo’s van een stak zijn in fiscale zin ubo van de onderliggende entiteit. Het kan zijn dat de STAK alleen pseudo-ubo’s heeft, deze zijn niet automatisch witwasbestrijdings-ubo van de kapitaalvennootschap waarvan de stak de aandelen houdt. Als de pseudo-ubo geen certificaten houdt is hij in fiscale zin geen ubo van de onderliggende bv.

Deze tekst over de stak in de toelichting van het ministerie heeft tot gevolg dat persoonsgegevens van mensen die geen financieel belang hebben in de onderliggende kapitaalvennootschap worden doorgegeven aan de Amerikaanse belastingautoriteit (IRS). Als persoonsgegevens van fiscaal niet relevante burgers aan de IRS worden verstrekt, lijkt me dat in strijd met AVG en met de grondrechten.

Het geeft aan hoe gevaarlijk de uitwisseling van persoonsgegevens ten behoeve van de belastingheffing is.

Geplaatst in Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , | 1 reactie