EUDI-wallet vragen en antwoorden tijdens behandeling van het Europese voorstel inzake

Geplaatst op 20 mei 2026 door Ellen Timmer

Tijdens de behandeling van het Europese voorstel inzake de Verordening betreffende digitale netwerken (Digital Networks Act, ‘DNA’) werden vragen gesteld en beantwoord over het Europese identificatiemiddel, ook wel Europese digitale identiteitsportemonnee, ‘EDI-wallet’ of ‘EUDI-wallet’ genoemd [*].

Één van de vragen en het gegeven antwoord:

De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het fiche van de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie voorstellen (BNC) betreffende digitale netwerken. Deze leden zijn blij dat er actie wordt ondernomen op een onderwerp wat bijvoorbeeld ook in het belangrijke Draghi-rapport wordt genoemd. Zij hebben over het BNC-fiche nog enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de VVD-fractie zijn teleurgesteld dat er op onderdelen geen impact assessment is uitgevoerd bij dit voorstel van de Europese Commissie. Deze leden steunen dan ook het kabinet in haar voornemen om hier tijdens de Raad wel op aan te dringen.
Zij merken op dat het voorstel voorziet in noodhulpcommunicatie via de European Digital Identity Wallet (EDI-wallet). De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van brede bereikbaarheid van 112, maar de inzet van de EDI-wallet hiervoor roept vragen op. Hoe wil het kabinet waarborgen dat het gebruik van digitale identiteitsmiddelen niet een voorwaarde wordt voor toegang tot noodcommunicatie?

Antwoord
Het kabinet onderschrijft het uitgangspunt dat noodcommunicatie via 112 te allen tijde laagdrempelig, toegankelijk en zonder voorwaarden moet zijn. Het gebruik van een European Digital Identity Wallet (EDI-wallet) mag derhalve nooit een vereiste worden voor toegang tot noodhulpdiensten. Het kabinet acht het van groot belang dat bestaande kanalen voor het bereiken van 112 volledig behouden blijven en dat eventuele aanvullende functionaliteiten, zoals via een EDI-wallet, uitsluitend een vrijwillig karakter hebben. In de verdere uitwerking van het voorstel zal het kabinet hier nadrukkelijk op toezien.

Een andere vraag luidde:

Deze leden maken zich zorgen over de mogelijkheid dat de EDI-wallet een rol gaat spelen bij noodhulpcommunicatie. Zij kunnen zich niet inbeelden welke rol de wallet kan spelen, en hoe dit de betrouwbaarheid en snelheid van noodcommunicatie kan verbeteren. Wat verwacht het kabinet van deze mogelijkheid? Kan zij concreet uitleggen hoe het kabinet gaat voorkomen dat er impliciete dwang ontstaat om de EDI-wallet te gebruiken in een noodsituatie, waarin mensen sneller geneigd zullen zijn om voor de makkelijkste optie te kiezen, en dus ook sneller onder druk gezet kunnen worden?

Het antwoord:

Antwoord
In de eIDAS-verordening is vastgelegd dat het gebruik van EDI-wallets vrijwillig dient te zijn voor gebruikers. In lijn hiermee, is voor het kabinet dan ook het uitgangspunt dat burgers te allen tijde zelf bepalen of en wanneer zij deze EDI-wallet gebruiken. Er mogen geen prikkels ontstaan die het gebruik van de wallet feitelijk noodzakelijk maken in noodsituaties. Impliciete dwang kan voorkomen worden door ervoor te zorgen dat er verschillende manieren beschikbaar blijven voor noodcommunicatie, zoals telefonische oproepen en websites.

In een vraag wordt gewezen op de:

grote nadelen en onzekerheden die kleven aan de Europese digitale identiteitsportemonnee (EDI-wallet), met name op het terrein van veiligheid en privacy (…)
Zij zien geen toegevoegde waarde in het gebruik van de EDI-wallet voor 112-oproepen. Kan de staatssecretaris toezeggen de Kamer te informeren over de uitkomsten van de gevraagde opheldering en de reactie daarop vanuit de Europese Commissie en betrokken partijen?

met als antwoord:

Antwoord
Het kabinet zal de Kamer hierover informeren.

 

 

[*] Onverstandig dat er zoveel verschillende termen gebruikt worden. Dat zorgt voor onnodige verwarring.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Gebruik AI groeit, risico’s groeien mee

Geplaatst op 20 mei 2026 door Ellen Timmer

AFM publiceerde een artikel over het gebruik van AI in de assetmanagementsector:

Gebruik AI groeit, risico’s groeien mee

Die titel is overal van toepassing.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , | Plaats een reactie

Vijf privacyorganisaties slaan alarm over onveilige zorgcommunicatie

Geplaatst op 19 mei 2026 door Ellen Timmer

Platform Burgerrechten publiceerde het bericht Privacyorganisaties slaan alarm over veiligheid zorgcommunicatie: “Zodra het misgaat, raakt dat iedereen” over de oproep die vijf privacyorganisaties hebben gedaan. Het betreft naast Platform Burgerrechten ook Privacy First, Stichting KDVP, Stichting Decozo en Spidz.

Privacy First publiceerde het artikel Grootschalig systeem = grootschalig probleem in de zorg, met als inleiding:

Het Ministerie van VWS blijft, samen met andere zorgpartijen, vasthouden aan het grootschalig en ‘ongericht’ beschikbaar stellen van medische gegevens. Recente hacks laten zien dat de risico’s daarvan geen fictie zijn.
De hack bij ChipSoft (leverancier zorg-ICT), Odido, de Gemeente Epe en Canvas hebben zeker één ding gemeen: het zijn grootschalige systemen.
Aan het gebruik hiervan kleven grote risico’s. Heeft een systeem een sleutelpositie in een groter netwerk van diensten, zoals DigiD, dan ontstaat een ‘single point of failure’. Voor hackers is grootschaligheid een ‘honingpot’, omdat ze met één hack toegang krijgen tot enorm veel data, zoals bij Odido en ChipSoft. Als het systeem ook nog eens in één datacentrum draait, dan is een brandje voldoende om een dienst te laten uitvallen.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Nieuwe voorzitter Autoriteit Persoonsgegevens

Geplaatst op 19 mei 2026 door Ellen Timmer

Onlangs werd de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens bekend gemaakt. Het is een in privacyrecht gespecialiseerde advocaat van een groot advocatenkantoor (die van dat kantoor afscheid zal nemen). Het RD meldde benoeming in het artikel Advocaat van TikTok wordt voorzitter privacywaakhond AP.

Het zou mooi zijn als hij zijn kennis kan inzetten om hard tegen de privacyschendingen door het grootbedrijf op te treden.

Geplaatst in ICT, privacy, e-commerce | Tags: , | Plaats een reactie

EU wil reisbewegingen burgers in bus en trein gaan monitoren en Nederland steunt dat

Geplaatst op 18 mei 2026 door Ellen Timmer

Uit een in april jl. bekend gemaakte fiche blijkt dat de Commissie voorstelt om meer reisbewegingen te gaan monitoren dan alleen vliegreizen. Men meent dat daarmee terrorisme kan worden bestreden.

Over de uitbreiding van de monitoring van reisbewegingen staat in de fiche:

Tot slot onderzoekt de Commissie de mogelijkheden om het gebruik van passagiersgegevens in de strijd tegen terrorisme en ernstige criminaliteit uit te breiden naar vervoersmodaliteiten over land en zee, waar tot nu toe alleen passagiersgegevens van luchtvervoerders gebruikt worden. (…)

Het gebruik van passagiersgegevens speelt een essentiële rol bij het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terrorisme en ernstige criminaliteit, zonder de reismogelijkheden van reguliere passagiers te belemmeren. Gezien het grensoverschrijdende karakter van terrorisme steunt het kabinet het initiatief van de Commissie om, in samenwerking met de lidstaten en de transportsector, de mogelijkheden te onderzoeken voor het verder versterken van het bestaande Europese Advance Passenger Information (API)/Passenger Name Records (PNR)-raamwerk. Dit omvat onder andere het delen van best practices op het gebied van het gebruik van passagiersgegevens binnen Europees verband. Het kabinet volgt de ontwikkelingen rondom het voornemen van de Commissie om de mogelijkheden te onderzoeken om het gebruik van passagiersgegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden uit te breiden naar maritieme en landvervoerders op de voet. Op dit moment is het kabinet niet voornemens om, vooruitlopend op de Europese ontwikkelingen, hier aanvullende nationale wetgeving voor op te stellen.

Over het volgen van reisbewegingen wordt al lang gesproken (zie bijvoorbeeld dit artikel uit 2019). De Europese spoorwegen sorteren al voor op meer monitoring met de Electronic Ticket Control Database (ETCD) (artikel).

 

Lees de artikelen op deze site over travel surveillance.

Geplaatst in Europa, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: | Plaats een reactie

Wetsvoorstel implementatie AMLR zorgt er voor dat notarissen binnenkort bij iedere oprichting verscherpt cliëntenonderzoek moeten toepassen | & andere trustdienstenperikelen

Geplaatst op 17 mei 2026 door Ellen Timmer

Het ontwerp wetsvoorstel ter implementatie van het Europese antiwitwaspakket heeft gevolgen voor ‘aanbieders van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten‘, waartoe onder meer trustkantoren behoren, zoals ik al eerder constateerde.

Aanbieders van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten in AMLR

Deze groep wordt in de antiwitwasverordening (AMLR) als volgt gedefinieerd:

“aanbieder van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten”: een natuurlijke persoon of rechtspersoon die als bedrijfsactiviteit een van de volgende diensten aan derden aanbiedt:

a) oprichten van vennootschappen of andere rechtspersonen;

b) optreden als of regelen dat een andere persoon optreedt als bestuurder of secretaris van een vennootschap, als vennoot in een maatschap of in een soortgelijke hoedanigheid met betrekking tot andere rechtspersonen;

c) het verstrekken van een statutaire zetel, bedrijfsadres, correspondentieadres of administratief adres, alsmede andere daarmee samenhangende diensten voor een bedrijf, een vennootschap, of een andere rechtspersoon of juridische constructie;

d) optreden als of regelen dat een andere persoon als trustee van een express trust optreedt of een gelijkwaardige functie voor een soortgelijke juridische constructie vervult;

e) optreden als of regelen dat een andere persoon optreedt als gevolmachtigd aandeelhouder voor een andere persoon;

Onder definitie vallen niet alleen trustkantoren in de zin van Wtt 2018 maar ook een groot aantal andere ondernemingen, zoals bijvoorbeeld ondernemingen die assisteren bij het aantrekken van bestuurders en secretarissen van vennootschappen. (Geen idee wat een ‘secretaris’ bij een besloten vennootschap is, overigens.) Die zullen worden verrast door de nieuwe regels.

Notarissen
Interessant is dat notarissen vallen onder de definitie van ‘aanbieders van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten‘, aangezien zij behoren tot de hierboven onder a) beschreven categorie. Dat heeft belangrijke gevolgen.

Verscherpt cliëntenonderzoek, ook voor notarissen

De regering houdt vast aan het opleggen van een verscherpt cliëntenonderzoek aan alle ondernemingen die vallen onder de definitie ‘aanbieders van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten‘. In de memorie van toelichting is alleen een mooi verhaal te vinden waarin de gebruikelijke bronnen worden aangeroepen (zoals Panama Papers) en waarin wordt uitgelegd dat wat trustkantoren als bedoeld in de Wtt 2018 doen grote risico’s oplevert.

Waarom dat voor de andere ‘aanbieders van trustdiensten of vennootschapsrechtelijke diensten‘ ook zou gelden, is in de memorie van toelichting niet te vinden. Dat is teleurstellend want dat had van de minister van Financiën, althans zijn ambtenaren, wel mogen worden verwacht.

Gevolg van deze keuze is onder meer dat notarissen als zij rechtspersonen en vennootschappen oprichten, altijd verscherpt cliëntenonderzoek moeten toepassen.

Tot slot

Het antiwitwaspakket gaat veel nieuwe bureaucratie opleveren, die veel geld kost voor de ondernemingen die er aan zijn onderworpen en hun klanten. Nu maar hopen dat het helpt tegen de misdaad.

 

 

Een variant van dit artikel verscheen op de site Compliance Platform Trustkantoren.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Trustkantoren | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Wetsvoorstel ter implementatie van de nieuwe Europese antiwitwasregels naar de Raad van State

Geplaatst op 17 mei 2026 door Ellen Timmer

Het wetsvoorstel waarmee de nieuwe Europese antiwitwasregels worden geïmplementeerd is naar de Raad van State gestuurd. Meer informatie is te vinden op de wetgevingskalenderpagina. Tot de stukken behoren het ontwerp wetsvoorstel en de ontwerp memorie van toelichting.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

WODC-onderzoek naar gegevensbescherming openbare registers op agenda van de commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer

Geplaatst op 16 mei 2026 door Ellen Timmer

Op de agenda van de commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer staat op 25 juni a.s. het debat Bescherming persoonsgegevens en grote datalekken. Een van de agendapunten betreft het ‘WODC-onderzoek gegevensbescherming openbare registers’ met de volgende documenten:

Het is een interessant onderwerp met alle datalekken van de laatste tijd.

Hoe veilig persoonsgegevens nog in het handelsregister, ubo-register, kadaster en diverse andere registers?

Misschien kan ook worden toegelicht waarom maatschappelijke organisaties toegang tot allerlei overheidsregisters zouden moeten krijgen, zoals in een brief uit 2024 stond (artikel).

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Handelsregister, ICT, privacy, e-commerce, Kamer van Koophandel, Overheidsregister van aandeelhouders, Ubo-register | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

ECB signs agreements with European standard setters to facilitate digital euro payments

Geplaatst op 15 mei 2026 door Ellen Timmer

In the article ECB signs agreements with European standard setters to facilitate digital euro payments the European Central Bank announces cooperation with the European Card Payment Cooperation (ECPC), nexo standards and the Berlin Group.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt | Tags: , | Plaats een reactie

Gegevensuitwisseling door de bank met internet service providers, telecombedrijven en Big Tech | PSR

Geplaatst op 15 mei 2026 door Ellen Timmer

In de de voorlopige versie van de nieuwe betaaldienstverleningsverordening van de EU, ook wel aangeduid als PSR [1], worden de wensen van de financiële sector vervuld om informatie uit te wisselen met onder meer internet service providers, telecombedrijven en met de grote platforms en advertentiebedrijven.

In de considerans van PSR wordt uitgelegd dat veel fraude zijn oorsprong vindt in websites die illegaal producten of diensten aanbieden. Ook communicatie aanbieders, grote internet platforms en de diensten van advertentiebedrijven (de asociale media zoals Meta, Google en consorten) spelen een rol in de verspreiding van illegale inhoud. Dat wordt in overwegingen (80b en verder) uitgelegd.

Vreemd genoeg betekent dat niet dat de asociale media (die meer onaangenaams doen dan alleen criminele advertenties faciliteren) aan banden wordt gelegd en dat de veiligheidsregels voor telecomproviders worden aangescherpt.

Verbod malafide advertenties
In plaats daarvan is er in PSR voor gekozen om regels op te nemen voor grote platforms en advertentiebedrijven [2], die inhouden dat zij geen malafide advertenties voor financiële diensten mogen verspreiden (artikel 59b).

Uitwisseling over mogelijke fraude met onder meer telecombedrijven en de grote advertentiebedrijven
In het nieuwe artikel 59a PSR staat dat er uitwisseling moet plaats vinden over (vermoedelijke) fraude tussen enerzijds betaaldienstverleners (onder meer banken) en anderzijds internet service providers [3], communicatie aanbieders [4], en de eerder genoemde platforms en advertentiebedrijven.

Wanneer betalingsfraude voortvloeit uit de publicatie van frauduleuze inhoud online, stellen betaaldienstverleners de internet service providers hiervan onverwijld in kennis (en moeten de laatstgenoemden maatregelen nemen).

Daar blijft het niet bij, want in leden 1. tot en met 3. staat (machinevertaling):

1. Voor zover dit nodig is voor het voorkomen en opsporen van mogelijk frauduleuze betalingstransacties, met inbegrip van transacties waarbij betalingsinitiatiediensten betrokken zijn, mogen gegevens worden uitgewisseld wanneer er objectief gerechtvaardigde redenen zijn om frauduleus gedrag van een gebruiker van hun dienst te vermoeden:

(a) tussen betaaldienstverleners en aanbieders van hostingdiensten, (…);
(b) tussen betaaldienstverleners en aanbieders van elektronische communicatiediensten, (…).

2. Voor de toepassing van de eerste alinea (…), zullen aanbieders van elektronische communicatiediensten (…) en aanbieders van zeer grote onlineplatforms en van zeer grote onlinezoekmachines (…) specifieke communicatiekanalen met betaaldienstverleners opzetten, of deelnemen aan een systeem voor effectieve communicatie of aan een mechanisme voor het delen van informatie, om snellere en effectievere uitwisselingen mogelijk te maken in overeenstemming met Verordening (EU) 2016/679 en Richtlijn 2002/58/EG.

3. Aanbieders van elektronische communicatiediensten (…) en aanbieders van zeer grote onlineplatforms en van zeer grote onlinezoekmachines (…) dragen zorg voor alle nodige voorlichtingsmaatregelen, waaronder het waarschuwen van de afnemers van hun diensten via alle passende middelen en media wanneer nieuwe vormen van online oplichting opduiken, waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van de meest kwetsbare groepen afnemers van hun diensten.

Voor de toepassing van de eerste alinea verstrekken aanbieders van elektronische communicatiediensten (…) de afnemers van hun diensten duidelijke aanwijzingen over:

(i) hoe frauduleuze pogingen kunnen worden herkend;
(ii) de maatregelen en voorzorgsmaatregelen die moeten worden genomen om te voorkomen dat zij het slachtoffer worden van op hen gerichte frauduleuze handelingen; en
(iii) de procedure voor het melden van frauduleuze handelingen.

Voor de toepassing van de eerste alinea verstrekken aanbieders van zeer grote onlineplatforms en van zeer grote onlinezoekmachines (…) de afnemers van hun diensten duidelijke aanwijzingen over:

(i) hoe frauduleuze pogingen kunnen worden herkend;
(ii) de maatregelen en voorzorgsmaatregelen die moeten worden genomen om te voorkomen dat zij het slachtoffer worden van frauduleuze handelingen die op hen zijn gericht; en
(iii) de procedure voor het melden van frauduleuze handelingen, met het oog op de naleving van artikel 16 van Verordening (EU) 2022/2065.

Wat levert het op?
Na het Odido-lek vraagt iedereen zich af of telecombedrijven wel te vertrouwen zijn als het om gegevensbescherming gaat. Bij hosting providers zijn er eveneens zwakke broeders. De grote internetbedrijven lappen de AVG aan hun laars, dus welke rol gaan zij hier spelen? Zouden de advertentiebedrijven zo een nieuwe bron van informatie over de burgers van de EU aanboren, zodat zij de profielen die zij hebben van iedereen in de EU kunnen verrijken?

Of zou dit werkelijk nuttig zijn? Het zal me benieuwen.

 

 

Noten:

[1] Provisional agreement resulting from interinstitutional negotiations, subject: Proposal for a regulation of the European Parliament and of the Council on payment services in the internal market and amending Regulation (EU) No 1093/2010, (COM(2023)0367 – C9-0217/2023 – 2023/0210(COD)). Het dossier van het Europees Parlement inzake PSR is hier te vinden.

[2] Aangeduid als: “providers of very large online platforms and of very large online search engines within the meaning of Article 33 of Regulation (EU)2022/2065“.

[3] Aangeduid als: “providers of hosting services“.

[4] Dit zijn “providers of electronic communications services, as defined in Article 2(4), point (b), of Directive (EU)2018/1972“, onder meer telecombedrijven.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie