NEN-consultatie over Nederlandse Technische Afspraak over profileringsalgoritmes

Geplaatst op 24 maart 2026 door Ellen Timmer

Vandaag is een consultatie gestart over een standaard inzake risicoprofileringsalgoritmes.  Die standaard is relevant voor de bestrijding van onder andere witwassen.

Risicoprofilering in AML/CFT
De kern van de wettelijke criminaliteitsbestrijdingsregels wordt gevormd door risicoprofilering. Die regels staan ook bekend als bestrijding van witwassen & terrorismefinanciering en naleving van de sanctieregelgeving (AML/CFT). Banken en andere bedrijven die onder deze regels vallen moeten een risicoprofiel van zichzelf maken en van al hun klanten; op basis van de risicoprofiel moeten alle transacties en activiteiten van klanten op crimineel geld worden geanalyseerd (monitoring). De risicoprofielen moeten voortdurend worden geüpdate. Dat is een onmogelijke en onuitvoerbare taak (maar de wetgevers denken daar anders over).
Er is ook een publieke kant van AML/CFT, dat is de verwerking van de meldingen door bedrijven door een onderdeel van de politie (FIU Nederland) en de beoordeling van de private risicoprofilering door AML/CFT-toezichthouders zoals DNB, AFM en Bureau Financieel Toezicht (BFT). Die laatsten maken ook weer risicoprofielen van de bedrijven die de AML-CFT-regels moeten uitvoeren.

Consultatie NTA risicoprofilering door de overheid
In dat kader is een nieuwe consultatie van de Nederlandse standaardenorganisatie, Stichting Nederlands Normalisatie-instituut (NEN), relevant. De consultatie inzake de ‘Nederlandse Technische Afspraak over profileringsalgoritmes’ wordt hier aangekondigd en de standaard staat hier (helaas alleen in fragmenten, er moet worden ingelogd om de tekst te lezen). Deze NTA is relevant voor overheidsinstanties die zich met AML/CFT bezig houden.

Hoewel de aankondiging anders doet vermoeden, gaat de NTA niet gelden voor het private deel van AML/CFT. Dat is vreemd, want in de witwasbestrijding door grote witwasbestrijdingsplichtigen (zoals banken) spelen dezelfde problemen als bij de overheid. Daar komt in de AML/CFT nog bij dat de regelgeving discriminatie voorschrijft, onder meer naar nationaliteit, geboorteplaats en herkomst.

Doe mee!
Het is belangrijk dat er wordt gereageerd door mensen en organisaties die opkomen voor de belangen van burgers, zowel consumenten als midden- en kleinbedrijf. Dus als je die kant van het onderwerp wil belichten, doe dan mee.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Wet ter ondermijning van het maatschappelijk middenveld verworpen door Eerste Kamer

Geplaatst op 24 maart 2026 door Ellen Timmer

Vanaf 2018 loopt de behandeling van het wetsontwerp dat alle nonprofitorganisatie in het verdachtenbankje plaatst wegens vermeende ongewenste ‘geldstromen’, lees mijn allereerste bericht over het voorstel op deze site.

Verwerping door de Eerste Kamer

Het goede nieuws is dat de Eerste Kamer vandaag het voorstel voor de ‘Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties‘ (Wtmo) heeft verworpen, zo valt in dit nieuwsbericht te lezen. Over de bezwaren tegen het voorstel staat in het bericht:

Tijdens het debat met minister Van Weel van Justitie en Veiligheid op 17 maart bleek dat de Eerste Kamer het eens was met de regering dat ondermijning van de rechtsstaat moet worden tegengegaan. Een deel van de Kamerleden betwijfelde of dit wetsvoorstel daarvoor het juiste middel is. Zij stelden vooral vragen bij de proportionaliteit en uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel. Er waren zorgen of dit middel in redelijke verhouding staat tot het doel.
Zowel burgemeesters als het Openbaar Ministerie (OM) hadden aangegeven dat zij de wet niet goed kunnen uitvoeren en handhaven. Ook vonden de Kamerleden het begrip ‘ondermijning’ onvoldoende onderbouwd.

De fracties van SGP, VVD, PVV en JA21 stemden voor het wetsvoorstel in de veronderstelling dat het voorstel nut zou hebben, in het nieuwsbericht als volgt samengevat:

Voorstanders van het wetsvoorstel waren van mening dat de overheid met dit wetsvoorstel een instrument in handen zou hebben om tegen te gaan dat geldstromen uit onvrije en antiwesterse landen worden ingezet om de Nederlandse samenleving te ondermijnen.

Ook wordt het standpunt van de minister vermeld dat aansluit bij de VVD-wensen. De verwerping komt niet helemaal als een verrassing, want tijdens het debat in de Eerste Kamer was er veel kritiek, lees het bericht op de Eerste Kamer site, waarin van het debat van 17 maart verslag wordt gedaan.

Reactie

De Stichting Donateursbelangen reageerde verheugd op de verwerping, lees hun artikel.

Het is vast nog niet afgelopen

Op 19 maart jl. werd een brief aan de Tweede Kamer van de minister van Veiligheid bekend gemaakt, waarin de minister zegt dat hij gaat optreden tegen de vermeende geldstromen naar nonprofit organisaties. Toen was de stemming nog niet geweest, maar het maakt wel duidelijk dat de minister zich waarschijnlijk niet bij de verwerping gaat neerleggen. De minister schrijft onder meer:

Voor organisaties die onze democratische rechtsorde ondermijnen door extremisme en terrorisme te bevorderen en geweld te verheerlijken is geen plaats in Nederland. Het kabinet is er alles aan gelegen om tegen dergelijke organisaties op te treden. Ook dient te worden voorkomen dat er financieringsstromen ons land binnenkomen die leiden tot ongewenste inmenging, zoals de financiering van terrorisme of politieke beïnvloedingsactiviteiten.

Op 15 mei 2025 is uw Kamer geïnformeerd over de resultaten van de internationale verkenningen naar de mogelijkheden om dergelijke organisaties te verbieden en ongewenste buitenlandse financiering tegen te gaan. Deze resultaten gaven aanleiding tot nader onderzoek. (…)

uist bij organisaties die een bedreiging vormen voor onze democratische rechtsorde door banden te hebben met terroristische organisaties, door extremisme en terrorisme te bevorderen en door geweld te verheerlijken, vindt het kabinet het van groot belang om in een zo vroeg mogelijk stadium vanuit de Rijksoverheid normstellend en effectief op te kunnen treden. Uit het nadere onderzoek volgt dat Frankrijk en Duitsland met een bestuursrechtelijk model effectief lijken in het vroegtijdig optreden tegen dergelijke organisaties. Daarom wil het kabinet concreet onderzoeken of – naast de civielrechtelijke procedure van 2:20 BW – een dergelijk bestuursrechtelijk model ook in het Nederlandse rechtssysteem vorm zou kunnen krijgen en toegevoegde waarde zou kunnen hebben.

Daarbij acht het kabinet het van groot belang om, mede naar aanleiding van hetgeen met uw Kamer en de Eerste Kamer is gewisseld ten aanzien van de initiatiefwet bestuurlijk verbod ondermijnende organisaties, zorgvuldig te kijken naar heldere, specifieke en duidelijk afgebakende gronden op basis waarvan een organisatie bestuursrechtelijk verboden kan worden. Dit om te zorgen dat alleen díe organisaties worden geraakt die onze democratische rechtsorde ondermijnen door extremisme en terrorisme te bevorderen. (…)

Ongewenste buitenlandse financiering
Nader onderzoek naar instrumenten om ongewenste buitenlandse financiering tegen te gaan heeft laten zien dat andere landen een verscheidenheid aan maatregelen kennen die zich afzonderlijk richten op specifieke vormen van ongewenste buitenlandse financiering. Hierbij is er niet één concrete maatregel die doeltreffend alle vormen van ongewenste buitenlandse financiering kan aanpakken. Omdat andere landen, net als Nederland, maatregelen kennen op het gebied van terrorismefinanciering en witwassen, is in het nadere onderzoek gekeken naar de inrichting van (transparantie)registers en wat Nederland hiervan zou kunnen leren. Denemarken hanteert een register waarin personen of organisaties zijn opgenomen van wie Deense instellingen geen financiële middelen boven de drempelwaarde mogen ontvangen. België kent verschillende registers om ongewenste buitenlandse financiering tegen te gaan, waarvan één gericht op maatschappelijke organisaties en een specifiek register voor religieuze organisaties. Het Verenigd Koninkrijk hanteert een register om politieke beïnvloedingsactiviteiten tegen te gaan.
Naar aanleiding van de uitkomsten van dit nadere onderzoek acht het kabinet het van belang om, net als andere landen, verschillende instrumenten in plaats te hebben om ongewenste buitenlandse financiering tegen te gaan. Om effectief op te kunnen treden dienen deze instrumenten zich op specifieke vormen van financiering te richten. Immers, uit eerdere onderzoeken en adviesaanvragen volgt dat een generieke benadering om ongewenste buitenlandse financiering tegen te gaan op bezwaren stuit en onvoldoende effectief is.

Wie meer over de gedachten van de minister wil weten, doet er goed aan de complete brief te lezen. Bij die brief hoort ook het verslag van het onderzoek.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Not-for-profit, Rechtspersonenrecht | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

ECRi rapport over Nederland

Geplaatst op 23 maart 2026 door Ellen Timmer

De European Commission against Racism and Intolerance (ECRi) heeft een rapport over Nederland uitgebracht. De Nederlandse vertaling is aan de Tweede Kamer gestuurd en is via deze pagina te vinden.

Het rapport wordt op de ECRi site aangekondigd (Engelstalig). Daarin worden zowel positieve ontwikkelingen gemeld als onderwerpen waar zorg over is.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , | Plaats een reactie

Bart van der Sloot | From Autonomy to Ambiguity

Geplaatst op 23 maart 2026 door Ellen Timmer

Bart van der Sloot published a new book: From Autonomy to Ambiguity. Reconfiguring the Legal Landscape in the Age of AI that is open access (pdf here).

Geplaatst in English - posts in English on this blog, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , | Plaats een reactie

Banken verzoeken om toegang tot het BRP | consultatie

Geplaatst op 22 maart 2026 door Ellen Timmer

Het is een lang gekoesterde wens van banken: toegang tot het basisregister personen (BRP) van de overheid. Het nieuwste verzoek van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft geleid tot een consultatie over wijziging van het Besluit BRP. Er zijn meer dan 140 reacties gegeven, onder meer van de aanvrager, de NVB.

Het Verbond van Verzekeraars geeft in hun reactie aan dat zij ook graag toegang krijgen en stelt voor dit voor alle witwasbestrijdingsplichtigen te laten gelden. Een andere reactie komt van de Consumentenbond, die helaas verzuimt te vermelden dat de toegang niet nodig is. Bart Jacobs en Mattis van ’t Schip van de Radboud Universiteit zijn er tegen en vermelden de mogelijkheden van een veilige identificatiewallet.

De consultatie loopt tot en met morgen, dus er zullen nog wel meer consultatiereacties binnen komen.

Mijn standpunt: het is totaal overbodig dat de banken deze toegang krijgen.

 

Meer informatie:

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Het COMCRIM-raadsel

Geplaatst op 21 maart 2026 door Ellen Timmer

in een Tweede Kamer document over mensenhandel kom ik tegen dat er een “COMCRIM-project” bestaat waarin wordt onderzocht hoe bedrijven meer bij de misdaadbestrijding kunnen worden betrokken.

Over het COMCRIM-project staat het navolgende in het Tweede Kamer document:

The private sector in the Netherlands can play an important role in the fight against human trafficking. Therefore, the Dutch government takes part in the COMCRIM-project, an interdisciplinary research project that studies crimes that undermine democracy and the rule of law in and via the Netherlands. The project is conducted by a public-private consortium of 22 partners, including four universities, ministries, banks, law enforcement and intelligence agencies, NGOs, and network organisations. The focus of the project is the business model behind organised crime, which relies on people, money and infrastructure. The core research areas are human trafficking, money laundering and corruption. Using unconventional data sources such as banking records, COMCRIM develops methods for proactive detection, following financial flows, and map criminal networks. The Netherlands will further strengthen the cooperation with the private sector by actively looking for new opportunities and reaching out to private partners in the fight against human trafficking.

Ik heb niets over het project kunnen vinden. Geheimzinnig.

In het document staat onder meer dat die misdaadbestrijding wordt gebaseerd op “unconventional data sources such as banking records” oftewel onze transactiegegevens worden nog verder ingezet.
Het is een vreemde opmerking, want er is niets ‘onconventioneel’ aan het gebruiken van bankgegevens voor misdaadbestrijding, dat is de kern van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme en van de nieuwe antiwitwasverordening (AMLR).

Als iemand hier meer van weet, houd ik me aanbevolen.

Geplaatst in Grondrechten, Strafrecht | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Rapport over AI in de opsporing zonder Nederland

Geplaatst op 20 maart 2026 door Ellen Timmer

De Consultative Council of European Prosecutors (CCPE) van de Raad van Europa (CoE) heeft een studie over artificial intelligence (AI) in de opsporing uitgebracht, aldus dit bericht waarin naar het rapport wordt verwezen. Voor dit rapport heeft Nederland geen input geleverd. Waarom heeft NL niet mee gedaan? Want er wordt gebruik gemaakt van AI in de opsporing. Raadselachtig.

Geplaatst in Grondrechten, Strafrecht | Tags: , , | Plaats een reactie

HRIF.EU | Klopt die uitspraak van de rechter over contante betaling wel?

Geplaatst op 19 maart 2026 door Ellen Timmer

Human Rights in Finance.EU (HRIF.EU) bespreekt in het artikel ‘Klopt deze uitspraak van de rechter – die niet wil oordelen over wel/niet contant betalen bij Belastingdienst – eigenlijk wel?‘ de uitspraak van de rechter over de vraag of belasting contant betaald mag worden, deze rechter verklaart zichzelf onbevoegd:

Beoordeling door de rechtbank
3. De ontvanger is op grond van de Invorderingswet 1990 (IW) belast met de invordering van de rijksbelastingen. Op grond van die bevoegdheid neemt de ontvanger beslissingen over de mogelijkheden tot contante betaling. Anders dan belanghebbende stelt is de beslissing van de ontvanger dus niet alleen gebaseerd op artikel 4:90 van de Awb, maar ook op de IW. De bestuursrechter is als uitgangspunt niet bevoegd te oordelen over beslissingen van de ontvanger op grond van de IW.1 Voor bepaalde besluiten is in de regelgeving een uitzondering gemaakt. De beslissing van de ontvanger dat betalingen niet contant kunnen geschieden, valt niet onder een van de uitzonderingen. De bestuursrechter is daarom niet bevoegd. Wel kan het geschil aan de burgerlijke rechter worden voorgelegd.
3.1. Belanghebbende stelt dat de beslissing dat geen beroep mogelijk is in strijd is met artikelen 6, 8 en 13 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Aangezien belanghebbende zich kan wenden tot de burgerlijke rechter, bestaat er wel toegang tot de rechter en gaat de rechtbank voorbij aan deze stelling. Voor zover belanghebbende een procedure bij de burgerlijke rechter niet kan betalen, bestaat de mogelijkheid om een toevoeging aan te vragen.
3.2. De bestuursrechter is dus niet bevoegd om kennis te nemen van het beroep. Dit betekent dat de rechtbank niet toekomt aan een inhoudelijke beoordeling (…)

HRIF meldt over hun vragen bij deze uitspraak een inhoudelijke reflectie en vraagpunten te hebben gepubliceerd op Linkedin.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Nicole van der Meulen: persoonsgegevens slingeren overal rond en biometrie is niet meer bruikbaar voor identificatie

Geplaatst op 18 maart 2026 door Ellen Timmer

Cybersecurity-expert Nicole van der Meulen publiceerde in het FD een opinie over identificatie en security, Criminelen hebben jouw gegevens niet meer nodig (betaalmuur).
Daarin legt ze uit dat persoonsgegevens op grote schaal rondslingeren, met dank aan de Odido’s van deze wereld. Zij legt uit dat alertheid geboden is, maar dat het echte gevaar anders is:

Terwijl experts waarschuwen dat criminelen de Odido-data kunnen gebruiken om zich voor te doen als bankmedewerker, missen ze de essentie: criminelen hoeven geen gegevens meer te stelen om geloofwaardig over te komen. Ze kunnen jouw stem namaken op basis van een paar seconden audio van sociale media. Je gezicht in een video plaatsen. Een volledig fictieve identiteit creëren die even geloofwaardig lijkt als die van jou. Of bellen met de stem van je dochter die in tranen beweert dat ze een ongeluk heeft gehad en nu geld nodig heeft. Geen datalek vereist.

Biometrische gegevens zijn daardoor niets meer waard. In de nieuwe wereld werken de huidige verificatiemethoden niet meer, aldus Van der Meulen. Verificatie zal op een heel andere manier moeten gebeuren. Zij besluit met:

Niet weer een verontwaardigde column over het zoveelste datalek, maar een serieuze discussie over hoe we ons wapenen tegen een wereld waarin je niet meer kunt vertrouwen op wat je ziet en hoort. Een discussie over hoe we technologische innovatie balanceren met menselijke veiligheid. Een discussie over hoe we de waarheid en authenticiteit waarborgen in het AI-tijdperk.
Want ik behoud graag mijn eigen stem.

Van der Meulen promoveerde op identiteitsfraude (artikel).

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

DNB rapporteert over het toezicht op de geprivatiseerde criminaliteitsbestrijding

Geplaatst op 17 maart 2026 door Ellen Timmer

De Nederlandsche Bank (DNB) houdt toezicht op financiële instellingen en trustkantoren, voor wat betreft de naleving door die ondernemingen van hun misdaadbestrijdingsverplichtingen, ook bekend als ‘witwasbestrijding’, de bestrijding van terrorismefinanciering en naleving van de sanctieregels [1]. DNB voegt dat toezicht samen onder de noemer ‘integriteit’. In maart werd de derde editie van Integriteitstoezicht in Beeld (IiB) bekend gemaakt (aankondiging, document). Hierna enkele punten uit het document.

DNB meldt dat er aandacht is geweest voor voorkoming van discriminatie en proportionele toepassing van de misdaadbestrijdingsregels.

De verwachtingen van artificiële intelligentie bij het opsporen van misdaadgeld zijn bij DNB hoog gespannen [2]:

AI verandert de manier waarop witwasrisico’s kunnen worden opgespoord. Binnen de Wwft en de nieuwe AMLR biedt AI kansen om verdachte patronen sneller en nauwkeuriger te herkennen. Dit helpt instellingen om meldingen beter te onderbouwen en meer risicogebaseerd te werk te gaan, waarbij “meer waar nodig, minder waar het kan” het uitgangspunt is. (…)

We zien dat alle onder ons toezicht staande sectoren actief experimenteren met AI. Waar banken vorig jaar nog in de pilotfase zaten, zijn met name de grootbanken inmiddels verder gevorderd. Inzet van AI vraagt niet alleen om aandacht voor de technologische mogelijkheden, maar ook voor adequaat risicomanagement, passende governance, uitlegbaarheid van modellen en het inrichten van proportionele vormen van menselijke controle. Hoe instellingen deze elementen vormgeven, hangt af van de impact en risico’s van de specifieke AI-toepassing. DNB blijft in dialoog met de sector over het verantwoord gebruik van AI.

Digitale middelen spelen ook een rol bij de naleving [3]:

RegTech omvat digitale processen, tools en systemen die financiële instellingen helpen bij compliance en rapportage. Het gebruik van RegTech biedt kansen, zoals snellere processen, betere datakwaliteit en verfijnde risicobeoordelingen, vooral bij klantacceptatie, transactiemonitoring en rapportage. Tegelijkertijd ontstaan er operationele risico’s, zoals uitbesteding zonder voldoende grip en automatisering zonder effectieve monitoring.

DNB vermeldt dat terrorismefinanciering moeilijk te detecteren is [4], maar geeft niet eerlijk toe dat het concept ‘terrorismefinanciering’ niet klopt, zodat het een illusie is dat het door financiële instellingen ontdekt kan worden.

 

Noten:

[1] Het betreft de navolgende wetten: de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), de Wet toezicht trustkantoren 2018 (Wtt) en de Sanctiewet (Sw).
[2] Pagina 6/7 van het document.
[3] Pagina 7 van het document.
[4] “In de praktijk blijkt bij terrorismefinanciering bovendien dat geldstromen vaak gemengd zijn: legaal (zoals leningen en uitkeringen) én illegaal, waarbij fraude een belangrijk verdienmodel vormt. Deze vermenging bemoeilijkt de detectie door instellingen.“, pagina 7 van het document.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Sanctieregels, Trustkantoren | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie