Rechtsvergelijking toegang tot de rechter van belangenorganisaties in algemeenbelangacties

Geplaatst op 14 november 2026 door Ellen Timmer

Op verzoek van de Tweede Kamer werd een WODC-rapport uitgebracht over de toegang tot de rechter van belangenorganisaties in algemeenbelangacties. Het rapport is via deze pagina te vinden. Aanleiding voor het rapport is een verzoek van de Tweede Kamer om na te gaan of de representativiteitseisen wel voldoen (motie Stoffer c.s.).

In de samenvatting staat over de rechtsvergelijking:

Alle onderzochte jurisdicties geven belangenorganisaties de bevoegdheid om voor de bescherming van belangen en rechten van anderen een algemeenbelangactie (of een variant daarop) aanhangig te maken. Die bevoegdheid kennen zij op verschillende manieren toe (bijvoorbeeld via generieke regelingen of specifieke domeingebonden regelingen). Ook verschillen de jurisdicties in bij welke rechter belangenorganisaties zulke zaken kunnen aanbrengen (bijv. de bestuursrechter, civiele rechter, constitutionele rechter of de strafrechter). De onderzochte jurisdicties kennen een ruime variëteit aan belangen waarvoor belangenorganisaties kunnen opkomen. (…) In België, Engeland & Wales, Frankrijk, Nederland en Noorwegen kent men ruimere mogelijkheden toe aan belangenorganisaties dan in Duitsland en Zweden. Een gemeenschappelijke deler tussen alle onderzochte jurisdicties is dat belangenorganisaties algemeenbelangacties ter bescherming van milieu-, klimaat- en consumentenbelangen aanhangig kunnen maken.

Bij de ontvankelijkheidsbeoordeling wordt in alle onderzochte jurisdicties gekeken naar de representativiteit van de procederende belangenorganisatie. Daarbij geldt wel dat niet alle jurisdicties expliciet de term representativiteit hanteren. Desalniettemin hanteren alle jurisdicties ontvankelijkheidscriteria die hier betrekking op hebben. De verdere uitwerking van de notie van representativiteit is evenwel diffuus en verschilt per onderzochte jurisdictie. Wel geldt dat in alle onderzochte jurisdicties criteria worden gehanteerd die zien op de geschiktheid van de procederende belangenorganisatie om op te komen voor de belangen die onderwerp zijn van de procedure. Criteria die zien op de relatie van de belangenorganisatie tot de achterban worden in de meeste jurisdicties gehanteerd. In de jurisdicties waar dit soort criteria worden gehanteerd, worden deze veelal ruimhartig en flexibel toegepast. In die jurisdicties komt echter uiteindelijk het meeste gewicht toe aan criteria die betrekking hebben op de geschiktheid van de belangenorganisatie om op te komen voor het belang dat centraal staat in de procedure.

Geplaatst in Grondrechten, Not-for-profit, Procesrecht, rechtspraak | Plaats een reactie

Apple gebruikers uit de droom geholpen

Geplaatst op 13 november 2026 door Ellen Timmer

Hoewel Apple allerlei privacy-pretenties zegt te hebben, doet verzamelt het bedrijf achter de rug van gebruikers om persoonsgegevens. Dat blijkt uit het artikel iKnow – What your Mac knows about your family van Manuel Dorne.

In het artikel wordt beschreven dat uit onderzoek door Dario Pasquini en Michał Bazyli is gebleken dat macOS vanaf versie 13 een database op de mac aanlegt met gegevens over de gebruiker, gebaseerd op diens fotoverzameling, adresboek e.d. (machinevertaling [*]):

De grafiek zelf, graph.db, wordt vervolgens gevuld met je contacten, de gezichten die uit de Foto’s-app zijn gehaald, Agenda, Gezinsdeling met de leeftijd van elk lid, het contact voor noodgevallen uit je medische ID in Gezondheid, evenals de gebeurtenissen en contacten die Siri-suggesties oppikken in Mail en Berichten. Daarnaast zijn er nog andere kleine tabellen die een logboek bijhouden van je communicatie (wie, wanneer, welke app, in welke richting, maar zonder de inhoud) en al je verplaatsingen.

Dorne beschrijft zijn eigen test met software die de dataopslag door Apple zichtbaar maakt. Met wie de persoonsgegevens gedeeld worden (met Apple? met derden?), blijkt niet uit het artikel.

Mac-gebruikers worden niet geïnformeerd over de dataverzameling op de mac, zodat de vraag is of dit wel aan de AVG voldoet.

 

[*] Origineel: “The graph itself, graph.db, is then fed with your contacts, the faces extracted from the Photos app, Calendar, Family Sharing with the age of each member, the emergency contact from your Health medical ID, as well as the events and contacts that Siri suggestions pick up in Mail and Messages. Alongside that, there are other small tables that keep a log of communications (who, when, which app, in which direction, but without the content) and all your movements.“

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Plaats een reactie

Komt er iets in de plaats van de asociale media? | European.Social

Geplaatst op 12 november 2026 door Ellen Timmer

Wat op dit moment aangeduid wordt als ‘social media’ is niet sociaal, dat is een marketingfabeltje van advertentiebedrijven voor wie digitale diefstal hun verdienmodel is. Nog erger: de advertentiebedrijven (zoals Meta en Google) faciliteren op grote schaal criminelen en andere ongure types. Het is hoog tijd dat er iets voor in de plaats komt.

In Europa lijken de geesten inmiddels rijp voor iets anders. Dat blijkt onder meer uit het initiatief European.Social. Op 4 november jl. werd bekend gemaakt dat de vereniging met de naam ‘European Social Association’ van start is gegaan (machinevertaling):

Voor het eerst hebben de organisaties en mensen die bouwen aan de open sociale technologieën van Europa zich geschaard achter één verklaring. Meer dan 150 organisaties en ruim 700 individuen uit heel Europa hebben hun steun betuigd aan acht principes en drie aanvullende open sociale stacks, zodat Europeanen gebruik kunnen maken van sociale-media-applicaties waarover zij gezamenlijk zeggenschap hebben.

Op woensdag 4 november 2026 werd de coalitie op het hoofdkantoor van Wikimedia Duitsland in Berlijn officieel een organisatie: de European Social Association. Deze vereniging zonder winstoogmerk, gevestigd in Duitsland en geleid door het maatschappelijk middenveld, zal het werk coördineren om te komen tot een Europees ecosysteem van open, gedecentraliseerde en interoperabele sociale technologieën. De vereniging brengt de mensen en organisaties samen die de open sociale infrastructuur van Europa ontwikkelen, gebruiken en ondersteunen.

De oprichters van de vereniging zijn Michael Foster (Newsmast Foundation), Björn Staschen (Save Social – Networks for Democracy), Cathleen Berger (Open Social Web Alliance), Sophie Bloemen (Commons Network), Felix Hlatky (Mastodon), Sebastian Vogelsang (Eurosky) en Sander van der Waal (Waag Futurelab/oso.social).

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Plaats een reactie

Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) luidt alarmbel over digitale afhankelijkheden en risico’s

Geplaatst op 12 november 2026 door Ellen Timmer

Onlangs maakte de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) de ‘Trendradar’ over de periode 2026-2035 bekend. De Trendradar kan via deze pagina worden gedownload.

Uit de aankondiging:

De digitale infrastructuur is steeds nadrukkelijker onderdeel van de geopolitiek: als machtsmiddel én als doelwit. Cyberaanvallen, sabotage en spionage nemen toe en worden moeilijker te herkennen en te herleiden. Tegelijkertijd veranderen technologische ontwikkelingen, zoals kunstmatige intelligentie (AI) en nieuwe satelliettechnologie, de mogelijkheden én de kwetsbaarheden van onze digitale infrastructuur. Dergelijke ontwikkelingen kunnen de beschikbaarheid, veiligheid en betrouwbaarheid van essentiële diensten raken, zoals internet, betalingsverkeer en energievoorziening. Verstoring daarvan kan grote maatschappelijke gevolgen hebben. Dat signaleert de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) in de Trendradar 2026–2035.

Verbazingwekkend dat de afhankelijkheden en risico’s pas nu tot waarschuwingen leiden. De vraag is of de overheden iets gaan doen of dat ze als een kip zonder kop achter de marketingverhalen van Big Tech aan blijven lopen.

De technische media schreven er over, onder meer security.nl: RDI: groeiende afhankelijkheid van digitale infrastructuur groot vraagstuk.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Hoe toegankelijk is de iDEAL-opvolger Wero voor consumenten en organisaties?

Geplaatst op 11 november 2026 door Ellen Timmer

De Consumentenbond roept ING Bank en ASN Bank op om af te zien van hun plan om de iDEAL-opvolger Wero alleen aan te bieden aan klanten die de bank-app op hun smartphone gebruiken:

ING en ASN Bank stoppen met het aanbieden van Wero-betalingen aan klanten zonder smartphone-app. Wij vinden dat een slecht plan en roepen de banken op om de maatregel terug te draaien.

Lees ook dit bericht van Radar over de veranderingen.

Hoge kosten voor ontvangers
Intussen is ook bij ontvangende organisaties bezorgdheid over het nieuwe Wero-systeem, omdat dit voor ontvangende partijen veel duurder is dan dat nu met iDEAL het geval is. De details heb ik niet bekeken, maar ik begreep dat de vergoeding gerelateerd is aan het ontvangen bedrag, met (kennelijk) een flinke drempel, die hoger kan zijn dan het ontvangen bedrag, zoals uit een Duitse rel blijkt.

Inklu Fusion e.V. rel
De rel wordt beschreven door Golem. Het betreft een domme actie door de Wero-organisatie (European Payment Initiative (EPI)) om de Wero in Duitsland te bevorderen. Mensen werden opgeroepen om een klein bedrag aan een nonprofit organisatie te betalen, wat er toe leidde dat de organisatie Inklu Fusion e.V. zo’n 8000 betalingen ontving, die veel lager waren dan de fee die zij voor die ontvangsten aan de Wero-organisatie moesten betalen. Hun reactie was logisch: zij zijn meteen gestopt met de Wero.

Tot slot
iDEAL werd in Nederland een succes bij ontvangende partijen, onder meer omdat de kosten niet hoog zijn. Het is de vraag of de Wero wel een succes kan worden als de tarieven te hoog zijn voor de ontvangers.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Grondrechten | Tags: , , , | Plaats een reactie

Bancair sleepnet in Duitsland | Duitse banken richten gezamenlijke entiteit op voor transactiemonitoring

Geplaatst op 11 november 2026 door Ellen Timmer

Vandaag werd bekend dat Duitse banken het model van Transactie Monitoring Nederland (TMNL) [1] hebben overgenomen. In de Tagesspiegel verscheen het artikel Joint venture: de financiële sector bundelt de krachten in de strijd tegen het witwassen van geld [2].

Uit het bericht (machinevertaling):

In de strijd tegen het witwassen van geld en andere vormen van financiële criminaliteit bundelen Commerzbank, Deutsche Bank en de Sparkassen-Finanzgruppe hun krachten. De twee grote banken en de Deutsche Sparkassen- und Giroverband (DSGV) hebben hiervoor een gezamenlijke onderneming (joint venture) opgericht, zo hebben de drie partners bekendgemaakt. Het doel is om verdachte geldstromen over de grenzen van de instellingen heen vroegtijdig te herkennen en aanwijzingen voor fraude bij particuliere en zakelijke klanten „veilig, gestandaardiseerd en in overeenstemming met de wet“ met elkaar te delen.

Het nieuws wordt door diverse andere Duitse media gemeld, onder meer het Wirschaftsjournal en Stern.

Mislukking van het concept
De samenwerkingsbehoefte illustreert dat het concept van de privatisering van de misdaadbestrijding naar onder meer banken is mislukt. Dat internationale concept is gebaseerd op de veronderstelling dat banken via analyse van de transacties misdaad kunnen opsporen en melden. Daarmee voeren ze een overheidstaak uit waarvoor ze ongeschikt zijn. [3]

Naar verwachting zal de nieuwe Europese wetgeving op het gebied van privatisering van de misdaadbestrijding (‘witwasbestrijding’) die volgend jaar in werking treedt mogelijk maken dat banken hun misdaadbestrijdingstaak samen uitvoeren. Dat kan onder meer gebaseerd worden op artikel 75 van de antiwitwasverordening.

Rechtsbescherming is gebrekkig
Hoewel de banken op dit punt overheidstaken uitvoeren is de bescherming van burgers uiterst gebrekkig. Het is hoog nodig dat hier iets aan gaat gebeuren, niet alleen in Nederland maar ook in de EU.

 

Noten:

[1] Bekijk de site van TMNL. Op deze site zijn berichten over TMNL en financiële surveillance te vinden.
[2] Machinevertaling van ‘Gemeinschaftsunternehmen: Finanzbranche rückt im Kampf gegen Geldwäsche zusammen‘.
[3] Het concept is voorgeschreven door de informele wereldregering FATF.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

The AMLA believes that an OE can gain a ‘holistic understanding’ of its customer

Geplaatst op 10 november 2026 door Ellen Timmer

I haven’t yet had time to carry out a detailed analysis of the basic KYC rules [1] published by the Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA). However, I did notice that the AMLA has some rather peculiar expectations of companies with AML/CFT duties, the obliged entities (OEs), e.g. banks [2]:

Understanding the purpose and intended nature of a business relationship or occasional transaction enables obliged entities to develop a holistic understanding of the customer.

Banks and other financial institutions are digital enterprises that do not know most of their customers (except through the transactions they carry out). It is inconceivable that these banks could have a ‘holistic’ understanding of all of their customers. Nor can this be expected of other OEs.

Is the AMLA perhaps a little out of touch?

It would be good if the AMLA were to develop a holistic understanding of OEs and of the many different customer groups and individuals.

 

 

Notes:

[1] Draft Regulatory Technical Standards on Customer Due Diligence, AMLR 28(1).
[2] Recital 14.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Sanctieregels | Tags: , , , , | Plaats een reactie

The AMLA announces finalisation of some rules for obliged entities | AML Package

Geplaatst op 10 november 2026 door Ellen Timmer

The European Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA) announced it has finalised rules (‘regulatory technical standards (RTS)’) for companies with public tasks in regard of anti-money laundering (AML) and countering financing terrorism (CFT), the ‘obliged entities’ or ‘OEs’.

Contrary to what the AMLA states, these are not key rules, as the most important rules (including those on when transactions, activities or circumstances are considered suspicious and must be reported) have not yet been laid down.

The topics of the rules published are:

The final rules have been submitted to the European Commission that will adopt them and publish the rules in the official journal. After that the rules will apply after a certain period.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Sanctieregels | Tags: , , , | Plaats een reactie

Verslag rapporteurs Tweede Kamer commissie over Europese Business Wallet | eIDAS

Geplaatst op 9 november 2026 door Ellen Timmer

De twee rapporteurs van de Tweede Kamer commissie Digitale Zaken [1] hebben verslag uitgebracht over de Europese Business Wallet en aanverwante eIDAS-thema’s. In het verslag wordt aandacht gevraagd voor de volgende onderwerpen:

1. Integriteit en onafhankelijkheid van EBW-aanbieders [2]
2. Dataminimalisatie en gegevensbescherming
3. Vrijwilligheid en bruikbare alternatieven
4. Digitale autonomie en afhankelijkheid van derde landen
5. Inpassing in bestaande Nederlandse voorzieningen
7. Tempo en stapsgewijze invoering

Verheugend is dat bij punt 1 aandacht wordt gevraagd voor integriteit c.a.:

Bij het Raadsmandaat blijft een aandachtspunt in hoeverre bij de toelating van en het toezicht op EBW-aanbieders ook mogelijke commerciële belangenverstrengeling en andere integriteitsrisico’s worden beoordeeld. Het EP wil waarborgen tegen ongewenste zeggenschap vanuit derde landen en stelt ook voorwaarden aan bepaalde ingeschakelde dienstverleners, waaronder cloudproviders die EBW-gegevens hosten (zie paragraaf 4). Daarmee is echter nog niet duidelijk welke toezichthouder mogelijke tegenstrijdige commerciële belangen van aanbieders en hun dienstverleners beoordeelt en of aanvullende nationale waarborgen nodig en mogelijk zijn.

Raadpleeg het verslag voor alle aanbevelingen.

 

Noten:

[1] Mevrouw El Boujdaini en de heer Emiel van Dijk.

[2] Hierbij werd melding gemaakt van de inbreng van Privacy First: “Tijdens het (rondetafel-)gesprek werd aandacht gevraagd voor de integriteit van walletaanbieders en andere private partijen in de vertrouwensketen, zoals de IT-partijen die de gegevensoverdracht faciliteren. Volgens Privacy First ligt in het EBW-voorstel veel nadruk op technische eisen. Het is echter nog onvoldoende duidelijk hoe wordt getoetst op integriteit en tegenstrijdige commerciële belangen. Privacy First wees daarbij op het belang van een integer verdienmodel. Het risico bestaat dat private partijen metadata commercieel gaan gebruiken.“.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Plaats een reactie

Statewatch | New automated bank screening could create ‘surveillance state’ across EU | Privacy First consultation response

Geplaatst op 8 november 2026 door Ellen Timmer

In the article New automated bank screening could create ‘surveillance state’ across EU, Statewatch paid attention to the consultation response by Privacy First in the consultation held by the new European Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA).

The introduction:

Draft standards for anti-money laundering monitoring by private companies could turn fundamental rights into a “mere illusion”, according to civil liberties organisation Privacy First. The Dutch organisation is calling for a ban on automated risk profiling – the use of software to analyse customer data or behaviour and generate indicators of possible money-laundering risk. Privacy First made the comments in response to draft guidelines prepared by the EU’s new Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism (AMLA).
Privacy First said the proposals risk creating a “financial surveillance state” that ignores citizens’ fundamental rights. Amnesty International raised similar concerns in June, warning that automated risk profiling in law enforcement, social security and migration can be discriminatory, opaque and difficult to validate.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Sanctieregels | Tags: , , , , , , , , , , | Plaats een reactie