Geheime diensten willen overal bij kunnen | voorgestelde wetswijzigingen in Nederland en Duitsland

Geplaatst op 7 september 2026 door Ellen Timmer

De digitalisering zorgt voor interessante mogelijkheden om iedere burger in de gaten te houden, niet alleen via banken. Criminelen en vijandige staten maken er van hartenlust gebruik van, waarbij zij door de grote advertentiebedrijven worden gefaciliteerd, aangezien die alle mogelijke persoonsgegevens en andere vertrouwelijke gegevens oogsten en stelen en verkopen aan de hoogste bieder.

De overheden kunnen dan natuurlijk niet achterblijven, zeker niet de geheime diensten. Onder de noemer ‘veiligheid’ wordt in Nederland voorgesteld de geheime diensten [1] meer bevoegdheden te geven en het toezicht te verzwakken. Het wetsvoorstel wordt geconsulteerd, lees de aankondiging [2]. De wet krijgt de fraaie naam ‘Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv)‘.

Bert Hubert [3], expert op het gebied van geheime diensten, over die naam:

In Amerika is het gebruikelijk om wetten hele politieke namen te geven, want wie wil er nou tegen een wet stemmen Voor Betere Gezondheidszorg. De nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten heet: “Wet bescherming Nationale Veiligheid door de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten”.

Hubert legt uit wat er aan de hand is in zijn artikelen. In augustus schreef hij over de huidige bevoegdheden: Nieuwe wet Inlichtingen- en veiligheidsdiensten: wat mogen ze nu al en waar zijn ze voor. In het artikel De nieuwe AIVD/MIVD wet: een eerste overzicht, geeft hij commentaar op het wetsvoorstel. Zijn introductie:

Ik heb veel vragen gekregen wat nou het ergste is aan de nieuwe wet, maar het is in z’n geheel een totale uitholling van de rechtsstaat door diensten die zijn losgezongen van de maatschappij en zelden of nooit naar zichzelf kijken als de resultaten tegenvallen. En het is wel belangrijk allemaal. Een veilige democratie heeft een bepaalde hoeveelheid geheime dienst nodig. Te weinig en je loopt risico’s dingen te missen. Maar bij teveel datavergaring loopt je (toekomstige) democratie op andere manieren gevaar. En dit blijft zo zelfs als men het beste toezicht belooft.

Ook in Duitsland is men bezig met het verruimen van de bevoegdheden van de geheime diensten, daar schreef ik al over.

Nu maar hopen dat al die paniekerige overheden geen onverstandige wetten aannemen.

 

Noten:

[1] Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD).
[2] Start consultatie nieuwe Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
[3] Artikelen, mastodon, bluesky.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Privacy First pleit voor verbod op geautomatiseerde risicoprofilering door banken

Geplaatst op 7 september 2026 door Ellen Timmer

Privacy First heeft deelgenomen aan de consultatie voor permanente klantenmonitoring door witwasbestrijdingsplichtige bedrijven (onder andere banken), gehouden door de nieuwe Europese antiwitwastoezichthouder AMLA [*].

Het consultatiecommentaar wordt aangekondigd in het artikel Privacy First pleit voor verbod op geautomatiseerde risicoprofilering door banken. Uit de aankondiging:

Privacy First heeft deelgenomen aan de consultatie die is georganiseerd door de Europese Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism (AMLA) over ontwerprichtlijnen betreffende de doorlopende monitoring van klanten door ondernemingen met wettelijke antiwitwasverplichtingen (‘OE’s’). De ontwerprichtlijnen geven informatie over hoe OE’s naar de mening van AMLA de doorlopende monitoring van klanten moeten organiseren. Privacy First heeft hier veel fundamentele bezwaren tegen.

Privacy First heeft fundamentele bezwaren tegen de voorgestelde ontwerprichtlijnen:

  1. naleving van deze ontwerprichtlijnen leidt in feite tot preventieve en voortdurende monitoring (surveillance) van het gedrag van burgers, met verstrekkende gevolgen voor hun dagelijks leven;
  2. regelgeving over de bestrijding van witwassen (AML) en de financiering van terrorisme (CFT) staat altijd vol met het begrip ‘risicogebaseerde aanpak’, maar tot op heden is er geen duidelijkheid over wat dit precies inhoudt; AMLA biedt in de ontwerprichtlijnen onvoldoende houvast;
  3. AMLA besteedt in de ontwerprichtlijnen geen enkele aandacht aan de positie van mensen (de ‘betrokkenen’) en aan de klanten van OE’s;
  4. de ontwerprichtlijnen gaan niet in op het voorkomen van de schadelijke effecten van het AML/CFT-systeem;
  5. de ontwerprichtlijnen bevatten onjuiste opvattingen over digitale risicoprofileringstechnieken en verzuimen ten onrechte het gebruik van geautomatiseerde middelen voor het opsporen van criminaliteit (geautomatiseerde risicoprofilering) te verbieden.

Algemene context

Op basis van de Europese regelgeving ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (‘AML/CFT’) moeten bedrijven publieke taken vervullen op het gebied van misdaadbestrijding. Het AML/CFT-systeem van de EU is gebaseerd op banken en is uitgebreid naar een grote groep andere bedrijven, waarvan een aanzienlijk deel uit MKB-ondernemingen bestaat. De effectiviteit van het op basis van Europese wetgeving betrekken van deze grote groep bedrijven bij de strijd tegen criminaliteit, terwijl de nodige expertise op het gebied van misdaadbestrijding bij hen ontbreekt, is nooit aangetoond.

Onze bezwaren worden hieronder nader toegelicht:

Er ontstaat een financiële surveillancestaat

Ten eerste leidt de naleving van deze ontwerprichtlijnen door AMLA in feite tot een preventieve en voortdurende controle van het gedrag van burgers, met verstrekkende gevolgen voor hun dagelijks leven. De inspanningen om witwassen en criminaliteit in het algemeen op te sporen gaan inmiddels zo ver dat elke gezagsgetrouwe burger bij elke stap in zijn of haar leven door de overheid – via particuliere instanties (met name banken) – in de gaten wordt gehouden.

Daarna worden de  bezwaren verder toegelicht.

In het consultatiecommentaar (pdf) is nog meer kritiek te vinden.

 

 

Noot:

[*] Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism, website: amla.europa.eu.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

De sancties van de VS zijn een politiek instrument geworden

Geplaatst op 6 september 2026 door Ellen Timmer

Van oorsprong zijn internationale sancties die aan mensen worden opgelegd bedoeld voor criminelen en zich misdragende overheidsfunctionarissen. In de VS is het een politiek instrument geworden om het leven van politieke tegenstanders onmogelijk te maken [*]. Het wordt ingezet tegen mensen die geen crimineel zijn, zoals functionarissen van het International Strafhof (ICC) en tegen zgn. ‘woke’ groepen en activisten (‘woke’ is het Amerikaanse scheldwoord waarmee politieke tegenstanders worden aangeduid). Via deze weg probeert de VS politieke tegenstanders in Europa het leven onmogelijk te maken.

Gevolg van de sanctionering is onder meer dat betrokken personen geen bankrekening meer in de EU kunnen aanhouden, want als Europese banken niet mee werken worden ze door de Amerikanen van het internationale financiële systeem uitgesloten. De sanctiemacht van de VS wordt mooi uitgelegd in dit Engelstalige artikel.

De laatste oogst aan dit soort sanctiebesluiten van de Amerikanen:

  • Nieuwe sanctiebesluiten inzake functionarissen van het ICC. De Raad voor de Rechtspraak publiceerde het artikel ‘We kunnen niet stilzitten terwijl de VS het Strafhof dreigen af te breken’ met als inleiding “‘Het wordt tijd dat de landen die de grote meerwaarde van het internationaal recht onderschrijven een vuist maken.’ Dit zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak. Hij reageert hiermee op een gezamenlijke verklaring van Europese rechtersorganisaties in reactie op nieuwe dreigementen van de Amerikaanse regering aan het adres van het International Criminal Court (ICC). Naves: ‘Deze verklaring moet het begin zijn van concrete steun van Europa aan het ICC. Het is tijd voor een ferme, eensgezinde reactie aan het adres van de Amerikaanse regering.’“
  • Sanctionering van een Italiaanse internetserviceprovider Autistici/Inventati (A/I). Een uitvoerige uitleg door of namens A/I over de gevolgen is hier te vinden. Volgens het sanctiebesluit zou A/I crimineel zijn, wat door de organisatie wordt tegengesproken. Over zichzelf schrijven zij: “For twenty-five years, an Italian hacker collective has built communications infrastructure designed to survive censorship, surveillance and police raids. On August 26, the United States designated it a terrorist organization. On September 25, the wind-down period ends.“. Meer informatie is bij Netzpolitik te vinden.

Al eerder meldde ik de sanctionering van HateAid.

 

NB Het Europese hof oordeelde onlangs dat plaatsing op een Amerikaanse sanctielijst op zichzelf onvoldoende is voor weigering van een bankrekening, zie het persbericht. Intussen oordeelde het College voor de Rechten voor de Mens dat een Nederlandse bedrijf op basis van de Cubaanse nationaliteit mag discrimineren, omdat het bedrijf Amerikaanse sanctieregels zou moeten naleven, een merkwaardige beslissing.

 

[*] Misschien was dit vroeger ook al zo, maar daar heb ik geen informatie over.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Sanctieregels | Tags: , , | Plaats een reactie

The AML/CFT-data protection guidelines of a COE committee

Geplaatst op 5 september 2026 door Ellen Timmer

A committee [1] of the Council of Europe (COE) published Guidelines on data protection for the processing of personal data for anti-money laundering/ countering the financing of terrorism purposes, that were announced in July 2023. The guidelines have a peculiar disclaimer:

The opinions expressed in this work are the responsibility of the author(s) and do not necessarily reflect the official policy of the Council of Europe.

It is already clear from the text that the new data-sharing provisions set out in the AMLR have been taken into account. According to page 57 of the publication

These guidelines therefore aim to provide orientation on how to integrate the requirements of the modernised Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data in the area of anti-money laundering/countering the financing of terrorism (AML/ CFT) to provide an appropriate level of data protection while facilitating transborder data flows, and to highlight areas in the AML/CFT context where data protection safeguards should be strengthened.

According to the text, everything the FATF has devised is regarded as the holy grail and is accepted uncritically. This raises the question of whether the committee is truly keeping the fundamental rights of European citizens firmly in mind. In any case, the publication is very vague about the safeguards [2], which may mean that they exist only in theory.

 

Notes:

[1] Committee of the Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data.

[2] E.g. on page 8: “clear policies and procedures“, “clear rules and procedures“and “adequate safeguards for the protection of personal data processed for a given purpose“.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Europese consultatie over handhaving gegevensbeschermingsregels die gelden voor rechtshandhavings- en strafrechtelijke autoriteiten

Geplaatst op 3 september 2026 door Ellen Timmer

De Europese Commissie houdt tot 28 september a.s. een consultatie over handhaving van de gegevensbeschermingsregels die gelden voor rechtshandhavings- en strafrechtelijke autoriteiten. Volgens de samenvatting zal er verslag worden uitgebracht over de wijze waarop de regels in de EU-landen zijn uitgevoerd en in de praktijk zijn toegepast.

Geplaatst in Europa, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: | Plaats een reactie

Duitse autofabrikanten willen geen telemetriedata delen met Duitse geheime diensten

Geplaatst op 2 september 2026 door Ellen Timmer

Moderne auto’s verzamelen op grote schaal gegevens over de bestuurder, de auto zelf en de omgeving van de auto. Die informatie is voor opsporing en geheime diensten interessant.
In Duitsland is men bezig met wijziging van de regels voor de geheime diensten (aankondiging BMI). Blijkens dit artikel is de autobranche ongelukkig met toegang van geheime diensten tot de telemetriedata van auto’s, lees hun verklaring.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Surveillance: oefenen op derdelanders met digitale systemen – straks voor iedereen

Geplaatst op 1 september 2026 door Ellen Timmer

Het haalt het algemene nieuws niet, de berichten over de digitale systemen waarmee mensen die van buiten de EU (‘derdelanders’) zijn en naar de EU willen komen worden geanalyseerd en gevolgd, zoals bijvoorbeeld dit bericht van Article 19 [*].
Die belangstelling ontbreekt ten onrechte, want de EU en de Europese landen oefenen met derdelanders op systemen die straks voor iedere Europeaan kunnen worden gebruikt.

 

 

[*] Met onder meer:

Imagine arriving at the EU border. As a tourist, or for work, or to visit family. You might even be seeking safety.
But before you can even speak to an official, a system has already profiled a version of you using your face, fingerprints, travel history, and passport record. They do not seek your consent. They use your data to attach a risk score to your name.
You’re asked to step aside. Delayed, searched, questioned.
And because you cannot see what the system says about you, you have no idea if this is an error or if you’re facing discrimination. What’s worse, you can neither check nor challenge it.
ARTICLE 19’s latest report investigates the hidden infrastructure behind Europe’s digital borders. It follows the money, the contracts, and the companies playing a growing role in how borders are managed. And it asks a question that should concern everyone:
Who gets to decide who is free to move?

Article 19 schreef er een rapport over. Er zijn meerdere organisaties met het thema bezig, bijvoorbeeld ook Statewatch, die in 2023 schreef over Europa’s techno-borders.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Position papers eIDAS

Geplaatst op 1 september 2026 door Ellen Timmer

Het eerdere bericht over het rondetafelgesprek over de European Business Wallet en eIDAS-verordening, heb ik aangevuld met de vindplaatsen van de position papers die inmiddels bekend zijn gemaakt.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Italiaanse gegevensbeschermingsautoriteit oordeelt vernietigend over adresboekjatten door datahandelaar Lusha

Geplaatst op 31 augustus 2026 door Ellen Timmer

De Italiaanse gegevensbeschermingsautoriteit heeft een interessante datahandel beslissing gegeven die op GDPR Hub is te vinden. De beslissing gaat over het door datahandelaar Lusha oogsten van gegevens uit het adresboek van mensen die een Lusha-account hebben. Dus gegevens van andere mensen dan degene die het Lusha-account heeft. Dat noem ik adresboekjatten. In de Engelstalige GDPRhub toelichting worden die andere mensen aangeduid als ‘Contacts’.

De Italiaanse gegevensbeschermingsautoriteit voert onder meer een gerechtvaardigd belang afweging inzake datahandel uit, volgens de GDPRhub toelichting als volgt (machinevertaling [*]):

Wat de afwegingstest betreft, benadrukte de gegevensbeschermingsautoriteit dat er geen eerdere relatie bestond tussen de verwerkingsverantwoordelijke en de contactpersonen. Het aanmaken van een professioneel profiel op LinkedIn of een ander professioneel platform wekte geen redelijke verwachting dat niet-openbare contactgegevens uit meerdere bronnen zouden worden verzameld, voortdurend zouden worden bijgewerkt en zouden worden bekendgemaakt aan een onbepaald aantal betalende klanten. De autoriteit merkte verder op dat de verwerking de contactpersonen zou kunnen blootstellen aan berichten van onbekende derden voor doeleinden die zij redelijkerwijs niet konden voorzien. De gegevensbeschermingsautoriteit concludeerde dat de belangen, rechten en vrijheden van de contactpersonen zwaarder wogen dan de economische belangen van de verwerkingsverantwoordelijke en dat de door de verwerkingsverantwoordelijke getroffen waarborgen hieraan niets konden veranderen. Daarom oordeelde de gegevensbeschermingsautoriteitdat artikel 6, lid 1, onder f), van de AVG geen passende rechtsgrondslag vormde en stelde zij vast dat de verwerkingsverantwoordelijke inbreuk had gemaakt op artikel 5, lid 1, onder a), artikel 5, lid 1, onder c), en artikel 6 van de AVG.

Het is hoog tijd dat een einde komt aan het adresboekjatten door datahandelaren en apps!

 

 

[*] Machinevertaling van: “Regarding the balancing test, the DPA emphasised that there was no prior relationship between the controller and the Contacts. Creating a professional profile on LinkedIn or another professional platform did not create a reasonable expectation that unpublished contact details would be collected from multiple sources, continuously updated and disclosed to an unspecified number of paying customers. It further noted that the processing could expose Contacts to communications from unknown third parties for purposes they could not reasonably anticipate. The DPA concluded that the Contacts’ interests, rights and freedoms prevailed over the controller’s economic interests and that the safeguards adopted by the controller could not change this outcome. Therefore, the DPA held that Article 6(1)(f) GDPR did not provide an appropriate legal basis and found that the controller infringed Article 5(1)(a) GDPR, Article 5(1)(c) GDPR, and Article 6 GDPR.“

Geplaatst in ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie