Digitalisering kan zorgen voor uitsluiting van essentiële diensten

Die waarschuwing staat in het rapport Toegankelijk.Toch?, gemaakt door auteurs verbonden aan de Nederlandse School voor Openbaar bestuur.

Uit de aankondiging:

De vraag is dus: hoe blijven essentiële diensten voor iedereen toegankelijk in een samenleving die in rap tempo digitaliseert? Maar over welke diensten hebben we het dan precies, wie zijn daarvoor verantwoordelijk, en voor wie moeten deze diensten werken? In opdracht van de Alliantie Digitaal Samenleven verkennen Georgina Kuipers, Annemarie Drahmann, Jesse Dusseljee, Jurgen Goossens, Giel Heeringa en Erna Ruijer deze vragen in het essay Toegankelijk. Toch?. Vanuit een combinatie van politiek-bestuurlijke en juridische perspectieven bieden zij een analyse van het ‘wat’ en ‘hoe’ van essentiële (gedigitaliseerde) dienstverlening.

De analyse laat zien dat toegankelijkheid meer is dan het bieden van toegang alleen. Het vraagt óók om aandacht voor proces, kwaliteit en rechtvaardige uitkomsten. Tegelijkertijd maakt het essay duidelijk dat toegankelijke essentiële dienstverlening niet vraagt om een one size fits all-oplossing. Diensten, regels en mensen verschillen, en dus zijn er scherpe politieke keuzes nodig. Toegankelijke essentiële dienstverlening is meer dan een technische kwestie: voor wie wil de overheid er zijn, en vanuit welke publieke waarden wil zij handelen?

Dit onderzoek is een samenwerking tussen de NSOB en de Universiteit Utrecht, uitgevoerd in opdracht van de Alliantie Digitaal Samenleven.

Het rapport staat hier.

iBestuur schreef er over.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Anticorruptie consultatie door de Commissie

De Europese Commissie houdt tot 6 juli a.s. een consultatie over de nieuwe EU-strategie voor corruptiebestrijding, lees de aankondiging.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , | Plaats een reactie

Kabinet werkt aan sancties om goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen te weren van de Nederlandse markt

In het nieuwsbericht Kabinet werkt aan sancties om goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen te weren van de Nederlandse markt wordt gemeld dat het ontwerp sanctiebesluit voor spoedadvies naar de Raad van State is gestuurd.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Sanctieregels | Tags: | Plaats een reactie

Datagraaien in openbare registers | rapport over het kadaster

In de onlangs openbaar gemaakte Wettelijke evaluatie Kadaster 2025 [1] komt naar voren dat dit openbare register belangstelling krijgt van onbetrouwbare partijen [2]:

De AP neemt tevens in toenemende mate stelling op het risico dat onbetrouwbare bedrijven toegang kunnen krijgen tot grote hoeveelheden persoonsgegevens bij het Kadaster met de schending van privacy als gevolg 151 . Ook geopolitieke ontwikkelingen (bijvoorbeeld rond soevereiniteit) kunnen leiden tot een herbezinning over de toegankelijkheid van open geodata.

151 http://www.autoriteitpersoonsgegevens.nlWijziging Kadasterwet voorkomt niet dat gegevens in verkeerde handen kunnen komen” 1 mei 2025.

 

Het in de noot genoemde advies van de Autoriteit Persoonsgegevens meldde ik hier al.

Op 28 maart 2023 stuurde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een brief aan de staatssecretaris van digitalisering, mevrouw Van Huffelen. Daarin waarschuwt de Autoriteit Persoonsgegevens dat de Nederlandse openbare registers, die dateren uit de vorige eeuw of eerder, niet meer ongewijzigd kunnen worden gehandhaafd in de huidige digitale tijd.

 

Noten:

[1] Wettelijke evaluatie Kadaster 2025. Zekerheid voor morgen, te vinden via deze pagina van Tweede Kamer site.
[2] Pagina 83.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Doorenbos pleit in zijn NJV-preadvies voor afschaffing van de strafbaarheid van niet-naleving van de antiwitwasregels

Binnenkort wordt tijdens de vergadering van de Nederlandse Juristen-Vereniging (NJV) onder meer het preadvies van Daan Doorenbos over de complexiteit van de antiwitwaswetgeving besproken [1].

Het preadvies geeft een goede inleiding op enige basisbeginselen van deze regelgeving en de ingewikkeldheid er van. Daarna gaat hij in op de ongewenste gevolgen die de strafrechtelijke handhaving bij banken heeft gehad. Doorenbos besluit met de aanbeveling om niet-naleving van de antiwitwasregels niet langer als een strafbaar feit aan te merken. Het bestuursrechtelijke sanctie-intrumentarium is naar zijn oordeel voldoende.

Diverse andere knelpunten in de antiwitwaswetgeving blijven buiten beschouwing, zoals de vraag of de grote groep van witwasbestrijdingsplichtigen [2] überhaupt wel geschikt is voor de aan hen toebedeelde overheidstaken (zeker als het mkb-ondernemingen zijn) en de veronderstelling dat door middel van digitale risicoprofilering criminaliteit kan worden gedetecteerd met alle vervelende gevolgen van dien [3].

 

Noten:

[1] De preadviezen 2026 zijn hier te downloaden. Het thema is ‘De uitvoerbaarheid van wet- en regelgeving onder druk‘. De preadviseurs zijn: Michiel Tjepkema, Georgina Kuipers, Daan Doorenbos, Ruben Houweling en Kees van der Staaij.

[2] Zoals boekhouders en makelaars.

[3] Aangezien criminelen heel veel doen wat gewone mensen ook doen, kunnen digitale systemen (die op analyse van oude criminele gevallen gebaseerd zijn) handelingen die niet-criminelen doen en lijken op wat criminelen in het verleden deden, als vermoedelijk crimineel aanmerken, met vervelende gevolgen voor de niet-criminele personen. Dat is mogelijk aan de orde bij de persoon die tegen bunq procedeert (artikel).

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Leeftijdsverificatie, een gevaarlijke schijnoplossing

Op de site eerlijkdigitaalonderwijs.nl verscheen het uitstekende artikel Leeftijdsverificatie, een gevaarlijke schijnoplossing. Daarin legt een expert uit hoe onverstandig de huidige leeftijdsverificatie voorstellen zijn, hij schrijft onder meer:

  • Ten eerste betekent leeftijdsverificatie dat iedereen, ook volwassenen, zich zal moeten identificeren.
  • Privacy-by-design-verificatiemethoden zouden veilig te gebruiken zijn, zonder onnodige informatie te delen. Er wordt bijvoorbeeld alleen gedeeld of iemand al dan niet 18+ is, zonder andere persoonlijke gegevens te delen (“attribuut gebaseerd identificeren“). Maar het is maar de vraag wat voor systemen door Big Tech gekozen worden. De eerste datalekken door leeftijdsverificatie hebben al plaats gevonden, zie Discord Bovendien is niet inzichtelijk welke data werkelijk worden gedeeld en opgeslagen.
  • Er wordt nu nog gesproken over een aparte leeftijdsverificatie-app, met de opmerking dat het straks geïntegreerd zal zijn in de Europese ID wallet. Zoals het er nu naar uit ziet is het vereist om een iPhone of Google Android telefoon te hebben om de “Europese” ID wallet te kunnen gebruiken. Dus inclusief het accepteren van de voorwaarden van één deze Amerikaanse bedrijven. Weg digitale soevereiniteit, een gevaar voor onze democratie, en een ernstig geval van App-dwang
  • Een hellend vlak lijkt onvermijdelijk: als de mogelijkheid tot identificatie er is, zal die ook steeds meer worden gebruikt, ook als het niet nodig is. Nu al vragen verschillende websites en bedrijven allerlei informatie die je wel moet invullen om gebruik te maken van een dienst, maar die totaal onnodig is. Ondanks dat dit officieel niet mag volgens de AVG, wordt daar tot op heden weinig tegen gedaan.
  • Iedereen met een Facebook-(Meta) of LinkedIn-(Microsoft) account is al akkoord gegaan met hun “real name policy” Met het optuigen van een infrastructuur voor verificatie en identificatie kan dit nu ook eenvoudig worden afgedwongen. Google zal waarschijnlijk snel volgen om weer een real name policy in te voeren. Google had al eerder een real name policy, maar is daar op terug gekomen doordat veel gebruikers afhaakten. Als de EU deze frictie verwijdert, is er niets wat Google tegenhoudt om het gebruik van echte namen af te dwingen en zo weer meer persoonsgegevens te verzamelen.

Kortom: leeftijdsverificatie en alle bijkomende maatregelen betekenen uiteindelijk het einde van (online) privacy. Terwijl privacy een essentieel grondrecht is en een randvoorwaarde voor een goed functionerende democratie.

Vervolgens schrijft de auteur terecht dat het probleem het giftige verdienmodel van de internetgiganten is:

Is het middel de beste manier om het doel te bereiken?

Het antwoord is nee, want het probleem is niet de leeftijd, maar het verdienmodel van de grote techbedrijven achter de sociale media. Leeftijdsverificatie leidt alleen maar af van de kern van het probleem. Sociale media zijn overigens ook voor volwassenen in vele opzichten schadelijk.

Daarna komt hij met een aantal verstandige suggesties.

Betere maatregelen om kinderen (én volwassenen) te beschermen zijn:

  • Zorg voor eerlijke social media. Handhaaf bestaande wetten, neem bij overtredingen maatregelen die de bedrijven echt pijn doen en zwak de eerdere wetsvoorstellen niet af, zoals nu dreigt te gebeuren met de Digitale Omnibus
  • Leer kinderen (en hun ouders) in de lessen mediawijsheid over de Fediverse, zoals Mastodon, Pixelfed en Peertube. Moedig hen aan van Facebook, Instagram, TikTok, Youtube en LinkedIn af te gaan. Zorg dat ook scholen niet meer op deze platforms te vinden zijn en eveneens overstappen naar de Fediverse.
  • Verbied de handel in persoonsgegevens. Zo wordt het verdienmodel van Big Tech, en dus de noodzaak om je aandacht vast te houden met steeds extremere of schadelijke content, ondermijnd. Het blijft absurd dat je je hele digitale leven met één klik mag weggeven, aangezien geïnformeerde toestemming berust op de mythe dat mensen weten waar ze toestemming voor geven. Niemand leest (of begrijpt, of heeft de tijd) immers de privacyverklaringen die neerkomen op juridische boekwerken. Een verbod zou slechts een kleine aanpassing van de AVG vergen.
  • Splits te grote, te machtige bedrijven op.

Bovendien worden door leeftijdsverificatie ook bepaalde groepen volwassenen uitgesloten:

Lees het complete artikel!

 

NB Aangezien ik toch net een identificatie artikel gepost had, kon dit er mooi achter aan.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | 1 reactie

Privacy First stuurt brief aan Tweede Kamer over de risico’s van digitale identificatie

Privacy First heeft op 1 juni een brief aan commissies van de Tweede Kamer gestuurd waarin aandacht wordt gevraagd voor de risico’s van de EUDI-wallet en identificatie in het algemeen, zie de update aan het slot van dit bericht:

Update 1 juni 2026
Privacy First vraagt Tweede Kamer om aandacht voor de risico’s van de EUDI-wallet 

Privacy First heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over identificatie, meer in het bijzonder digitale identificatie.

Het zichzelf identificeren – onder meer het tonen van een identiteitsbewijs (ID) – is op zichzelf al een voor mensen riskante activiteit, zeker als dat ID wordt gekopieerd en opgeslagen. De toegenomen digitale criminaliteit, onveilige praktijken van degenen die identificeren en de overheidswens dat mensen zich voor toegang tot het internet identificeren om hun leeftijd aan te tonen, zorgen voor een exponentiële groei van de gevaren.

Het voornemen van de commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer om extra aandacht aan digitale identificatie te besteden was een aanleiding voor de brief. Daarbij speelt ook een rol dat de minister van Financiën naar aanleiding van onze brandbrief van 9 maart jl. over de afbraak van de vrijwilligheid van de Europese digitale identiteit (EUDI-wallet), heeft meegedeeld dat er ‘niets’ aan de hand zou zijn. Daar is Privacy First het niet mee eens.

In de brief van vandaag leggen we uit dat als gevolg van de nieuwe antiwitwasregels de EUDI-wallet in de praktijk verplicht zal worden voor grote bedrijven met witwasbestrijdingsverplichtingen (onder andere banken), doordat die grote bedrijven in Nederland vrijwel geen fysieke kantoren meer hebben en in de praktijk aansturen op digitale identificatie door hun cliënten. Deze problematiek gaat ook in andere domeinen dan de witwasbestrijding spelen.

Daar komt bij dat het Europese systeem voor digitale identificatie zoals gebaseerd op de eIDAS-verordening ernstige gebreken vertoont. Eén van die gebreken is dat de aanbieders van de identificatie-wallets (EUDI-wallet en Business Wallet) niet op integriteit en het ontbreken van tegenstrijdig belang worden gescreend.

Over het systeem van de identificatie-wallets hebben wij in onze brief een groot aantal vragen gesteld, die gaan over:

  • het voorkomen dat de wallets een controlemiddel worden,
  • het ontbreken van waarborgen dat de ontvangende partijen niet overvragen (overidentificatie),
  • de niet aanwezige waarborgen ter voorkoming van onnodige verspreiding van persoonsgegevens,
  • het gebrekkige verdienmodel voor walletaanbieders,
  • de niet verplicht-gestelde mogelijkheden om wallets te gebruiken zonder apparaten of software van internetgiganten van buiten de EU.

Privacy First verzoekt de wetgever om maatregelen om de identificatierisico’s te beperken. Lees HIER de volledige brief die Privacy First daartoe vandaag aan de Tweede Kamer verzond (pdf).

 

Ook anderen besteden aandacht aan de haken en ogen bij digitale identificatie. Bij Follow the Money verscheen het artikel van Jan Daalder, Gedoodverfd opvolger van DigiD is niet te gebruiken zonder Gmail-account of Apple-ID.

 


Aanvulling 18:40 uur
iBestuur maakt in het artikel Privacybeschermers waarschuwen voor Europese techplannen melding van de brief van Privacy First. Daarnaast wordt melding gemaakt van het interessante EDRi artikel What’s behind the EU’s digitalisation push? Surveillance, control and exclusion (samengevat door security.nl).

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

De Rotterdamse rechtbank behandelt de sleepnet zaak van Human Rights in Finance.EU

Simon Lelieveldt laat weten dat de stichting Human Rights in Finance.EU en hijzelf morgen een zitting bij de rechtbank Rotterdam hebben over het stilzetten van het FIU-meldsysteem van ongebruikelijke transacties:

Morgen tussen 13.00 en 15.00 sta ik namens HRIF.EU en mezelf bij rechtbank Rotterdam om te kijken hoe ver ik kom met het stilzetten van het FIU meldsysteem van ongebruikelijke transacties (ROT 24/9311/FINTO). Dat kost, zo blijkt uit een berekening in FD afgelopen weekend, onnodig 90 euro per Nederlander per jaar en leidt ook tot discriminatie.

Een artikel over de zaak vinden jullie hier:
HRIF.EU op 2 juni wéér bij de rechter: weg met de meldplicht ongebruikelijke transacties – dat bespaart NL €1,6 miljard per jaar en ook een stukje van de bankendiscriminatie!
en hier:
HRIF.EU op 2 juni wéér bij rechter – om de meldplicht ongebruikelijke transacties afgeschaft te krijgen en Nederland 1,6 miljard per jaar te besparen!

Mocht het lukken die artikelen onder de aandacht te brengen dan is dat prettig. Tegelijk: een deel van de zaak zal – wegens het privacygevoelig en veiligheidskarakter achter gesloten deuren plaatsvinden. Dus ik zet iets minder in op de grote media voor dit verhaal (ook wegens het detail juridisch technisch karakter).

Dus hiermee voldoe ik aan Simon’s verzoek.

Wij gaan zien wat er uit komt.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | 1 reactie

Consultatiereacties eerste AMLA consultatie over het klantenonderzoek

De nieuwe antiwitwasautoriteit, de Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA), heeft een eerste consultatie gehouden inzake nadere regels [1] over het klantenonderzoek dat witwasbestrijdingsplichtigen (onder meer banken) moeten uitvoeren. Het betreft maar een klein deel van de regels die daarvoor gelden [2].

De reacties op deze eerste consultatie zijn (nog) niet openbaar.

Commentaar EBF
Ik kwam tegen dat de European Banking Federation (EBF), de brancheorganisatie van Europese banken, hun commentaar openbaar heeft gemaakt. In dat commentaar wordt bevestigd dat de EUDI-wallet (Europese Digitale Identiteit, het Europese identificatiemiddel) in de ontwerpregels van AMLA verplicht wordt gesteld. De EBF heeft diverse kritiekpunten, onder meer op onnodige voorschriften die tot onuitvoerbare bureaucratie leiden en tot gegegevensbeschermingsrisico’s voor mensen vanwege de grootschalige uitwisseling van persoonsgegevens.

Tot slot
Hoogst merkwaardig dat men bij AMLA regels ontwerpt die tot zo veel kritiek van deskundige partijen leiden. Bijscholing op het gebied van gegevensbescherming lijkt ook gewenst.

 

 

Noten:

[1] AMLA Draft Regulatory Technical Standard on Customer Due Diligence under Article 28(1) AMLR, lees de aankondiging van de consultatie.
[2] Nog in aantocht zijn regels op grond van:
• artikel 20, lid 3, betreffende risicovariabelen en risicofactoren bij het aangaan van zakelijke relaties;
• artikel 26, lid 5, betreffende de voortdurende monitoring van een zakelijke relatie;
• artikel 42 betreffende het risiconiveau in verband met PEP’s;
• artikel 69, lid 5, betreffende richtsnoeren inzake indicatoren van verdachte activiteiten of gedragingen.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

Besluit DFEI inzake Afdeling Toezicht Wwft

Twee afdelingen die voorheen deel uitmaakten van de Belastingdienst zijn overgebracht naar het ministerie van Financiën. Zij zijn onderdeel geworden van de Dienst Financieel-Economische Integriteit (DFEI) van het ministerie.
De directeur van DFEI heeft op 10 maart een besluit genomen, waarin bevoegdheden aan de medewerkers van Team 2 van de nieuwe ‘Afdeling Toezicht Wwft’ worden toegekend.

In november vorig jaar werd gemeld dat Bureau Economische Handhaving (BEH) en Bureau Toezicht Wet ter voorkoming van witwassen en financiering terrorisme (BTWwft) buiten de Belastingdienst worden geplaatst. DFEI zal verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de bestaande taken van BEH en BTWwft evenals de nieuwe toezichtstaak die voortvloeit uit het nieuwe antiwitwasverordening (AMLR).

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie