Minister van Financiën veegt kritiek Algemene Rekenkamer op het antiwitwassysteem van tafel

Geplaatst op 9 april 2026 door Ellen Timmer

In maart werd het rapport van de Algemene Rekenkamer, ‘Gevolgen groot, opbrengsten onbekend; Onderzoek naar de anti-witwasaanpak in de bankensector‘, bekend gemaakt (mijn artikel, aankondiging Algemene Rekenkamer). Het rapport zou het ministerie van Financiën aan het denken moeten zetten.

Uit de recent door de minister van Financiën beantwoorde vragen van een lid van de Tweede Kamer blijkt daar niets van. Hij zegt dat het rapport achterhaald zou zijn door de ‘nieuwe antiwitwasaanpak’, terwijl alle door de Rekenkamer gesignaleerde problemen er in de praktijk nog steeds zijn. Het is teleurstellend dat er bij de minister en zijn ministerie zo weinig lerend vermogen aanwezig is.

Systemische fouten in het concept
Het huidige systeem van geprivatiseerde criminaliteitsbestrijding (bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering) is gebaseerd op een inherent onjuist concept afkomstig van FATF [*].
Dat concept gaat er ten onrechte van uit dat de aangewezen bedrijven (van boekhouder tot en met bank) geschikt zijn voor de aan hen toebedeelde overheidstaken (die voor allen hetzelfde zijn). Het concept is gebaseerd op een ongelofelijke hoeveelheid dubbel werk, grootschalige verzameling van vertrouwelijke gegevens (honeypots voor criminelen), discriminatie en uitsluiting van burgers en zeer hoge kosten, zonder dat is gebleken dat de opbrengst (preventie en het detecteren van criminelen) daarmee in verhouding staat.

Het is hoog tijd dat de verantwoordelijke beleidsmakers eerlijk toegeven dat het concept is mislukt.

 

[*] Met de oorsprong in de VS (zie onder meer dit), al is het concept daar niet op de Europese wijze geïmplementeerd.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

Toename van nationaliteitsdiscriminatie | EU en VS

Geplaatst op 8 april 2026 door Ellen Timmer

Nationaliteitsdiscriminatie wordt geïnstitutionaliseerd, dat is overal zichtbaar, onder meer aan de nieuwe Europese criminaliteitsbestrijdingsregels [*] (‘witwasbestrijding’ en bestrijding van terrorismefinanciering), die aan ondernemingen met misdaadbestrijdingstaken zoals banken voorschrijven dat alle nationaliteiten moeten worden geregistreerd. De Europese wetgever legt nergens uit welk verband er is tussen nationaliteit en het zijn van crimineel.

Misschien heeft het te maken met het door de banken opsporen van mensen met de Amerikaanse nationaliteit, zodat die mensen door banken en de Amerikaanse overheid besprongen kunnen worden met fiscale verplichtingen, ook al zijn ze fiscaal inwoner van de EU en hebben geen financiële relatie met de VS (achtergrondinformatie). Maar als dat het doel is, hoeft dat niet in de Europese criminaliteitsbestrijdingsregels te worden opgenomen en hoeft dat niet voor alle nationaliteiten te gelden.

Het registreren van de nationaliteit biedt natuurlijk volop mogelijkheden om mensen op basis van de nationaliteit te discrimineren.

Niet alleen in de EU is nationaliteitsdiscriminatie in de mode. Ook de VS wil dat gaan doen, zo blijkt uit een bericht in WSJ, Trump Administration Considers Requiring Banks to Collect Citizenship Information (betaalmuur), met als ondertitel ‘Potential executive order would enlist banks in the White House’s illegal-immigration crackdown‘.

 

 

[*] Het AML Package, waarvan de kern de nieuwe antiwitwasverordening (‘AMLR’) is. In artikel 22 AMLR staat dat witwasplichtigen de geboorteplaats en alle nationaliteiten moeten registreren en verifiëren. Het is de vraag of dit wel in overeenstemming met AVG en Handvest is.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

Hoge Raad stelt prejudiciële vragen over het bewaren van kopieën van identiteitsbewijzen en de verwerking biometrische gegevens door banken

Geplaatst op 7 april 2026 door Ellen Timmer

In de uitspraak van de Hoge Raad van 13 maart 2026 laat de Raad weten het voornemen te hebben om prejudiciële vragen te stellen aan Hof van Justitie van Europese Unie over de verwerking van biometrische gegevens in het kader van de geprivatiseerde misdaadbestrijding (‘witwasbestrijding’) door banken en andere financiële instellingen.

De Hoge Raad formuleert in de uitspraak de volgende vragen:

5. Vragen van uitleg

1. Dient art. 40 lid 1, aanhef en onder a, van Richtlijn (EU) 2015/849 van 20 mei 2015 (de (gewijzigde) Europese vierde anti-witwasrichtlijn), mede bezien in verhouding tot art. 6 lid 3 van Verordening (EU) 2016/679 (Algemene verordening gegevensbescherming, AVG) en het in art. 5 lid 1, aanhef en onder c, AVG vervatte beginsel van minimale gegevensverwerking, aldus te worden uitgelegd dat de lidstaten meldingsplichtige entiteiten dienen te verplichten tot het bewaren van een afschrift van het identiteitsbewijs dat is gebruikt bij de verificatie van de identiteit van een cliënt in het kader van een cliëntenonderzoek?

2. Indien vraag 1 bevestigend moet worden beantwoord: omvat de door de lidstaten te implementeren bewaarplicht van de meldingsplichtige entiteiten dan een volledig afschrift van de relevante pagina’s van een identiteitsbewijs, met inbegrip van de op het identiteitsbewijs aangebrachte foto?

3. Kunnen foto’s waarop een persoon herkenbaar is afgebeeld, worden beschouwd als persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst blijken als bedoeld in art. 9 lid 1 AVG, en zo ja, onder welke voorwaarden?

a. Is in dat verband van belang of de desbetreffende foto wordt verwerkt met het doel of oogmerk om onderscheid te maken naar ras of etnische afkomst?
b. Is in dit verband van belang of informatie over ras of etnische afkomst met een voldoende mate van zekerheid uit de desbetreffende foto kan worden afgeleid?

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

ECHR judgment on the Italian tax authorities’ excessive access to bank account data

Geplaatst op 6 april 2026 door Ellen Timmer

The European Court of Human Rights (EHRM) on 8 January 2026 decided in the Ferrieri and Bonassisa case [*] that the excessive access to bank account data by the Italian tax authorities violates Article 8 of the Convention.

The abstract:

Art 8 • Private life • Access and examination of applicants’ banking data, including bank account information, transaction histories, and other financial operations related to or traceable to them, by the Tax Authority for tax audit purposes • “Quality of law” requirements not met • Legal framework afforded domestic authorities unfettered discretion with regard to contested measures’ scope and conditions • Lack of sufficient procedural safeguards • Contested measures not subject to an effective ex post judicial or independent review • Interferences “not in accordance with the law” Art 46 • General measures • Systemic problem • Respondent State to bring its legislation and practice into line with Court’s findings • Need for specific rules in domestic law, indicating circumstances in which and conditions on which the domestic authorities were allowed to have access to taxpayers’ banking data, providing for effective judicial or independent review, and taking into account the context of international cooperation between tax authorities

 

Er is in Nederland over geschreven door onder andere Bijzonder Strafrecht, NL Fiscaal, EHRC Updates, De Bont en Hertoghs.

 

[*] Case of Ferrieri and Bonassisa v. Italy, applications nos. 40607/19 and 34583/20: the judgment.

Geplaatst in Belastingrecht, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Het is goedkoper geworden om af te komen van de Amerikaanse nationaliteit – verlichting voor de slachtoffers van FATCA

Geplaatst op 5 april 2026 door Ellen Timmer

Dankzij inspanningen van de Franse vereniging van FATCA-slachtoffers, de Association des Américains Accidentels (AAA), worden de kosten van het doen van afstand van de Amerikaanse nationaliteit verlaagd naar $ 450.

Maar het blijft ingewikkeld, belastend en onrechtmatig.

 

Meer informatie:

  • Document en bericht Amerikaanse overheid
  • Bericht Isaac Brock society, de organisatie van de Canadese FATCA-slachtoffers
  • Bericht New York Times.

Mijn algemene inleiding FATCA staat hier.

Geplaatst in Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer stelt vragen over het verplicht worden van de EUDI-wallet

Geplaatst op 4 april 2026 door Ellen Timmer

De open brief die Privacy First heeft verstuurd over de verplichtstelling van de Europese digitale identiteit (EUDI-wallet) heeft geleid tot vragen van de Commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer, zo valt hier te lezen. De Commissie vraagt aan de staatssecretaris van EZK en de minister en staatssecretaris van Financiën:

Tijdens de procedurevergadering van 25 maart 2026 heeft de vaste commissie voor Digitale Zaken besloten graag een reactie van u te ontvangen op de brandbrief van Privacy First over verplichtstelling Europese digitale identiteit bij banken1 , mede in relatie tot eerdere kabinetsantwoorden (Kamerstuk 26 643, nr. 1145) en de aangenomen motie van het lid Drost (Kamerstuk 36 305, nr. 3).

Bij deze breng ik u het verzoek van de commissie over.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Report on AI adoption in public administrations + the warning of the Dutch Cyber Security Council

Geplaatst op 3 april 2026 door Ellen Timmer

According to a publication announced by the Joint Research Centre of the Commission (JRC) the main challenges of implementing artificial intelligence (AI) solutions are trustworthiness and organisational and cultural change. The paper is published here.

It is interesting to see if AI is to earn trust, when it is associated with online violence and other irregularities and is increasingly being used by criminals, as, among others, the Dutch Cyber Security Council warns (in Dutch) (machine translation):

AI is increasingly being used as a weapon, and the Netherlands is ill-prepared for this. With the use of artificial intelligence (AI), cyberattacks are faster, larger in scale and harder to detect, whilst the Netherlands’ defensive capabilities are too weak to counter these attacks due to a lack of AI expertise. The Cyber Security Council (CSR) therefore advises the government to accelerate the development of AI expertise and to express political support for initiatives such as organising a Grand Challenge in collaboration with the scientific community and the business sector.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Jan-Hein Strop: “Straks weet je bank meer over jou dan de politie — en deelt het met de halve wereld”

Geplaatst op 2 april 2026 door Ellen Timmer

Follow the Money publiceerde vandaag het artikel van Jan-Hein Strop: “Straks weet je bank meer over jou dan de politie — en deelt het met de halve wereld” (betaalmuur).
In dat artikel geeft Strop uitleg over de Europese antiwitwasverordening (‘AMLR’) die volgend jaar in werking treedt. De AMLR zal zorgen voor nog meer verzamelwoede van de banken (en andere witwasbestrijdingsplichtigen) voor het goede doel van de criminaliteitsbestrijding.
De grote vraag is of dat systeem wel zin heeft.

De introductie van het artikel:

Wat is het nieuws?
> Er is geen bewijs dat de wettelijk verplichte witwascontroles die banken uitvoeren effectief zijn.
> De aanpak is bovendien discriminerend, concludeerde de Algemene Rekenkamer.
> Toch krijgen banken dankzij Europese regels meer mogelijkheden om klanten in het verdachtenhoekje te plaatsen, zonder waarborgen tegen discriminatie.

Waarom is dat belangrijk?
> Banken krijgen een algemene opsporingstaak, waarvoor hun medewerkers niet zijn opgeleid.
> Hoe de algoritmes die transacties op basis van breed gedefinieerde ‘risicofactoren’ tot stand komen is niet transparant. Dat levert alleen maar meer risico op discriminatie op, waarschuwen experts.
> Als een bank een klant als risico bestempelt, mogen ze deze gegevens delen met andere banken en de overheid. Die ongebreidelde data-uitwisseling is uit oogpunt van persoonsgegevenbescherming zeer onwenselijk.
> Er is nauwelijks mogelijkheid tot rechtsbescherming voor klanten die als ‘hoog risico’ worden gezien en daarom zijn geweigerd door de bank. Zo kunnen ook steeds meer ‘unbankables’ ontstaan.

 

In het artikel komen onder meer het rapport van de Algemene Rekenkamer (aankondiging) en de excuses van ING Bank in mei 2025 voor grootschalige discriminatie aan de orde.

Lees over de schaduwkanten van de privatisering van de misdaadbestrijding de consultatiereactie van Privacy First van augustus 2025, met name bijlage 1 ‘De schaduwkant van de privatisering van de misdaadbestrijding‘.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

The Monitoring Action for Civic Space (MACS) | further deterioration of civic space in the Netherlands

Geplaatst op 1 april 2026 door Ellen Timmer

The Netherlands Helsinki Committee prepared the Monitoring Action for Civic Space (MACS) country report on the Netherlands. The Committee announced the report in this article. From the article:

The Netherlands Report
The MACS country report on the Netherlands includes an in-depth analysis of challenges and victories for civil society, policy recommendations for decision-makers to better support and protect civil society, and key EU law insights identifying where the EU has or could exercise legal authority to act. Similar analysis and recommendations are presented in the six other country reports.

You can download the Netherlands report below:

What is MACS?
The Monitoring Action for Civic Space (MACS) captures the state of civil society space in EU member states. Collectively, 9 European organisations have created this new monitoring tool to draw the attention of EU institutions, states and civil society to civic space issues that matter. Find out more about the project here.

 

Key developments: 2025 marked a further deterioration of civic space in the Netherlands

Page 5 of the report starts with disturbing news:

2025 marked a further deterioration of civic space in the Netherlands, accelerating a trend of democratic backsliding already identified in other reports. According to the Netherlands National Human Rights Institute, 86% of civil society organisations (CSOs) surveyed indicated that conditions for their work had worsened over the past two years1 0F —a striking confirmation of a shrinking space for fundamental freedoms. Against this backdrop, a range of new legislative proposals on transparency, terrorism, and surveillance threaten to erode core rights, including the freedoms of assembly, association, and expression, as well as the right to privacy. Together, these measures risk significantly narrowing the space for dissent and public participation.

Rather than recognising CSOs as essential democratic actors and watchdogs safeguarding the rule of law, political discourse has increasingly portrayed critical organisations as extremist or destabilising. This shift is reflected in parliamentary debates, where motions targeting specific CSOs, restricting access to funding or calling for repressive tools to counter so-called “public order disruptions” have proliferated and, notably, have begun to receive majority support, including from traditionally centrist parties. Such developments reinforce a broader pattern in which public order and security considerations consistently outweigh the state’s obligations to protect peaceful activism.

For more information read the report, in English or Dutch

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Grondrechten, Not-for-profit | Tags: , , , | Plaats een reactie

ABN AMRO discrimineerde gehandicapte

Geplaatst op 31 maart 2026 door Ellen Timmer

Vorige jaar oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat ABN AMRO Bank een man heeft gediscrimineerd op grond van handicap of chronische ziekte door zijn creditcard aanvraag af te wijzen omdat hij een Wajong uitkering ontvangt.

Het is onverstandig dat deze bank het tot een oordeel van het College voor de Rechten van de Mens heeft laten komen. Zij hadden beter moeten weten.

 

Meer informatie:

de aankondiging en het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Grondrechten | Tags: , , , , | Plaats een reactie