De deurbellenziekte en de spionagesamenleving

Geplaatst op 14 augustus 2026 door Ellen Timmer

Hoewel Nederlanders denken dat ze privacybewust zijn, is de werkelijkheid anders. Overal verschijnen deurbellen met spionagefunctionaliteit, ook op plaatsen waar je prima uit het raam kunt kijken om te kijken wie er voor de deur staat. Hoewel die spionagedeurbellen de openbare weg niet mogen filmen, gebeurt dat wel en ontbreekt bij de Autoriteit Persoonsgegevens handhavingscapaciteit.

In De Groene verscheen een mooi artikel van Tom Grosfeld (betaalmuur) over de spionagedeurbellen in Nederland, met als introductie:

Net als China rolt het Westen de infrastructuur voor massasurveillance onbeschaamd uit. Als burgers werken wij hier met onze slimme deurbel vrijwillig aan mee.

en met een verslag van wat er in buurtapps gebeurt:

Het is daarnaast bekend dat het installeren van een slimme deurbel geen woninginbraken voorkomt, maar hoogstens helpt bij het latere opsporen van de dader. Meer dan om veiligheid draait het dus om controle, om ‘zien wat er rondom je huis gebeurt’. Maar juist dit volledige zien, deze permanente zichtbaarheid, leidt tot angst en wantrouwen, tot alertheid en onrust, aangezien er telkens meldingen binnenkomen van potentieel verdachte personen of situaties.

En bovenal leidt het tot massasurveillance, waarbij willekeurige passanten niet alleen het risico lopen niet langer onbespied de straat over te kunnen, maar ook gestigmatiseerd of aan de digitale schandpaal genageld te worden. Om inzicht te krijgen in deze dynamiek hoeven we alleen maar een blik op onze buurtapps te werpen.

Bij die spionagedeurbellen blijft het niet want ook Nederlanders kopen de spionagebrillen van dat grote Amerikaanse advertentiebedrijf en rijden in auto’s volgeladen met spionageapparatuur.

Niemand weet waar de data heen gaat en wie er allemaal gezellig mee kunnen kijken in de straat van de spionagedeurbel.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Het centrale entiteitenregister van BZK

Geplaatst op 13 augustus 2026 door Ellen Timmer

Een nieuw fenomeen aan het rechtspersonenfirmament is het ‘entiteitenregister’. Ik dacht dat er al voldoende registers waren, maar kennelijk is dat niet het geval.
Onlangs werd een rapport bekend gemaakt door het ministerie BZK, met op de open overheid pagina de aanduiding “Vervolgfase entiteitenregister“. Die aanduiding blijkt de naam van het rapport van PBLQ te zijn dat openbaar wordt gemaakt. Volgens de samenvatting is dit register al eerder bekeken [1]:

De Nederlandse overheid beschikt momenteel niet over een sluitende manier om alle organisaties waarmee zij te maken heeft eenduidig te registreren en te identificeren. Sommige organisaties, zoals buitenlandse rechtspersonen en ondernemingen, kunnen niet worden opgenomen in het Handelsregister, terwijl zij wel wettelijke verplichtingen hebben en interactie hebben met de overheid. Deze zogenaamde restgroepen worden nu (nog) niet eenduidig en uniform geregistreerd, maar door verschillende individuele overheidsorganisaties in het kader van hun eigen publieke taak. Het restgroepenvraagstuk is al eerder onderzocht in opdracht van Kamer van Koophandel en de Belastingdienst, door Forum Standaardisatie en Berenschot. Hoewel deze onderzoeken wezen op de meerwaarde en haalbaarheid van een register voor entiteiten (het entiteitenregister), heeft dit nog niet geleid tot vervolgstappen richting realisatie. Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties PBLQ gevraagd om de wenselijkheid en haalbaarheid van het entiteitenregister nader te onderzoeken, met als doel het voorbereiden van besluitvorming over een mogelijke vervolgfase.

Is het wel nodig?
Het gaat om entiteiten die niet in een handelsregisters in de EU zijn geregistreerd. Uit de samenvatting blijkt niet om hoeveel entiteiten het zal gaan.
Op pagina 16 worden in het overzicht wel aantallen genoemd, maar alleen bij de Belastingdienst gaat het om grotere aantallen (mogelijk grotendeels nationaal), waarbij verondersteld kan worden dat de fiscus daar al voldoende informatie over heeft. Of de bij de Belastingdienst bekende entiteiten voor andere overheidsinstanties relevant zijn, wordt niet duidelijk (pagina 18 vermeldt daar niets over).

Nieuwe registratie buitenlandse entiteiten wegens AML Package
Bij het doornemen van de tekst kwam ik niet tegen dat de nieuwe Europese antiwitwasregels die medio volgend jaar in werking treden er toe zullen leiden dat een grote groep van entiteiten van buiten de EU zich in de EU zal moeten registreren [2]. Dit betreft onder meer entiteiten die overheidsopdrachten aanvaarden.
Dat de rapporteur dit heeft gemist is vreemd, want de rapporteur is zich wel bewust van het bestaan van de nieuwe regels. In paragraaf 2.4.3 wordt verondersteld dat het nieuwe entiteitenregister in de witwasbestrijding een rol zal kunnen spelen.

Tot slot

Nu het Europese antiwitwaspakket op registratiegebied al zoveel uitdagingen met zich mee brengt, is het de vraag of het nu opportuun is een entiteitenregister op te tuigen.

 

 

Noten:

[1] Zie bijlage A, pagina 42, daar worden twee rapporten uit 2024 en een rapport uit 2021 gemeld.

[2] Artikel 67 AMLR (verordening 2024/1624) schrijft voor dat buitenlandse juridische entiteiten en constructies in bepaalde situaties hun uiteindelijk begunstigden in de EU moeten registreren, wat meteen ook registratie an de entiteit zelf omvat. Die situaties omvatten onder meer entiteiten van buiten de EU die een overheidsopdracht uit de EU krijgen, die een zakelijke relatie aangaan met een witwasbestrijdingsplichtige onderneming (bank, notaris, accountant e.d.) of vastgoed in de EU verwerven.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Rechtspersonenrecht | Tags: , , , | Plaats een reactie

Belastingdienst past ‘Instructie informatieverzoeken aan banken’ aan

Geplaatst op 12 augustus 2026 door Ellen Timmer

Naar aanleiding van de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de Italiaanse zaak Ferrieri/Bonassisa heeft de Belastingdienst de Instructie informatieverzoeken aan banken aangepast. In de gewijzigde instructie is de nieuwe werkwijze per 1 juli 2026 opgenomen voor het doen van informatieverzoeken aan banken. Volgens de Belastingdienst voldoet de nieuwe instructie aan de EHRM-uitspraak.

In de instructie wordt beschreven dat het vertrekpunt is dat bankgegevens bij de belastingplichtige worden opgevraagd. Alleen bij uitzondering mag de fiscus zich rechtstreeks tot de bank wenden (par. 3.1):

Een verzoek aan de bank kan alleen rechtstreeks gedaan worden, indien het belang van het onderzoek niet toestaat dat de gegevens eerst aan de belastingplichtige worden gevraagd. Dit is de werkwijze zoals opgenomen in paragraaf 3.1.1 van het VIF. Dit zal alleen in uitzonderingsgevallen aan de orde zijn, waarbij sprake is van een zwaarwegend belang en géén alternatieve controlemogelijkheden voorhanden zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

– negatieve en onomkeerbare gevolgen voor de invordering;
– contact met belastingplichtige lukt niet en adres is onbekend;
– concrete signalen dat belastingplichtige kan anticiperen met non-compliant gedrag.

Geplaatst in Belastingrecht, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

De slimme tachograaf in ieder busje

Geplaatst op 11 augustus 2026 door Ellen Timmer

Uit berichtgeving van de rijksoverheid blijkt dat de slimme tachograaf vanaf 1 juli 2026 verplicht is voor bijna alle voertuigen, behalve personenauto’s.

Op deze pagina wordt uitgelegd dat iedere nieuwe vrachtwagen en personenbus een slimme tachograaf moet hebben. Ook bestaande voertuigen dienen een slimme tachograaf te hebben als daarmee in het buitenland wordt gereden.
Vanaf 1 juli 2026 geldt de tachograafplicht ook voor lichte voertuigen:

De smart tacho 2 (G2V2) is vanaf 1 juli 2026 ook voor lichtere voertuigen verplicht. Zoals bestelbussen of auto’s met een aanhangwagen. De tachograafplicht geldt voor bedrijfsvoertuigen:

• met een toegestane maximummassa van meer dan 2500 kilogram, inclusief aanhangwagen of oplegger (eigen gewicht + maximaal laadvermogen);
• waarmee u in het buitenland goederen vervoert. Of:
• die u gebruikt voor cabotagevervoer. Dat betekent dat uw bedrijf in Nederland is gevestigd, maar dat u met uw bedrijfsvoertuig in een ander EU-land goederen of mensen vervoert.

Er wordt gesproken over ‘bedrijfsvoertuigen’, dus kennelijk valt de bestuurder van een dure zware personenauto (zoals een SUV) niet onder de verplichting. Verder staat er dat er sprake moet zijn van goederenvervoer, dus een ondernemer die met zijn eigen bus met gereedschap in het buitenland rijdt, zou er niet onder moeten vallen (maar dat blijkt anders te zijn).

Vrijstellingen
In de passage over vrijstellingen wordt uitgelegd dat campers en kampeerwagens zijn uitgezonderd als ze privé worden gebruikt.
Opvallend is dat de monteur die met een bus met zijn gereedschap rijdt alleen is vrijgesteld onder bijzondere voorwaarden (maximaal 12 uur per week rijden, in een straal van 100 kilometer rondom de vestiging van het bedrijf). Dat klinkt behoorlijk betuttelend. Hoe zich dit verhoudt tot de derde uitzondering (“voertuigen tussen de 2501 en 3500 kg die alleen voor de onderneming of de bestuurder worden gebruikt“) blijkt niet uit de tekst.
De vrijstelling voor elektrische voertuigen en waterstofvoertuigen van een bepaalde gewichtsklasse die binnen 100 kilometer van de vestigingsplaats blijven is raadselachtig. Waarom geldt deze vrijstelling niet voor alle kleine/lichte bedrijfsvoertuigen?

Hoe wordt uitgelezen en waar gaan de gegevens heen?
Welke gegevens de slimme tachograaf precies registreert en waar die gegevens heen gaan, wordt uit de pagina niet duidelijk. In de passage over de ILT-controle wordt naar informatie van de ILT verwezen (dit en dit) wat suggereert dat de slimme tachograaf de gegevens niet onmiddellijk aan de ILT opstuurt.

Slimme systemen
De pagina zegt niets over eventuele andere slimme systemen die in de bedrijfsvoertuigen aanwezig moeten zijn. Ik vermoed dat ook in die voertuigen sprake is van onder meer de DDAW- en ADDW-systemen waar ik eerder over schreef.

De nieuwe tachograafplicht is onderdeel van een ontwikkeling dat alle vervoersbewegingen en de activiteiten van de bestuurders digitaal gevolgd en geanalyseerd kunnen worden via diverse kanalen. Om te weten te komen wat er precies gaat gebeuren en wat de kwetsbaarheden zijn, is nader onderzoek nodig.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Het procederen tegen het digitale grootbedrijf gaat niet over rozen | TPC-zaak tegen Oracle en Salesforce

Geplaatst op 10 augustus 2026 door Ellen Timmer

Uit het artikel van stichting The Privacy Collective (TPC) over hun zaak tegen Oracle en Salesforce blijkt dat het procederen tegen het digitale grootbedrijf niet over rozen gaat. Na zes jaar procederen is de stichting bij de Hoge Raad aangeland die in deze uitspraak van vorige maand oordeelde dat een aantal bezwaren van het grootbedrijf niet gehonoreerd werden, maar dat het Amsterdamse hof het onderwerp ‘representativiteit’ niet correct had behandeld. De Raad verwees de zaak terug naar het hof in Den Haag voor een nieuwe beoordeling van de representativiteit.

Sluit je aan!
Het blijft nog steeds nuttig om steun te betonen bij TPC in de Oracle/Salesforce zaak. Je bent benadeeld (aldus TPC):

als je sinds 26 mei 2018 vanuit Nederland cookies geaccepteerd hebt van Oracle en/of Salesforce en op dit moment in Nederland woont. Deze cookies zijn aanwezig op populaire websites zoals nu.nl, booking.com, marktplaats.nl, bol.com, buienradar.nl, telegraaf.nl, funda.nl en amazon.nl

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

De NJV vergadert volgend jaar over nationaliteit

Geplaatst op 9 augustus 2026 door Ellen Timmer

De Nederlandse Juristenvereniging (NJV) gaat volgend jaar op 11 juni vergaderen over het Nederlanderschap, zo blijkt uit deze aankondiging, waarin het onderwerp als volgt wordt omschreven:

Nederlanderschap: tussen verbondenheid en uitsluiting

Politieke en maatschappelijke discussies over migratie, discriminatie, integratie, dubbele nationaliteit, verlies en verkrijging van het Nederlanderschap en de bescherming van Nederlanders in het buitenland, laten zien dat het Nederlanderschap allerminst een rustig bezit is. Wie Nederlander is, wie Nederlander mag blijven en welke bescherming het Nederlanderschap biedt, is nadrukkelijk onderwerp van politiek en maatschappelijk debat. Dat debat gaat over tal van uiteenlopende kwesties, zoals de repatriëring van influencers uit het Midden-Oosten, wie mag uitkomen in de Nederlandse voetbalcompetitie, het intrekken van de nationaliteit van relschoppers en de strafbaarstelling van illegaliteit.

Tegen deze achtergrond wijdt de Nederlandse Juristen Vereniging haar jaarcongres van 2027 aan de juridische dimensies van het Nederlanderschap. Wie verkrijgt de juridische bescherming van het Nederlanderschap, en wanneer en waarom verliest men die? En wat zeggen de antwoorden op deze vragen over de (juridische) waarde van het Nederlanderschap? Er worden vijf preadviezen over het thema voorbereid, vanuit verschillende rechtsgebieden. De preadviseurs zijn Stijn van Deursen en Cedric Ryngaert (verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de Staat, in internationaalrechtelijk perspectief), Betty de Hart (dubbele nationaliteiten en intrekking Nederlanderschap), Ulli d’Oliveira (functies en begrippen van nationaliteit), Maartje van der Woude (strafrecht en mensbeelden) en Tamar de Waal (rechtsfilosofie & burgerschap).

De slachtoffers van de onrechtmatige Amerikaanse FATCA regelgeving (inleiding) zullen het een interessant onderwerp vinden.

Nu nationaliteitsdiscriminatie een steeds grotere vlucht neemt, is te hopen dat de preadviseurs daar ook aandacht aan zullen besteden.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Voor een dubbeltje op de eerste rang in de zorg

Geplaatst op 8 augustus 2026 door Ellen Timmer

In diverse media verschijnen noodkreten van vertegenwoordigers van kleine zorgaanbieders. In het NRC verscheen de opinie van Marie Annet Vollebregt, Met deze tarieven is voor ons huisartsen de grens bereikt, waarin wordt uitgelegd dat de vastgestelde huisartsentarieven de kosten niet dekken [*]. Gelijksoortige berichtgeving is er over fysiotherapeuten, die willen procederen tegen de zorgverzekeraars (Trouw, NPO Radio 1).

Wil de overheid voor een dubbeltje op de eerste rang zitten door deze zorgaanbieders (via de tarievenvaststelling en de zorgverzekeraars) af te knijpen? Is dit maatschappelijk betamelijk ten opzichte van deze kleine ondernemers die nog niet door private equity zijn opgekocht?

 

 

[*] In november 2025 schreef de LHV over de tarieven. Eind juni 2026 meldde de NOS dat de huisartsen weer naar de rechter gaan.

Geplaatst in Grondrechten | Plaats een reactie

Action against adtech companies that facilitate criminal activity | BEUC

Geplaatst op 7 augustus 2026 door Ellen Timmer

It is common knowledge that the major advertising companies (Meta/Facebook, Google and others), ‘adtech’, facilitate criminal activity on a large scale [1]. So far, hardly any action has been taken against this.
Perhaps this will change now that the European Consumer Organisation (BEUC) has filed a complaint [2] against Meta, TikTok and Google with he European Commission and the competent national Digital Services Coordinators together with 29 BEUC-members across 27 countries. In the announcement BEUC writes:

The findings show that financial scams remain widespread on Meta, TikTok, and Google, and that platforms systematically fail to take effective corrective actions.
In total, we flagged 893 fraudulent ads across 13 countries that were active on either Meta, TikTok or Google.

It is remarkable that the European legislator still takes these adtech companies seriously, as can be inferred from the new Article 59a of the PSR. It seems to me that the PSR urgently needs to be amended.

 

Notes:

[1] See e.g. the Dutch central bank in an article on online fraud, they write that online criminality often starts with the services provided  by adtech companies to consumers (the so-called ‘social media’), “De ervaring van banken leert dat de meeste online misdrijven beginnen op sociale media. Mede om die reden riep de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) sociale mediabedrijven recent op om actiever op te treden tegen online criminelen. Die proberen vaak met nepadvertenties of privéberichten slachtoffers te verleiden om te investeren in een product dat niet bestaat, om iets te kopen dat nooit geleverd wordt of zelfs om een online relatie met een fictief persoon te beginnen, ‘datingfraude’ in jargon.“.

[2] Announcement: Sponsored by Scammers, 21 May 2026.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Surveillance pricing explained

Geplaatst op 6 augustus 2026 door Ellen Timmer

In The stupidest imaginable excuses for surveillance pricing Cory Doctorow explains that ‘personalisation’ enables the seller to squeeze the highest possible price from customers. He explains surveillance pricing:

As the name suggests, “surveillance pricing” is the practice of charging every customer a different price for every transaction, based on the massive surveillance dossiers that Big Tech companies and data-brokers have assembled on everyone in the world.

Read the article!

Geplaatst in English - posts in English on this blog, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Rudy van Belkom: “Dient digitalisering de economie of de samenleving als geheel?”

Geplaatst op 5 augustus 2026 door Ellen Timmer

In het artikel ‘Houd bij digitalisering oog voor publieke waarden’ op de site van De Ingenieur waarschuwt Rudy van Belkom, directeur van Stichting Toekomstbeeld der Techniek, dat het overbrengen van digitale onderwerpen van het ministerie van BZK naar het ministerie van Economische Zaken niet mag betekenen dat publieke waarden uit het oog worden verloren:

Digitalisering onder BZK gaat over publieke waarden: privacy, digitale toegankelijkheid, inclusie en de bescherming van burgers. Onder EZK verschuift de aandacht naar innovatie, concurrentiekracht, startups, cloud-beleid en economische ontwikkeling. Dit gaat veel verder dan semantiek.

Hij stelt de vraag “Dient digitalisering de economie of de samenleving als geheel?” en waarschuwt voor het opdringen van digitalisering zonder dat de technologie wordt aangepast aan de diversiteit van mensen en hun mogelijkheden. Van Belkom sluit af met deze oproep:

verlies in alle aandacht voor groei de publieke waarden niet uit het oog. Want uiteindelijk is de kwaliteit van een digitale samenleving niet af te meten aan het aantal gebruikers, startups of AI-toepassingen, maar aan de vraag of iedereen erin mee kan doen op een manier die bij hen past.

Het zijn wijze woorden, die waarschijnlijk aan de digitale productenverkopers niet besteed zijn.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , | Plaats een reactie