Advies Autoriteit Persoonsgegevens over verwerking persoonsgegevens in de criminaliteitsbestrijding

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft een advies gepubliceerd over het verwerken door overheidsorganisaties van persoonsgegevens bij signalen en meldingen van mogelijke fraude en niet-naleving, lees de aankondiging van de AP. In het advies beschrijft de AP elf basisvoorwaarden waaraan organisaties moeten voldoen.

De AP schrijft dat het advies niet relevant is voor verwerking van persoonsgegevens op basis van specifieke regelgeving, zoals de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) en de Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz).

Dat betekent echter niet dat het advies geen behartenswaardige observaties bevat voor anderen die zich met criminaliteitsbestrijding bezig houden. Ook voor de witwasbestrijding kan het advies relevant zijn.

In Trouw verscheen het artikel Niet AI, maar de mens moet fraudesignalen verwerken, vindt de privacywaakhond, met als introductie: “De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) wil dat uitkeringsinstanties geen AI of algoritmes meer gebruiken bij het verwerken van fraudesignalen. Er moet altijd eerst een mens naar kijken, adviseert de waakhond.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Consultatie wijziging Wet publieke gezondheid om meer gezondheidsgegevens te kunnen delen | RIVM ontvangt vaccinatiegegevens op persoonsniveau

Tot en met 7 september a.s. loopt een consultatie over wijziging van de Wet publieke gezondheid en de Wet op het RIVM.

De voorgestelde wijzigingen worden in de aankondiging als volgt beschreven:

Dit wetsvoorstel past de Wet publieke gezondheid aan. Het doel is om ervoor te zorgen dat organisaties die infectieziekten bestrijden sneller en beter gegevens met elkaar kunnen delen. Hierdoor kunnen uitbraken eerder worden ontdekt en sneller worden aangepakt.
Uit allerlei evaluaties in de afgelopen jaren bleek dat de huidige wet op sommige punten onvoldoende duidelijk was. Daardoor konden noodzakelijke gegevens soms niet of pas laat worden gedeeld. Dit wetsvoorstel beoogt die knelpunten op te lossen. Daarbij blijft het uitgangspunt dat alleen gegevens worden gedeeld als dat noodzakelijk is en dat de privacy van burgers zo goed mogelijk wordt beschermd. (…)

Dit wetsvoorstel verduidelijkt bestaande grondslagen en introduceert een aantal nieuwe grondslagen voor gegevensuitwisseling in de infectieziektebestrijding. Het wetsvoorstel regelt onder meer dat:

  • het RIVM in bijzondere situaties noodzakelijke persoonsgegevens kan ontvangen om internationale meldingen van infectieziekten goed uit te voeren;
  • GGD’en in grensregio’s meldingen kunnen delen met de bevoegde gezondheidsdiensten in België en Duitsland als dat nodig is voor de bestrijding van een infectieziekte;
  • GGD’en onderling gegevens kunnen uitwisselen wanneer meerdere regio’s betrokken zijn bij hetzelfde uitbraakonderzoek;
  • bij een infectieziekte met pandemisch risico (A1-infectieziekte) tijdelijk aanvullende medische en epidemiologische gegevens kunnen worden opgevraagd als dat nodig is voor een effectieve bestrijding;
  • instellingen zoals verpleeghuizen, ziekenhuizen en kinderopvangorganisaties een ongewoon aantal ernstige luchtweginfecties expliciet moeten melden bij de GGD;
  • GGD’en noodzakelijke gegevens kunnen delen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bij de bestrijding van ziekten die van dier op mens kunnen overgaan (zoönosen);
  • gegevens over vaccinaties tegen pneumokokken kunnen worden gebruikt om het vaccinatieprogramma goed te kunnen monitoren en evalueren.

Nieuwe gevaarlijke ziekte: pneumokokken
Opvallend is dat in de laatste bullet hierboven gesproken wordt over het risico van ‘pneumokokken’, wat kennelijk de nieuwste gevaarlijke ziekte is, terwijl je er nauwelijks iets over leest. Uit de toelichting  op het voorstel blijkt dat men op landelijk niveau exact in kaart wil brengen wie er tegen pneumokokken is gevaccineerd. (Dus niet alleen wie er ziek is geworden.) De RIVM ontvangt via een datakoppeling gegevens van huisartsen en instellingsartsen en koppelt de ontvangen gegevens aan microdata van het CBS.
Mensen die tegen pneumokokken worden gevaccineerd kunnen blijkens de toelichting bezwaar maken tegen gegevensverstrekking aan de RIVM.

Nieuw artikel geldt voor alle vaccinatieprogramma’s
De pneumokokkentoelichting hoort bij een nieuw artikel 7b [*] van de Wet op de RIVM, dat inhoudt dat bij alle landelijke vaccinatieprogramma’s persoonsgegevens aan het RIVM moeten worden verstrekt. Is dat wel wenselijk?

 

 

Noot:

[*] De in het ontwerp voorgestelde tekst luidt:

Artikel 7b
1. Dit artikel is van toepassing op een krachtens artikel 3, eerste lid, onderdeel c, bij besluit van Onze Minister vastgesteld programma, voor zover in dat besluit is bepaald.
2. De uitvoerder van het betreffende programma verstrekt aan het RIVM de persoonsgegevens, waaronder gegevens over gezondheid als bedoeld in artikel 4, onderdeel 15, van de Algemene verordening gegevensbescherming en het burgerservicenummer, die voor het RIVM noodzakelijk zijn voor de monitoring en evaluatie van dat programma. De in dit lid bedoelde gegevens worden alleen verwerkt door personen die uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift dan wel krachtens een overeenkomst tot geheimhouding zijn verplicht.
3. Het tweede lid is niet van toepassing, indien door een betrokkene bezwaar is gemaakt tegen de gegevensverstrekking.
4. Bij regeling van Onze Minister worden nadere regels gesteld over het tweede lid, waaronder in ieder geval regels over de door de uitvoerder aan het RIVM te verstrekken gegevens.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Business Wallet humor: ‘vereenvoudiging’ met IT | ECP symposium

Het door ECP Platform voor de InformatieSamenleving op 22 september a.s. georganiseerde symposium over de ‘European Business Wallet’ (het Europese identificatiemiddel en de digitale kaartenbank voor ondernemingen) heeft een grappige titel:

De European Business Wallet – Op naar eenvoudigere overheidsdienstverlening aan bedrijven

Kennelijk weten ze bij het ECP niet dat digitalisering allerlei processen alleen maar ingewikkelder maakt. Dat komt onder meer omdat er veel meer partijen bij betrokken zijn (die integer moeten zijn en goede IT moeten maken) en het voor de gebruiker van de digitale kaartenbak (de wallet) veel lastiger is te overzien wie te vertrouwen is. Bovendien zorgen de nieuwe digitaliseringsmogelijkheden voor steeds meer behoefte aan data (datahonger) en voor grootschalige riskante verspreiding van data.

Haken en ogen aan de Business Wallet
Lees over de haken en ogen van de Business Wallet het artikel over de kritiek van Privacy First op de Business Wallet en de EUDI-wallet (beiden gebaseerd op de Europese eIDAS richtlijn) en de brief die de organisatie aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Privacy First kaart onder meer aan:

  • het ontbreken van toetsing van integriteit en het ontbreken van tegenstrijdig belang bij de private actoren in het eIDAS systeem;

en de volgende risico’s:

  • permanente surveillance;
  • overvragen van identificatie en gegevens uit de digitale kaartenbak (EUDI-wallet, Business Wallet);
  • extra verspreiding van vertrouwelijke gegevens;
  • autonomieverlies door afhankelijkheid van niet-Europese grote aanbieders;
  • uitsluiting van mensen met beperkte digitale vaardigheden;
  • niet adequate governance, feedbackmogelijkheden en rechtsbescherming in het eIDAS-systeem.

Op deze vragen en kritiek heb ik nog geen antwoord gezien.

 

NB Het ECP symposium is onderdeel van het project vertrouwensdiensten.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

De G-rekening gaat op de schop

Onlangs is een rapport uitgebracht over het fenomeen ‘g-rekening’ [*], de speciale bankrekening die in het systeem van de ‘wet ketenaansprakelijkheid’ een rol speelt. Het doel van het systeem is te waarborgen dat bepaalde aangewezen ondernemers hun fiscale verplichtingen in verband met het personeel nakomen.
De G-rekening gaat ook een rol spelen in de uitzendsector, wat betekent dat het systeem moet worden aangepast. In de samenvatting staat onder meer:

Alle toegelaten uitzendondernemingen worden op grond van de regels bij of krachtens de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten te zijner tijd verplicht om een g-rekening te houden. (…)
Het aantal g-rekeningen zal naar verwachting stijgen tussen de 1.000 en 5.100. De verwerking van deze stijging zal mogelijk piekbelastingen veroorzaken voor alle bij de g-rekening betrokken partijen (Belastingdienst, banken, toegelaten uitzendondernemingen, overige ondernemers, de inspectie-instellingen en de toelatende instantie van het nieuwe toelatingsstelsel). Om deze piekbelasting goed op te vangen zullen in de invoeringsperiode extra maatregelen worden getroffen.

De g-rekening wordt alleen door twaalf Nederlandse banken aangeboden, wat voor buitenlandse uitzendondernemingen een probleem zal vormen. Het plan is om hen een alternatief te bieden.

 

Noot:

[*] Rapport Verkenning verplichte grekening voor toegelaten uitzendondernemingen.

Geplaatst in Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , | Plaats een reactie

‘Een AI-voorspelling is nooit een feit. Het is een versluierd bevel’

Dat is de mooie titel van het artikel van Wouter van Noort in het NRC over het boek van Carissa Véliz, Mexicaans-Spaanse filosoof die het boek Prophecy publiceerde. Het boek gaat over de grote rol van kansberekening die krijgt in de maatschappij als gevolg van de inzet van kunstmatige intelligentie (AI).

Blijkens het artikel vergelijkt Véliz het digitale voorspellen met astrologie:

Dat is onrechtvaardig, werkt autoritaire krachten in de hand en is ronduit gevaarlijk voor de stabiliteit van maatschappelijke en economische systemen, waarschuwt Véliz in haar filosofisch en historisch ingestoken boek. Daarin vergelijkt ze de opkomst van AI-voorspellingen met wat astrologen en profeten al eeuwen tevergeefs proberen: de onvoorspelbare toekomst tóch voorspellen. (…)

Ze houdt zich professioneel met predictive policing en aanverwante onderwerpen bezig:

Véliz onderzoekt aan de universiteit van Oxford de toepassing van AI in allerlei voorspellende modellen over menselijk gedrag, zoals verzekeraars die de techniek gebruiken om risicoprofielen te maken voor fraudeurs, banken die ze gebruiken voor het vaststellen van kredietscores die mede bepalen of iemand een lening krijgt, overheden die met AI mensen indelen in profielen en cohorten. (…)

Het gevaar begint volgens haar waar voorspellingen over mensen veranderen in onzichtbare systemen die niet alleen raden wie iemand zal worden, maar alvast bepalen wie iemand mag zijn.

Interessant artikel. Jammer dat de Nederlandse en Europese beleidsmakers vrolijk achter de AI-marketingverhalen aanlopen.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Waag Futurelab: ‘Europese digitale ID-wallets cadeau voor Apple en Google’

Waag Futurelab laat in het artikel Europese digitale ID-wallets zijn een cadeau aan Apple en Google weten dat het ongewenst is als het Europese identificatiemiddel (‘portemonnee’ of ‘wallet’) [*] alleen met apparaten en software van Amerikaanse internetgiganten functioneert. Uit de introductie:

deze portemonnees zijn afhankelijk van beveiligingsdiensten van Google en Apple. Deze staan bekend als de Google Play Integrity API en Apple’s Managed Device Attestation (…)

door deze afhankelijkheden in onze digitale infrastructuur te stoppen, maakt Europa haar samenleving afhankelijk van particuliere bedrijven en dient zij hun bedrijfsbelang

In de Engelstalige versie van het artikel, die uitvoeriger is, worden meer details gegeven. Dit sluit aan bij de vragen en kritiek die Privacy First had inzake het identificatiemiddel.

Het is zorgelijk dat digitale autonomie een te kleine rol speelt bij het identificatiemiddel.

 

[*] Ook aangeduid als ‘EUDI-wallet’, of ‘EDI-wallet’, of “Europese Digitale Identiteit”.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

College voor de Rechten van de Mens: Bank discrimineert man met dementie door weigering spaarrekening

Het College voor de Rechten van de Mens maakte bekend dat de digitale bunq ten onrechte heeft gediscrimineerd door een man met dementie die onder bewind staat te weigeren voor een spaarrekening.

Uit de bekendmaking:

De digitale bank bunq heeft indirect gediscrimineerd door een man met dementie die onder bewind staat te weigeren voor een spaarrekening. Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens na een klacht van diens zoon, die als bewindvoerder optreedt. De bank wees het verzoek af omdat zij geen rekeningen aanbiedt aan personen die onder bewind staan.

Volgens de zoon leidt dit beleid tot indirecte discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte. De bank sluit zonder goede reden mensen die onder bewind staan volledig uit, terwijl minderjarige klanten met een wettelijke vertegenwoordiger wél een rekening kunnen openen.

De bank bestrijdt dat sprake is van discriminatie en stelt dat het beleid – als er al sprake is van onderscheid gerechtvaardigd is vanwege verhoogd frauderisico, (systeem)technische en financiële bezwaren.

College: indirect onderscheid
Het College volgt dat standpunt niet. (…)

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , | Plaats een reactie

De AMLA heeft weer nieuwe consultaties over de EU uitgestort | witwasbestrijding

De nieuwe Europese antiwitwasautoriteit, de Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA), heeft nieuwe consultaties over door hen opgestelde nadere regelgeving uitgeschreven. Dat draagt bij aan onoverzichtelijkheid en aan de eindeloze versnippering die de nieuwe witwasbestrijdingsregelgeving kenmerkt en die het zelfs voor de grootbanken met hun grote juridische afdelingen en compliance afdelingen moeilijk maakt om te overzien wat er aan de hand is [1]. Het dubbele werk dat kenmerkend is voor de witwasbestrijding zal verder toenemen.

De meest recent bekend gemaakte consultaties hebben betrekking op

  • de internationale uitwisseling van gegevens tussen de FIU’s [2] (in Nederland is FIU onderdeel van de politie),
  • de beoordeling van het risicoprofiel van witwasbestrijdingsplichtigen van buiten de financiële sector, zoals boekhouders en notarissen [3] en
  • het sjabloon voor het melden van misdaadvermoedens [4].

Deze consultaties zijn vooral voor witwasbestrijdingsplichtigen van belang, al kunnen er indirect gevolgen zijn voor iedere burger van de EU.

Aanval op de ‘niet-financiële sector’
Interessant is dat met de nieuwe Europese antiwitwasregels de aanval op de niet-financiële sector (‘non-financial sector’) wordt geopend. Dat zijn hoofdzakelijk mkb-ondernemingen die weinig begrijpen van de nieuwe regels en straks net als de banken in de paniekstand gaan vanwege de vrees voor boetes en andere draconische sancties.

De compliance industrie wrijft zich in de handen
Of de maatschappij gebaat is met de nieuwe Europese regels is de vraag. Maar in ieder geval is de compliance industrie (inclusief IT-leveranciers op het gebied van de criminaliteitsbestrijding) blij. Zij kunnen klanten winnen door hen bang te maken voor de sancties bij niet-naleving van de antiwitwasregels.

 

 

Noten:

[1] Er zal veel werk moeten worden verzet om de regels te doorzien, er kritiek op te leveren en (te zijner tijd) om ze na te leven (wat veel geld kost!), terwijl het effect op de misdaadbestrijding onbekend is.
[2] Consultation on the draft RTS on cross-border information exchange between Financial Intelligence Units, sluiting op 6 oktober a.s.
[3] Consultation on the draft RTS on the assessment of the inherent and residual risk profile of obliged entities in the non-financial sector, sluiting op 27 september a.s.
[4] Consultation on the draft ITS on the format for reporting suspicions and providing transaction records, sluiting op 20 september a.s.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Unmasking the chilling effects of the digital surveillance ecosystem: the erosion of assembly and association rights | OHCHR

A thematic report was announced [1] by the UN Human Rights Office of the High Commissioner (OHCHR) on the threats to the rights to freedom of peaceful assembly and of association caused by digital surveillance. The report was made by a special rapporteur [2].

It highlights the risks that digitalisation poses to people and society.

 

Notes:

[1] Unmasking the chilling effects of the digital surveillance ecosystem: the erosion of assembly and association rights (A/HRC/62/45), 21 April 2026. The English version of the report is here. There are versions in other languages.
[2] The Special Rapporteur on the rights to freedom of peaceful assembly and of association, appointed by the Human Rights Council of the UN.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Not-for-profit | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

De opsporing leest naar hartenlust Whatsapp berichten

Uit de hoek van de opsporing (onder meer Europol) is men al een hele tijd bezig om gedaan te krijgen dat men toegang krijgt tot geëncrypte communicatie, zoals communicatie met Whatsapp en Signal. Dit onderwerp wordt ook wel als het ‘going dark’ thema aangeduid, een Europese werkgroep is bezig om te kijken hoe die toegang verkregen kan worden.

Veiligheid burger speelt geen rol
De vraag hoe een burger vertrouwelijk moet communiceren, zonder te worden afgeluisterd door criminelen, advertentiebedrijven (Google, Meta c.s. [1]) en andere ongure types, wordt nooit door de opsporingsmensen beantwoord.

AMLC analyseert e-mail en chatberichten
In dat licht is het bijzonder dat het kenniscentrum bij de FIOD op het gebied van witwasbestrijding en aanverwant, het AMLC [2], vrolijk in het artikel De AMLC Browser in de opsporing vertelt dat men met behulp van kunstmatige intelligentie e-mail en chatberichten binnen netwerken analyseert.

De tooling van de AMLC Suite biedt de mogelijkheid om opsporingsbronnen, zoals e-mails of chatgesprekken uit in beslag genomen gegevensdragers, in te laden en beschikbaar te maken voor verder onderzoek. Daarbij biedt de AMLC Suite uitgebreidere analysemogelijkheden dan andere veelgebruikte forensische tools én blijft de data binnen de afgeschermde omgeving van het onderzoek.

Deze analyses worden onder meer ingezet om BPM-fraude aan te pakken, zo blijkt uit het artikel. Dat zal niet altijd de zware georganiseerde misdaad zijn, het lijkt me veel belangrijker om daar actief mee bezig zijn.

Het lijkt er op dat als de opsporing computers, tablets en smartphones in beslag neemt, het niet moeilijk is om de chatberichten leesbaar te maken. Dus ik begrijp niet waarom men zich in Europa zo druk maakt over geëncrypte communicatie.

 

Noten:

[1] Uiteraard is het op zijn minst nodig om daar geen accounts te hebben en ook andere maatregelen te nemen, die overigens maar deels werken. Het beveiligen tegen advertentiebedrijven is buitengewoon moeilijk.

[2] Anti Money Laundering Centre.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Strafrecht | Tags: , , , , , | Plaats een reactie