Antwoorden op vragen uit de Tweede Kamer bevatten soms nuttige lesstof voor degene die iets wil leren over regelgeving, al lijkt het er soms op dat leden van Kamer naar de bekende weg vragen.
Onlangs legde de minister van Buitenlandse Zaken uit hoe het op de sanctielijst zetten van mensen werkt in dit antwoord op vragen. Onder meer werd gevraagd:
Kunt u bevestigen dat EU-ingezetenen die niets doen dat illegaal is, op grond van dit besluit kunnen worden onderworpen aan vergaande sancties als reisbeperkingen (art. 1 van het besluit) en bevriezing van tegoeden en economische middelen (art. 2 van het besluit)?
waarop het volgende wordt geantwoord:
De overwegingen bij het besluit vormen een toelichting en zijn niet juridisch bindend. Het besluit ziet op acties of beleidsmaatregelen van Rusland die de democratie, de rechtsstaat, de stabiliteit of de veiligheid in de Unie of in een of meer van haar lidstaten, in een internationale organisatie of in een derde land ondermijnen of bedreigen, of die de soevereiniteit of de onafhankelijkheid van een of meer van haar lidstaten of van een derde land ondermijnen of bedreigen. Het kabinet is van mening dat deze activiteiten de fundamentele waarden en de veiligheid, onafhankelijkheid en integriteit van de Unie ondermijnen of bedreigen.
Het gedrag van personen die hierbij betrokken zijn hoeft niet per se strafbaar te zijn. Sancties worden opgelegd om een verandering in het beleid of van de activiteiten van externe actoren teweeg te brengen, niet om personen verantwoordelijk te houden voor het plegen van strafbare feiten.
Een andere vraag gaat over rechtsstatelijke waarborgen:
Hoe beoordeelt u dat het besluit niet voorziet in rechtsstatelijke waarborgen, zoals onschuldpresumptie, hoor- en wederhoor vooraf en inhoudelijke toetsing door een onafhankelijke rechter?
Het antwoord (exclusief noot):
EU-sanctiemaatregelen, zoals besluit 2024/2643, voldoen wel degelijk aan verschillende juridische eisen en rechtsstatelijke waarborgen. Hierover bestaat bestendige rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU.
Als een persoon op de EU-sanctielijst wordt geplaatst, moet de Raad deze persoon de elementen meedelen waarover hij tegen die persoon beschikt om zijn besluit op te baseren. Vervolgens moet de Raad die persoon de mogelijkheid bieden zijn standpunt over de tegen hem in aanmerking genomen redenen naar behoren kenbaar te maken. De plaatsing op de lijst wordt regelmatig geëvalueerd (zie artikel 10 van het besluit). Als de Raad nieuwe gegevens in aanmerking neemt om de persoon te handhaven op de lijst, dan dient de persoon voorafgaand te worden gehoord. Telkens als de Raad een besluit jegens de betrokken persoon vaststelt, dus zowel bij het initiële besluit als bij besluiten tot handhaving op de lijst, hee_ de persoon het recht om hiertegen beroep in te stellen bij het Gerecht van de Europese Unie (artikel 263 van het EU-werkingsverdrag). Tegen de uitspraken van het Gerecht staat hoger beroep open bij het Hof van Justitie.
Het vermoeden van onschuld verzet zich voor alle duidelijkheid niet tegen de aanname van beperkende maatregelen. Deze maatregelen zijn preventief van aard en betreffen geen strafrechtelijke vervolging.
Gelet op deze waarborgen ben ik van mening dat adequate rechtsbescherming wordt geboden aan personen die op EU-sanctielijsten worden geplaatst.
De geïnteresseerden kunnen de hele tekst lezen.
Overigens zijn de beperkende maatregelen dermate bezwarend dat de grens met het strafrecht heel erg dun is.
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 