Open Ownership (OO) houdt zich bezig met het bevorderen van openbaarmaking van financiële persoonsgegevens, in de eerste plaats inzake de eigenaarschap van rechtspersonen en andere entiteiten. Dit betreft de ‘uiteindelijk begunstigden’ of ‘uiteindelijk belanghebbenden’ van rechtspersonen en andere entiten, ook wel afgekort tot ‘ubo’s’.
In het verleden heb ik een keer naar OO gekeken en geconstateerd dat de organisatie zelf niet transparant is over de eigen financiën en haar eigen uiteindelijk begunstigden (artikel) [1]. Waarschijnlijk wordt deze non-profitorganisatie door overheden gesubsidieerd.
OO is ook bezig met de openbaarmaking van andere financiële persoonsgegevens door middel van openbare registers. In een artikel uit januari dit jaar wordt gepleit voor koppeling van de ubo-gegevens aan het kadaster [2]. Overigens bestaan er wereldwijd grote verschillen in de systemen van registratie van vastgoedgegevens.
Registratie van alle soorten vermogensbestanddelen
In het artikel wordt er voor gepleit om de registratie van de uiteindelijke begunstiging uit te breiden naar alle andere soorten vermogensbestanddelen, wat betekent dat iedere mens er mee in aanraking kan komen. Dat niet alle landen in de wereld nette en fatsoenlijke leiders en rechtssystemen hebben en dat criminelen transparantie leuk vinden om hun doelwitten te vinden, ontbreekt in het relaas.
Als OO haar zin krijgt, kan een wereldwijd bevolkings- en vermogensregister ontstaan, waarin mensen en hun bezittingen zijn geregistreerd. Dat maakt het makkelijk voor overheden om te kijken bij wie belasting geheven kan worden. Maar dat laat onverlet dat de vraag welk land over welk vermogensbestanddeel mag heffen niet wordt opgelost.
EU-registraties
In de EU worden steeds meer financiële gegevens centraal geregistreerd of zijn ze centraal toegankelijk. De registraties ten behoeve van de misdaadbestrijding zijn:
- De nationale registers van de ubo’s van entiteiten, centraal toegankelijk via het Europese Beneficial ownership registers interconnection system, ‘BORIS’)
- Bankrekeningen e.d. worden Europees toegankelijk via het Bank Account Registers Interconnection System, ‘BARIS’.
- Er zijn plannen om vastgoedinformatie op EU-niveau toegankelijk te maken [3].
Op btw-gebied zijn er allerlei initiatieven:
- De EU kent de CESOP database (Central Electronic System of Payment information), waarin grensoverschrijdende betalingen worden geregistreerd ter bestrijding van btw-fraude, maar waarin zeer veel grensoverschrijdende betalingen worden geregistreerd die niet btw-relevant zijn.
- Wat er aan komt is de (toekomstige) verplichting voor ondernemers om alle grensoverschrijdende facturen direct na facturering elektronisch aan te melden bij de nationale belastingdienst. De Europese belastingdiensten geven de gegevens door aan een centraal btw-uitwisselingssysteem, ‘ electronic central VAT information exchange system‘ (“central VIES”). Dit is het Vat in the Digital Age (VIDA) project. Veel landen zullen de directe aanmelding van facturen ook binnenlands verplicht stellen.
- Crypto aanbieders moeten alle cryptovaluta transacties direct na het uitvoeren melden aan een Europese database (cryptovalutarenseignering), die eveneens op Europese regels is gebaseerd, lees het artikel over het wetsvoorstel.
Hiermee ontstaan Europese financiële databases, die ook voor andere doelen kunnen worden gebruikt. In principe zou iedere inwoner aan de hand van deze financiële gegevens geprofileerd kunnen worden. Dat is nu misschien niet de bedoeling, maar de regels kunnen veranderen. Instanties op het gebied van misdaadbestrijding, zoals EOM en OLAF, krijgen toegang.
Het is een onderwerp om in de gaten te houden.
Noten:
[1] Ik had geen gelegenheid om te kijken of zij nog even ontransparant zijn.
[2] Bridging the gap for effective asset transparency: Analysing land registers and beneficial ownership data for legal vehicles, 26 januari 2026. Zie Beneficial ownership transparency of assets, waarin wordt gemeld: “Globally, there is increasing focus on extending BOT beyond legal vehicles to include assets such as land and real estate, vessels, and other movable or financial assets. This shift reflects a broad recognition that knowing who ultimately owns, controls, or benefits from assets is essential for a number of policy objectives, including addressing tax evasion, enforcing sanctions, and countering money laundering and illicit financial flows.“.
[3] Ik weet niet hoe het daar mee staat. Waarschijnlijk is het ingewikkeld vanwege de grote verschillen binnen de EU op het gebied van vastgoedregistratie.
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 