Plaatsing op een Amerikaanse sanctielijst is onvoldoende voor weigering om een bankrekening te openen

Geplaatst op 16 juni 2026 door Ellen Timmer

Uit de uitspraak van het Europese hof van 11 juni jl. blijkt dat – anders dan wat de betreffende bank veronderstelde – plaatsing op een Amerikaanse sanctielijst op zichzelf onvoldoende is voor weigering van een bankrekening, lees het persbericht (Engelstalig) en de  uitspraak. Bij het hof tref ik ook een Nederlandstalige versie aan, de conclusie van het hof luidt:

Het Hof (Vierde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92/EU (…), gelezen in samenhang met richtlijn (EU) 2015/849 (…),
moet aldus worden uitgelegd dat

het de lidstaten niet toestaat kredietinstellingen te verplichten een aanvraag van een consument voor toegang tot een betaalrekening met basisfuncties af te wijzen op de enkele grond dat deze consument is opgenomen op een lijst van personen tegen wie door een derde land beperkende maatregelen zijn opgelegd, zonder dat de betrokken kredietinstelling een geïndividualiseerde beoordeling heeft verricht van het aan de beoogde zakelijke relatie verbonden risico van witwassen van geld of terrorismefinanciering.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Sanctieregels | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Update van de rubriek over privatisering van de misdaadbestrijding

Geplaatst op 15 juni 2026 door Ellen Timmer

Nu medio volgend jaar de regels inzake de geprivatiseerde criminaliteitsbestrijding ingrijpend wijzigen, is dat reden om mijn rubriek op de site onder de titel ‘Privatisering criminaliteitsbestrijding‘ aan te gaan pakken.

Enkele wijzigingen:

Alles over witwasbestrijding en aanverwant staat in deze rubriek.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , | Plaats een reactie

FSB consults on sound practices for the responsible adoption of artificial intelligence

Geplaatst op 15 juni 2026 door Ellen Timmer

The Financial Stability Board (FSB) started a consultation:

The FSB has seven questions:

Questions for consultation
1. Do you agree with the benefits and risks of AI adoption by financial institutions described in this report? Are there any substantive benefits or risks not covered?
2. Are the sound practices sufficiently comprehensive and clear to enable financial institutions’ responsible AI adoption?
3. Do the sound practices strike an appropriate balance between managing risks relating to all forms of AI, and addressing some of the risks relating to emerging and new complex forms of AI, such as GenAI and agentic AI?
4. Are the sound practices sufficiently flexible to accommodate and address newer types of AI and responsible adoption over time?
5. Do the case studies in this report sufficiently highlight how different types of financial institutions can benefit from responsible AI adoption? Are there additional case studies for inclusion in the report? If so, please provide such case studies, particularly for nonbanks.
6. Do the case studies in this report provide actionable insights for financial institutions in their responsible AI adoption?
7. Are the definitions in the glossary clear and aligned with industry sound practices, including recent developments in AI?

AI plays a central role in financial institutions, particularly in areas that are important to everyone:

  • credit scoring;
  • detection of criminal funds (AML/CFT);
  • fraud detection.

If financial institutions make errors in the areas mentioned above, this can be extremely damaging to customers.

The Financial Stability Board
The FSB is a cooperation between a number of EU countries, including the Netherlands, various South American countries, Canada, the UK, the US, Saudi Arabia, South Africa and a number of Asian countries (including China, India and Hong Kong). A number of international organisations are involved, including the IMF, the BIS, the OECD, the ECB, the European Commission and the Basel Committee. The members are listed here. There is no democratic oversight of the FSB, though the decisions by FSB have a significant impact.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Sanctieregels | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Privacy First: private misdaadbestrijding mag niet tot excessen leiden

Geplaatst op 15 juni 2026 door Ellen Timmer

Burgerrechtenorganisatie Privacy First publiceerde het artikel Private misdaadbestrijding mag niet tot excessen leiden over haar activiteiten op het gebied van financiële privacy.

Onderdeel van het thema financiële privacy is dat financiële transacties en activiteiten door witwasbestrijdingsplichtige bedrijven zoals banken in de gaten worden gehouden, wat niet altijd goed gaat en mensen kan schaden. Geautomatiseerde risicoprofilering gaat daarbij een steeds grotere rol spelen. Activiteiten van Privacy First in relatie tot de geprivatiseerde misdaadbestrijding waren onder meer:

  • Deelname aan de NEN-consultatie over voorkoming van discriminatie bij risicoprofilering.
  • Commentaar op het ECRI-rapport over Nederland, op uitnodiging van het ministerie van BZK.
  • Deelname aan de consultatie van de Europese antiwitwasautoriteit AMLA.
  • Brieven naar aanleiding van het nieuwsbericht en het advies van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme.

Meer details staan in het artikel.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

Benoeming technische experts en maatschappelijk forum AI Act

Geplaatst op 13 juni 2026 door Ellen Timmer

De Europese Commissie maakte bekend dat technische experts zijn aangewezen die een rol zullen spelen bij de AI Act (AI-verordening) van de EU. Daar zijn zijn twee Nederlanders bij: Nandi Schoots en Maarten de Rijke.

Daarnaast zijn de leden van het adviesforum aangewezen. De leden van dat forum zijn onder meer wetenschappelijke instituten, diverse Amerikaanse internetgiganten en de brancheorganisatie van datahandelaren FEBIS. Ook burgerrechtenorganisaties zoals EDRi en Algorithm Watch maken er deel van uit. Swift, de partij die het berichtenverkeer voor de financiële sector verzorgt, doet mee, naar ik aanneem omdat Swift het nodige doet met AI om het berichtenverkeer te analyseren.

Geplaatst in Europa, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Plaats een reactie

AI staat centraal bij genomineerden innovatieprijs toezicht & handhaving

Geplaatst op 12 juni 2026 door Ellen Timmer

Toezine kondigt de Innovatieprijs Toezicht en Handhaving aan op de site. Deze prijs is een initiatief van de Inspectieraad, beroepsvereniging Vide en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV).

Inmiddels zijn de genomineerden bekend. Dit zijn:

  • de Centrale Database Taxi waarmee taxichauffeurs realtime in de gaten worden gehouden door de Inspectie Leefomgeving en Transport;
  • het datagedreven risicomodel van de AFM waarmee deze toezichthouder nagaat of accountants wel genoeg tijd in de controles steken;
  • de landelijke willekeurig steekproeven door de Inspectie van het Onderwijs;
  • de Firmware Vulnerability Scanner voor internet of things producten, van het Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, “De Firmware Vulnerability Scanner verandert dit proces. Dit AI-systeem analyseert automatisch de firmware van IoT-producten en haalt de belangrijkste kwetsbaarheden naar voren. De tool maakt een overzichtelijk rapport waarin de risico’s zijn geprioriteerd van hoog naar laag. Ook laat de scanner zien waar in de code de kwetsbaarheden zitten” en
  • de Markttoezicht Inspectie Assistent, de kennisomgeving van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, “MIA brengt historische rapporten van bevindingen, beleidskaders, richtlijnen, wetgeving en interventiebeleid samen in één gebruiksvriendelijke omgeving. Inspecteurs kunnen daarin zoeken op betekenis, context en argumentatielijnen. Zo vinden zij niet alleen losse trefwoorden, maar ook relevante precedentgevallen en juridische onderbouwing die passen bij een nieuwe zaak.“

Op 23 juni 2026 wordt de winnaar bekend.

Geplaatst in Bestuursrecht, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Besluit inwerkingtreding regels over toegang tot de ubo-registers

Geplaatst op 11 juni 2026 door Ellen Timmer

Een besluit inzake inwerkingtreding van regels inzake de Nederlandse ubo-registers werd onlangs bekend gemaakt. De in het besluit aangeduide bepalingen [*] traden op 3 juni jl. in werking.

 

[*] Het betreft bepalingen in de Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden van trusts, de Wijzigingswet beperking toegang UBO-registers (die ook de Handelsregisterwet 2007 wijzigt) en het Implementatiebesluit registratie uiteindelijk belanghebbenden van trusts en soortgelijke juridische constructies.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Ubo-register | Plaats een reactie

Automating suspicion | Risk profiling as a smokescreen for structural discrimination and inequality | Amnesty report

Geplaatst op 11 juni 2026 door Ellen Timmer

Amnesty International published a report on risk profiling, read the announcement: Risk profiling systems used to identify potential offenders are in breach of international law and must be banned – new report.
Their report is here: Automating suspicion | Risk profiling as a smokescreen for structural discrimination and inequality.

From the announcement:

The widespread use of risk profiling systems by public authorities in law enforcement, social security and migration is incompatible with international human rights law and must be banned, Amnesty International said in a new report.

Risk profiling is the assessment of whether a person or group is likely to break a law or a rule. Governments use it to identify potential offenders before any offence has been committed. These assessments are increasingly being automated based on artificial intelligence techniques and, in many cases, have led to human rights violations. This is the first time that risk profiling has been comprehensively assessed against international human rights standards.

 “This report shows how risk profiling systems affects people’s rights and offers scientific and legal arguments that human rights advocates, civil servants, oversight authorities, lawyers and judges can use to contest the use of these systems by states and other entities,

Alexander Laufer, Amnesty International Netherlands Researcher on technology and human rights.

Risk profiling systems are often cited as a method by which states can streamline services, improve cost-effectiveness, prevent crimes, including fraud, and control migration. These claims, based on the premise of scarce resources, have been debunked as a policy rationale, because they are empirically unsupported and politically useful assumptions that turn poverty and other social issues from political problems into an “efficiency” problem to be solved through automated rationing and surveillance.

Being targeted by risk profiling in high-stakes contexts like law enforcement, social security and immigration causes serious harms. People suffer psychological distress, stigmatization and false accusations of crime, potentially leading to homelessness, deportation, unfair denial of social benefits, or even imprisonment.

Amnesty’s findings are also relevant to the fight against money laundering and terrorist financing by companies, as required by the FATF and the EU.

Geplaatst in Belastingrecht, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Discriminerende algoritmen moeten verboden worden | rapport risicoprofilering door Amnesty

Geplaatst op 11 juni 2026 door Ellen Timmer

Vandaag maakte Amnesty bekend dat het wijdverbreide gebruik van risicoprofileringssystemen door overheden op het gebied van rechtshandhaving, sociale zekerheid en migratie onverenigbaar is met internationale mensenrechten en verboden moet worden. Lees dit bericht van Amnesty en de opinie van Amnesty directeur Oudshoorn in de Volkskrant.

Dit standpunt is gebaseerd op het rapport over risicoprofilering dat Amnesty vandaag heeft uitgebracht.

Amnesty schrijft in de aankondiging onder meer:

Risicoprofilering is een vorm van selectie waarmee overheden kunnen beoordelen hoe waarschijnlijk het is dat een persoon of groep een wet of regel gaat overtreden. Overheden gebruiken het om potentiële overtreders te identificeren voordat er daadwerkelijk een overtreding plaatsvindt. Deze beoordelingen worden steeds vaker geautomatiseerd met behulp van kunstmatige intelligentie. In veel gevallen leiden ze tot mensenrechtenschendingen. In dit nieuwe rapport van Amnesty International wordt risicoprofilering voor het eerst in zijn geheel getoetst aan internationale mensenrechtennormen.

“Dit rapport laat zien hoe risicoprofileringssystemen impact hebben op de rechten van mensen. Het presenteert wetenschappelijke en juridische argumenten die mensenrechtenverdedigers, ambtenaren, toezichthouders, advocaten en rechters kunnen gebruiken om het gebruik van deze systemen aan te vechten,” zegt Alexander Laufer, onderzoeker op het gebied van technologie en mensenrechten bij Amnesty International Nederland. (…)

Risicoprofileringssystemen worden vaak gepresenteerd als een manier waarop staten diensten kunnen stroomlijnen, kosten kunnen besparen, criminaliteit en fraude kunnen voorkomen en migratie kunnen beheersen. Deze claims gaan uit van het idee van schaarse middelen en zijn gebaseerd op aannames waarvoor weinig wetenschappelijk bewijs bestaat, maar die politiek bruikbaar zijn. Ze herdefiniëren namelijk sociale problemen zoals armoede, zodat dat niet langer politieke vraagstukken zijn, maar efficiëntieproblemen die moeten worden opgelost met automatisering en surveillance.

Mensen die het doelwit worden van risicoprofilering op gebieden als rechtshandhaving, sociale zekerheid en migratie, kunnen daardoor ernstig worden beschadigd – zoals we hebben gezien bij het Toeslagenschandaal. Ze kunnen te maken krijgen met psychisch leed, en ze worden gestigmatiseerd en onterecht beschuldigd van misdrijven. Dit kan leiden tot dakloosheid, deportatie, onterechte weigering van sociale uitkeringen of zelfs gevangenisstraf.

Er is ook een Engelstalig bericht van Amnesty over het rapport en de uitkomsten.

Bevindingen zijn ook van toepassing op risicoprofilering door bedrijven in de witwasbestrijding

De bevindingen van Amnesty zijn ook relevant voor de geprivatiseerde criminaliteitsbestrijding, ook bekend als bestrijding van ‘witwassen en terrorismefinanciering’ (AML/CFT). Dat systeem, gebaseerd op wetgeving van de Financial Action Task Force (FATF) [1], wat door de EU aan alle EU-lidstaten is voorgeschreven [2] heeft risicoprofilering als kern. De bedoeling is dat alle bedrijven met AML/CFT-verplichtingen die groot genoeg zijn (zoals banken) algoritmische risicoprofilering toepassen om vermoedens van criminele activiteiten en transacties te detecteren.

Het door Amnesty bepleite verbod is ook op het private deel van AML/CFT-regelgeving van toepassing [3].

 

Noten:

[1] De Financial Action Task Force (FATF) is een inofficiële wereldregering op het gebied van criminaliteitsbestrijding, ingesteld en geleid door de VS. Democratische controle op deze organisatie is er niet.
[2] Op dit moment gelden Europese richtlijnen gebaseerd op de FATF-regels. Medio volgend jaar treedt het nieuwe antiwitwaspakket (AML Package) in werking, meer informatie onder meer bij de nieuwe Europese antiwitwastoezichthouder, de Authority for Countering Money Laundering and Financing of Terrorism (AMLA). Op deze site zijn berichten over het pakket en de implementatie in Nederland te vinden.
[3] Ook de overheidsinstanties die met AML/CFT bezig zijn (onder meer de Belastingdienst, de FIOD en FIU-Nederland) maken gebruik van algoritmische risicoprofilering. Op hen is het rapport sowieso van toepassing.

Geplaatst in Belastingrecht, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

ING is Amerikaans geworden

Geplaatst op 10 juni 2026 door Ellen Timmer

Bij BNR verscheen het artikel Met nieuwe betaalpakketten stapt ING over naar Amerikaanse modellen: ‘Wordt een big tech-bank’ (met podcast), waarin Simon Lelieveldt, deskundige regelgeving en betalingsverkeer, wordt geïnterviewd.

Informatie over de nieuwe betaalpakketten van ING Bank staat hier.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , | Plaats een reactie