De transparantie van Open State

Geplaatst op 29 mei 2020 door Ellen Timmer

De stichting Open State Foundation beoogt bij te dragen aan een digitaal transparante overheid, wat een goed idee is. Via de pagina projecten, tools en data zijn interessante informatiebronnen te vinden.

Open Wob
Zo kan Open Wob nuttig zijn, al vraag ik me af of die database wel goed werkt, want de in april 2020 gepubliceerde wob-documenten over FIU-Nederland, waar ik onlangs over schreef, kon ik er niet vinden. Ook is jammer dat bij de hits die je na een zoekopdracht vindt, geen extra gegevens staan, zoals de datum van bekendmaking van de documenten en andere metadata.

Subsidietrekker
Een andere database is de Subsidietrekker, waar ik Open State even opzoek en ja, ze staan er in:

 

Open State en de ANBI-eisen
De subsidies brachten me op het idee om eens naar de financiën van Open State te kijken.

Het was even zoeken, maar via menu > over ons > ANBI kom ik bij de financiële verslagen uit. Ze zeggen dat ze een ‘algemeen nut beogende instelling‘ (ANBI) zijn en dan moet de financiële verantwoording tijdig openbaar worden gemaakt. De financiële verantwoording inzake het boekjaar 2018 is opgenomen. Uit de staat van baten en lasten is niet te halen dat de stichting donaties ontvangt.

Daar is Adessium weer
Er wordt omzet vermeld bij een stichting die ik onlangs heb leren kennen, Stichting Adessium. Is Open State een ANBI die geen donaties ontvangt? Of is het bedrag dat Adessium heeft betaald een donatie? Als het onder omzet vermelde bedrag de enige bijdrage van deze stichting is, vertegenwoordigt de bijdrage van Adessium 12,9% van de omzet.

Foute lobby van Open State: persoonsgegevens als open data (handelsregister, ubo-register)
Overigens heeft Open State op het gebied van privacy en databescherming een fout standpunt: ze maken deel uit van de lobbygroep die van de inhoud van het handelsregister en ubo-register open data willen maken. Door de veel te brede definitie van uiteindelijk belanghebbende (ubo) staan er veel te veel mensen in het ubo-register die daar niet in thuis horen. Verder horen ook de persoonsgegevens van statutair bestuurders en gevolmachtigden uit het handelsregister niet in de handen van datagraaiers terecht te kunnen komen, ook al zijn dat zogenaamde ‘ethische’ datagraaiers.

Dat standpunt is vreemd, nu ze zich wel bezorgd maken over de privacy-inbreuken van de corona-app (lees ook dit).

Tot slot
Aan het vinden van overheidsinformatie kan veel worden verbeterd, kan ik als professioneel gebruiker bevestigen. Daar waar Open State verbetering van toegankelijkheid van overheidsgegevens (die geen persoonsgegevens zijn) voorstaat, is dat een prima zaak.

Van persoonsgegevens moeten ze afblijven.

 

Aanvulling 2 juni 2020
Bovenstaande tekst is aangepast, omdat Open State inmiddels de concept-financiële verantwoording 2018, waar ik eerder over schreef, vervangen heeft door de definitieve verantwoording over 2018.

Aanvulling 17 juni 2020
Open State Foundation krijgt geld van The Open Society Foundations. Dit is de liefdadige organisatie van George Soros. De vraag is of dit onschuldige liefdadigheid is of – zoals een lezer van mijn blog schreef – politieke beïnvloeding onder het mom van een goed doel.

Geplaatst in Grondrechten, Ubo-register | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Aftappraktijken Duitse geheime dienst zijn in strijd met de grondwet | Bundesverfassungsgericht over Bundesnachrichtendienst

Geplaatst op 29 mei 2020 door Ellen Timmer

De Nederlandse overheid durft het niet aan: toetsen van wetgeving aan de Grondwet. Dat betekent dat er via allerlei dure en lastige omwegen zaken aan de rechter moeten worden voorgelegd. In Duitsland is dat anders, daar hebben ze een gespecialiseerde grondwetrechter, genaamd ‘Bundesverfassungsgericht‘. Dat gerecht laat regelmatig van zich horen. Recent kwam het gerecht in het internationale nieuws toen het gerecht vraagtekens plaatste bij activiteiten van de Europese Centrale Bank (ECB) [1].

Een nieuwe bom viel toen het gerecht uitspraak deed over de activiteiten van de Duitse geheime dienst, de Bundesnachrichtendienst (BND). Onderwerp van de uitspraak is of de Duitse geheime dienst bij het afluisteren de grondrechten van mensen buiten Duitsland moet respecteren. Anders gezegd: gelden grondrechten alleen voor de eigen burgers (zoals veel landen, bijvoorbeeld de VS, van mening zijn) of gelden grondrechten ook voor anderen? Het Bundesverfassungsgericht oordeelde dat de grondrechten in het Duitse recht niet zijn beperkt tot het Duitse grondgebied, aldus de Engelstalige samenvatting:

With its decision, the Federal Constitutional Court has clarified for the first time that the protection afforded by fundamental rights vis-à-vis German state authority is not restricted to the German territory.

Het is in strijd met de grondrechten als de Duitse overheid veronderstelt dat de grondwettelijke regels inzake aftappen van telecommunicatieverbindingen niet zou gelden voor aftappen buiten Duitsland, aldus het gerecht. In de samenvatting staat:

The present case concerns the protection afforded by Art. 10(1) and Art. 5(1) second sentence GG as rights against foreign telecommunications surveillance conducted by the Federal Intelligence Service. Pursuant to Art. 1(3) GG, these fundamental rights are applicable in the case at hand; surveillance measures thus constitute an interference with these rights. Exempting surveillance measures by intelligence services from the applicability of fundamental rights simply because they are directed at foreigners in other countries is alien to the Basic Law, just as exempting them from fundamental rights protection because of their political nature. Rather, the comprehensive binding effect of fundamental rights pursuant to Art. 1(3) GG creates the framework in which due consideration can be given to the risks to fundamental rights that arise from new technological developments and the resulting shifts of power. In particular, this applies to the increasing significance of intelligence services that comes along with the advancement of information technology, allowing intelligence powers to reach out more and more into third countries.

Op grond hiervan zijn de huidige afluisterbevoegdheden van de Duitse geheime dienst in strijd met de Duitse grondwet, wat overigens niet betekent dat afluisteren volledig verboden zou zijn. Het gerecht beschrijft de wijzigingen in de regels die nodig zijn om ook buiten Duitsland in overeenstemming met de grondwet af te luisteren.

Het gerecht levert verder kritiek op de regels inzake uitwisseling van afgeluisterde gegevens,

IV. The challenged provisions on the transfer of intelligence obtained through foreign surveillance to other entities are not sufficiently restrictive either.

en

V. The provisions on cooperation with other intelligence services do not satisfy the constitutional requirements either.

Tot slot oordeelt het gerecht dat er onvoldoende sprake is van toezicht op de surveillance bezigheden van de geheime dienst.

Lees voor meer informatie het uitvoerige persbericht, dat zowel in het Duits als in het Engels beschikbaar is [2]. Er is het nodige over geschreven in de media [3].

 

FAZ op youtube over de uitspraak (Duitstalig):

 

Noten
[1] Zie het persbericht van het gerecht over de ECB-uitspraak, in het Engels en in het Duits en de uitspraak (Duits). Er is veel ophef over, er verschenen vele artikelen onder meer in (Nederlandstalig) het NRC 1 en 2; Trouw, (Engelstalig) Euractiv, Bloomberg, DW en (Duitstalig) Verfassungsblog.
[2] Persbericht gerecht over de geheime dienst-uitspraak (Duitstalig, Engelstalig), uitspraak BVerfG, Urteil des Ersten Senats vom 19. Mai 2020 – 1 BvR 2835/17 -, Rn. (1-332) (Duitstalig html, pdf).
[3] In Nederland maakten NRC, RTL en Telegraaf melding van de uitspraak. Uiteraard is er in het Duits veel over te lezen, onder meer FAZ, Heise, Handelsblatt, Stern, CCC en DW. Zie de FAZ themapagina over de BND.

 

Aanvulling 24 juli 2020
Zie ook Hof: Duitse autoriteiten krijgen te makkelijk toegang tot namen en IP-adressen.

Aanvulling 13 december 2020
Er is een nieuwe uitspraak van het Bundesverfassungsgericht, zo las ik in de Zeit: Bundesverfassungsgericht: Datenauswertung von Antiterrordatei teilweise verfassungswidrig (betaalmuur). Het persbericht van het gerecht: Erweiterte Datennutzung („Data-mining“) nach dem Antiterrordateigesetz teilweise verfassungswidrig. Het besluit staat op deze locatie: html, pdf. De uitspraak geeft aan hoe belangrijk het is dat ook de overheid aan de geldende wet- en regelgeving wordt gehouden.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Grondrechten | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Het vervullen van privacy-wensen | consultatie wijziging UAVG

Geplaatst op 28 mei 2020 door Ellen Timmer

Op 20 mei startte een internetconsultatie over wijziging van de Nederlandse aanvullende wet inzake privacy, de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming (UAVG). In dit artikel bespreek ik een aantal thema’s uit de geconsulteerde voorstellen.

Accountantscontrole
In het consultatievoorstel worden een aantal wensen vervuld, zoals de wens van accountants om persoonsgegevens te verwerken de wettelijke controle. Er wordt een nieuw artikel voorgesteld:

Artikel 23a Uitzondering voor verplichte accountantscontroles
1. Gelet op artikel 9, tweede lid, onderdeel g, van de verordening, is het verbod om bijzondere categorieën van persoonsgegevens te verwerken niet van toepassing indien de verwerking noodzakelijk is voor een door een accountant te verrichten bij wettelijk voorschrift voorgeschreven controle.
2. Op persoonsgegevens waarop de geheimhoudingsplicht, bedoeld in artikel 457, eerste lid, van boek 7 van het Burgerlijk Wetboek rust dan wel heeft gerust, heeft voor aanvang van de verwerking van persoonsgegevens voor de controle, bedoeld in het eerste lid, pseudonimisering als bedoeld in artikel 4, onderdeel 5, van de verordening, plaatsgevonden.

Toelichting: “de verordening” is de AVG, de Europese privacywet.

Verder wordt in verband met het bovenstaande een wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties voorgesteld, door middel van een nieuw artikel 63aa en een wijziging van de Wet op het accountantsberoep, met een nieuw artikel 57.

Faillissementscurator
Ook de faillissementscurator komt in het voorstel voor. In een nieuw artikel 68a wordt de verwerking van persoonsgegevens mogelijk gemaakt in het kader van de uitvoering van de wettelijke taken die een curator heeft, zoals het opstellen en openbaar maken van het faillissementsverslag.

Financiële sector: geautomatiseerde blokkering van transacties
Voorgesteld wordt om in de Wet op het financieel toezicht bepalingen (in artikel 3:17, de huidige tekst staat hier) op te nemen die het mogelijk maakt om geautomatiseerd betalingstransacties gekoppeld aan een financieel product te blokkeren of op te schorten:

9. Ter uitvoering van het bepaalde in het eerste lid beschikt een financiële onderneming als bedoeld in dat lid over procedures en maatregelen met betrekking tot het monitoren en analyseren van betalingstransacties van cliënten. Een financiële onderneming kan in dat kader geautomatiseerd besluiten om betalingstransacties die zijn gekoppeld aan een financieel product te blokkeren of op te schorten, indien:
a. het blokkeren of opschorten plaatsvindt op basis van afwijkende individuele transactiepatronen ten opzichte van het gebruik van het individuele financieel product van cliënten;
b. de financiële onderneming de betalingstransacties na het blokkeren of opschorten onverwijld door menselijke tussenkomst onderzoekt; en
c. cliënten hun standpunt omtrent het blokkeren of opschorten van de betalingstransactie kenbaar kunnen maken.
10. Bij algemene maatregel van bestuur worden aanvullende regels gesteld over passende maatregelen ter bescherming van de rechten en vrijheden en gerechtvaardigde belangen van cliënten in geval van het blokkeren of opschorten van betalingstransacties, bedoeld in het negende lid.

Financiële instellingen zijn op grond van artikel 3:17 Wft en artikel 3 lid 2 sub d Wwft verplicht tot transactiemonitoring. Dit is zowel ter voorkoming van fraude ten nadele van de financiële instelling of ten nadele van de klant van de financiële instelling, als om te voorkomen dat criminelen gebruik maken van bankrekeningen en andere financiële producten. In de consultatietoelichting wordt onder meer het volgende opgemerkt:

Aangezien het geautomatiseerd, dat wil zeggen zonder menselijke tussenkomst, stoppen van een transactie de betrokken cliënt in aanmerkelijke mate kan treffen, is het geautomatiseerd blokkeren of opschorten van een transactie door een financiële onderneming aan te merken als geautomatiseerde individuele besluitvorming in de zin van artikel 22 van de AVG. Op grond van artikel 22, tweede lid, van de AVG is dit slechts in een aantal gevallen toegestaan, onder meer als de betreffende geautomatiseerde individuele besluitvorming is toegestaan bij een lidstatelijke bepaling die op de verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is en die ook voorziet in passende maatregelen ter bescherming van de rechten en vrijheden en gerechtvaardigde belangen van de betrokkene.

Met de voorgestelde bepalingen wordt verduidelijkt dat financiële ondernemingen in het kader van het uitvoeren van transactiemonitoring zo nodig ook geautomatiseerd transacties kunnen blokkeren of opschorten als hiervoor aanleiding is. Zo kan een transactie worden geblokkeerd of opgeschort als wordt gedetecteerd dat er sprake is van een afwijkend transactiepatroon ten opzichte van het gebruik van het individueel financieel product van cliënten, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van (fraude)indicatoren. Het gaat om een afwijking van het transactiepatroon van de betreffende individuele cliënt. Het betreft hier dan ook geen profilering in de zin van de AVG, waarbij sprake is van vergelijking van bepaalde persoonlijke kenmerken met kenmerken van een groep. In dit geval is er sprake van vergelijking met kenmerken van betalingsgedrag van de betrokken persoon zelf. Verder moet een financiële onderneming zo snel als redelijkerwijs mogelijk is na het blokkeren of opschorten van de transactie contact opnemen met de cliënt, dat wil zeggen door menselijke tussenkomst, om te onderzoeken of al dan niet sprake is van fraude. In dat kader moet de betrokken cliënt de mogelijkheid hebben om zijn standpunt over het blokkeren of opschorten van de transactie kenbaar te maken. Als naar het oordeel van de financiële onderneming sprake is van fraude dan zal de transactie definitief worden geblokkeerd. Als dat niet het geval is, zal de transactie vervolgens alsnog worden uitgevoerd. Het geautomatiseerde besluit van een financiële onderneming om een transactie te blokkeren of op te schorten kan worden aangevochten via de interne klachtenprocedure van de betreffende onderneming en zo nodig via de klachtenprocedure bij de stichting Klachteninstituut financiële dienstverlening (Kifid) en via de rechter. Op grond van de voorgestelde bepalingen worden bij algemene maatregel van bestuur aanvullende regels gesteld over passende maatregelen ter bescherming van de rechten en vrijheden en gerechtvaardigde belangen van cliënten. De middelen op basis waarvan deze signalen worden gedetecteerd worden periodiek geëvalueerd en financiële ondernemingen nemen verder alle passende maatregelen om ervoor te zorgen dat aan de overige eisen van de AVG wordt voldaan. In de respectieve privacyverklaringen, de overeenkomst of voorwaarden van de financiële ondernemingen zal de betrokkene bijvoorbeeld geïnformeerd moeten worden dat het blokkeren of opschorten van transacties voor de in dit wetsvoorstel bedoelde doeleinden geautomatiseerd kan plaatsvinden.

Nu de mogelijkheid om bij de uitvoering van transactiemonitoring in voorkomende gevallen transacties geautomatiseerd te blokkeren of op te schorten is geregeld in de Wft, ligt het – met het oog op de samenhang en begrijpelijkheid van de regeling – voor de hand om ook de verplichting tot het uitvoeren van transactiemonitoring zelf in de Wft op te nemen. De voorgestelde bepalingen voorzien hierin.

Opvallend is dat de transactiemonitoring op grond van de Wwft in deze passage niet aan bod komt (op pagina 8-9, paragraaf 1.2.2, wordt de Wwft wel genoemd). Elders in de toelichting staat dat nog wordt bezien of een adequate grondslag nodig is voor profilering door banken ter voorkoming van witwassen en fraude (pagina 9, paragraaf 1.2.2).

Financiële sector: gebruik BSN, cross-sectorale gegevensdeling en vermoedens van ziekte en dementie
Voorts wordt nagegaan of ondernemers, meer in het bijzonder banken, het BSN mogen gebruiken voor het uitoefenen van hun poortwachtersfunctie bij het voorkomen van witwassen (pagina 3, paragraaf 2.2, zie voorts paragraaf 1.2.7 op pagina 12). Na ontvangst van het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens zal worden bekeken of de BSN-regels worden aangepast.
Cross-sectorale gegevensdeling komt in paragraaf 1.24 (pagina 10) aan de orde.
De financiële sector blijkt behoefte te hebben aan een mogelijkheid om vermoedens van (geestelijke) ziektes of dementie te registreren, zo lees ik in paragraaf 1.3.1 (pagina 12-13). Het Ministerie van Veiligheid stelt in overleg met een aantal betrokkenen uit de sector onderzoek in hoe vormgegeven kan worden aan de zorgplicht met betrekking tot kwetsbare cliënten.

 

Meer informatie:

 

Aanvulling 9 juni 2020
Lees over de UAVG ook de brief van de Minister voor Rechtsbescherming van 4 juni 2020 met onder meer passages over criminaliteitsbestrijding/Wwft en BSN-gebruik door banken in verband met uitwisseling van gegevens over vermoedelijke criminelen:

3.5 Cross-sectorale gegevensdeling te behoeve van de bestrijding van fraude
Bij de behandeling van de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid op 21 november 2019 is door de leden Van Aartsen (VVD) en Yesilgöz-Zegerius (VVD) een motie ingediend waarin de regering wordt verzocht te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is dat ondernemers onderling informatie uitwisselen in de strijd tegen georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. Bij brief van 11 juni 2019 heb ik u de Beleidsreactie onderzoek ‘Cross-sectorale gegevensdeling tussen private partijen voor fraudebestrijding’ doen toekomen. Hierin is aangegeven dat binnen het wettelijk kader van AVG en UAVG (cross-sectorale) gegevensdeling tussen private partijen mogelijk is mèt vergunning van de AP. In vervolg op dit onderzoek voert MKB Nederland, met ondersteuning van het ministerie van Justitie en Veiligheid, een data protection impact assessment (DPIA) uit om de privacyrisico’s van de gegevensverwerking in kaart te brengen. Op basis hiervan kan een vergunningsaanvraag worden voorgelegd aan de AP om gegevensdeling mogelijk te kunnen maken.

3.6 Gebruik van het BSN-nummer door ondernemers, meer in het bijzonder door banken e.a. voor het uitoefenen van de poortwachtersfunctie bij het voorkomen van witwassen
Zoals uit de brief van 31 oktober jl. blijkt, hebben VNO-NCW en MKB-Nederland gevraagd het burgerservicenummer (BSN), gezien de meerwaarde die het gebruik daarvan heeft voor allerlei administratieve processen en klantgerichte vertrouwensmodellen, vrij te geven voor een breder gebruik. Met het oog daarop wijs ik er graag op dat de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uw Kamer heeft toegezegd een brief te sturen over toegang tot de Basisregistratie Persoonsgegevens voor banken. In die brief zal hij ook ingaan op het toekomstig BSN-beleid.

Eerder heb ik melding gemaakt van het vraagstuk of het gebruik van het BSN dient te worden toegestaan ten behoeve van het uitoefenen van de poortwachtersfunctie van instellingen, zoals banken. Met het oog op die vraag heeft de Minister van Financiën mede namens de Minister van JenV afgelopen september de AP om advies gevraagd over onder meer het gebruik van het BSN voor specifiek dit doel. Het advies is op 16 december 2019 ontvangen en is aan uw Kamer gezonden, als bijlage bij de voortgangsbrief over het plan van aanpak witwassen. De AP heeft in hoofdzaak opmerkingen over de onderbouwing (noodzaak) en de afweging met minder ingrijpende alternatieven (subsidiariteit). Hierover is in overleg getreden met de betrokken partijen en de uitkomsten daarvan worden meegenomen in het wetsvoorstel plan van aanpak witwassen, dat december jl. in consultatie is gebracht. [12]

—

[12] https://www.internetconsultatie.nl/wetplanvanaanpakwitwassen.

 

Over de registratie van gezondheidsgegevens door financiële instellingen schrijft de Minister:

De afgelopen maanden heeft overleg plaatsgevonden over de wens van de bankensector om voor banken de mogelijkheid te scheppen in voorkomende gevallen in het belang van de klant zorgen omtrent de (geestelijke) gezondheidstoestand van cliënten te kunnen registreren. Aan dit overleg namen deel de ministeries van Financiën, JenV en VWS, de AFM, de AP, het klachteninstituut financiële dienstverlening (Kifid) en de Nederlandse Vereniging van banken (NVB). In onderling overleg is vooralsnog besloten om dit traject niet verder in te gaan. Het blijkt op dit moment voor de bankensector lastig afdoende de afweging tussen de privacy van de betrokken klant en de zorg voor klanten met mogelijk een ziekte te maken en gedegen te onderbouwen. In de plaats daarvan wil de sector onderzoeken of hiermee in de praktijk op een andere werkbare manier kan worden omgegaan, waarbij aanvullende regelgeving niet nodig is. Als uit het praktijkonderzoek blijkt dat het zonder regelgeving toch niet goed mogelijk is voor banken om tegemoet te komen aan de zorg voor klanten met mogelijk een ziekte, dan wil de sector opnieuw contact met de betrokken ministeries zoeken. De financiële instellingen verwachten dat dit praktijkonderzoek binnen zes maanden zal zijn afgerond.

 

Aanvulling 12 september 2022
Onlangs verscheen een in opdracht van Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), het bureau van VenJ opgesteld rapport over de UAVG, zie het bericht Uitvoeringswet AVG kritisch beoordeeld van 6 september.

Aanvulling 22 oktober 2022
Zie over de biometrische wensen van banken ook het NVB-artikel Banken pleiten voor mogelijk gebruik van biometrische gegevens financiële diensten, 14 juli 2020. Het gebruik van biometrie is zeer riskant, lees onder meer mijn artikel Biometrische identificatie | het inlogmiddel dat je niet kunt veranderen.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, ICT, privacy, e-commerce, Insolventierecht | Tags: , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Het kopietje paspoort van RTL | AVG

Geplaatst op 27 mei 2020 door Ellen Timmer

RTL maakt met regelmaat cybersecurity-schandalen bekend, waaraan techjournalist Daniël Verlaan (site, twitter) een verdienstelijke bijdrage levert. RTL heeft de eigen cybersecurity niet op orde, zo blijkt uit hun privacystatement.

In het fraaie privacystatement legt de uitgever uit dat alles over de site-bezoekers en nieuwsbrieflezers wordt verzameld en met een groot aantal derden, onder meer Adfactor, DPG Media (voorheen De Persgroep), Branddeli en Dumpert, wordt ‘gedeeld’. Van derden worden ook gegevens verkregen. Daarmee wordt van de gebruiker een profiel gemaakt, dat wordt verkocht aan adtech bedrijven. RTL gaat daarbij van de veronderstelling uit dat zij een gerechtvaardigd belang bij direct marketing hebben  (marketing en gerechtvaardigd  belang is een thema waar ik nog eens in wil duiken).

Inzage | kopie ID per e-mail
Degene die bij RTL een inzageverzoek wil doen, wordt in het privacystatement gevraagd om een kopie van een paspoort (waarom geen identiteitsbewijs), dat per e-mail aan privacy@rtl.nl moet worden gestuurd… Terwijl e-mail onveilig is en onderweg gelezen kan worden (lees dit) en terwijl iemand anders een kopie ID kan hebben en dit kan gebruiken om aan RTL te sturen.

Het vragen van inzage op grond van de AVG is een gekend cybersecurityrisico voor de gebruikers.

Het enige dat RTL doet is verwijzen naar een pagina bij de rijksoverheid over voorkoming van fraude met een identiteitsbewijs, waarin alleen wordt uitgelegd dat bepaalde gegevens moeten worden afgedekt. Daarmee voldoet RTL niet aan de AVG, ten eerste mag geen kopie-ID worden gevraagd, ten tweede moet op grond van de AVG  bepaalde informatie aan de inzage-verzoeker worden verstrekt [1] en ten derde is RTL verantwoordelijk voor een veilige communicatie. Op de site van de Autoriteit Persoonsgegevens is informatie over het vragen van inzage te vinden [2].

Slechte beurt van RTL!

 

NB Neemt niet weg dat ik Verlaan blijf lezen.

 

 

 

Noten:

[1] Autoriteit Persoonsgegevens (AP): Hoe kan ik de identiteit vaststellen wanneer iemand zijn/haar privacyrechten uitoefent?. De AP schrijft: “Geen kopie ID. Toch mag u voor dit doel bijna nooit een kopie van het identiteitsbewijs vragen. In de meeste gevallen zijn er namelijk minder ingrijpende manieren om iemands identiteit vast te stellen“. Vervolgens geeft de AP een aantal voorbeelden van alternatieve identificatie: via een bestaand inlogsysteem, een vorm van tweefactorauthenticatie, langs komen en laten tonen ID-bewijs zonder een kopie te maken. Als er wel een reden is voor een kopie van het ID-bewijs, moet de ontvanger bepaalde informatie verschaffen.
[2] Bekijk ook de inleidende informatie van de AP over de rechten van betrokkene (degene over wie de persoonsgegevens gaan) en de nadere informatie over inzage.

 

Andere berichten over kopietje paspoort op dit blog zijn via deze tag te vinden.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Verzorgen not-for-profit organisaties en onderzoeksjournalisten de marketing van de witwasbestrijding? | Wwft, AML/CFT

Geplaatst op 27 mei 2020 door Ellen Timmer

Een lezer van mijn blog plaatste een uitgebreide reactie onder mijn artikel over Transparency Nederland, dat geleid wordt door een ex-FATF-voorzitter.
Volgens deze lezer lenen not-for-profit organisaties en onderzoeksjournalisten zich voor door overheden gewenste witwasbestrijdingsmarketing, iets wat me in het licht van wat ik bij Transparency Nederland zag niet zou verbazen. Dit is iets om verder in te duiken en veel interessanter dan de ‘ongewenste geldstromen‘ waar het kabinet nu mee bezig is.

Het deed me denken aan de podcast Wind of Change, over  de wereldhit van de Scorpions, waarop ik recent werd geattendeerd. Uit de intro: “But decades later, New Yorker investigative journalist Patrick Radden Keefe heard a rumor from a trusted source: the Scorpions didn’t write the song. The CIA did“.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Transparency International Nederland: gefinancierd door grote bedrijven en een vermogende familiestichting en onder leiding van een ex-FATF voorzitter

Geplaatst op 26 mei 2020 door Ellen Timmer

De Nederlandse afdeling van Transparency International Nederland (‘TI-nl’) wordt geleid door een man afkomstig van FATF en wordt gefinancierd door grote bedrijven en een vermogende familiestichting. Dat is een opmerkelijke achtergrond voor een club die zich een internationale niet-gouvernementele organisatie noemt, die zichzelf als taak heeft gegeven wereldwijd corruptie te bestrijden. Men hanteert het begrip ‘corruptie‘ als containerbegrip voor financieel onrecht.

TI-nl is een van de organisaties die het ubo-register bevordert, een register dat de privacy van mensen betrokken bij rechtspersonen en andere entiteiten onnodig schendt. De voorzitter van TI-nl is afkomstig uit het bankencircuit en was president van FATF, wat het niet verrassend maakt dat de witwasbestrijdingsconcepten van FATF en hun politieke vrienden (met inbegrip van financiële surveillance en ubo-register) door TI-nl worden omarmd. MKB-ondernemingen en andere kleinere organisaties hebben daarom weinig van TI-nl te verwachten.

In dit bericht informatie over de financiën en het bestuur van TI-nl.

Grote ondernemingen financieren de organisatie
TI-nl wordt blijkens de staat van baten en lasten over 2018 voor de helft gefinancierd uit contributies en giften van ‘institutionele’ leden. De overige leden nemen 5,75% van de contributies en giften voor hun rekening. Projectinkomsten vertegenwoordigen 41% van de baten.

De institutionele leden zijn voor een deel schuldbewuste grote ondernemingen. In 2018 waren dat enige banken (ABN Amro Kas Bank, FMO), uitzendbedrijven (Brunel, Randstad) en verschillende andere grootbedrijven (Siemens, Schiphol, Unilever, Yokogawa). Verder een klokkenluidersdienstverlener (People Intouch), accountantsorganisatie NBA, lobbyondernemer WKPA en een naam uit de audit die ik nergens kon vinden. Deze groep met dikke portemonnees fourneert een bescheiden EUR 39.000.

Adessium
Het grootste bedrag dat TI-nl krijgt en dat meer dan 32% van de inkomsten vertegenwoordigt, komt van een vermogende familiestichting, Stichting Adessium, een naam waar ik voor het doorlezen van de jaarrekening nog nooit van had gehoord. Deze stichting heeft in 2018 ook een klokkenluidersproject gefinancierd. Als dat wordt meegeteld levert de stichting een bedrage van bijna veertig procent aan de financiën van TI-nl.

Uit een Politico-artikel blijkt dat deze stichting allerlei in Brussel actieve not-for-profit groeperingen steunt.

Ex-president FATF voorzitter van het TI-nl bestuur
De voorzitter van TI-nl is een man uit bancair Nederland, die vele hoge functies heeft vervuld. In de beschrijving op de site is vermeld dat hij tot voor kort de Bewindvoerder voor Nederland was in de Raad van Bestuur van de Europese Bank voor Herstel en Ontwikkeling (EBRD) in Londen, waar hij onder meer enkele jaren het Audit Comité van de bank voorzat. Daarvoor fungeerde hij als roterend president van het mondiale intergouvernementele anti-witwas forum Financial Action Task Force (FATF) in Parijs. Eerder in zijn loopbaan werkte hij voor de ministeries van Financiën en Economische Zaken in Den Haag, voor de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in Parijs en de Voedselorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) in Rome.

De meeste andere leden van het TI-bestuur hebben een achtergrond in de compliance of in het grootbedrijf.

Lobbygroep grootbedrijf in plaats van aardige not-for-profit organisatie?
De samenstelling van het bestuur van TI-nl doet de vraag rijzen of deze organisatie wel enige voeling heeft met de ondernemingen uit het midden- en kleinbedrijf en met kleinere organisaties, die geconfronteerd worden met de gevolgen van de activiteiten van TI-nl op het gebied van criminaliteitsbestrijding.

 

NB Al langer staat op mijn lijstje om deze organisatie en hun uitingen en activiteiten eens wat beter te bekijken. De bovenstaande informatie maakt dat alleen maar dringender.

 

Meer informatie:

Transparency International Nederland:

Adessium:

  • Eigen site: ‘who we are‘. In ‘our story‘ wordt uitgelegd dat de stichting is gefinancierd met familiekapitaal. Zij vermelden zelf dat het kapitaal afkomstig is uit vermogensbeheer.
  • In hun jaarverslag 2019 staat een fascinerende lijst van not-for-profit organisaties, wat de vraag oproept of hun aandeel in de financiering van die organisaties even groot is als bij TI-nl.
  • Politico, POLITICO Brussels Influence: The cash behind the NGOs — Parliament changes — ‘Happy divorce’ for Finance Watch, 20 januari 2017: in dit artikel worden BEUC, ClientEarth, Corporate Europe Observatory, Finance Watch, Friends of the Earth Europe, Transparency International, Greenpeace and Zero Waste Europe genoemd als ontvangers.

 

Aanvulling 2 oktober 2020
TI laat weten Lousewies van der Laan te hebben aangetrokken als algemeen directeur.
Zou TI-nl zijn uiteindelijk belanghebbenden al hebben ingeschreven in het ubo-register? Op de organisatie-pagina zag ik er niets over.

Aanvulling 30 december 2020
De verwevenheid van TI met  het grote bedrijfsleven blijkt uit het feit dat auteurs uit het grote bedrijfsleven artikelen op de TI-site publiceren, zoals dit bericht. Het is afkomstig van een aan ‘De Compliance Monitor‘ verbonden persoon. Wie kijkt naar de ‘experts’ en de leden van de raad van advies van deze organisatie ziet alleen mensen uit het grote bedrijfsleven, zoals grootbanken en grote energiebedrijven.

Aanvulling 13 augustus 2021
TI geeft ook gewoon toe dat ze de verlengde arm van de overheid zijn. Lees directeur Van der Laan op LinkedIn naar aanleiding van benoeming van een lid van de adviesraad tot minister:

It is not every dat that a member of your Advisory Board becomes minister! As Executive Director of Transparency International Nederland I warmly congratulate Tom de Bruijn on his new responsibility as Netherlands Minister for Development and International Trade. Given the low ranking of our country when it comes to preventing and prosecuting foreign bribery (see our report “Exporting Corruption”) it is great to see someone with a real commitment to integrity in that position. Whether through export guarantees or participation in trade missions, the minister has real power to effectuate change.
We will miss you on our Advisory Board, but wish you all the best tomorrow.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , , , | 2 reacties

Verhuurders van safes en de Wwft

Geplaatst op 26 mei 2020 door Ellen Timmer

Niet veel mensen weten dat ook verhuurders van safes onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) vallen. De onbekendheid is niet verrassend nu de rijksoverheid het bestaan van de Wwft zorgvuldig geheim houdt voor meerdere typen ondernemingen (ook  bij domicilieverlening is dat het geval).

Op de site van DNB is een bericht over safeverhuurders te vinden, waarin DNB schrijft dat uit onderzoek is gebleken dat veel safe verhuurders niet van de Wwft afwisten:

De Nederlandsche Bank is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van deze verplichtingen door banken en andere verhuurders van safes en heeft in 2019 onderzoeken uitgevoerd bij verschillende instellingen. Uit deze onderzoeken komt naar voren dat in de sector over het algemeen onvoldoende bekendheid is met de Wwft-vereisten. Zo zijn verschillende tekortkomingen geconstateerd op het gebied van de SIRA, beleid en procedures, de governance, het cliëntenonderzoek, cliëntenmonitoring en het melden van ongebruikelijke transacties bij de FIU

DNB geeft aan dat er Wwft-voorlichting aan deze groep heeft plaats gevonden.

Transactiemonitoring
Ik ben heel benieuwd hoe deze ondernemers de transacties van hun cliënten gaan monitoren. De enige financiële transacties waarmee deze verhuurders te maken krijgen, zijn de betalingen door de huurder van de fee voor de safe. Daar kan je weinig uit afleiden, lijkt me.

DNB heeft een vraag & antwoord voor safeverhuurders (v&a) gepubliceerd, waarin de nadruk ligt op het algemene risicobeleid en het cliëntenacceptatieonderzoek. Het begrip ‘transactie‘ en wat ‘transactiemonitoring‘ inhoudt, wordt niet voor de specifieke situatie van safeverhuurders toegelicht.

In het onderdeel SIRA van de v&a wordt gezegd dat de verhuurder onder nader te benoemen omstandigheden onderzoek verricht naar de inhoud van de safe. In het onderdeel over monitoring van de v&a spreekt DNB niet over transacties maar alleen over bijzondere kenmerken rondom het gebruik van de safe,

bijvoorbeeld een afwijkend bezoekpatroon, afwijkende afname van diensten zoals meerdere kluizen op verschillende locaties, huurders of gemachtigden uit hoog-risico landen

Dus kennelijk verstaat DNB hier onder een ‘transactie‘ het plaatsen van voorwerpen en het weghalen van voorwerpen uit de safe. Pas bij het onderdeel over melden van ongebruikelijke transacties, spreekt DNB over onderzoek naar de inhoud van de safe en vragen naar bewijs inzake de herkomst van de inhoud van de safe. Dat is natuurlijk iets waarmee DNB’s informatie voor safeverhuurders zou moeten beginnen.

Wwft-aanpak safeverhuurders
Praktisch komt het er op neer dat safeverhuurders dezelfde algemene Wwft-maatregelen moeten nemen als andere Wwft-plichtigen (zoals de SIRA, beleid, Wwft-verantwoordelijke). Net als andere Wwft-plichtigen moeten safeverhuurders een individueel risicoprofiel van iedere individuele safehuurder maken.

Safehuurders verschillen van de overige Wwft-plichtigen, doordat DNB meent dat de te monitoren transacties bestaan uit de mutaties in de safe. Dat vergt specifieke maatregelen.

Het verhuren van safes zal door de Wwft-maatregelen aanzienlijk duurder worden. Niet voor niets zijn banken grotendeels met deze activiteit gestopt.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , | Plaats een reactie

SyRI-coalitie bezorgd over nieuwe profileringswet | Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden

Geplaatst op 26 mei 2020 door Ellen Timmer

Op 25 mei jl. is een brandbrief gestuurd aan het kabinet over het onlangs ingediende wetsvoorstel voor een nieuwe profilerings- en gegevensuitwisselingswet, de “Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden” (WGS).

De brandbrief is verzonden door de personen en organisaties achter het anti-SyRI proces: Platform Burgerrechten, Nederlands Juristencomité voor de Mensenrechten (NJCM), FNV, Privacy First, Stichting KDVP, de Landelijke Cliëntenraad, Tommy Wieringa en Maxim Februari, de SyRI-coalitie.

In de brief schrijft de coalitie dat de eerdere profileringswet, SyRI, heeft geleid tot een rechterlijke uitspraak, die er in de kern op neer kwam dat SyRI onvoldoende was begrensd en geen effectieve waarborgen bood tegen misbruik en willekeur. Vervolgens zeggen zij:

Het verbaast onze coalitie daarom ten zeerste dat nog geen week later het Wetsvoorstel Gegevensverwerking door Samenwerkingsverbanden (WGS) is ingediend bij het parlement waarin een kaderwet en samenwerkingsverbanden zijn opgenomen die wettelijk nog minder zijn begrensd dan SyRI en waarin effectieve waarborgen ontbreken.

De WGS bevat een kaderwet én stelt een wettelijke basis voor vier bestaande samenwerkingsverbanden voor. Deze kaderwet beoogt de bevoegdheid bij de minister te beleggen om middels een AMvB samenwerkingsverbanden op te zetten ter voorkoming en bestrijding van ernstige criminaliteit, alsmede grootschalige of systematisch onrechtmatig gebruik van overheidsgelden en/of overheidsvoorzieningen. Wat onder voorstaande categorieën valt, wordt niet in dit wetsvoorstel gedefinieerd. Daarnaast worden de publieke en private partijen die aan een dergelijk samenwerkingsverband kunnen deelnemen, alsmede de gegevens die zij kunnen uitwisselen, niet nader gespecificeerd. Met andere woorden, de samenwerkingsverbanden die op basis van de WGS mogelijk worden zijn niet begrensd. De regering meent dat het voldoende is dat dit in een AMvB wordt geregeld, maar zowel de Raad van State als de Autoriteit Persoonsgegevens hebben aangegeven dat deze onderwerpen niet kunnen worden overgelaten aan de lagere wetgever. De vier nieuwe samenwerkingsverbanden werden bovendien pas na het advies van de Raad van State toegevoegd aan het wetsvoorstel. Dit betekent dat dit deel van de wetgeving niet openstond voor publieke consultatie én dat zowel de Raad van State, alsmede de Autoriteit Persoonsgegevens op dit punt in hun wettelijke adviesrol door de regering buitenspel zijn gezet.

De kern van de uitspraak van de rechtbank in de SyRI-zaak is dat de burger moet worden beschermd tegen machtsmisbruik en willekeur. De vergaande mogelijkheden die de technologische ontwikkelingen bieden aan de overheid, moeten hun tegenwicht vinden in wettelijke begrenzingen en effectieve waarborgen. Dat anders machtsmisbruik op de loer ligt bij complexe data-analyses en de schaalvergroting die ermee gepaard gaat werd onlangs duidelijk in de toeslagenaffaire. Duizenden onschuldige burgers werden hierdoor geraakt. De gegevensanalyses op basis waarvan dit gebeurde waren ondoorzichtig, discrimineerden en werden met de burgers die het trof niet gedeeld. Ze kregen hooguit bij een verzoek om inzage een dikke dossiermap met voornamelijk zwartgestreepte passages. Wij verzoeken u dan ook met klem om de kaderwet in dit wetsvoorstel te heroverwegen en om de bestaande samenwerkingsverbanden ieder in een apart wetgevingsvoorstel in te dienen, opdat de wetgevingsprocedure deze keer wél zorgvuldig kan worden doorlopen, zodat de burger deze keer wél beschermd wordt tegen nieuwe misstanden.

Het zal me benieuwen of de misdaadbestrijders in ons kabinet bereid zijn om naar de SyRI-coalitie te luisteren.

 

 

Meer informatie:

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

De Wwft is mislukt, iedereen weet het maar er gebeurt niets | Dave Birch

Geplaatst op 24 mei 2020 door Ellen Timmer

Dave Birch levert in We’re doing analog AML to try and catch digital criminals algemene kritiek op het witwasbestrijdings-systeem, al suggereert de titel dat het alleen over digitalisering gaat. Nette burgers ondervinden schade van de privatisering van de criminaliteitsbestrijding, zo schrijft hij: “it does massively inconvenience law-abiding citizens going about their daily business“.

De tekst is snoeihard: “My good friend Lisa Moyle sums up the unsatisfactory nature of the current situation with Customer Due Diligence (CDD) quite well, writing that the current rules are neither effectively preventing nor capturing crime. Instead, she says, they risk making financial institutions so overly cautious that they only serve to exacerbate the problem of the un- or under-banked and create barriers for honest customers. She is spot on“.

Jammer is dat iedereen dit lijkt te weten en dat er niets gebeurt.

Overigens ben ik minder techgelovig dan Birch, die eindigt met de hoop dat het cliëntenonderzoek beter zal kunnen worden door IT.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Nationale ombudsman roept op tot meer regie

Geplaatst op 23 mei 2020 door Ellen Timmer

De jaarverslagen van de Nationale ombudsman zijn interessant, omdat de trends die de ombudsman signaleert ook relevant zijn voor ondernemingen en organisaties.

Afstand groter, overheid maakt alles ingewikkeld
Niet alleen burgers in hun private hoedanigheid hebben er last van dat de afstand tussen overheid en burger groter is geworden en dat de overheid ingewikkelder wordt. De ombudsman schrijft naar aanleiding van het meest recente jaarverslag:

Maar het lijkt een reflex om bij nieuwe vragen, prioriteiten of bij nieuwe technische mogelijkheden zaken eerder gecompliceerder dan eenvoudiger te maken.

De ombudsman roept de overheid op om de burger te vertrouwen:

Vertrouw burgers. De overheid verwacht steeds meer van burgers, maar geeft burgers vaak niet de ruimte of het vertrouwen om het zelf te regelen. Een vergissing is snel gemaakt. De overheid is er dan om te helpen, niet om de problemen met straffen te verergeren.

Digitale overheid
Bij de door de Nationale ombudsman besproken deelthema’s hoort onder meer digitalisering, waarover in het jaarverslag 2019 onder meer staat:

De maatschappij digitaliseert in rap tempo. Overheden gaan daarin mee door het introduceren van digitale dienstverlening. Dat levert gemak op, maar deze ontwikkeling heeft voor burgers ook een keerzijde. Digitalisering van overheidsdiensten gaat soms ten koste van andere contactmogelijkheden. En bij het ontwerp van digitale diensten wordt er niet altijd voldoende geluisterd naar de wensen van burgers. De Nationale ombudsman krijgt regelmatig klachten van burgers die vastlopen in digitale systemen. In 2019 besteedden we onder andere aandacht aan digitale formulieren, telefonische toegankelijkheid en het gebruik van algoritmen.

Telefonisch contact blijft onmisbaar, schrijft de ombudsman. Klachten over telefonische bereikbaarheid blijven binnen komen.

Risicoprofilering
In het jaarverslag wordt ook over data analytics en risicoprofilering gesproken:

Data en risicoprofileringen
De overheid maakt op allerlei manieren gebruik van algoritmen, bijvoorbeeld bij besluiten over vergunningen, boetes of sociale zekerheid. De mogelijkheden om geautomatiseerd besluiten te nemen met behulp van data, algoritmen en risicoprofilering zullen in de toekomst naar verwachting verder toenemen. Deze ontwikkeling kan ook negatieve gevolgen hebben voor burgers, want het is de vraag of de beslissingen van computers altijd rechtvaardig zijn en of er genoeg oog blijft voor individuele omstandigheden.

De ombudsman wil dat de overheid, bij de inzet van data en algoritmen, steeds het burger- perspectief in beeld houdt en nadenkt over de mogelijke gevolgen voor de (dienstverlening aan) burgers. Het gaat dan om bewustwording bij de overheid dat het gebruik van data, risicoprofilering en algoritmen niet enkel een vraagstuk voor IT-specialisten is, maar voor iedereen bij de overheid. Door in gesprek te gaan met beleidsmakers, IT-specialisten en uitvoerders, heeft de ombudsman in 2019 aandacht gevraagd voor dit onderwerp.

Zo sprak de ombudsman op meerdere bijeenkomsten, zoals in het najaar 2019 op een symposium ‘Datagestuurd werken in de sociale zekerheid’. Daar benadrukte hij dat digitalisering en technologie kansen bieden, maar riep hij de deelnemers op om het perspectief van de burger niet uit het oog te verliezen. De Nationale ombudsman vindt bovendien dat als burgers bezwaar maken tegen een beslissing van een computersysteem, er bij de overheid altijd mensen moeten zijn die de beslissingen van computerprogramma’s kunnen uitleggen en corrigeren. Burgers houden recht op menselijk contact.

Grote Wwft-plichtigen, zoals banken, zouden hier aandacht op moeten slaan.

Tot slot
Het zou goed zijn als de overheid de lessen van de ombudsman ook bij het midden- en kleinbedrijf zou inzetten.

 

Meer informatie:

Nieuwsbericht Nationale ombudsman over het jaarverslag:

Nationale ombudsman roept op tot meer regie (Jaarverslag 2019)

‘Regel regie!’ Dat is de titel van het derde gezamenlijke jaarverslag van de Nationale ombudsman, de Kinderombudsman en de Veteranenombudsman dat vandaag door Nationale ombudsman Reinier van Zutphen is aangeboden aan de Tweede Kamer. Hoe we het met elkaar geregeld hebben, is in de afgelopen jaren zeer complex geworden. Niet op de laatste plaats voor burgers. Zij moeten steeds meer zelf doen en zelf regelen. Maar hoe zij dat moeten doen en waar zij terecht kunnen voor hulp of ondersteuning, is vaak onduidelijk. Daar ontbreekt het aan regie. De ombudsman deed een oproep aan de Tweede Kamer om slimme en heldere keuzes te maken, zodat beleid en uitvoering toekomstbestendig zijn. Dat zorgt voor duidelijkheid, nu en in de toekomst.
In de afgelopen jaren zijn grote decentralisaties doorgevoerd met als doel om de overheid dichter bij de burger te brengen. In 2019 constateerden de Nationale ombudsman, de Kinderombudsman en de Veteranenombudsman dat dit nog niet het geval is. De afstand tussen overheid en burger lijkt eerder groter dan kleiner geworden. Reinier van Zutphen: “Op vrijwel elk terrein waarop wij actief zijn, ontbrak het aan regie. Burgers, maar ook decentrale overheden missen regie of missen de ruimte om zelf de regie te pakken. En als gemeenten bepaalde taken uitbesteden aan (private) instanties, wie is er dan eindverantwoordelijk? Daardoor krijgen mensen te maken met een overheid die ze niet meer kennen. Dat vraagt om een overheid die ‘regie regelt’.“

Burgers hebben recht op een behoorlijke behandeling
Burgers hebben recht op een behoorlijke behandeling, ook als de overheid zich terugtrekt. Juist de focus op de behoorlijkheid van het overheidshandelen, maakt dat de Nationale ombudsman overheden kan aanspreken daar waar het burgerperspectief in het geding is. De Nationale ombudsman heeft daarmee ook een rol als publieke diensten in het algemeen belang worden uitgevoerd door (private) derden. Om mensen op weg te blijven helpen en de overheid aan te spreken. Voor de Kinderombudsman vormt het Kinderrechtenverdrag het kompas en voor de Veteranenombudsman de bijzondere zorgplicht. Zo helpen we burgers, veteranen en kinderen die vastlopen in contact met (overheids)instanties.
Burger en politiek verwachten meer van de overheid dan ooit tevoren. Problemen blijken vaak zeer complex en niet beperkt tot één onderwerp. De overheid lijkt te worden overvraagd door steeds nieuwe beleidsvragen. Om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de verwachtingen en kwaliteit te kunnen leveren, zijn keuzes nodig. Mensen willen vooral dat de overheid eerlijk, simpel en begripvol is. Niet ingewikkelder. Maar het lijkt een reflex om bij nieuwe vragen, prioriteiten of bij nieuwe technische mogelijkheden zaken eerder gecompliceerder dan eenvoudiger te maken. En om, als de uitvoering te ingewikkeld wordt, te roepen om een speciale klachtenfunctionaris, of een bijzondere commissie die de problemen moet oplossen.

Regel regie!
De Nationale ombudsman en de Kinderombudsman doen daarom een vierledige oproep aan politici, bestuurders en uitvoerders:

• Wees eerlijk in waar de overheid wel en niet van is. Wees transparant over de rol van de overheid en die van de burger in specifieke situaties.
• Vertrouw burgers. De overheid verwacht steeds meer van burgers, maar geeft burgers vaak niet de ruimte of het vertrouwen om het zelf te regelen. Een vergissing is snel gemaakt. De overheid is er dan om te helpen, niet om de problemen met straffen te verergeren.
• Zet het belang van het kind voorop bij alle besluiten over hun leven en betrek het kind hierbij. De centrale vraag is: wat heeft dit kind nodig en hoe gaan wij dit realiseren?
• Regel regie! Maak slimme en heldere keuzes, zodat beleid en uitvoering toekomstbestendig zijn. Dat zorgt voor duidelijkheid, nu en in de toekomst.

Waardering voor bijzondere situatie overheid
Dit jaarverslag heeft betrekking op het jaar 2019. Het jaar voordat het coronavirus het leven wereldwijd op slag veranderde. Wij hebben grote waardering voor de enorme inzet van Rijksoverheid, gemeenten, zorgprofessionals, hulpdiensten, bedrijfsleven en nog vele anderen in Nederland en daarbuiten om de coronacrisis het hoofd te bieden. In korte tijd is veel geregeld om de gezondheid en veiligheid van Nederlanders te beschermen, maar ook om de economische situatie van burgers en bedrijven te bewaken en maatschappelijke cohesie te waarborgen. Dat getuigt van creativiteit en daadkracht. Wij zullen als altijd en dus ook in deze bijzondere situatie aandacht vragen voor groepen burgers die in de knel komen, zoals ondernemers, kinderen, ouderen, mantelzorgers en veteranen. Het is belangrijk dat maatregelen die de overheid nu treft zo goed als mogelijk uitpakken voor iedereen die een helpende hand nodig heeft.
Reinier van Zutphen, Nationale ombudsman en

Veteranenombudsman, licht in deze video de hoogtepunten van het gezamenlijke jaarverslag toe.

Bijlagen bij het bericht:

Eerdere jaarverslagen zijn via deze pagina te vinden. Andere berichten op dit blog over de Nationale ombudsman zijn hier te vinden.

Geplaatst in Bestuursrecht, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie