Chris van der Heijden over doorgeslagen regelcultuur | meer IT zorgt voor meer (on)recht

Geplaatst op 9 september 2019 door Ellen Timmer

In 2014 schreef ik in het blog “Meer ICT > meer (on)recht ?” dat de toegenomen mogelijkheden van IT leiden tot meer regels en meer vastleggingsverplichtingen. Er zijn meer mensen die dat signaleren.

Op 24 augustus jl. hoorde ik journalist en historicus Chris van der Heijden bij het radioprogramma Nieuwsweekend vertellen over de protocolliseringsdrang van de Nederlandse wetgever. Hij schreef een boek, “Te goed geregeld” met als subtitel “De overorganisatie van Nederland”.

Dit boek hoort verplichte lectuur te zijn voor alle medewerkers van het Ministerie van Financiën die betrokken zijn bij de totstandkoming van regelgeving, zoals de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme en de Wet op het financieel toezicht. Hetzelfde geldt voor alle andere mensen die betrokken zijn bij de totstandkoming van regelgeving.

 

Meer informatie:

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , | 1 reactie

Vind de tekst van de wet

Geplaatst op 8 september 2019 door Ellen Timmer

Marc van Opijnen schreef voor iBestuur een lezenswaardig artikel Waar is de wet?, naar aanleiding van een verwijzing door Folkert Jensma naar een niet-overheidsbron met wetteksten.
Van Opijnen legt uit dat het origineel beter is dan namaak. Want de rijksoverheid verzorgt uitstekende bronnen, die ik op mijn regelgevingspagina ook vermeld.

Zoekt u wetten en andere overheidspublicaties? Ga naar overheid.nl, waar ook wetten.nl, staatsblad.nl en officielebekendmakingen.nl zijn ondergebracht. De rest kan genegeerd worden als het om wetteksten en officiële publicaties gaat.

Geplaatst in Juridisch diversen | Plaats een reactie

Digitale openbaarheid in Estland – digitaal factureren en openbaar strafregister

Geplaatst op 8 september 2019 door Ellen Timmer

In Estland, zo las ik, moeten alle facturen aan de overheid sinds juli 2019 digitaal aan de overheid worden gestuurd. Degenen die weinig overheidsfacturen versturen, kunnen gebruik maken van een speciale door de overheid aangeboden dienst, ‘e-Financials’, waarover hier meer te vinden is.

Op de voorpagina van het datacentrum van de overheid, RIK, het Centre of Registers and Information Systems, is te zien dat via RIK toegang kan worden verkregen tot het e-Business register, het Europese handelsregister, het Estse handelsregister, het e-Land register (kadaster) en vele andere registers, waaronder het strafregister (criminal records database).

Zo’n strafregister kan een nuttige bron zijn voor ondernemingen die criminaliteit moeten opsporen (‘poortwachters’), waartoe Nederlandse ondernemingen op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht zijn.

De vraag is wat de praktische effecten van zo’n openbaar register zijn: krijgen mensen met een strafblad geen tweede kans meer en zijn ze voor hun leven getekend? Wordt er gebruik van gemaakt door politieke tegenstanders om mensen zwart te maken? (Enzovoorts.) Dat is iets om eens in te duiken.

Transparantie is niet alleen positief, zo ervaren we met de ‘transparantie’ van Facebook, Twitter en consorten.

Aanvulling 19 november 2019
Die transparantie in Estland helpt kennelijk niet tegen drugsverslaving, in The Economist zag ik het artikel How Estonia became the drug-overdose capital of Europe (12 november 2019).

Geplaatst in Bestuursrecht, Contractenrecht, privaatrecht algemeen, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce, Strafrecht | Tags: , , , | Plaats een reactie

Hoe telco’s sim-swapping mogelijk maken en er niet tegen telco’s wordt opgetreden

Geplaatst op 7 september 2019 door Ellen Timmer

Een nieuwe vorm van criminaliteit, mogelijk door de slordigheid van telecombedrijven, is het zgn. ‘sim-swapping’. Een crimineel doet zich voor als een telefoonabonnee en vraagt een nieuwe sim aan, waarmee hij zich als de abonnee kan voordoen en kan frauderen. Uit recente berichten blijkt dat de eSIM, die T-Mobile heeft uitgebracht, nog veel gemakkelijker te ‘swappen’ is.

In de berichten worden tips gegeven om sim-swapping te voorkomen. Over de nalatigheid van telco’s wordt onvoldoende gesproken.

Volstrekt bizar dat er geen maatregelen worden genomen om telco’s er toe te bewegen veilige producten en diensten aan te bieden.

 

Meer informatie:

Aanvulling 9 september 2019
Na het sluiten van het artikel zag ik dat er berichten zijn (onder meer dit) dat T-Mobile maatregelen tegen identiteitsfraude heeft genomen. Dat is dan rijkelijk laat. Op hun eigen site was die informatie niet te vinden. Wel op twitter:

 

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Schade voor eigenaar, verhuurder of gebruiker, terwijl niet verwijtbaar is gehandeld | Wet Damocles, bestrijding drugscriminaliteit

Geplaatst op 6 september 2019 door Ellen Timmer

Met het bestuursrecht is iets moois aan de hand. Daar waar degene die in het strafrecht een sanctie krijgt, verwijtbaar moet hebben gehandeld of nagelaten, is dat in het bestuursrecht niet nodig. Daar zijn diverse voorbeelden van. Het belangrijkste voorbeeld is de zgn. Wet Damocles,  een in de Opiumwet opgenomen regeling. Op grond daarvan kunnen burgemeesters panden sluiten als in het pand drugs worden aangetroffen. Die sluiting kan ook plaats vinden als een betrokkene (bijvoorbeeld de eigenaar of de verhuurder of de huurder/gebruiker van het pand) niets is te verwijten. Een dergelijke sluiting kan grote schade opleveren voor betrokkenen.

Overzichtsuitspraak Raad van State
De Afdeling rechtspraak van de Raad van State heeft recent in een overzichtsuitspraak de regels op een rijtje gezet. In overweging 4.2.1 schrijft de Afdeling rechtspraak, waarbij ik belangrijke passages heb gemarkeerd:

4.2.1. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, onder meer in haar uitspraak van 14 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:851, is persoonlijke verwijtbaarheid niet vereist voor toepassing van artikel 13b, eerste lid, van de Opiumwet. Ook als tegen de betrokkene een strafzaak voor de overtreding is aangespannen en die strafzaak vervolgens door een sepot, vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging of anderszins niet in een straf resulteert, betekent dat niet dat de burgemeester van sluiting had moeten afzien. De bestuursrechtelijke bevoegdheid van de burgemeester tot sluiting staat namelijk los van een eventuele strafrechtelijke procedure (zie de uitspraken van de Afdeling van 13 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:395, van 10 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016:313, en van 10 november 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BO3512). De vraag of de rechthebbende een verwijt van de overtreding kan worden gemaakt, kan daarentegen wel aan de orde komen in het kader van de beoordeling van de evenredigheid van de sluiting, zoals volgt uit de uitspraak van de Afdeling van 4 juli 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2241. Het ontbreken van iedere betrokkenheid bij de overtreding kan afzonderlijk of tezamen met andere omstandigheden maken dat de burgemeester niet in redelijkheid van zijn bevoegdheid gebruik heeft kunnen maken. Zo kan bijvoorbeeld de betrokkene geen verwijt van de overtreding worden gemaakt, als hij niet op de hoogte was en evenmin redelijkerwijs op de hoogte kon zijn van de aanwezigheid van de aangetroffen drugs in zijn woning (vergelijk de uitspraak van de Afdeling van 27 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2116). Van degene die een woning verhuurt wordt verwacht dat hij zich tot op zekere hoogte informeert over het gebruik dat van het pand wordt gemaakt. De rechtspraak daarover brengt mee dat verhuurders concreet toezicht moeten houden op het gebruik van een pand dat zij verhuren. Het is niet genoeg als zij het pand alleen maar bezoeken. Zij moeten ook controles uitvoeren die zijn gericht op het gebruik van het pand (vergelijk de uitspraak van de Afdeling van 17 juli 2019, ECLI:NL:RVS:2019:2462).

Hier blijkt uit dat verwacht wordt dat verhuurders het gehuurde (geldt zowel voor bedrijfsruimte als voor woningen) moeten controleren. Ik vraag me af hoe reëel dat is.

Geplaatst in Bestuurlijke sancties, Bestuursrecht, Grondrechten, Juridisch diversen, Strafrecht | Tags: , , , | Plaats een reactie

De cliëntenacceptatie door banken vliegt uit de bocht | Wwft, AML

Geplaatst op 6 september 2019 door Ellen Timmer

Al eerder signaleerde ik dat de ergernis over cliëntenacceptatie en -continuering door banken toeneemt. Niet alleen door het weigeren van accidental Americans en Nederlanders die buiten Europa wonen.

Het proces rondom acceptatie en continuering hapert eveneens. Hierover verschijnen steeds meer berichten. Lees:

Apart is dat bankenorganisatie NVB schrijft dat uit een door hen geëntameerd onderzoek blijkt dat het vertrouwen in de bankensector stijgt. In een Franstalig artikel, Les grandes banques peu appréciées par les consommateurs, wordt gemeld dat de Franse consumenten niet blij zijn met de grootbanken.

Aanvulling 4 oktober 2019
Wat nu bekend is over banken die hun diensten weigeren, is vermoedelijk nog maar het topje van de ijsberg. Boezelman en De Boer schreven er over in dit bericht. Zij besluiten hun artikel met:

Ondertussen zal het er voor rekeninghouders bij de banken niet makkelijker op worden. (…) De reeds op gang gekomen vragenstroom van banken aan rekeninghouders die is gericht op het beëindigen van de klantrelatie (…) zal onverminderd doorgaan. Hoewel angst een slechte raadgever is en banken niet klakkeloos kun klanten de deur zouden moeten wijzen, zal het starten van een strafrechtelijk onderzoek naar ABN Amro het ‘better safe than sorry’ beleid van banken tegenover hun klanten in de hand werken. De vraag is of de maatschappij en de economie hierbij gebaat zijn.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Cryptopartijen doen er goed aan zich voor te bereiden op DNB-toezicht

Geplaatst op 5 september 2019 door Ellen Timmer

Op 3 september jl. maakte DNB bekend dat cryptopartijen er goed aan doen zich voor te bereiden op DNB-toezicht:

Cryptopartijen dienen zich voor te bereiden op toezicht DNB

Naar verwachting vallen vanaf 10 januari 2020 bedrijven die diensten aanbieden voor het wisselen tussen virtueel geld (crypto’s) en gewoon geld en bedrijven die cryptobewaarportemonnees aanbieden onder het integriteitstoezicht van De Nederlandsche Bank. Deze bedrijven dienen zich hier tijdig op voor te bereiden. DNB gaat graag het gesprek aan met deze bedrijven over dit toezicht en verzoekt hen zich te vast te melden. Ook DNB bereidt zich voor. Aan de hand van deze meldingen kan DNB deze bedrijven gemakkelijker bereiken en zal een inventarisatie worden gedaan van de omvang van de groep partijen die hiermee onder toezicht komen te staan.

Hoe ziet het toezicht eruit?
Dit nieuwe toezicht volgt uit de Europese anti-witwasrichtlijn AMLD5 en de implementatie daarvan in Nederlandse wetgeving. Crypto’s zijn kwetsbaar voor financieel economische criminaliteit. Daarom is het belangrijk dat het integriteitstoezicht nu vorm krijgt.
Concreet betekent het toezicht dat de bedrijven die diensten aanbieden voor het wisselen tussen crypto’s en gewoon geld en bedrijven die cryptobewaarportemonnees aanbieden een registratie moeten krijgen bij DNB en dat de bestuurders en sommige aandeelhouders (‘gekwalificeerde deelnemingen’) worden getoetst. Ze moeten kunnen aantonen dat de processen goed zijn ingericht tegen witwassen en terrorismefinanciering, en dat de bestuurders en andere beleidsbepalers deze processen goed beheersen. Als de registratie is verricht en de bestuurders zijn getoetst, zal DNB erop blijven toezien dat de bedrijven zich houden aan de regels rond witwassen en terrorismefinanciering. Bedrijven die zich niet registreren bij DNB, mogen dergelijke omwisseldiensten niet meer verrichten en geen bewaarportemonnees meer aanbieden.
Op de website van DNB wordt antwoord gegeven op een aantal belangrijke vragen over het integriteitstoezicht van DNB op cryptobedrijven en dit initiatief. De komende tijd zal hier meer informatie aan worden toegevoegd.

Vroegtijdig melden bij DNB
DNB roept de bedrijven die deze activiteiten (willen) verrichten op om zich nu vast bij DNB te melden via het meldformulier. Wij willen graag met die bedrijven in gesprek gaan over de vormgeving van het toezicht en de guidance die DNB hierbij kan geven. Kom in contact met ons via crypto@dnb.nl of een DM naar @DNB_NL. U kunt ook bellen naar 0800 020 1068 (gratis) op werkdagen van 9.00 – 17.00 uur.

Wetsvoorstel
De Europese richtlijn schrijft voor dat de registratieplicht uiterlijk op 10 januari 2020 wettelijk geregeld moet zijn. Mogelijk dat de verplichting later gaat gelden. Dat hangt af van de precieze implementatie van de Europese richtlijn in Nederland. De wetsvoorstel daartoe ligt momenteel ter behandeling in de Tweede Kamer.
Zowel DNB als de AFM hebben geregeld gewaarschuwd voor de integriteitsrisico’s gerelateerd aan crypto’s. In januari 2019 pleitte DNB, samen met de AFM, al voor cryptoregulering.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Tobias Oudejans, tel. nrs. 020 – 524 3100 en 06 – 524 96 961.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Virtuele valuta | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Ontmaskering van Tops en Tromp door Bart de Koning

Geplaatst op 4 september 2019 door Ellen Timmer

Het nieuwste dieptepunt als het gaat om rapporten van ‘deskundigen’ is onlangs bereikt met het rapport van de heren Tops en Tromp over drugsgerelateerde criminaliteit. Naar aanleiding van hun epistel verschenen schitterende berichten in allerlei dagbladen over de ondergang die in de gemeente Amsterdam nabij is vanwege de ‘ondermijning’.

Bij het lezen van het rapport zag ik van alles wat me niet aanstond. Onder meer dat de heren T&T mededelingen door niet met name genoemde politiefunctionarissen als algemene waarheid verkondigen. Die waarheid werd vervolgens door de media gretig overgenomen als feit.

Lang geleden was ik bij een voor het Openbaar Ministerie georganiseerd evenement, waarvoor ik werd uitgenodigd vanwege mijn kennis van de trustkantoren regelgeving. Het was ontluisterend om bij het evenement een presentatie aan te horen van iemand die het verschil tussen een Nederlands trustkantoor en de Angelsaksische trust niet kende. Mijn gesprekken tijdens de bijeenkomst met mensen van het OM leidden bij mij tot grote zorg over hun kennisniveau op financieel-juridisch gebied.

Ontmaskering door Bart de Koning
Ik zat al te broeden op een artikel, maar zag dit niet meer nodig is, want Bart de Koning schreef voor Follow the Money het artikel “Zoeken met een lampje naar bronnen en feiten in ondermijningsrapport“. Daarin maakt hij het rapport met de grond gelijk.

Dat nadere onderzoek waar notarissenorganisatie KNB om vraagt naar aanleiding van het rapport van T&T kan wat mij betreft achterwege blijven. Er zijn nuttiger dingen te doen.

—

NB 1 Dat je niet alle crimi-verhalen moet geloven, is terug te lezen in het artikel van Lucien Wopereis over de cocaïneadvocaat. Hij besluit met “De moraal van dit verhaal? Deze keer maar eens een journalistieke: dat je heel goed op je tellen moet passen als je iets zou willen publiceren over een conflict tussen twee advocaten“. De laatste vier woorden zijn alleen opgeschreven voor het juridische publiek van Advocatie. Journalisten moeten uiteraard altijd oppassen voor de rijke fantasie van degenen met wie ze spreken.

NB 2 Ik zou bijna Follow the Money gaan steunen. Daar had ik eerder geen zin in omdat er ook flinke flaters zijn begaan, zoals het artikel waarover ik mijn blog Fiscale fabeltjes schreef. Het artikel over de Dienstenrichtlijn klopte naar mijn indruk ook niet, maar ik had geen tijd om er in te duiken.

Aanvulling 6 september 2019
Alleen al uit de kop ‘Makelaars, accountants en notarissen helpen onderwereld met witwassen’ blijkt dat de auteur van het bericht op accountant.nl het rapport niet goed heeft gelezen.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , , , , , , | 1 reactie

EPRS report on reinforcing the anti-money laundering supervisory and regulatory framework in the EU

Geplaatst op 4 september 2019 door Ellen Timmer

On 30 August, the Economic Governance Support Unit of the European Parliament published an in-depth briefing (pdf) on anti-money laundering which presents the current initiatives and actions aimed at reinforcing the anti-money laundering supervisory and regulatory framework in the EU.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Vragen van de Tweede Kamer over de rol van ondernemers in de criminaliteitsbestrijding | Wwft

Geplaatst op 3 september 2019 door Ellen Timmer

Op 29 augustus 2019 werd het verslag inzake het wetsvoorstel Implementatiewet wijziging vierde anti-witwasrichtlijn bekend gemaakt. In het verslag passeren een groot aantal criminaliteitsbestrijdingsonderwerpen de revue. Hierna volgt een greep uit de vragen en opmerkingen van leden van de Tweede Kamer:

  • Er worden vragen gesteld over het aangekondigde beperken van contante transacties tot bedragen van EUR 3.000. Er zijn leden die is opgevallen dat de waarde van anonimiteit en het belang van privacy bij het doen van betalingen onvermeld blijft in de publicaties van Financiën en dat louter de schaduwzijdes daarvan worden belicht.
  • Er wordt gesproken over allerlei verschillende typen lijsten van schurkenstaten, zoals ‘hoogrisicolanden‘, ‘risicolanden‘ en ‘onvrije landen‘. Een slimme vraag is de vraag hoe de lijst voor hoogrisicolanden wordt vastgesteld en of het mogelijk is dat er voor witwassen en belastingontduiking verschillende landenlijsten ontstaan, alsmede of dit wenselijk is. Deze kamerleden weten kennelijk niet dat Europa al een fiscale zwarte lijst van landen bestaat en een zwarte lijst van landen die witwasbestrijdingszondaren zijn. Het is te hopen dat Financiën hier licht in de duisternis brengt. Helaas wordt er niet gevraagd naar een database met informatie over de reden waarom een land op een bepaalde zwarte lijst staat.
  • Ook wordt gevraagd naar de uitwisseling van gegevens tussen banken over de exit van klanten, wat betekent dat de interne zwarte lijst van banken (IVR) vanzelf extern (zoals EVR) wordt. Zie ook mijn eerdere bericht over de zwarte klantenlijst.
  • Er wordt gevraagd hoe kan worden voorkomen dat Nederlandse expats die in hoogrisicolanden verblijven geen bankdiensten meer kunnen krijgen.
  • De vraag welke overheidsinstanties informatie met elkaar mogen uitwisselen wordt aan de orde gesteld. Er wordt gevraagd naar de noodzakelijkheid en evenredigheid van de informatieuitwisseling.
  • Een intrigerend thema zijn wat mij betreft de prepaidkaarten. Ik ben er nog steeds niet achter of dit ook van toepassing is op de boekenbon en de app store kaarten van Google en Apple. Als er bij kaarten met een waarde van meer dan EUR 50 cliëntenonderzoek moet worden gedaan, wie gaat dat dan doen en is dat wel mogelijk bij dit soort bedragen. Het hiervoor vermelde wordt door de leden van de Tweede Kamer niet compleet aan de orde gesteld. Wel wordt gesproken over boekenbonnen en cadeaukaarten en wordt gevraagd of deze kunnen worden ontzien, “Waarom heeft de regering niet gekozen voor een minder verstrekkend regime waarbij een beperkt aantal prepaidkaarten met een hoger risico worden gedefinieerd? Had de regering al in een eerder stadium scherp dat onder deze bepaling ook cadeaukaarten zoals een boekenbon konden vallen en heeft de regering dit opgemerkt in het eerdere Europese wetgevingsproces?“. Anderen vragen of er wordt gekeken naar de mogelijkheid om anonieme prepaidkaarten geheel te verbieden in Nederland.
  • Handel in kunstvoorwerpen wordt ook onder de Wwft gebracht, wat kamerleden er toe brengt te vragen of de toegenomen regeldruk in verhouding staat tot het doel van tegengaan van witwassen en terrorismefinanciering.
  • De verwerking van persoonsgegevens komt aan bod. Leden van de CDA-fractie constateren dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) parallellen trekt tussen de ongeldig verklaarde dataretentierichtlijn en de anti-witwasrichtlijn en vragen de regering om in te gaan op de zorgen van de AP ten aanzien van de evenredigheid van de anti-witwasrichtlijn. Zij vragen zich af of de anti-witwasrichtlijn in haar huidige vorm ook ongeldig verklaard kan worden zoals bij de dataretentierichtlijn is gebeurd.
  • Door leden van de Tweede Kamer wordt gevraagd of de regering de opvatting deelt dat er in dit wetsvoorstel sprake is van «mass surveillance», waarbij massa’s EU-burgers en derden worden gemonitord in het kader van het cliëntenonderzoek.
  • Wel heel elementair is de vraag aan de regering of zij het haalbaar achten dat private partijen de poortwachtersfunctie uitvoeren. Er wordt gevraagd waarom is gekozen voor de huidige invulling van de poortwachtersfunctie en of de regering verwacht dat deze effectief uitgevoerd kan en zal worden door alle bedrijven, als banken al niet in staat zijn om als poortwachter op te treden. Die vraag had natuurlijk veel eerder moeten zijn gesteld. Kamerleden vragen naar de effectiviteit van het systeem van melden van ongebruikelijke transacties, nu in 2018 volgens het FIU-jaaroverzicht maar 0,7% van de gemelde transacties als ‘verdacht’ werd aangemerkt.
  • Er wordt gevraagd naar de reden voor het frequente gebruik van de ministeriële regeling en AMvB-bepalingen in deze wet. Deze leden van de Kamer vragen “de regering of dit frequente gebruik van ministeriële regelingen en AMvB’s gebruikelijk is in wetgeving. Hierbij vragen zij of dit ook zo is toegepast in de Wft en de rest van de Wwft en de Wet toezicht trustkantoren. Deze leden vragen hierbij om een uitgesplitste uitleg per artikel waarom er gekozen is voor het gebruik van de ministeriële regeling en de AMvB. Zij vragen hierbij of de ministeriële regelingen veranderd kunnen worden in AMvB’s. Zij vragen de regering bovendien om alle algemene maatregelen van bestuur voorhangend te maken“.

We gaan zien wat er van komt.

 

Meer informatie:

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie