Dienstweigering | opzegging door de bank vanwege de Wwft

Al eerder signaleerde ik dat de privatisering van de criminaliteitsbestrijding via de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) er toe leidt dat ondernemingen die criminaliteit moeten opsporen (‘Wwft-plichtigen’) cliënten sneller afwijzen respectievelijk wegsturen.
Dat is gebaseerd op het cliëntenonderzoek dat Wwft-plichtigen, zoals banken en accountantskantoren, moeten uitvoeren.

Steeds vaker zeggen banken de relatie op omdat ze vinden dat de informatie die ze van hun klant ontvangen onvoldoende is. Soms wordt er opgezegd omdat de bank geen zin meer heeft in een bepaald type ondernemingen.

Op de zwarte lijst van de bank
De banken zeggen soms niet alleen de relatie op maar delen hun klant ook mee dat zij gedurende lange periode in een interne zwarte lijst (het ‘Intern Verwijzingsregister’, IVR) worden opgenomen. Nog schadelijker is het als de bank betrokkenen in het Extern Verwijzings Register (EVR) opneemt, een zwarte lijst van de banken gezamenlijk.

Rabobank zegt ten onrechte op
Die opzegging is soms onterecht, zoals in deze uitspraak. Daarin werd de Rabobank veroordeeld om de relatie met de klant voort te zetten. In de uitspraak laat de rechter blijken dat banken de relatie niet zo maar mogen opzeggen:

4.3. De vraag is aan de orde of voorshands voldoende aannemelijk is geworden dat, gelet op alle omstandigheden van het geval, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar moet worden geacht dat Rabobank van haar contractuele opzeggingsbevoegdheid gebruikt heeft gemaakt (artikel 6:248 lid 2 Burgerlijk Wetboek (BW)). Daarbij komt gewicht toe aan de zorgplicht op grond waarvan Rabobank bij haar dienstverlening de nodige zorgvuldigheid in acht dient te nemen, waarin ook het belang van betalingsverkeer voor de rekeninghouder(s) wordt meegewogen. Evenzeer komt gewicht toe aan de verplichting van [eisers bij dagvaarding] om ingevolge artikel 2 lid 2 ABV eraan mee te werken dat Rabobank aan haar verplichtingen jegens (onder meer) toezichthouders kan voldoen en om geen misbruik van haar diensten te (laten) maken, bijvoorbeeld door middel van activiteiten die schadelijk zijn voor de reputatie van Rabobank en die de werking van de betrouwbaarheid van het financiële stelsel kunnen schaden. [eisers bij dagvaarding] dienen mee te werken aan het klantenonderzoek van Rabobank. Dit brengt een zekere inspanningsverplichting mee voor [eisers bij dagvaarding] om bij Rabobank bestaande onduidelijkheden weg te nemen.

De voorzieningenrechter stelt voorop dat het voor rechtspersonen van groot belang is dat zij toegang hebben tot het bancaire systeem. Bij opzegging van een bancaire relatie brengen de eisen van redelijkheid en billijkheid, in verband met de zorgplicht van de bank zoals is neergelegd in artikel 2 lid 1 ABV, dan ook mee dat opzegging enkel mogelijk is op een daarvoor in de gegeven omstandigheden voldoende zwaarwegende grond.

 

Vervolgens beoordeelt de rechter de door de bank aangedragen feiten, die volgens de Rabobank ‘concrete indicaties van betrokkenheid bij witwassen’ zouden opleveren en is van oordeel dat de bank het standpunt onvoldoende heeft onderbouwd. De rechter overweegt onder meer (‘instelling’ = Wwft-plichtige):

Artikel 3 Wwft bevat bepalingen over het door instellingen te verrichten cliëntenonderzoek. De centrale gedachte in de antiwitwaswetgeving is dat risico’s op het meewerken aan witwaspraktijken door instellingen worden teruggedrongen doordat de instelling zijn cliënt identificeert, ondersteund met documenten. Het gaat erom dat duidelijk is wie er achter de klant zit (in dit geval: [eiser bij dagvaarding sub 2] achter [eiser bij dagvaarding sub1] ), niet wie er achter de klanten van de klant zit. Bovengenoemde eis van Rabobank is dus niet op de wet gebaseerd en is, zonder concrete aanwijzingen dat er met ook maar één leverancier, één afnemer of één transactie van [eiser bij dagvaarding sub1] daadwerkelijk iets mis is, buitenproportioneel. Een algemene notie dat deze branche een hoog risicoprofiel heeft is niet voldoende om deze eisen te stellen. Overigens is niet gebleken dat bij [eiser bij dagvaarding sub1] sprake is van intercontinentale geldstromen met transacties die worden gesloten via platforms waarbij partijen elkaar niet kennen – volgens Rabobank een van de indicatoren voor witwassen – integendeel, in haar brief van 28 februari 2019 schrijft Rabobank immers dat de grootste afnemers en leveranciers in Nederland gevestigd lijken te zijn.

 

De rechter komt tot de conclusie dat voldoende aannemelijk is geworden dat op grond van hetgeen Rabobank heeft aangevoerd de opzegging van de bankrelatie en dus ook het opnemen van de cliënten in interne of externe incidentenregisters als het IVR of het EVR in een eventuele bodemprocedure geen stand zal houden.

Know Your Bank
Over het cliëntenonderzoek door banken anno 2019 schreef Michiel van Eersel het artikel Klantonderzoek na de ING boete: Know Your Bank (KYB).

Dienstweigering door Wwft-plichtigen
Naar verwachting zal het aantal Wwft-plichtigen dat cliënten weigert gaan toenemen, alleen al omdat het cliëntenonderzoek bewerkelijk is. Zie over dat onderwerp eerdere berichten op dit blog, onder meer:

Lees over de zwarte lijsten van de banken, ook wel incidentenregisters genoemd, dit bericht uit 2013 (dat mogelijk niet meer geheel up to date is) met de aanvullingen.

Over weigering van diensten vanwege de compliance verplichtingen van organisaties en ondernemingen zijn op dit blog berichten te vinden via de tag compliance-uitsluiting.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d. en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s