Ministerie van Financiën op de verkeerde weg in beleidsagenda financiële sector

Geplaatst op 26 maart 2023 door Ellen Timmer

De minister van Financiën maakte op 16 maart haar beleidsagenda [1] voor de financiële sector bekend, zie het nieuwsbericht Minister Kaag ziet sleutelrol voor financiële sector bij belangrijke maatschappelijke transities [2], waarin wordt beschreven dat die sector, met name de banken, een sleutelrol hebben bij het uitvoeren van overheidsbeleid. In dit artikel stip ik enige onderwerpen aan.

Digitalisering, open finance
De criminaliteitsbestrijdingstaak van financiële instellingen (‘witwasbestrijding’, Wwft) komt in de passage over digitalisering niet voor. In die passage geeft het ministerie uiting aan een onaangetast geloof in de rekeninginformatiediensten van PSD2 [3], ook al is dat in Nederland niet aangeslagen.

De risico’s van open finance zijn onvoldoende doorgedrongen:

Open finance is ook een belangrijke drijver van innovatie, en kan leiden tot betere financiële producten, gerichter advies, betere toegang voor consumenten en een grotere efficiëntie in business-to-business transacties. De Europese Commissie heeft in september 2020 het Digital Finance-pakket gepubliceerd, met daarin nieuwe beleidsvoornemens op het gebied van fintech en digitalisering in de financiële sector. Dit jaar komt de Europese Commissie met nieuwe regelgeving. Ik wil veilige, digitale innovatie in de financiële sector bevorderen. Daarom ben ik voorstander van het open en veilig delen van gegevens in de financiële sector door middel van open finance, mits dit gepaard gaat met de juiste waarborgen. Daarbij zal ik het belang en bescherming van consumenten en persoonsgegevens altijd in ogenschouw nemen, alsmede een gelijk speelveld voor ondernemingen. In nauwe samenwerking met de toezichthouders en de sector zal ik mij voorbereiden op het nieuwe voorstel en de Tweede Kamer via BNC-fiches informeren over het Nederlandse standpunt op datadeling en open finance. De evaluatie van de Nederlandse implementatie van de herziene betaaldienstenrichtlijn (PSD2), die begin 2022 naar de Tweede Kamer is verzonden, zal hierbij ook belangrijke input zijn.

Digitaliseringsrisico’s
Gelukkig heeft het ministerie door dat digitalisering zeer risicovol is voor mensen en dat het landschap steeds onoverzichtelijker wordt:

Als gevolg van de toenemende digitalisering neemt ook de hoeveelheid verzamelde data van burgers en bedrijven toe. Deze data kunnen bovendien steeds eenvoudiger en systematischer worden geanalyseerd. Daarom zijn het borgen van privacy en het zorgvuldig gebruik van data nog belangrijker geworden. De digitalisering van diensten en processen maakt financiële instellingen ook kwetsbaar. Criminelen proberen steeds vaker digitaal bij financiële instellingen in te breken en ook komen vanuit het buitenland georganiseerde aanvallen op cruciale systemen vaker voor, met als doel deze systemen te verstoren. [6] Daarnaast leidt de verdergaande digitalisering van de bedrijfsprocessen van financiële instellingen tot nieuwe afhankelijkheden, zoals van de toegang tot internet en belangrijke diensten die digitale dienstverleners aanbieden, bijvoorbeeld cloudaanbieders, die nieuwe systeemrisico’s met zich meebrengen.

Verder leidt digitalisering ertoe dat technologiebedrijven en financiële instellingen steeds meer naar elkaar toe groeien, zoals blijkt uit de toetreding van nieuwe fintech- en bigtechondernemingen op de financiële markten. [7] Traditionele financiële instellingen zoeken naar manieren om hun dienstverlening en bedrijfsmodellen te blijven vernieuwen, om zo relevant te blijven ten opzichte van deze nieuwe uitdagers. Toezichthouders en wetgevers moeten zorgen dat zij genoeg ruimte bieden voor innovatie. Tegelijk moet er sprake zijn van een gelijk speelveld tussen nieuwe en bestaande spelers, moet regelgeving soms aangepast worden en moeten toezichthouders toegerust zijn om adequaat toezicht te houden op nieuwe partijen en in te grijpen waar nodig. Ook op macroniveau zijn gevolgen van digitalisering zichtbaar. Digitalisering maakt de wereld kleiner en draagt bij aan verdere globalisering van de financiële markten. Dit levert nieuwe vraagstukken op

[6] https://www.dnb.nl/innovatie-in-betalen-en-bankieren/cybercrime/

[7] DNB (2021). Veranderend landschap, veranderend toezicht. Ontwikkelingen in de relatie tussen BigTechs en financiële instellingen.

Helaas wordt daar niet de conclusie uit getrokken dat er nieuwe maatregelen nodig zijn en het cybersecurity- en gegevensbeschermingstoezicht aanzienlijk moeten worden versterkt voordat meer digitalisering in de financiële sector wordt toegestaan. De Autoriteit Persoonsgegevens is nu een instantie met te weinig middelen om krachtig tegen financiële instellingen te kunnen optreden als zij zich misdragen.

Elders wordt gesproken over de inzet van digitale middelen door financiële instellingen:

Het gebruik van kunstmatige intelligentie in de financiële sector zal de komende jaren toenemen. Diensten worden hierdoor meer op de situatie van de klant afgestemd en processen kunnen efficiënter worden ingericht. Kunstmatige intelligentie kan in het verzekeringswezen bijvoorbeeld worden gebruikt om beter risico’s in te schatten. Zo zijn er autoverzekeringen die het rijgedrag van de consument meten en op basis hiervan de hoogte van de premie aanpassen. Tegelijkertijd kan dit ook ongewenste neveneffecten hebben, zoals het door verdergaande profilering onderscheid maken in de premies, of weigering van klanten op basis van het risico. Dit raakt aan de solidariteit tussen polishouders en verzekeraars en creëert ethische vraagstukken. Omdat hierdoor de toegang tot financiële diensten (beleidsdoel 4) onder druk kan komen te staan, zal ik voor het verzekeringslandschap blijven kijken naar de verzekerbaarheid van groepen, hoe eerlijk het gemaakte onderscheid is en welke dataconsumenten moeten delen om een goedkopere premie te krijgen. Samen met de AFM en DNB houd ik de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten.

Over de door digitale financiële surveillance in de witwasbestrijding veroorzaakte risico’s wordt hier gezwegen.

Ministerie gaat door met foute misdaadbestrijdingsconcepten – witwasbestrijding, Wwft
Treurigmakend is dat in de beleidsagenda enerzijds de volgende actie wordt genoemd:

3.4 Risico’s digitalisering en kunstmatige intelligentie voor bepaalde sectoren in kaart brengen en mitigeren

en dat men anderzijds doorgaat met het bancaire sleepnet [4] en met de heilloze privatisering van de criminaliteitsbestrijding:

4.4 Inzetten op een verdere harmonisatie van het Europees antiwitwasraamwerk en de realisatie van een Europese witwastoezichthouder
4.5 Op basis van de inzichten uit diverse evaluaties op het gebied van witwassen en het financieren van terrorisme, waaronder de FATF-evaluatie, de effectiviteit van het anti-witwasraamwerk verbeteren (beleidsagenda witwassen)

(4.4 is het AML package [5]).

Zie ook pagina’s 17 en 18 over de private criminaliteitsbestrijding. Daar worden ook de bekende ongegronde verwachtingen ten aanzien van niet-financiële Wwft-plichtigen geuit:

In de beleidsagenda aanpak witwassen hebben wij drie hoofdthema’s genoemd waarop we de komende tijd zullen inzetten. Om te beginnen willen we, waar dit nodig is, een strenge aanpak hanteren. In dat kader willen we bijvoorbeeld het toezicht op niet-financiële instellingen en de aanpak van facilitators versterken.

Met de mond beleden ‘inclusiviteit’
Het ministerie roept dat de financiële sector ‘inclusief’ moet zijn en ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ moet nemen, maar doet te weinig aan de de-risking praktijken als gevolg van de privatisering van de criminaliteitsbestrijding (‘witwasbestrijding’). Ook de slachtoffers van FATCA [6] mogen in de kou blijven staan.

Versterking Kifid in plaats van afschaffing
Het ministerie van Financiën is druk bezig om Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) te positioneren als de algemene geschilbeslechter in de financiële sector en komt het mkb beperkt in beeld:

Voor de afdwingbaarheid van bescherming is laagdrempelige en onafhankelijke geschilbeslechting belangrijk. Consumenten kunnen daarom met hun klacht over een financiële dienstverlener terecht bij het Kifid. Dat geldt in de regel niet voor ondernemers, terwijl voor kleine ondernemers de drempel in de gang naar de rechter aanzienlijk kan zijn. Er is wel een mkb-loket bij het Kifid op basis van zelfregulering. Het gaat dan om klachten van ondernemers die vallen onder de Gedragscode Kleinzakelijke Financiering van de NVB, en de Gedragscode MKB Financiers en de Gedragscode Erkend Financieringsadvies MKB (beide van de Stichting MKB Financiering). Ik zal de komende periode de behoefte aan en wenselijkheid van verdere uitbreiding van de toegang tot het Kifid onderzoeken. Ik zal me hierbij richten op klachten over diensten en producten die zijn gereguleerd in het financieel toezichtrecht.

Dat is een foute route. Het is tijd voor een financiële ombudsman en een laagdrempelige rechtsgang  bij de gewone rechter.

Tot slot
De beleidsagenda maakt duidelijk dat het hoog tijd is dat een andere wind gaat waaien bij het ministerie van Financiën.

 

Noten
[1] De beleidsagenda is via deze pagina te vinden.
[2] Nieuwsbericht Minister Kaag ziet sleutelrol voor financiële sector bij belangrijke maatschappelijke transities.
[3] Pagina 4: “Digitalisering vergroot ook de toegang tot en snelheid van financiële dienstverlening. Te denken valt aan de verschillende apps die mensen realtime inzicht geven in hun inkomsten en uitgaven“.
[4] Het bancaire sleepnet maakt onderdeel uit van het wetsvoorstel plan van aanpak witwassen. Lees De verdachte consument: bancair sleepnet over alle consumentenbetalingen van 100 euro of meer en de andere berichten over TMNL.
[5] Het AML package is het wetgevingspakket van de EU, meer informatie op deze pagina en lees de blogs.
[6] Lees de inleiding en de berichten over FATCA. De problemen van FATCA-slachtoffers zijn nog steeds niet opgelost, er is alleen een tijdelijke maatregel voor een beperkte groep, lees Banken: “Geen sluiting bankrekeningen toeval-Amerikanen”.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Anti-witwas-sprookjes | boekbespreking ‘The War on Dirty Money’

Geplaatst op 25 maart 2023 door Ellen Timmer

Onlangs publiceerde Bob Hoogenboom het artikel Anti-witwas-sprookjes op de site accountant.nl. Daarin bespreekt hij een publicatie van Nicolas Gilmour en Tristram Hicks met als titel ‘The War on Dirty Money‘. Aan het artikel is niet te zien of de auteurs ook aandacht hebben voor de schaduwzijden van de witwasbestrijding, zoals de schending van grondrechten van burgers.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , | Plaats een reactie

Nederlandse verzekeraars spelen voor aanklager en rechter tegelijk | vragen Tweede Kamer

Geplaatst op 25 maart 2023 door Ellen Timmer

Leden van de Tweede Kamer stelden vragen naar aanleiding van het artikel in Trouw over het voor aanklager en rechter optreden van Nederlandse verzekeraars. Het artikel kondigde ik hier aan. De verzekeraars reageerden, zie dit blog.

De gestelde vragen luiden:

Vraag 1 Kent u het bericht «Nederlandse verzekeraars spelen voor aanklager en rechter tegelijk»? [1]

Vraag 2 Mogen verzekeraars zelf een lijst van fraudeurs bijhouden? Zo ja, waarom en welke wet- of regelgeving staat dit toe of stelt hier voorwaarden aan? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3 Weten verzekerden als zij door een verzekeraar aangemeld worden bij het zogeheten Extern Verwijzingsregister? Zo ja, hoe worden zijn daarvan op de hoogte gesteld? Zo nee, waarom weten zij dat niet?

Vraag 4 Hoeveel klachten zijn er de afgelopen vijf jaar door verzekerden over plaatsing in het register bij het Klachteninstituut Financiele Dienstverlening (Kifid) ingediend en in hoeveel gevallen was het oordeel dat een verzekerde ten onrechte in dat register stond? Welke andere mogelijkheden hebben verzekerden nog meer om zich tegen plaatsing in het register te verzetten?

Vraag 5 Acht u het begrijpelijk dat verzekeraars geen aangifte doen van fraude maar de voorkeur geven aan het via het register kunnen opleggen van eigen maatregelen? Zo ja, waarom en acht u dit ook wenselijk? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6 Deelt u de mening dat strafbare feiten zoals fraude bij voorkeur via het strafrecht aangepakt zouden moeten worden? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7 Deelt u de mening dat er betere regels en waarborgen moeten komen voor het bijhouden van een register van fraudeurs door verzekeraars? Zo ja, aan welke regels en waarborgen denkt u en hoe gaat u hier zorg voor dragen? Zo nee, waarom niet?

 

[1] Trouw, 31 januari 2023, Nederlandse verzekeraars spelen voor aanklager en rechter tegelijk (www.trouw.nl/opinie/nederlandse-verzekeraars-spelen-voor-aanklager-en-rechtertegelijk~b225f919/)

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , | Plaats een reactie

Kifid op de agenda van de commissie Financiën van de Tweede Kamer

Geplaatst op 24 maart 2023 door Ellen Timmer

Op woensdag 21 juni 2023 staat de stichting Klachteninstituut financiële dienstverlening (Kifid) op de agenda van de vaste commissie voor Financiën, zo blijkt uit deze uitnodiging, waarin is vermeld:

Agendapunt:
Stand van zaken over toegang van ondernemers tot het Kifid en andere Kifid-onderwerpen

Zaak:
Brief regering – minister van Financiën, S.A.M. Kaag – 22 december 2022. Stand van zaken over toegang van ondernemers tot het Kifid en andere Kifid-onderwerpen – 35727-10

De brief van 22 december 2022 is hier te vinden.

Lees ook Verslag rondetafel 9 november 2022 over verkenning uitbreiding taak Kifid mbt geschilbeslechting.

Het ziet er niet naar uit dat men Kifid zal opheffen en vervangen door volwaardige rechtsbescherming, terwijl daar alle aanleiding voor is.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Procesrecht, rechtspraak | Tags: , | Plaats een reactie

Is iemand die demonstreert een crimineel?

Geplaatst op 23 maart 2023 door Ellen Timmer

Onlangs maakte Investico bekend [*] dat de politie op grote schaal persoonsgegevens van demonstranten raadpleegt, wat kennelijk betekent dat zij iedere demonstrant als een crimineel beschouwen. Daar blijft het niet bij want er worden ook persoonsgegevens van familieleden opgevraagd, aldus het bericht, met als intro:

De politie verzamelt voortdurend persoonsgegevens van demonstranten, zoals hun adres, burgerservicenummer en geboortedatum. Daarnaast vraagt de politie gegevens op van ouders en kinderen van actievoerders, ook als zij nooit zijn gearresteerd of veroordeeld.

Hoogst merkwaardig en een goede illustratie van het denken van politiemensen, wellicht geïnspireerd door overleg met de burgemeesters.

Een boze Asha ten Broeke schrijft:

 

en:

Sinds ik op 26 november 2022 voor het eerst burgerlijk ongehoorzaam demonstreerde met Extinction Rebellion, heeft de politie meer dan 30 keer m’n gegevens opgevraagd uit het BRP, en daarbij meestal ook die van mijn kinderen.
Maar daarvoor heeft de politie dit ook al tientallen keren gedaan. Op een aantal momenten is dat verklaarbaar: ik had bijvoorbeeld zelf melding/aangifte gedaan. Maar veel andere data kan ik totaal niet plaatsen. Ook hier zijn regelmatig de gegevens van m’n kinderen opgevraagd.
Daarnaast is mijn adres de afgelopen jaren opgevraagd vanuit allerlei instanties waar ik niets mee te maken heb, zoals vanuit een ministerie voor een landbouwregister (ik ben geen boer), het CBR (ik heb geen rijbewijs), deurwaarders (ik heb geen betalingsachterstanden), etc.
Dit laatste lijkt te zijn opgehouden nadat ik bij de gemeente succesvol een verzoek heb ingediend om m’n BRP-gegevens af te schermen.
Ik raad elke journalist, columnist en activist aan om dat ook te doen als je dit nog niet hebt gedaan. Want blijkbaar kan elke natte tosti achter de ‘juiste’ computer met een bullshit-reden je gegevens (waaronder je adres) opvragen, en geen haan die ernaar kraait.
Meer informatie over het afschermen van je BRP vind je hier

Inmiddels hebben leden van de Tweede Kamer vragen gesteld, zo lees ik bij security.nl.

 

[*] Ook Trouw schreef er over, Politie vraagt op grote schaal gegevens op van demonstranten. ‘Het lijkt wel een politiestaat’, 10 maart 2023. Zie voorts security.nl, 10 maart 2023.

Geplaatst in Grondrechten | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Europees onderzoek naar Europees vermogensregister | witwasbestrijding

Geplaatst op 23 maart 2023 door Ellen Timmer

Vorig jaar werd antwoord gegeven op vragen uit de Tweede Kamer over een onderzoek van Europa naar een wereldwijde registratie van alle activa waarover burgers beschikken. De vraag luidde:

Vraag 11 Bent u bereid te pleiten voor een wereldwijde registratie van activa («global asset registry»)? Sluit u in dat kader zich aan bij de oproep van de Italiaanse premier Draghi om tot een internationaal publiekelijk toegankelijk register te komen voor oligarchen met een vermogen hoger dan 10 miljoen euro? Hoe gaat u zich hier voor inzetten?

De vraag werd als volgt beantwoord:

Antwoord 11 Momenteel wordt op Europees niveau een verkenning uitgevoerd naar de haalbaarheid van een EU-vermogensregister. Het Europees Parlement heeft om een dergelijke verkenning gevraagd. Deze studie heeft als doel de haalbaarheid van het project te beoordelen vanuit alle perspectieven, inclusief operationele en juridische aspecten en in het bijzonder de bescherming van fundamentele rechten en persoonsgegevens. Naar aanleiding van deze haalbaarheidsstudie zal de Europese Commissie bezien of verdere stappen proportioneel en noodzakelijk zijn.

Bedoelde haalbaarheidsstudie zal ook in kaart brengen welke registers reeds bestaan binnen de Europese Unie. In dat licht is het goed om op te merken dat in het kader van het voorkomen van het gebruik van het financiële stelsel voor witwassen en terrorismefinanciering reeds diverse registers bestaan. De Europese anti-witwasrichtlijn verplicht namelijk tot het creëren en koppelen van registers waarin de uiteindelijk belanghebbenden van juridische entiteiten en juridische constructies (o.a. trusts) moeten worden opgenomen. Daarnaast kent Nederland – evenals andere lidstaten van de EU – diverse andere registers waarin vermogensbestanddelen worden geregistreerd. Daarbij kan gedacht worden aan het Kadaster waarin onroerende zaken worden geregistreerd. De Europese Commissie heeft in de zomer van vorig jaar een pakket wetgevende voorstellen uitgebracht op het terrein van het voorkomen van het gebruik van het financieel stelsel voor witwassen en terrorismefinanciering, waarin wordt voorgesteld om bepaalde autoriteiten zoals FIUs en AML/CFT-toezichthouders toegang te verlenen tot onroerendgoedregisters, zodat deze autoriteiten tijdig de eigenaar van een onroerende zaak kunnen identificeren. Ook wordt op Europees niveau gekeken naar mogelijkheden om een database te creëren waarin FIUs informatie m.b.t. virtuele valuta kunnen vinden.

Eerder meldde ik al de Europese aanbesteding (2 augustus 2021) van het Europese onderzoek en schreef ik over vragen in het Europees parlement (12 september 2022).

In februari dit jaar werd een briefing Towards an International Anti-Corruption Court? van professor Ryngaert aangeboden aan het Europese parlement. De opdracht voor de briefing werd gegeven door het mensenrechten subcomité van het parlement, DROI. In de briefing is te zien dat er internationale consensus inzake een internationaal vermogensregister:

Going forward, the EU may now want to push for the adoption of a global financial registry, which logs financial instruments and their UBOs on a worldwide basis. Such a registry may eventually dismantle offshore havens which thrive on registering shell companies that hide their ultimate beneficiary owners (Alvaredo et al., 2018: 265; Zucman, 2014).

—

Alvaredo, F., Chancel L., Piketty T., et al., World Inequality Report 2018, World Inequality Lab, 2018, pp. 1300.

Zucman, G., ‘Taxing Across Borders: Tracing Personal Wealth and Corporate Profits’, The Journal of Economic Perspectives, Vol 28, No 4, 2014, pp. 121–148.

 

De briefing laat zien dat er bij de beleidsmakers een heilig geloof is in digitale hulpmiddelen (inclusief permanente financiële surveillance) en in ‘transparantie’, ook als dat gaat ten koste van de fundamentele rechten van gewone burgers. Het slechte voorbeeld van het negeren van financiële mensenrechten is de Amerikaanse FATCA wet, waarmee het internationaal afwijkende systeem van Citizenship Based Taxation in de hele wereld wordt doorgedrukt.

 

Aanvulling 27 mei 2024
In een antwoord op kamervragen komt het vermogensregister aan de orde. Een van de vragen luidde: “18. Wat gaat u doen om een vermogensregister in het leven te roepen zodat er preciezer inzicht komt over de schaal van vermogensongelijkheid?“, waarop wordt geantwoord dat er enerzijds al veel informatie is en anderzijds dat er haken en ogen zitten aan een vermogensregister:

Het IBO Vermogensverdeling heeft ten slotte ook voorgesteld om te overwegen een aandeelhoudersregister in te voeren. Het kabinet heeft in reactie daarop erkent dat de invoering van een aandeelhoudersregister van meerwaarde kan zijn en kan bijdragen aan de implementatie van toekomstig beleid in de vermogenssfeer. Zoals hierboven is beschreven is een aandeelhouderregister en – nog breder – een vermogensregister geen noodzakelijke voorwaarde om vele andere stappen te zetten in het verbeteren van data over vermogen. Het is daarbij ook goed om te weten dat in een land als Noorwegen, dat een aandeelhouderregister heeft, de actuele marktwaarde van die aandelen niet is opgenomen. De actuele waardebepaling van de aandelen op naam is erg moeilijk is. Er is immers geen markt waarop de aandelen worden verhandeld en waarop de prijs wordt bepaald, zoals op de beurs. Er zijn ook veel meer factoren die de waarde van aandelen bepalen dan alleen de boekwaarde van de vennootschap. Ook basering op de fiscale balans is niet volledig, door het missen van blinde reserves. Een jaarlijkse actuele waardebepaling zal daarom erg arbeidsintensief zijn en zal ook veel vragen vennootschappen en dus grote administratieve lasten met zich meebrengen. Dit raakt alle bv’s en zowel het mkb als de grote ondernemingen. In fiche 1 van de fichebundel bij het rapport IBO Vermogensverdeling wordt uitgebreid ingegaan op de voor- en nadelen van een centraal aandeelhouderregister waarin ook een actuele waarde van aandelen op naam moet worden opgenomen. Het is aan een volgend kabinet om te overwegen een aandeelhoudersregister en – breder – een vermogensregister in te voeren.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Ubo-register, Verwijzingsportaal Bankgegevens | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

FATF publishes guidance on beneficial ownership | AML, FATF

Geplaatst op 22 maart 2023 door Ellen Timmer

The Financial Action Task Force (FATF), the unofficial world crime-fighting government, accountable to no one, has published its newest guidance on beneficial ownership of legal persons.

FATFs laws, called ‘recommendations’, aim to fight organised crime but have the conscious side effect of violating the fundamental rights of all world citizens. The FATF says it has had ‘intense consultations’ with external stakeholders and the private sector regarding the newest guidance; unfortunately, citizens and beneficial owners are not considered relevant stakeholders by the FATF.

The FATF still believes in public access to personal data:

109. Finally, countries may consider facilitating public access to basic and beneficial ownership information. Public access to this information can enable civil society, other organisations and individuals to cross check the information, which may in turn help to; ensure that information is accurate, adequate, and up-to-date and to identify potential misuse of legal persons (e.g., in tax evasion, fraud, or corruption schemes). However, public access alone is not a sufficient mechanism to ensure accuracy of information. In contemplating the extent and arrangement of public access, countries should take into account data protection rules and other privacy, security, and confidentiality concerns, and consider limiting what basic and beneficial ownership information is made publicly available or applying a tiered approach to information disclosure (basic to detailed information), e.g., based on legitimate interest.

The FATF ignores that people on the registers can also be harmed by criminals, trolls and other unsavoury types getting their personal data into their hands. The organisation also ignores that the beneficial ownership system creates a huge bureaucracy that is very expensive and does not contribute to the fight against crime. Should the shore turn the ship?

 

More information:

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Ubo-register | Tags: , , , | Plaats een reactie

The Netherlands as a testing ground for financial surveillance | plan van aanpak witwassen | Aurora project on AML | BIS Innovation Summit 2023

Geplaatst op 22 maart 2023 door Ellen Timmer

The Dutch plans for financial surveillance of every citizen by banks, the ‘banking dragnet’ (‘bancair sleepnet‘), form part of an international trend in anti-money laundering (AML) policies.

Project Aurora by BIS

This is shown by project ‘Aurora’ of the Bank for International Settlements (BIS). The project will be explained during the BIS-conference of today (15:20 – 15:30) by Beju Shah, the head of the BIS Innovation Hub Nordic Centre.

The project is started because of failure of the current AML-systems:

Consequently, banks tend to overreport (defensive reporting), leading to a high number of false positives (when legitimate customers are flagged as potentially suspicious), which can be costly and time-consuming, while leading to an unnecessary exposure of sensitive customer information.
Furthermore, financial institutions decided not to work with certain clients if the volume of business doesn’t justify the increased compliance costs and perceived risks (a trend also known as “de-risking”).

The project is exactly doing what currently is proposed by the Dutch government in its proposal (markup by me):

Project Aurora will investigate the use of advanced technologies, such as privacy-enhancing technologies, machine learning methods, network analysis, and the use of additional data sources and machine-readable typologies (to represent money laundering patterns in a machine-readable format) in a proof of concept that aims to show how information could be shared in a private, secure and compliant way to detect suspicious transactions across financial institutions and borders.

NL as testing ground

It is amazing that the Dutch government wants to make the Netherlands a testing ground for financial surveillance by means of the legislative plan to tackle money laundering (wetsvoorstel plan van aanpak witwassen) and that a mature fundamental law discussion is lacking.

 

More information:

BIS’ project Aurora
The complete description of project Aurora on the site of BIS:

Project Aurora: using data to combat money laundering across firms and borders
The BIS Innovation Hub’s Nordic Centre is launching Project Aurora to explore how the latest data technologies can be used to combat money laundering across financial institutions and borders.
Fighting money laundering, terrorism financing, fraud and tax evasion helps to bolster trust in payments systems and financial stability, a matter of common interest to the public and private sectors. Today’s payments systems are complex ecosystems that involve several different categories of private and public actors (including commercial banks, payment services providers, fintech companies, central banks and regulators). As a result, complexity and fragmentation are increasing, as is the granularity, velocity and availability of data.
As one of the hardest activities to detect in the world of financial crime, money laundering represents a very complex data challenge. The estimated amount of money laundered globally is between 2 and 5% of global GDP. Criminals operate in networks and across borders. The professional money laundering networks adjust quickly and flexibly to shifting factors such as regulation. Meanwhile, most financial institutions rely on siloed data and isolated systems to monitor transactions and are often prohibited by regulation from sharing information with other financial institutions.
Yet the current approach to fighting money laundering puts most of the burden on financial institutions, which are liable if they let through transactions that turn out to be illegal. Consequently, banks tend to overreport (defensive reporting), leading to a high number of false positives (when legitimate customers are flagged as potentially suspicious), which can be costly and time-consuming, while leading to an unnecessary exposure of sensitive customer information.
Furthermore, financial institutions decided not to work with certain clients if the volume of business doesn’t justify the increased compliance costs and perceived risks (a trend also known as “de-risking”). This has led to several countries losing access to the global financial system, in practice acting as a financial exclusion force. The unintended consequence, if entire national systems become marginalised in this way, is that money laundering, tax evasion and terrorist financing may actually become more pervasive.
According to the Financial Action Task Force, almost all large money laundering schemes are cross-border in nature, spanning various business sectors. Spotting different money laundering patterns is complex, requiring different data points and data sources as well as the ability to connect them across different systems in order to better identify suspicious flows and patterns. As this requires a data-driven approach, current data technologies are capable of playing a pivotal role in better fighting money laundering.
Project Aurora will investigate the use of advanced technologies, such as privacy-enhancing technologies, machine learning methods, network analysis, and the use of additional data sources and machine-readable typologies (to represent money laundering patterns in a machine-readable format) in a proof of concept that aims to show how information could be shared in a private, secure and compliant way to detect suspicious transactions across financial institutions and borders.

About BIS, on the legal information page:

The Bank for International Settlements opened for business on 17 May 1930 in Basel, Switzerland, where it still has its headquarters today. Since its founding, the BIS has established two representative offices: in the Hong Kong Special Administrative Region (1998) and in Mexico City (2002).
The BIS was created at the Hague Conference that dealt with the issue of German war reparation payments arising from the 1919 Treaty of Versailles.

and their mission is:

to support central banks’ pursuit of monetary and financial stability through international cooperation, and to act as a bank for central banks.

To pursue our mission, we provide central banks with:
a forum for dialogue and broad international cooperation (…)
a platform for responsible innovation and knowledge-sharing (…)
in-depth analysis and insights on core policy issues (…)
sound and competitive financial services (…)

FATF on financial surveillance and data sharing: page on this  blog.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, English - posts in English on this blog, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Demonstratierecht wordt door Nederlandse overheid ondergraven

Geplaatst op 22 maart 2023 door Ellen Timmer

In november 2022 maakte Amnesty International bekend dat de Nederlandse overheid het demonstratierecht niet serieus neemt en riep de organisatie op tot verbetering. Het blijft merkwaardig dat de overheid niet reageert op dit soort oproepen.

Ronduit schokkend is de berichtgeving in De Groene, vandaag op hun site, over de ondergraving van het demonstratierecht door de Nederlandse overheid, met als introductie:

De sfeer tussen demonstrant en autoriteiten verhardt. De politie arresteert en slaat vaker, burgemeesters leggen striktere regels op en demonstranten worden nauwlettend gevolgd. ‘Ze hebben me radicaal gemept.’

Onder het mom van misdaadbestrijding lijkt de overheid het anti-overheidssentiment zelf te veroorzaken.

Lees in dit verband ook mijn blog over de kritiek van Algemene Rekenkamer en Nationale Ombudsman: De Haagse beleidsmakers zijn het contact met de burger kwijt.

Wanneer dringen de boodschappen van Amnesty International, Algemene Rekenkamer en Nationale Ombudsman door tot de overheidsburelen?

 

Meer informatie:

  • Amnesty: bericht, rapport (pdf), november 2022. In het NJCM bulletin nr. 1 van 2023 stond een samenvatting, die eindigt met: “Hoewel er door zowel het publiek als de overheid waarde wordt gehecht aan het demonstratierecht, concludeert Amnesty dat het demonstratierecht onder druk staat en onvoldoende wordt gewaarborgd. In het rapport staan verschillende uitgangspunten die leidend moeten zijn. Hieronder valt onder andere het uitgangspunt dat de overheid zich tot het uiterste moet inspannen om een demonstratie te faciliteren en te beschermen“.
  • De Groene, Klein tegen de grote politie, David van Benthem, Freyan Bosma, Simon Dequeker, Daphne ten Klooster en Sophie Polm, maart 2023.

 

Aanvulling 16 mei 2024
Zie ook het grondrechtenrapport van NJCM c.s.:

Furthermore, in 2023 the right of peaceful assembly has been under increased pressure. An investigation by several journalists revealed that the Dutch police systematically collect the personal data of protesters and activists, including their address, social security number (BSN) and date of birth. 38 Another report concluded that the police conducted unlawful surveillance of peaceful protesters. 39 Lastly, the use of force by the police during peaceful protests has been a worrying trend.

38 https://www.platform-investico.nl/artikel/politie-verzamelt-op-grote-schaal-persoonsgegevens-demonstranten/
39 https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/05/the-netherlands-police-violate-rights-of-peaceful-protesters/; https://monitor.civicus.org/explore/police-use-water-cannons-on-climate-activists-new-report-reveals-surveillance-of-protesters/

Geplaatst in Grondrechten | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Europa bereidt ingrijpende wijzigingen insolventierecht voor | toegang curator tot ubo-registers, vermogensregisters en bankregisters

Geplaatst op 21 maart 2023 door Ellen Timmer

De privatisering van de criminaliteitsbestrijding met onder meer het verwijzingsportaal bankgegevens en het ubo-register komen ook in beeld bij Europese plannen om het insolventierecht te wijzigen, zo kan worden afgeleid uit de fiche over de Richtlijn materieel insolventierecht. Uit de fiche blijkt dat faillissementscuratoren toegang moeten krijgen tot vermogensregisters, ubo-registers en het bankregister (in Nederland verwijzingsportaal bankgegevens geheten) (blauwe markering door mij):

Het richtlijnvoorstel beoogt er allereerst voor te zorgen dat de uitkering aan schuldeisers van een insolvente onderneming zo groot mogelijk is. Daartoe bevat het voorstel maatregelen om de opbrengst die gerealiseerd kan worden bij het te gelde maken van het vermogen van een insolvente schuldenaar die een onderneming drijft (de boedel), te maximaliseren. Deze maatregelen zien er in de eerste plaats op dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat insolventiefunctionarissen (in Nederland is dat in faillissement de curator) bepaalde handelingen van de schuldenaar die nadelig zijn geweest voor de schuldeisers, ongedaan kunnen maken (de zogenaamde faillissementspauliana). Daarnaast moeten gerechten en curatoren bankrekeningenregisters, het Ultimate Beneficial Owners-register hierna: het UBO-register) en nationale vermogensregisters (bijvoorbeeld het openbaar register betreffende registergoederen bij het Kadaster) kunnen doorzoeken om te achterhalen waar bepaalde vermogensbestanddelen, zoals onroerend goed en bankrekeningen zich bevinden.

Het ubo-register zal geen informatie opleveren over vermogensbestanddelen van een insolvente entiteit, zodat de vermelding van dat register raadselachtig is. Het Nederlandse standpunt:

Het kabinet kan titel III over het opsporen van vermogensbestanddelen die tot de boedel behoren in het algemeen steunen. Bredere toegang tot bankrekeningenregisters (het Verwijzingsportaal Bankgegevens), het UBO-register en nationale vermogensregisters kan daarbij wenselijk zijn, omdat dit de curator helpt om de omvang van de boedel te maximaliseren. Op een aantal punten behoeft de gekozen uitwerking bijstelling. Zo is het kabinet kritisch over de keuze die in de regeling is gemaakt om aangewezen gerechten op verzoek van de curator het Verwijzingsportaal Bankgegevens te laten doorzoeken om vermogensbestanddelen op te sporen. Dit is een taak die niet goed aansluit bij de bestaande taken van de (civiele) rechter en zou bovendien leiden tot een aanzienlijke toename van de werklast van de rechtspraak. Het lijkt logischer om deze taak bij de curator of een buitenlandse insolventiefunctionaris te beleggen, onder toezicht van de rechter-commissaris. Ten aanzien van het UBO-register zal het kabinet de Commissie vragen hoe zij de verhouding ziet met de uitspraak van het HvJEU waaruit volgt dat het UBO-register niet meer openbaar voor een ieder en niet meer breed toegankelijk is. Hoewel het kabinet de inhoud van deze titel kan steunen, lijkt dit richtlijnvoorstel niet de meest geschikte plek om dit onderwerp te regelen. Het kabinet zal nadere toelichting vragen over waarom deze titel niet wordt opgenomen in de nieuwe anti-witwasrichtlijn. Zowel het UBO-register als het Verwijzingsportaal Bankgegevens worden in die richtlijn vernieuwd. Onafhankelijk van waar dit onderwerp uiteindelijk wordt geregeld, is het wenselijk om op te nemen op welke wijze lidstaten invulling moeten geven aan de door de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) vereiste waarborgen en grondslagen.

Andere wijzigingen betreffen onder meer het vergemakkelijken van de positie van curator en/of overheid door niet te eisen dat betrokkenen wetenschap van benadeling hadden. Dan komen we uit bij het instrumentarium van de luie wetgever (kleurloos opzet, bewijslastomkering, Wet Damocles):

Het kabinet steunt de doelstelling achter titel II van het richtlijnvoorstel waarin een regeling is opgenomen op basis waarvan de curator de bevoegdheid krijgt om bepaalde handelingen van de gefailleerde schuldenaar die nadelig zijn geweest voor de schuldeisers ongedaan te maken (de faillissementspauliana). Duidelijkheid over wanneer een rechtshandeling in aanloop naar faillissement al dan niet geldig is kan zekerheid opleveren voor investeerders en schuldeisers. Deze titel sluit grotendeels aan bij de Nederlandse faillissementspauliana. De voorgestelde regeling kan een verbetering betekenen voor de Nederlandse praktijk, omdat bij bepaalde rechtshandelingen het wetenschapscriterium niet geldt.

Er worden veel regelgevende consequenties verwacht:

Implementatie van het voorstel kan plaatsvinden door een aanpassing van de Faillissementswet en Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Ook moet de wetgeving ten aanzien van het UBO-register en het Verwijzingsportaal Bankgegevens worden aangepast. Vanwege de gedetailleerdheid van het richtlijnvoorstel zal het gaan om een behoorlijk grote wetgevingsoperatie. Voor een deel past het richtlijnvoorstel al binnen de kaders van de Faillissementswet. Het voorstel gaat gedeeltelijk uit van minimumharmonisatie en laat daar de ruimte om verdergaande regels te stellen of te handhaven. Door de gedetailleerdheid van het richtlijnvoorstel is die ruimte wel beperkt.

 

 

Aanvulling 27 juni 2025
Zie het bericht van het Europese Parlement:

(…) Improve traceability of assets and access for insolvency practitioners
The draft rules would ensure the annulment and prevent the enforcement of legal acts completed before the opening of an insolvency procedure if they benefitted just some creditors or were detrimental to them. Member states would have to designate an authority able to access and search bank account registers and their EU-wide interconnected network to trace assets belonging to the insolvent company including across member states. According to draft rules, insolvency practitioners would have access to national registers and databases regardless of the member state in which they were appointed. Member states would also have to ensure that insolvency practitioners appointed in another EU country would have the same access to courts as national insolvency practitioners. (…)
“authority able to access and search bank account registers and their EU-wide interconnected network to trace assets belonging to the insolvent company including across member states (…) According to draft rules, insolvency practitioners would have access to national registers and databases regardless of the member state in which they were appointed”

.

Geplaatst in Bestuurdersaansprakelijkheid, Contractenrecht, privaatrecht algemeen, Europa, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Rechtspersonenrecht, Ubo-register, Verwijzingsportaal Bankgegevens | Tags: , , , , , , , , , | 1 reactie