Het wetsvoorstel waarin onder meer contante betaling nader wordt geregeld [*] wordt nu in de Eerste Kamer behandeld. Op 3 maart jl. werden door leden van de commissie voor Financiën een groot aantal vragen over het voorstel gesteld. Die vragen werden in deze nota (zie de pdf) beantwoord.

De vragen gingen onder meer over bereikbaarheid van contant geld, de rol van de verschillende soorten financiële instellingen daarbij en de betaalbaarheid.

Ook kwam de basisbetaalrekening voor zakelijke klanten aan  bod. Daar over werd gevraagd:

9. De leden van de VVD-fractie hebben enkele vragen over het aangenomen amendement, dat een wettelijk recht op een basisbetaalrekening voor zakelijke klanten introduceert. De indieners motiveren dit amendement door onder andere te benoemen dat organisaties op uiteenlopende redenen geen bankrekening kunnen openen of houden. 16 Kan de regering kwantificeren hoe groot dit probleem is? Kan de regering ook haar overige inzichten over deze problematiek delen?

16 Kamerstukken II, 2025/2026, 37.611, nr. 27, pag. 2.

Deze vraag werd als volgt beantwoord:

Zonder betaalrekening kan een zakelijke klant niet deelnemen aan het maatschappelijke betalingsverkeer. Er waren de afgelopen jaren signalen dat klanten onnodig geweerd worden, dat betaalrekeningen geblokkeerd worden of dat de dienstverlening beperkt wordt. Vaak is voor de klant onbekend wat de reden van weigering of opzegging is. De doorlooptijd van de aanvraag van een betaalrekening is een ander veelvuldig genoemd probleem, en dat geldt ook voor de hoeveelheid vragen die de bank soms stelt bij een aanvraag.

Uit het onderzoek van DNB “Van herstel naar balans” komt naar voren dat in 2021 naar schatting circa 15.000 potentiële zakelijke klanten niet zijn geaccepteerd door de vier grootste banken. In 82% van de weigeringen lagen daar redenen aan ten grondslag die primair zijn terug te voeren op de eigen keuze van de bank om de klant niet te accepteren. 17 DNB wijst in dat verband op, onder andere, het reputatierisico van een bank, commerciële redenen en milieu-gerelateerde factoren als redenen voor de weigeringen. 18 Van de zakelijke klanten die door banken geweigerd zijn in 2021 is 18% geweigerd op basis van de toepassing van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Het gaat dan vaak om afwijzingen als gevolg van onvolledige of foutieve documentatie, het niet willen meewerken aan informatieverzoeken, het niet passen binnen de risicobereidheid van de bank of onvoldoende binding hebben met Nederland. 19 Deze cijfers zijn al enkele jaren oud, maar geven wel een indicatie van het probleem.20

17 ‘Van herstel naar balans’ (De Nederlandsche Bank 2021), te raadplegen via https://www.dnb.nl/media/2ambmvxt/van-herstel-naar-balans.pdf.

18 DNB merkt op in “Van Herstel naar Balans”: “Een verdeling naar sectoren is op basis van de beschikbare gegevens niet goed te maken. Het is veelal onbekend of deze klanten bij een andere bank wel zijn aangenomen als klant. Uit anekdotische informatie blijkt wel dat klanten die bij een bank zijn afgewezen het proberen bij andere banken, het zogenoemde waterbedeffect. Er is geen data beschikbaar over de mate waarin klanten zijn ontmoedigd, waardoor het niet tot een vastgelegde ‘afwijzing’ is gekomen.”

19 ‘Van herstel naar balans’ (De Nederlandsche Bank 2021); Aanhangsel Handelingen II, 2023/24, nr. 1230.

20 Deze cijfers zijn geen indicatie van hoeveel zakelijke klanten helemaal geen betaalrekening konden openen, maar wel van zakelijke klanten die bij een specifieke bank geen rekening konden openen.

Zie ook vragen 10 tot en met 17 en de gegeven antwoorden.

Noot:

[*] Voorstel voor de Wet chartaal betalingsverkeer en aanpassing van het toepassingsbereik van het bonusplafond, dossier Eerste Kamer.