Verplichtingen van musea op grond van de witwasbestrijdingsregels van de overheid

Geplaatst op 13 januari 2022 door Ellen Timmer

Het is bekend dat banken op grond van de Nederlandse witwaswetgeving een ‘cliëntenonderzoek’ moeten instellen bij al hun klanten. Daarentegen is het vaak onbekend dat dergelijke verplichtingen ook voor musea kunnen gelden. In dit artikel worden de verplichtingen van musea toegelicht.

Contante betaling

Al langer geldt voor iedereen die bedrijfsmatig handelt als verkoper of koper van goederen dat er verplichtingen zijn op grond van de ‘Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme’ (Wwft), als een betaling van € 10.000 of meer in contanten plaatsvindt. Dergelijke contante betalingen zullen bij musea weinig voorkomen. Maar door een recente wijziging van de Wwft kunnen musea sneller met de Wwft in aanraking komen dan voorheen. Deze wet geldt nu ook bij de koop of verkoop van kunstvoorwerpen met een prijs van € 10.000 of meer bij een andere vorm van betaling dan contanten. Bovendien vallen personen die bedrijfsmatig bemiddelen bij de koop en verkoop van onder meer kunstvoorwerpen, antiquiteiten en edelstenen eveneens onder de Wwft.

Dit betekent dat musea, als zij als verkoper of koper van kunstvoorwerpen optreden en de prijs € 10.000 of meer is, een ‘cliëntenonderzoek’ dienen uit te voeren naar de wederpartij, de transactie en het één en ander dienen te documenteren als in de Wwft voorgeschreven. Wanneer er aanleiding voor is, is het verplicht om een ‘ongebruikelijke transactie’ te melden bij FIU-Nederland. Gelijksoortige regels gelden bij bemiddeling.

‘Ongebruikelijke transactie’

Bij de verkoop en koop van kunstvoorwerpen is zo’n ongebruikelijke transactie aan de orde als het museum aanleiding heeft om te veronderstellen dat de transactie verband kan houden met witwassen of terrorismefinanciering; dit wordt ‘de subjectieve indicator’ genoemd.

Daarnaast geldt op dit moment bij (ver)koop van kunstvoorwerpen een ‘objectieve indicator’ – dat is een indicator waarbij altijd een melding moet worden gemaakt  (ook al zijn er geen witwas- of terrorismefinancieringsvermoedens) – als de prijs € 20.000 of meer bedraagt. Binnenkort wordt deze indicator gelijk getrokken met de objectieve indicator voor handelaren, zodat dit alleen geldt als het contant betaalde deel van de prijs € 20.000 of meer bedraagt.

Maatregelen

Als museum wilt u natuurlijk niets te maken hebben met witwassen of terrorismefinanciering. Daarbij kan het niet naleven van de regels tot kostbare sancties leiden. Daarom is het van belang om maatregelen te nemen. Allereerst dient ervoor te worden gezorgd dat de personen die binnen uw museum betrokken zijn bij de verkoop of koop van kunstvoorwerpen weten wanneer de Wwft van toepassing is, welke maatregelen de Wwft voorschrijft, wat het cliëntenonderzoek inhoudt en wanneer ongebruikelijke transacties moeten worden gemeld. Daarnaast zijn er interne organisatorische maatregelen nodig, waarbij het in sommige gevallen nodig kan zijn om beroep te doen op externe ondersteuning, bijvoorbeeld juridisch advies of een antecedentenonderzoek naar de wederpartij. Bij het nemen van deze maatregelen kunnen wij u ondersteunen.

Wwft-plichtige ondernemingen die musea bedienen, zoals banken, kunnen navraag doen of de Wwft wordt nageleefd en dit meewegen bij hun cliëntenonderzoek. Dat is eveneens een aspect om rekening mee te houden.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , | Plaats een reactie

Kennis maken met de Nederlandse ministeries

Geplaatst op 12 januari 2022 door Ellen Timmer

Wie belangstelling heeft voor de organisatie van ministeries kan terecht bij de introductiedossiers die op de site van de rijksoverheid gepubliceerd zijn.

Het introductiedossier is bedoeld om de nieuwe bewindslieden wegwijs te maken bij een ministerie. Het bevat onder meer uitleg over de organisatie, achtergrondinformatie over het ministerie en de financiën.

Enige introductiedossiers zijn:

Geplaatst in Grondrechten | Plaats een reactie

De bank die diakritische tekens niet kan schrijven heeft geen onafhankelijke functionaris voor de gegevensbescherming | AVG, Gegevensbeschermingsautoriteit

Geplaatst op 12 januari 2022 door Ellen Timmer

Een nieuwe uitspraak van de Belgische privacy toezichthouder [1] gaat opnieuw over een bank die niet kan spellen omdat diakritische tekens zo moeilijk zijn, daar schreef ik al eerder over [2]. Of het dezelfde bank is, is niet te zien omdat de namen van de partijen niet in de uitspraak staan [3].

Over het het aanpassen van de systemen om namen juist te kunnen spellen krijgt de bank een oorveeg van de Geschillenkamer, zie onder meer overwegingen 17 tot en met 26, al leidt dit niet tot een sanctie omdat er verbeteringen lijken aan te komen.

Opmerkelijk is dat de bank de naam van de klager heeft gebruikt in interne nota’s en presentaties en andere communicatie inzake het ICT-programma in verband met het gebruik van diakritische tekens, zie overwegingen 41 en verder. De toezichthouder vindt dat dit moet kunnen (paragraaf 53).

FG is niet onafhankelijk
De klager heeft in deze zaak ook de positie van de functionaris voor de gegevensbescherming (FG) aangekaart. Op dit punt blijkt de bank ernstig in gebreke aangezien de FG eveneens diensthoofd is van de diensten Operational Risk Management, Information Risk Management en Special Investigation Unit (ORM/IRM/SIU). De diensten ORM/IRM/SIU verwerken persoonsgegevens, wat voor de FG een belangenconflict oplevert en onder de AVG niet is toegestaan.
De Geschillenkamer acht deze overtreding zeer ernstig, omdat de bank op grote schaal persoonsgegevens verwerkt, zodat een krachtig en onafhankelijk optreden door de FG essentieel is, en legt een boete van EUR 75.000 op.

De uitspraak geeft aan dat aan ondernemingen die op grote schaal persoonsgegevens verwerken hoge eisen inzake naleving van de AVG mogen worden gesteld.

 

Noten

[1] Uitspraak Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit van 16 december 2021, kenmerk 141/2021.
[2] Lees mijn eerdere artikel De bank moet de naam van de klant juist spellen, ook als er diakritische tekens in staan | AVG, 11 november 2021.
[3] In overweging 20 wordt verwezen naar de beslissing genomen door de Geschillenkamer d.d. 15 mei 2019, dus het lijkt een andere zaak dan genoemd in [2].

Geplaatst in ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Cross-sectorale zwarte lijst van het bedrijfsleven morgenochtend in commissie Tweede Kamer

Geplaatst op 12 januari 2022 door Ellen Timmer

Zwarte lijsten van criminele en vermoedelijke boeven kennen we al, zoals de zwarte lijsten in de financiële sector. Zonder dat de media er aandacht aan geven, staat de ultieme Zwarte Lijst van Nederland morgenochtend op de agenda van een commissie van de Tweede Kamer.

Onder de titel ‘Rondetafelgesprek: Fraudepreventie (CIFAS)‘ wordt morgenochtend in de commissie Justitie en Veiligheid gesproken over het opzetten van een landelijke zwarte lijst van (vermoedelijke) criminelen naar het voorbeeld van de Engelsen, die het systeem ‘CIFAS’ kennen (meer over CIFAS hier).

Meer informatie op deze pagina, waar de uitnodiging te vinden is, alsmede de position papers van de genodigden:

Opvallend is dat aan de discussie wordt deelgenomen door Betaalvereniging Nederland/NVB en het Verbond van Verzekeraars, terwijl zij al over een zwarte lijst beschikken (het EVR) en terwijl zij voorts door nauwe banden met de overheid/opsporing een uitstekende informatiepositie hebben.

Zwarte lijsten zijn niet zonder risico, zoals ik al eerder heb gesignaleerd. Lees bijvoorbeeld het artikel in de NRC van 18 oktober 2019: Op de zwarte lijst van banken: in de financiële gevangenis. De beroemdste zwarte lijst is natuurlijk die van de Belastingdienst, die aanleiding was voor de Toeslagenaffaire en het aftreden van het vorige kabinet.

Aan de paper van Schermer besteedde ik op dit blog al eerder aandacht.

Het is te hopen dat er publieke aandacht komt voor deze nieuwe zwarte lijst, die het bedrijfsleven zo graag in het leven wil roepen.

 

Aanvulling 17 januari 2022
Het FD heeft aandacht aan het rondetafelgesprek besteed in Bedrijfsleven wil wetgeving om zelf fraude aan te pakken, 13 januari 2022. Daaruit blijkt dat het gesprek plaats vindt nu eerdere initiatieven van het bedrijfsleven (VNO-NCW, MKB-Nederland) zijn gestrand bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Zij proberen nu een wettelijke grondslag voor elkaar te krijgen voor de speciaal opgerichte Vereniging Veilig Ondernemen door Informatie op Maat (Vodiom).

Aanvulling 29 augustus 2022
Ondernemers vragen vaak om zwarte lijsten. Zie het artikel Geen zwarte lijst amokmakers in de lucht wegens privacyregels, 24 augustus 2022.
Het vervelende van dit soort lijsten is dat het alleen werkt als er heel zorgvuldig mee wordt omgegaan. Het gaat vaak mis en daarom is hier een vergunning van de Autoriteit Persoonsgegevens nodig.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Strafrecht | Tags: , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Haastige spoed is zelden goed voor de rechtsstaat | Februari over gevaarlijke cirkels

Geplaatst op 11 januari 2022 door Ellen Timmer

Maxim Februari publiceerde vandaag bij het NRC het artikel Haastige spoed is zelden goed voor de rechtsstaat. Hij signaleert de gevaren van een overheid die te snel wil gaan:

We hebben haast. Er is corona, klimaatcrisis, cyberoorlog, en dus moeten we ingrijpen, desnoods buiten de wet om. Tegelijkertijd hebben we nieuwe wetten nodig voor opsporing en toezicht om de burgers in de richting van de samenlevingsdoelen te bewegen.
Minder regels voor de staat en meer voor de burgers: je kunt er rechtsstatelijke twijfels bij hebben, maar die moet je als welwillende burger misschien inslikken. Twijfels zorgen namelijk voor onrust en onrust speelt groeperingen in de kaart die de rechtsstaat bedreigen, waardoor we juist nog meer surveillance moeten inzetten en nog meer beperkingen voor de staat moeten afschaffen. Het is – dat zal duidelijk zijn – een cirkel.

Februari waarschuwt voor afglijden en noemt de ‘Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden‘ (WGS) als voorbeeld van riskant opereren door de misdaadbestrijdende overheid.

Om de invloed van Rusland en China tegen te gaan wil de overheid hun methoden toepassen, “en wie daar kritisch naar wil kijken, levert munitie aan de radicale partijen die, al dan niet onder invloed van Rusland en China, de bevolking tegen de eigen overheid opzetten“.

Februari pleit er voor goed na te denken en de risico’s van de ‘snelle’ oplossingen onder ogen te zien.

 

Aanvulling 23 mei 2022
Egbert Dommering, emeritus-hoogleraar informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, uitte zich in zijn bespreking van het preadvies van A.W.G.J. Buijze voor de VAR 2022 in NTB 2022/142 zeer kritisch over het coronabeleid en citeert uit het onderzoeksrapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid van februari 2022 waarin een een ontluisterende conclusie staat. Hij schrijft:

Kortom: het coronabeleid kenmerkte zich door een steeds grotere intransparantie waardoor allerlei relevante aspecten van de besluitvorming niet aan bod kwamen. Dit heeft tot grote maatschappelijke en economische schade geleid.7 Bovendien zijn naar mijn oordeel de belangenafwegingen juridische niet zuiver verricht.8 En de evaluatie over de jaren 2021 en 2022 zal naar de conclusie voeren dat het beleid steeds ondoorzichtiger werd en de deskundigen (het OMT), volgens een niet of moeilijk te verifiëren medisch paradigma waarin tal van andere belangen en inzichten werden weggedrukt, in een informeel circuit de lakens begonnen uit te delen. Het is een ideale casus voor een triple A transparantie test, die, naar ik vrees, nu reeds negatief uitvalt. Misschien wordt het wel net zo groot als de ‘toeslagen affaire’.

7 Barbara Baarsma, Eline van den Broek-Altenburg, Gerard van den Berg, Egbert Dommering, Coen Teulings, ‘Naar een coronabeleid zonder lock downs’, in: Economisch Statistische Berichten (ESB) 13 januari 2022.

8 Egbert Dommering, ‘Het coronabeleid is onconstitutioneel’, NJB 2021, afl. 41, 3396-3398.

De opinie van Dommering uit 2021 is hier (pdf) te vinden.

Geplaatst in Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | Plaats een reactie

DNB nieuws voor trustkantoren

Geplaatst op 11 januari 2022 door Ellen Timmer

In de meest recente nieuwsbrief van 23 december jl. laat DNB weten aan de merkwaardige beleidsregel maatschappelijke betamelijkheid trustkantoren vast te houden, ook al staan er alleen procedureregels in. Verder maakt men melding van de nieuwe leges voor personentoetsing, die variëren tussen 1.100 en 2.000 euro per toetsing. Voorts werd een algemeen bericht over cybersecurity geplaatst, dat geldt voor trustkantoren en voor financiële instellingen.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Trustkantoren | Tags: | Plaats een reactie

The virtual registered office in Europe | consultation European Commission

Geplaatst op 10 januari 2022 door Ellen Timmer

In the European consultation I yesterday wrote about, the virtual registered office is introduced as follows:

With the digitalisation of the economy and companies operating in an increasingly virtual environment, new questions/challenges also appear for traditional company law rules. These include the use of new technologies and new scenarios, such as companies with virtual rather than physical registered offices. Traditionally, a registered office refers to the physical address of a company. For legal and administrative reasons, all companies are normally required to have a registered seat, which usually corresponds to the location where the company has its physical office. However, in the recent years, the perception of how business can be conducted has evolved. While the concept of a “virtual registered office” is not defined, there are more and more companies operating without permanent physical offices.

The following questions are asked:

Question 27. What do you understand by the concept of a virtual registered office?
Question 28. Do you think that virtual registered offices can serve real business needs?
Question 29. In your experience, is the use of virtual registered offices widespread/growing?
Question 30. In your opinion, what is the overall impact of companies using virtual registered offices?
Question 31. What issues does the use of virtual registered offices raise?
Question 32. Is there a need for any action to address the use of virtual registered offices?

As I earlier wrote (in Dutch) SMEs in the Netherlands experience major problems with the disclosure of private data through the trade register, not only unwanted commercial approaches, but also nuisance and threats.

Many smaller companies use a residential address of the owner, shareholder or director as their business address, which is increasingly causing problems. The Dutch government is looking for a solution that respects the purpose of the trade register.

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Handelsregister, Internationale handel, Kamer van Koophandel, Rechtspersonenrecht | Tags: | Plaats een reactie

European consultation on digital company law – European business register, cross-border procedures, virtual registered office

Geplaatst op 9 januari 2022 door Ellen Timmer

The European Commission has started a consultation on digital company law, covering the following subjects:

  • Improvement of the European Business Registers Interconnection System (BRIS).
  • Using company data in in cross-border administrative or judicial procedures.
  • Using business register information by companies when expanding to markets in other Member States.
  • New digital developments in EU company law, including virtual registered office.

 

More information:

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Internationale handel, Kamer van Koophandel, Rechtspersonenrecht | Tags: , | Plaats een reactie

Worstelen met ICS over heridentificatie | Wwft

Geplaatst op 8 januari 2022 door Ellen Timmer

Op dit blog besteed ik aandacht aan de heridentificatiepraktijken van financiële instellingen. Uit het leven gegrepen is onderstaand bericht dat ik kreeg van een lezer.

Kenmerkend:

  • De klant mag de kopie van het identiteitsbewijs niet van een merk voorzien.
  • Er komt iemand langs namens ICS die zichzelf niet wil legitimeren maar wel wil dat de klant van ICS zich identificeert.
  • De medewerker die langs komt verzoekt om een blanco pagina te tekenen. De lezer is terecht bezorgd over de blanco cheque die zo wordt gegeven.
  • De lezer denkt dat via het privacy statement van ICS toestemming voor verkoop van persoonsgegevens wordt gegeven; een terechte zorg (ook bij financiële instellingen). Het zou goed zijn als voor financiële instellingen een algemeen verbod op handel in en gebruik van persoonsgegevens zou gaan gelden.

De ervaringen van de lezer:

Na mijn weigering om digitaal een kopie van mijn ONGEMERKTE (dat zit mij het meest dwars) paspoort te laten maken, kreeg ik een uitnodiging voor een extern bedrijf.
Vreemde methode; kreeg foto doorgestuurd per mail van de persoon die zou komen. Hij zou zich niet legitimeren (maar ik moet hem wel een scan van mijn paspoort geven). Enfin gedaan, maar ik had op een plek zonder waarmerken wel een stickertje geplakt met de tekst ICS identificatie proces met de datum. Dat mocht niet. Ik vertelde hem dat het niet anders mocht van mij.
Hij maakte een scan en vervolgens werd mij een tablet onder de neus geduwd of ik maar even voor akkoord wilde tekenen. Huh… Het was een blanco pagina. Nog nooit in mijn leven heb ik ergens voor getekend zonder alles grondig te lezen, maar nu moest ik ergens… voor tekenen.
Geweigerd.

Hij ging weg en toen ik terug liep naar mijn computer, zag ik een mail dat IK toegang had geweigerd en ik daarom niet was geïdentificeerd. Heb ze een mail gestuurd wie dan die man was die net een scan had gemaakt van mijn paspoort. Ja, dat was wel hun medewerker, maar…omdat ik niet wilde tekenen was het proces niet afgerond.

Kaart geblokkeerd. Ik heb hen toen een mail gestuurd waarin ik ze sommeerde om die weer in werking te stellen. Hebben ze gedaan na enige dagen. Nu wederom geblokkeerd en over 9 dagen echt weg.

Maar… ben gaan lezen in de privacy statement en ik denk dat daar… de reden voor volledige heridentificatie inzit. Ze kunnen zodra je toestemming geeft (selfie plus scan paspoort is ook toestemming) al je gegevens gaan verkopen tenzij je expliciet aangeeft dat je dat niet wilt.
Zou het kunnen dat DAT de werkelijke reden is dat zelfs klanten die al vanaf 1985 (Fortis) > ABN Amro klant zijn moeten worden ge geïdentificeerd?

Anyway; zelfde nu aan de hand met ABN Amro persoonlijke rekening/zit hypotheek aan vast.
Had ook nog aandelenrekening (nu opgezegd). Voor al die bancaire diensten zijn er verschillende malen echte kopietjes paspoort gedraaid door de bank en opgeslagen. En nu… ook digitale her identificatie voor mijn gewone rekening opgeëist (daarbij liegen ze ook nog dat alles via de veiligheid van je internetbankieren geschiedt/is niet waar/systeem is exact gelijk aan ICS).

Heb al sinds september vorig jaar klacht lopen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Sinds 2 maanden klachten bij Kifid over zowel ICS als ook ABN Amro.

Het enige dat ik wil, is mijn identiteitsbewijs MERKEN voordat er een scan wordt gemaakt. Maar dat mag niet. Heb ook gewaarmerkte kopie (door gemeente) naar ABN Amro gebracht.
Werd niet geaccepteerd. Enige dat men wilde, is een ‘blote’ ongemerkte scan maken van mijn paspoort. Ik heb daar bewijs van.

Kifid & Autoriteit hebben de hele kwestie ‘on hold’ gezet vanwege de grote hoeveelheid klachten hierover. Die gaan, vrees ik voor mijn creditcard niet meer helpen. Voor mijn bankrekening….?

 

Waarschijnlijk is dit inmiddels achterhaald door de standpunten die de Autoriteit Persoonsgegevens en Kifid bekend hebben gemaakt, lees op dit blog Heridentificatie: de burger staat met 0-1 achter en de daar aan toegevoegde passages uit de standaard brief van de Autoriteit Persoonsgegevens en mijn opmerkingen daarbij.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , | 2 reacties

Komt er een einde aan ondermijnende overheids-apps en klikdiensten?

Geplaatst op 8 januari 2022 door Ellen Timmer

Op dit blog schreef ik eerder over ondermijnende overheidssites, nl. over het gemeentelijke initiatief ‘Meld een vermoeden’ (28 oktober 2020) en over de rel rond dit initiatief (17 augustus jl.) die daarna ontstond. Ook besteedde ik aandacht aan de Ondermijning App (15 januari 2019) en de reactie van het RIEC (29 oktober 2020).

Inmiddels is bekend geworden dat de gemeente Den Haag stopt met de klik-app voor burgers. De gemeente schrijft in een bijlage bij een brief van de burgemeester het volgende over het initiatief (gekleurde markering door mij):

Uitkomsten pilot Meld een Vermoeden-app
De pilot “Meld een Vermoeden-app” is gestart als onderdeel van de focusaanpak ondermijning in de Weimarstraat en omgeving. Met deze aanpak richt de gemeente zich, samen met de politie, op een relatief klein gebied waarbij tot op pandniveau er extra aandacht en inzet is (zie ook de vergunningplicht ex artikel 2:98 APV). De meldingen vanuit deze app kwamen centraal binnen bij de gemeente. De informatie zou helpen bij het voeren van de regie op een totaalaanpak, omdat er een completer beeld kan ontstaan van wat er (mogelijk) speelt in de wijk. Zo zou vanuit de focusaanpak de voortgang beter kunnen worden gemonitord.

Meldingen
In precies een jaar tijd (van 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021) zijn er 99 Meld een Vermoeden meldingen binnengekomen bij de gemeente vanuit de app. De meeste meldingen (74) waren anoniem en van de overige meldingen (25) had de melder de eigen gegevens bekend gemaakt. Zeker vier personen deden vaker dan 1 keer een melding in de app.

Kijkend naar de content vallen twee zaken op. Bijna twee derde (63%) van de meldingen betreft, na beoordeling door de professionals, géén signaal over – mogelijke – ondermijnende activiteiten (lees: criminele activiteiten zoals witwassen of malafide bedrijvigheid). Deze meldingen gingen voornamelijk over verschillende vormen van overlast in de openbare ruimte en het niet houden aan de destijds geldende coronamaatregelen. Melders vinkten desondanks voor het ‘type melding’ het vaakste aan: malafide bedrijvigheid (32 keer), drugshandel/-pand (15 keer) en overbewoning (8 keer).

Zodra duidelijk was waar de melding over ging (ondanks soms summier beschreven feiten en omstandigheden), werd bezien welke organisatie aan de slag kon met deze melding. Het grootste aantal meldingen (61) is uitgezet bij de politie van basisteam Segbroek, gevolgd door de Haagse Pandbrigade (HPB) met 21 meldingen. Maar ook het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) en de transformatiemanager Weimarstraat/Beeklaan ontvingen meldingen. Ook gingen sommige meldingen naar zowel de politie als een gemeentelijke afdeling om de inhoud daarvan uit te zoeken en/of op te pakken.

Diverse acties volgden op de meldingen. Zo zijn er door de politie en HPB bijna 20 controles uitgevoerd. Denk hierbij aan een controle bij een woning door de HPB, een politie surveillance opdracht op basis van een signaal over dealen of bestuurlijke controles van een onderneming tijdens een Integrale Handhavings Actie. Ook hebben de wijkagenten van het gebied Weimarstraat veel meldingen (28) in behandeling genomen. De beschrijving van veel meldingen was vaak erg summier. Een verduidelijking op deze meldingen was doorgaans niet mogelijk omdat de meeste melders anoniem waren. Dat maakte dat op veel signalen, op het delen met betrokken partners na, geen verdere actie ondernomen kon worden.

Over het algemeen kan gesteld worden dat het beeld van de meldingen veelal bevestigde wat de gemeente en politie ook in het gebied signaleerden. Ondernemingen die al onder de aandacht stonden van gemeente en politie konden op basis van een melding een extra ‘vinkje’ krijgen, waarmee de puzzel completer werd. Voor zover nu bekend, hebben de meldingen niet één op één geleid tot strafrechtelijke verdenkingen of aanhoudingen. Wel vielen een aantal meldingen samen met andere signalen (zoals een binnengekomen melding van Meld Misdaad Anoniem of signaal van professionals). Die stapeling draagt bij in de prioritering van een casus.

Werking app
De app zelf heeft in het pilotjaar goed gefunctioneerd en vertoonde geen storingen. Er zijn door gebruikers ook geen problemen gemeld. Wel leert de pilot dat de wijze waarop de app is ingericht de gebruiker onvoldoende stimuleerde een inhoudelijk goede melding te (kunnen) doen. Het vrije invulveld ‘beschrijving melding’ werd veelal summier ingevuld waardoor een adequate opvolging niet mogelijk is. Ook zal in de app meer aandacht moeten zijn voor het thema privacy, waarover hieronder meer.

Privacy en data
Privacy en dataverwerking zijn vraagstukken die de aandacht verdienen. In een artikel van het Financieel Dagblad werd deze zomer kritisch gekeken naar privacy risico’s rond deze app, die ook door andere gemeenten wordt gebruikt.

De gemeente Den Haag heeft een “Data protection impact assessment” (DPIA) uitgevoerd, welke zich richtte  op de app Meld een Vermoeden en het achterliggende backofficeproces. Deze risicoanalyse leverde een  rapportage met een aantal aanbevelingen op. De rapportage schetst de privacy risico’s van de  gegevensverwerking en beschrijft maatregelen om deze risico’s te verminderen. Het gaat daarbij concreet om zaken als governance, afspraken over data-minimalisatie en de opslag en bescherming van gegevens. De  DPIA deed aanbevelingen aan zowel de gemeente als de app-ontwikkelaar. Hoewel acute privacy- en data  risico’s niet werden vastgesteld, moest wel geconstateerd worden dat het werken met privacygevoelige  informatie nooit helemaal risicovrij kan zijn.

Doeltreffendheid
Betrokken professionals van gemeente en politie gaven aan dat de app een extra investering vergde, die niet  altijd in verhouding stond met wat het opleverde in de aanpak van specifiek ondermijning. Het grootste deel  van de meldingen ging niet over ondermijning. Over het algemeen hoorden de meldingen thuis bij of de  politie of de HPB. De centrale plek waar de meldingen van de app echter landde was de gemeente, die  daarmee als een extra schakel in het afhandelen van de meldingen werd ervaren, wat tevens extra  administratieve lasten voor zowel de gemeente als de politie gaf. Daarnaast zijn HPB en politie vanuit de  basis juist ingericht met eigen, laagdrempelige contact- en meldkanalen (zowel online als telefonisch). Zo is  op het gebied van ondermijning de politie specialistisch ingericht met de tiplijn Team Criminele Inlichtingen en uiteraard de wijkagent. Ook kan gemeld worden bij Meld Misdaad Anoniem (MMA), waarbij  wordt opgemerkt dat MMA (net als de app) voorziet in de mogelijkheid tot anoniem melden maar er is hier  sprake van een belangrijk verschil. Bij MMA komt de melding tot stand na een uitvoerige bevraging van de  melder door een speciaal daartoe opgeleid teamlid. De melding bevat een weergave van de relevante feiten  die naar voren zijn gekomen, met uitzondering van informatie die herleidbaar is naar de melder. Voor de  meld een Vermoeden-app is de gemeente hier niet dusdanig op geëquipeerd. Geconcludeerd wordt dat de  app, in de vorm zoals in de pilot gebruikt, specifiek voor de aanpak van ondermijning beperkt doeltreffend is.

Doelmatigheid
Met de tijdelijke middelen uit het Ondermijningsfonds van het ministerie van Justitie en Veiligheid is de  technische doorontwikkeling van de applicatie bekostigd (€70.000) alsmede de backoffice (inzet personeel)  georganiseerd. Bij een eventuele voortzetting (dan wel uitbreiding) worden de volgende kostenposten  geïndiceerd:

– Licentiekosten. De pilot maakte een tijdelijke constructie mogelijk. Bij voortzetting komen er  nieuwe licentiekosten bij: jaarlijks €20.000.
– Technische aanpassingen in de app voor optimaler gebruik, inhoudelijke afbakening, privacy:  tussen de €20.000 en €30.000.
– Structurele personele inzet voor de backoffice. Een administrator, projectleider en accounthouder  vanuit de gemeente waren aan de pilot verbonden. 
Mede overwegende het aantal van 99 meldingen die in het pilotjaar zijn gedaan, lijkt de doelmatigheid van  de app in de toekomst bescheiden.

Conclusie
Via de app zijn in de pilot-periode 99 meldingen gedaan. Uit de evaluatie blijkt dat het merendeel (63%) van  de meldingen geen ondermijning betrof. De overige meldingen bevestigen een beeld van ondermijning dat  gemeente en politie al hadden in dit gebied. Verder geven betrokken professionals van gemeente en politie  aan dat de verwerking en opvolging van de meldingen uit de app een extra investering vergt (zeker op het  administratieve vlak). Daarnaast vragen privacywaarborgen aandacht ten aanzien van de  gegevensverwerking van meldingen. Het werken met privacygevoelige data is altijd een aandachtspunt en  vraagt om een zorgvuldige werkwijze. Uit de opgeleverde DPIA-rapportage blijkt dat er enerzijds extra  (financiële) investeringen nodig zijn om de privacy nog beter te waarborgen, waardoor anderzijds de  mogelijkheid om bepaalde informatie onderling uit te wisselen verder afneemt. Dit zal concreet betekenen  dat het aantal bruikbare meldingen afneemt, wat de doeltreffendheid van het instrument verder beperkt. Op  basis van de evaluatie wordt geconcludeerd dat de pilot onvoldoende doelmatig en doeltreffend bleek om  (structureel) voort te zetten. 

 

Of de vele andere gemeenten die met de app ‘Meld een vermoeden’ experimenteren, daarmee stoppen, is onbekend.

De gang van zaken geeft aan dat ondoordachte automatisering niet helpt bij misdaadbestrijding.

 

Meer informatie:

Gemeente Den Haag:

FD (betaalmuur):

Het Ministerie van Veiligheid moedigt gemeentelijke misdaadbestrijding via dit soort methodes juist aan, zie onderstaand protocol.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Strafrecht | Tags: , | Plaats een reactie