Officiële bekendmaking zwarte lijsten protocol financiële sector | PIFI

Geplaatst op 14 september 2021 door Ellen Timmer

Op 20 augustus maakte de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) officieel bekend dat het nieuwe Protocol Incidentenwaarschuwings­systeem Financiële Instellingen (PIFI) officieel is goedgekeurd, na een jarenlange voorbereiding. Dat de financiële instellingen er dit jaar eindelijk uit zijn gekomen met de AP, werd al eerder bekend, zie mijn berichten van 16 juni en 19 juni jl.

Wat precies de wijzigingen zijn ten opzichte van de vorige versie van het PIFI, vermelden de berichten van de AP en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) (een van de partijen die met de AP heeft onderhandeld) niet.

Grappig is dat in de berichtgeving naar aanleiding van het protocol wordt verondersteld dat PIFI nieuw is, terwijl dat niet het geval is.

Incidentenregister, IVR en EVR
Het PIFI vormt de basis voor het zgn. ‘Extern Verwijzingsregister’ (EVR), de zwarte lijst van financiële instellingen. Daarnaast heeft iedere financiële instellingen een interne zwarte lijst, het ‘Incidentenregister’ (ook wel ‘IVR’), lees daarover de inleiding op pagina 20, paragraaf 5.1:

In de praktijk komt voor dat mensen en organisaties te snel op een zwarte lijst worden gezet. Welke omvang dat heeft kan ik niet beoordelen, maar in mijn eigen praktijk ben ik het tegen gekomen en er is de nodige rechtspraak over.

De rechtsbescherming tegen plaatsing op zwarte lijsten kan veel beter, bijvoorbeeld door een onafhankelijke financiële ombudsman te creëren en door het Kifid op te heffen en rechtspraak bij een overheidsinstantie onder te brengen.

 

Meer informatie:

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | 3 reacties

FATF ontdekt schadelijke neveneffecten van haar regelgeving | witwasbestrijding

Geplaatst op 13 september 2021 door Ellen Timmer

Het heeft lang geduurd, maar zelfs de internationale witwasbestrijdingswetgever, Financial Action Task Force (FATF), heeft ontdekt dat hun regels schadelijke neveneffecten hebben, die op dit moment vooral tot uitdrukking komen vanwege maatschappelijk onbetamelijk handelen door banken (onder meer door opzeggen en weigeren bankrekeningen).

In de brief van de Minister van Financiën bij het verslag van de plenaire vergadering van de Financial Action Task Force (FATF) van juni 2021, dat aan de Tweede Kamer werd gestuurd, staat vermeld dat tijdens de FATF-vergadering onder meer is besproken:

Een onderzoek over het mitigeren van de onwenselijke neveneffecten van de FATF-standaarden, zoals de-risking en financiële uitsluiting;

Helaas heeft men onvoldoende geleerd want het voor burgers schadelijke systeem van transparantie van uiteindelijk belanghebbenden van rechtspersonen stond eveneens op de agenda, alsmede een rapport over het gebruik van digitale innovatie ten behoeve van de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (daar schreef ik over).

Schadelijkheid FATF-standaarden
Het verslag staat hier en zegt het volgende over de-risking c.a.:

Over FATF
FATF is een internationaal regelgevend orgaan en politieke instantie, dat zichzelf op deze pagina nader beschrijft, dat zonder enige democratische controle bezig is met het ontwerpen van criminaliteitsbestrijdingsconcepten, die inmiddels grote schade hebben toegebracht. Die schade zal dankzij het gebruik van digitale middelen in de toekomst sterkt toenemen.

 

Artikelen op dit blog over en in verband met FATF zijn via de FATF-tag te vinden.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Banken mogen geen klantgroepen categoraal uitsluiten | Wwft

Geplaatst op 12 september 2021 door Ellen Timmer

Naar aanleiding van vragen uit de Tweede Kamer over het door de Rabobank uitsluiten van kleine garagebedrijven, liet de Minister van Financiën weten dat dit geen juiste praktijk is (blauwe markering door mij):

Het is in algemene zin aan een bank zelf om haar strategie te bepalen en te bepalen met welke cliënten zij een zakelijke relatie aangaat of voortzet. Banken kennen ook verschillen in hun strategie en focus op klantgroepen, waardoor er doorgaans voor alle klantgroepen voldoende toegang is tot bancaire dienstverlening. In het licht van de toegenomen aandacht voor de bestrijding van witwassen is het begrijpelijk dat banken bestaande en nieuwe klanten kritisch tegen het licht houden, zeker bij klanten actief in een branche waarvan risico’s bekend zijn. Dat is ook wat ik van de banken verwacht. Anderzijds vind ik het belangrijk dat dit proces zorgvuldig gebeurt en met oog voor de klant. De maatregelen die banken nemen moeten proportioneel blijven en burgers en ondernemers niet onnodig in de problemen brengen.

Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme

Op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is een bank verplicht om risico-inschattingen te maken en daar het klantenacceptatiebeleid op af te stemmen. Ook kan een bank eventueel mitigerende maatregelen treffen om risico’s te beperken. De Wwft verplicht banken alleen om van een klant afscheid te nemen of een nieuwe klant te weigeren als een bank de geconstateerde risico’s niet kan mitigeren of als de klant de benodigde informatie om een goede risicobeoordeling te maken niet aanlevert. Daarbij is het van belang dat de bank per klant een individuele risicobeoordeling maakt. Een verhoogd risico betekent niet dat een groep klanten categoraal geweigerd moet worden.[1] De bank in kwestie heeft bij bestaande klantrelaties in alle gevallen een zorgplicht jegens de klant en dient oog te hebben voor de belangen van de klant. Bij het weren van een groep klanten op basis van een bepaalde jaaromzet lijkt er geen sprake te zijn van een individuele risicobeoordeling en dat vind ik, mede in het licht van de zorgplicht, onwenselijk.

Wanneer een bank bij een bepaalde groep klanten ziet dat deze groep vaak een verhoogd risico met zich meebrengt vind ik het belangrijk dat een bank in overleg treedt met deze groep klanten om te vast te stellen om welke risico’s dit precies gaat, welke maatregelen de sector zelf kan nemen en welke voorwaarden de bank vervolgens nog aan individuele klanten moet stellen om de resterende risico’s te mitigeren. Deze aanpak vergroot de weerbaarheid van de sector en de kans dat witwassen wordt voorkomen.

—

[1] DNB Leidraad Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en Sanctiewet (Sw) 2020, p. 23.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , | 2 reacties

Deelname aan de consultatie inzake het wetsvoorstel goed verhuurderschap

Geplaatst op 11 september 2021 door Ellen Timmer

In augustust kondigde ik de consultatie over het wetsvoorstel goed verhuurderschap aan. Aan die consultatie heb ik mee gedaan met onderstaande bijdrage:

Vraag1
Wat vindt u van het wetsvoorstel?

Het is ongewenst dat gemeenten nieuwe bevoegdheden krijgen om misdaad bij verhuur (zowel aan huurders- als aan verhuurderskant) te bestrijden zonder dat het civiele huurrecht wordt aangepast. Verder is ongewenst dat gemeenten eigen regels gaan bedenken, zodat een onoverzichtelijke lappendeken ontstaat.

Vraag2
Heeft u adviezen ter verbetering van het wetsvoorstel?

Het voorstel moet terug naar de tekentafel, waarbij aan het volgende kan worden gedacht:
– Verbetering van het huurrecht zodat verhuurders makkelijke malafide huurders kunnen aanpakken en huurders beter tegen malafide verhuurder kunnen optreden. Uiteraard met respectering van de AVG-rechten over en weer.
– Nagaan welke misdaadbestrijdingsbevoegdheden geschikt zijn voor gemeenten. Immers: het primaat hoort bij politie en OM te liggen, zij zijn daarin gespecialiseerd en worden geacht voldoende kennis te hebben. (Hartekreet van iemand van de politie: “Met enige regelmaat heb ik te maken met lokale “crimefighters” die niet gehinderd door enige kennis de wereld willen verbeteren. Het gemak waarmee ze handige ondernemers criminaliseren is tenenkrommend.”)
– Overheveling van de Wet Damocles naar een aparte wet waarin de misdaadbestrijdingsbevoegdheden van de gemeenten worden geregeld, met eventueel ook een mogelijkheid om vergunningplicht voor verhuurders in te stellen (met Wet Bibob), met adequate rechtsbescherming voor de burgers die door deze wet geraakt worden.
– Maatregelen om de kennis van gemeenteambtenaren op het gebied van ondernemingen en het recht aanzienlijk te verbeteren.

Op de consultatiesite zijn 48 reacties openbaar gemaakt, waaronder een heel interessante van het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR).

Geplaatst in Bestuursrecht, Contractenrecht, privaatrecht algemeen, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Strafrecht | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Nationale ombudsman publiceert minimagazine Data & algoritmen door overheid

Geplaatst op 10 september 2021 door Ellen Timmer

De Nationale ombudsman maakte bekend dat er een minimagazine Data & algoritmen door overheid is uitgebracht. Het magazine wordt als volgt geïntroduceerd:

Dit minimagazine bevat interviews met deskundigen, achtergronden en praktijkverhalen. Zo komt data-autoriteit Rolf Leijdekker van de SVB aan het woord over de manier waarop de SVB omgaat met data & algoritmen. Onderzoeker Emily Govers praat over de totstandkoming van de ombudsvisie op het gebruik van data & algoritmen door de overheid. “We willen dat de overheid naar de belangen van burgers kijkt vóórdat ze digitale systemen ontwikkelt. Zo zet de overheid de burger centraal.” Verder zijn we de straat op gegaan om te vragen wat de gemiddelde Nederlander weet van data & algoritmen. “Overheden zijn volgens mij helemaal niet open over hoe ze data en algoritmen gebruiken. Dat moeten ze wel zijn. Dan kunnen mensen zelf bepalen of ze het goed vinden dat hun gegevens gebruikt worden.”

In maart 2021 heeft de Nationale ombudsman een ombudsvisie gepresenteerd over het gebruik van Data & Algoritmen door de overheid, lees dit bericht. Meerdere keren besteedde de ombudsman aandacht aan overheidsdigitalisering, onder meer in:

Geplaatst in Bestuursrecht, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

FATCA-debat in Tweede Kamer-commissie verplaatst naar 28 september 2021

Geplaatst op 9 september 2021 door Ellen Timmer

Eerder kondigde ik hier een commissiedebat over FATCA op 7 september aan. Dat debat is verplaatst naar 28 september 2021, zie voor de agenda deze pagina.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | 1 reactie

Gegevens over missende Amerikaanse bsn’s | FATCA

Geplaatst op 9 september 2021 door Ellen Timmer

Op 3 september stuurde de Minister van Financiën een brief aan de Tweede Kamer met feitelijke informatie toe over van missende Amerikaanse belastingnummer (TIN’s) van rekeninghouders van de vier grootbanken. De Minister schrijft onder meer:

Op ons verzoek heeft de Nederlandse Vereniging van Banken dit jaar uitvraag gedaan bij de vier Nederlandse grootbanken naar het aantal mogelijke toeval-Amerikanen, dat nog geen TIN heeft aangeleverd. Personen zonder Amerikaans paspoort of Amerikaanse verblijfplaats, maar wel met een geboorteplaats in de Verenigde Staten of met één of beide ouders met de Amerikaanse nationaliteit zijn in het verschafte overzicht als toeval-Amerikaan aangemerkt. Uit de rapportage van de vier grootbanken blijkt dat er op dit moment nog 95 personen zijn bij de vier grootbanken die onder deze definitie vallen en geen TIN hebben aangeleverd.

Het zal me benieuwen of het aantal toeval-Amerikanen (Accidental Americans) dat nog geen TIN heeft aangeleverd inderdaad zo laag is.

Voorts schrijft de Minister dat het Amerikaanse ministerie van financiën is aangeschreven en welke acties verder zijn ondernomen:

Ik heb deze conclusies onlangs bij mijn ambtsgenoot, de Secretary of the Treasury van de Verenigde Staten, mevrouw Yellen, per brief onder de aandacht gebracht. Ik heb bij haar aangegeven dat de Nederlandse financiële instellingen mijns inziens voldoen aan hun door de Amerikaanse FATCA regelgeving voorgeschreven inspanningsverplichting. Tevens heb ik er bij haar nogmaals op aangedrongen om meer duidelijkheid te verschaffen over de inspanningsverplichting die de FATCA regelgeving aan financiële instelling voorschrijft. Ik heb daarbij specifiek gewezen op de nadelige gevolgen voor individuele personen van wie de rekening wordt opgezegd vanwege het ontbreken van een TIN. Ook heb ik aangedrongen op verdere oplossingen voor de gecompliceerde aangifteverplichting en de procedure om afstand te doen van het Amerikaans staatsburgerschap en de hoge kosten die hiermee gemoeid zijn.

Deze brief is de meest recente actie in een reeks van de acties waarmee Nederland aandacht voor deze problematiek vraagt bij de Verenigde Staten. In juli heeft een gesprek plaatsgevonden tussen de ambassadeur van Nederland in Washington D.C. en Treasury, het EU-voorzitterschap heeft op initiatief van Nederland in navolging van het gesprek in maart bij de Verenigde Staten gerappelleerd en aangedrongen op een oplossing en is er op ambtelijk niveau meermalen bij de Verenigde Staten aangedrongen op oplossingen. Wij blijven ons hiervoor inspannen.

In oktober staat een gesprek gepland met de Nederlandse Vereniging van Banken gepland over de gevolgen voor Nederlandse burgers van de Amerikaanse FATCA regelgeving. De cijfers uit de rapportage en de ondernomen acties op diplomatiek gebied zullen daarbij ook aan de orde komen.

Of er daadwerkelijk een oplossing komt, moet worden afgewacht.

 

NB De databeschermingsaspecten komen in deze brief niet aan de orde.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | 1 reactie

Dubbele petten

Geplaatst op 8 september 2021 door Ellen Timmer

Dubbele petten zijn in de mode, vooral als het om belastingadviseurs gaat. Het onderwerp is door politici en politieke journalistiek [*] aangekaart en blijkt in een oratie aan de orde te zijn geweest (met tegenspraak in fiscale tijdschriften).

Het is zelfs aanleiding voor een dubbele petten-conferentie, door deugdzaamheidsdocent Iris van Domselaar op LinkedIn aangekondigd. Meer informatie over de conferentie staat op deze pagina. Uit informatie over de conferentie leer ik dat er een Amsterdam Centre on the Legal Professions and Access to Justice bestaat, spannend (hoort bij de UvA lees ik hier). Er doen veel dubbele petten aan mee. Bijvoorbeeld hoogleraar Marcel Pheiffer die eerst een artikel voor het NJB schreef over het schandaal van de frauderende notaris en vervolgens zitting neemt in de begeleidingscommissie die de procedures op het notariskantoor gaat verbeteren (Advocatie, 13 augustus 2021) [**].

Nederland is een klein landje, dus dubbele petten en potentiële belangenconflicten zijn aan de orde van de dag. We zullen het van de ‘rechte ruggen’ en eigenwijsheid van professionals moeten hebben.

 

 

NB In het Weekblad Fiscaal Recht zijn voor de liefhebbers veel dubbele petten artikelen te vinden, zoals uit 2021 en 2020:

H. Bergman en R.J. Koopman, ‘Je moet keihard zijn op transparantie’;
Hans van Horzen, De menselijke maat?;
F.M. Witpeerd, Is er een probleem met onafhankelijkheid in de belastingwetenschap?;
Michiel Spanjers, Dubbele pet van de staatssecretaris;
Philippe Albert, Onafhankelijke rechtswetenschap met een dubbele pet;
Henk Bergman, PET OP, PET AF, Een tweespraak over dubbele petten in de fiscale wereld;
Sijbren Cnossen, Halve en hele petten;
Leo Stevens, Over petten en baretten;
Michiel Spanjers, Paladijnen van Financiën;
Henk Bergman, De juiste feiten en het volledige plaatje, s.v.p.

Van eerdere datum:

Henk Bergman, Ethiek? Prima. Maar de overheid moet ook meedoen, 2018;
Peter Kavelaars, Transparantie is geen probleem, 2016.

—

[*] Bijvoorbeeld in het FD, ’Belastingwetenschap verliest geloofwaardigheid door dubbele petten’, 2 november 2020, en ‘Geen “dubbele petten” meer in Haagse adviescommissies fiscaliteit, 2 november 2020.
[**] Misschien ook nog een dingetje op het gebied van onbevooroordeeldheid.

 

Aanvulling 27 oktober 2021
Zie ook Belastingadviseurs moeten hun mond houden; tegenspraak wordt niet geduld.

Geplaatst in Belastingrecht, Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , | Plaats een reactie

Andere omgang met persoonsgegevens in het handelsregister nodig | zzp-advies Autoriteit Persoonsgegevens

Geplaatst op 7 september 2021 door Ellen Timmer

De openbare registers die wij in Nederland kennen – zoals het handelsregister en het kadaster – dateren uit een pre-digitale tijd. Toen was het risico dat advertentiebedrijven, datahandelaren, trollen, criminelen en burgerrechercheurs op een verkeerde manier omgingen met persoonsgegevens veel beperkter. De problemen van zzp’ers als gevolg van de dataleveranties door de Kamer van Koophandel aan onder meer datahandelaren en advertentiebedrijven hebben geleerd dat het openbare handelsregister in de huidige vorm niet meer houdbaar is.

Gelukkig krijgen zzp’ers steun van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Eerder zorgde de AP er al voor dat het BSN verdween uit het btw-nummer van zzp’ers. Nu ligt er een advies van de AP, inhoudend dat woonadressen van zzp’ers moeten afgeschermd, lees het nieuwsbericht.

 

 

Het zal niet bij zzp’ers moeten blijven. Ook de openbaarheid van het ubo-register en het kadaster zullen onder de loep genomen moeten worden.

 

Aanvulling 10 september 2021
Het kabinet lijkt er niet voor te voelen, zie onder meer Staatssecretaris Keijzer: adressen in KvK-register blijven openbaar, NRC.

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Handelsregister, ICT, privacy, e-commerce, Kamer van Koophandel, Overheidsregister van aandeelhouders, Ubo-register | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

De illusies van de bestrijding van terrorismefinanciering door bedrijven | Wwft

Geplaatst op 6 september 2021 door Ellen Timmer

De overheid heeft de illusie gecreëerd dat bedrijven die onder de antiwitwaswet Wwft vallen (zoals banken) terrorismefinanciering kunnen detecteren via transactiemonitoring. Helaas is het heel eenvoudig: banken kunnen terrorismefinanciering niet door middel van transactiemonitoring opsporen. Reden: terrorisme kan met alle soorten middelen (ook heel weinig), legaal en illegaal, worden gefinancierd. Het is gewoon onzinwetgeving, maar niemand durft dat te zeggen.

In een beschaafd artikel op de site van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), ook op LinkedIn aangekondigd, over onderzoek door wetenschapper Esmé Bosma wordt wel twijfel gezaaid maar durft de vereniging geen duidelijk standpunt in te nemen:

Kun je met transactiemonitoring terrorismefinanciering opsporen? Zeggen transacties daar iets (zinnigs) over? Wegen de kosten op tegen de baten? Dat het hele systeem van transactiemonitoring niet werkt kan ik niet zeggen, aldus onderzoeker Esmé Bosma: “Maar het huidige systeem is niet efficiënt en niet effectief. Met bovendien ongewenste effecten voor klant en maatschappij.”

Maar de boodschap is wel dat het fundamenteel anders moet, in de intro wordt het als volgt verwoord:

Bosma’s aanbevelingen: “Breng de capaciteit van publieke en private keten-actoren in balans. Stel realistische verwachtingen aan private actoren en laat banken werk doen dat niet louter compliancegericht is, maar dat daadwerkelijk bijdraagt aan het bestrijden van terrorismefinanciering.”

Dat klinkt me verstandig in de oren en geldt ook voor de witwasbestrijding. Zouden de ministeries van financiën en veiligheid luisteren?

 

NB De reactie van Peter van Leusden onder het LinkedIn bericht geeft aan dat men bij de opsporing er niet veel van begrijpt.

 

 

Lees de berichten op dit blog over terrorismefinanciering, onder meer het bericht over het succes van het opsporen van terrorismefinanciering doordat de overheid gegevens van vermoedelijke terroristen aan banken verstrekt, wat aangeeft dat het concept (dat via transactiemonitoring terroristen opsporen) niet klopt.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie