Publieksvoorlichting over… de berekening van de bestuurlijke boete

Geplaatst op 17 januari 2019 door Ellen Timmer

In de afdeling rare twitterberichten hoort het onderstaande bericht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) thuis.
Wat je van de overheid mag verwachten is voorlichting over hoe je de Participatiewet naleeft. De overheid maakt zich belachelijk met voorlichting over de berekening van de boete.

Geplaatst in Bestuurlijke boete, Grondrechten | Tags: | Plaats een reactie

FIOD | het verschil tussen trust en trustkantoor – facilitator

Geplaatst op 16 januari 2019 door Ellen Timmer

Nog steeds worden personen die bewust criminelen ondersteunen (en dus zelf ook crimineel zijn) en degenen die zonder dat zij het weten betrokken zijn, door de overheid op één hoop gegooid als ‘facilitator’. Dat is te zien aan het bericht dat de FIOD op 4 januari 2019 de wereld in stuurde.

Trust
Opvallend is dat bij de FIOD het verschil tussen ‘trust’, een Angelsaksische rechtsvorm, en het Nederlandse ‘trustkantoor’ onbekend is, want de FIOD schrijft: “Vaak zijn daar, bewust of onbewust, financieel dienstverleners zoals trusts of aanbieders van financiële- en bedrijvenstructuren bij betrokken“. De Angelsaksisch trust treedt niet op als dienstverlener in de hier bedoelde zin; hier wordt op het trustkantoor gedoeld.
De passage geeft zorgen over het kennisniveau van de organisatie.

De facilitator | schuld speelt geen rol
Het FIOD-bericht geeft aan dat de overheid geen belangstelling heeft voor het concept ‘schuld‘. In het bestuursrecht is de trend dat er gewerkt wordt met risicoaansprakelijkheid, zie mijn eerdere bericht over verhuurders. Ik vind dat ongewenst, want dat betekent dat mensen die integer zijn onnodig zwart worden gemaakt en anderszins door het bestuur in de problemen gebracht.

Vervolgens bevat het bericht het poortwachtersverhaal zoals door de verschillende overheidsinstanties wordt verkondigd en waarin gemakkelijk wordt verondersteld dat waar de overheid onvoldoende in slaagt – criminaliteit opsporen – wel even door private partijen kan worden gedaan. Ook het woord ‘ondermijning’ wordt in de mond genomen, “Onder ondermijnende criminaliteit verstaan we de criminaliteit die maatschappij ontwrichtend werkt“. Vreemd, is er dan criminaliteit die niet ontwricht?

Weer verschijnen de bekende voorbeelden van criminelen die  het etiket ‘facilitator’ krijgen opgeplakt. In het bericht verschijnen de criminele belastingadviseur, de criminele artsen-omkoper en de criminele verhuurder van auto’s.

De ING Bank wordt genoemd, die er van wordt beschuldigd “stelselmatig en structureel de poortwachtersfunctie voortvloeiend uit de Wwft niet goed” te hebben ingevuld. Wie het bericht van het Openbaar Ministerie (OM) destijds heeft gelezen weet dat de bank de moeilijke compliance taak (dossiertjes aanmaken, alle gegevens verzamelen en vastleggen, periodiek controleren of de gegevens nog actueel zijn, enzovoorts) niet naar de zin van het OM heeft ingevuld. Dat is toch echt iets anders dan welbewust crimineel handelen.

Cultuur en gedrag
Het is goed om te lezen dat de FIOD de misdaadbestrijdingstaak serieus neemt.
Ik hoop wel dat er serieus en menselijk wordt omgegaan met die ondernemingen die zelf geen actieve rol bij criminaliteit spelen. Anders gezegd: het is tijd om te kijken naar cultuur en gedrag bij de opsporing en naar de uitingen van de opsporing, zoals in dit FIOD-bericht en de kwaliteit daarvan te verbeteren.

Het is in dat verband hoog tijd om het begrip ‘facilitator’ te beperken tot die criminelen die welbewust andere criminelen assisteren en gewone ondernemers met rust te laten. Dat zal de bereidheid tot medewerking van de laatstgenoemde groep vergroten.

—

TER ZIJDE
Ook de opsporing moet zich netjes gedragen

Zie over het bericht van de FIOD het Vaklunch artikel “De blinde vlek van opsporingsinstanties“, waarin strafrechtspecialisten Mariëlle Boezelman en Judith de Boer constateren dat de opsporing er ook wel eens naast zit, bijvoorbeeld omdat bewijs ontbreekt of omdat verdachten niet netjes worden behandeld. Zij besluiten met: “Kortom, met het doel van de FIOD om financiële fraude te bestrijden is niets mis. Zolang dat doel maar niet alle middelen heiligt“.

Aanvulling 28 januari 2019
Ook bij het Openbaar Ministerie kennen ze het verschil tussen trust en trustkantoor niet, zo blijkt uit dit bericht van 23 januari 2019.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Trustkantoren | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

Witwasbestrijding in de UK mislukt? Herziening van het systeem van melding van ongebruikelijke transacties

Geplaatst op 15 januari 2019 door Ellen Timmer

Al eerder kwam ik een bericht tegen dat Groot-Brittannië nadacht over het systeem van meldingen van ongebruikelijke transacties (suspicious activity reports, oftwel ‘SARs’), de Britse pendant van de melding van ongebruikelijke transacties op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Ook in een artikel van Lex van Almelo voor accountant.nl wordt internationale kritiek gesignaleerd.

In Groot-Brittannië is inmiddels besloten het systeem te herzien, zo blijkt uit een nieuwsbericht van de overheid, met onder meer de volgende tekst:

At the board meeting, the Home Secretary will confirm that the Home Office will commit £3.5 million in 2019/20 to support work to reform the suspicious activity reports regime (SARs).
With the private sector, law enforcement and regulators, the Home Office is co-designing a new system which is more efficient and effective, and which will benefit business and the public sector.

Dus misschien moeten Nederland en Europa ook maar eens nadenken over een andere aanpak van de witwasbestrijding…

Meer informatie:
Het artikel New taskforce to tackle economic crime, 14 januari 2019

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , | Plaats een reactie

Ondermijning App

Geplaatst op 15 januari 2019 door Ellen Timmer

Voor wie in jip-en-janneke taal meer te weten wil komen over de witwasbestrijding kan de ‘Ondermijning App‘ op zijn iOS of android apparaat installeren. De app wordt als volgt geïntroduceerd:

Herken jij de onderwereld in de bovenwereld? Met de app Ondermijning test en vergroot je je kennis over ondermijnende criminaliteit.
Download de app en test door middel van een spel of jij antwoord kan geven op vragen als:
Welk land is de grootste producent van synthetische drugs?
Wat kost ondermijning de samenleving per jaar?
Waar kun je anoniem vermoedens van criminaliteit melden?

Van wie de app is wordt op de site niet duidelijk gemaakt, dus misschien is het van een slimme crimineel. Volgens de pagina wordt samengewerkt met RIEC-LIEC, Meld een Vermoeden, het Ministerie van Veiligheid en het Ministerie van Binnenlandse Zaken, wat doet vermoeden dat dit een site van de rijksoverheid is.

Ondermijning
Overigens: het begrip ‘ondermijning’ is het nieuwste modebegrip in de marketinguitingen van het Ministerie van Veiligheid. Met ‘ondermijning’ geeft het Ministerie aan dat de overheid meer aandacht aan bestrijding van criminaliteit gaat geven, waar we blij mee zijn.

Meer informatie:

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Strafrecht | Tags: , , , , | Plaats een reactie

De droombaan van de inburgeraar | Nationale Ombudsman

Geplaatst op 14 januari 2019 door Ellen Timmer

Abonnees van de nieuwsbrief van de Nationale Ombudsman komen tussen de nieuwsberichten ook merkwaardige voorvallen tegen, zoals de tandtechnicus die woede opwekte bij de politie en de hardloper die zich niet kon identificeren. Waar gehakt wordt, vallen spaanders, zullen we maar zeggen.

Het nieuwste bericht van de Nationale Ombudsman dat mijn aandacht trok, betreft een inburgeraar die zakt voor zijn inburgeringsexamen omdat “niet heeft laten zien dat hij heeft nagedacht over zijn droombaan“. Bizar.

Uit het bericht blijkt dat het gaat om een Amerikaan die ruim tien jaar in Nederland in de financiële sector werkt en zich tot Nederlander wil laten naturaliseren. Betrokkene is gezakt voor het examen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt. Pas na aandringen van de Ombudsman krijgt de man een feedbackformulier over het examen. De Ombudsman acht dat niet voldoende. Uit de samenvatting:

De Nationale ombudsman vindt het een stap in de goede richting dat DUO met een feedbackformulier enig vorm van inzage geeft in de beoordeling van het examen. De Nationale ombudsman is echter van mening dat de feedback aan verzoeker niet is afgestemd op verzoekers specifieke situatie en daarom geen inzicht geeft in de redenen waarom verzoeker niet is geslaagd. De Nationale ombudsman is van mening dat een mondelinge toelichting waarom zijn werkervaring onvoldoende was, op zijn plaats was geweest. Daarnaast kan de Nationale ombudsman zich voorstellen dat er ook andere examenkandidaten zijn die een nadere toelichting wensen.

en concludeert dat de overheidsinstelling (DUO) zich niet behoorlijk heeft gedragen.

Het is voor alle Nederlanders die niet hoeven in te burgeren te hopen dat zij nooit zo’n inburgeringsexamen hoeven af te leggen.

(Ik zou ongetwijfeld zakken.)

Meer informatie:

Geplaatst in Bestuursrecht, Grondrechten | Tags: , | Plaats een reactie

Rotterdamse campagne criminaliteitsbestrijding door VvE’s

Geplaatst op 14 januari 2019 door Ellen Timmer

Al eerder schreef ik over de criminaliteitsbestrijdingscampagne van de gemeente Rotterdam gericht op verhuurders.

Oproep VvE010
Inmiddels is de campagne uitgebreid naar verenigingen van eigenaars (VvE’s), want op de overheidssite VvE010 verscheen het bericht Oproep aan VvE’s: help pandmisbruik voorkomen. Opvallend is dat de auteurs van dat bericht niet lijken te weten dat de regels voor de VvE in de akte van splitsing en de daarop gebaseerde regels zijn vastgelegd. Ook zonder crimineel gebruik van huurappartementen is het voor VvE’s aan te bevelen om gebruik, verhuur (en onderverhuur) goed te reguleren. Want ook in algemene zin is het belangrijk om overlast door eigenaren/bewoners te voorkomen.

De passage “Zorg voor meer sociale controle in het complex” onjuist want de mogelijkheden van een VvE zijn beperkt. Een VvE is een wettelijk gereguleerde vereniging van appartementseigenaren en verkeert in een andere positie dan bijvoorbeeld een woningcorporatie of een grote verhuurder. De appartementseigenaren zijn vrij hun appartementen te verkopen of te verhuren, tenzij daar regels voor zijn op grond van de splitsingsakte. Dat vermindert de mogelijkheden van de VvE (oftwel het VvE-bestuur). Verder zijn er in Nederland vele VvE’s die lang geleden gesplitst zijn en verouderde modelreglementen hebben.

Tips van de gemeente
Er wordt in het VvE010-bericht verwezen naar tips van de gemeente (pdf). Het lijkt er in die tips op dat de gemeente van de VvE’s (respectievelijk de VvE-besturen) verwacht dat zij de appartementseigenaren informeren over de regels.

Gebruikersverklaring
De gemeente schrijft dat de modelreglementen van VvE’s zouden voorschrijven dat gebruikers en huurders een gebruikersverklaring moeten tekenen. Ik moet het nog nakijken, maar vermoed dat dit niet is opgenomen in de modelreglementen van de vele oude VvE’s die er in Rotterdam (en andere grote steden) zijn.

Maatregelen
Boeiend is dat de gemeente veronderstelt dat bij de grotere VvE’s het bestuur langs gaat bij iedere nieuwe bewoner van het complex. Of dat praktisch haalbaar is vraag ik me af.

In de gemeentetips wordt verondersteld dat er geen aandacht zou zijn voor sociale controle. Eerlijk gezegd denk ik dat bij iedere VvE aandacht is voor een goede woonomgeving, aangezien er ook niet-crimineel gerelateerde overlast kan zijn. Wat er staat bij ‘overige maatregelen’ lijken me zaken die grotere VvE’s sowieso al doen.

De vraag is of het wel mogelijk en haalbaar is om van de amateurs die bestuurder van een vereniging van eigenaren zijn te verwachten dat zij speciale aandacht voor criminaliteit hebben.

Gemeente Rotterdam: informeer de appartementseigenaren
Het lijkt me een slim plan als de gemeente de appartementseigenaren zelf informeert over criminaliteitsbestrijding, aangezien de VvE’s in een totaal andere positie verkeren dan verhuurders of woningcorporaties.

Verder is het verstandig als de overheid bij criminaliteitssignalen het bestuur van de VvE rechtstreeks benadert en hen ondersteunt bij het nemen van maatregelen.

Over VvE010
op de site van VvE010 staat dat VVE-010 is opgericht door de gemeente Rotterdam en enkele woningstichtingen. Het hoofddoel van VvE010 is het activeren van kwetsbare VvE’s en hen helpen bij duurzaam woningonderhoud. Daarnaast ligt de focus op het verduurzamen van alle Rotterdamse VvE’s.

Geplaatst in Bestuurlijke sancties, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Strafrecht | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Wwft-actualiteiten | met onder meer het Noorse vliegtuig, schurkenstaten

Geplaatst op 13 januari 2019 door Ellen Timmer

Soms heb ik tijd om mijn Wwft-actualiteitenoverzicht bij te werken. Onderstaand de actualiteiten van november 2018 tot en met 8 januari 2019.

januari 2019

  • [8 januari] Het FD voert campagne voor de Europeanisering van het AML/CFT toezicht. Interessant om te zien hoe de media hun steentje bijdragen aan de politieke besluitvorming.
  • [7 januari] Schoonbeek, Boxum en Van Nieuw Amerongen schreven voor AccountantWeek een artikel over de schurkenstaten van de Wwft. Het brengt de lezer niet veel verder (even langs gaan bij de auteurs). Zie mijn suggestie voor een verplichte database.
  • [3 januari] De uitwassen van de sanctieregelgeving worden geïllustreerd door dit artikel over een Noors vliegtuig dat een noodlanding in Iran moest maken. Men kan niet aan reserveonderdelen komen en de passagiers kunnen de VS niet meer in. Hoezo mensenrechten?
  • [2 januari] Assurantietussenpersonen tobben met hun poortwachtersrol, zo blijkt uit dit artikel.
  • [januari] Aleksandra Kuczerawy schreef een paper over de bestrijding van terrorismemarketing en de risico’s voor de grondrechten.

december 2018

  • [28 december] Artikel over de deugende mens, over een boek van Noami Ellemers, ook interessant voor naleefkundigen. Met onder meer “Wat in elk geval niet helpt is het aan de schandpaal nagelen van mensen die een morele fout gemaakt hebben. Laten we oppassen met oordelen in termen van goed en kwaad, al was het maar omdat we van tijd tot tijd allemaal tekortschieten. Wees terughoudend met het opleggen van straffen, sancties of verplichtingen omdat die bij de betrokkenen wel de nodige stress veroorzaken, maar hen nog niet tot een beter gedrag brengen. En voorkom vooral dat het bekend worden van misstappen het karakter van een laatste oordeel krijgt waardoor de daders geen kant meer op kunnen.“. Het bevestigt wat ik al vermoedde. Daar hebben de Europese en Nederlandse misdaadbestrijders geen boodschap aan. Boetes en naming & shaming datgene waarin zij naar slecht Amerikaans voorbeeld geloven.
  • [28 december] Hoezeer Nederland de weg kwijt is als het gaat om schurkenstaten-lijstjes, blijkt uit het bericht “Nederland stelt zelf lijst laagbelastende landen vast in strijd tegen belastingontwijking“. Dit is pure marketing en bezorgt degenen die de regels moeten naleven grote problemen.
  • [20 december] IFFC is een vage private club op het gebied van bestrijding van financieel-economische criminaliteit. Uit het interview op hun site met de nieuwe programmamanager blijkt waar ze mee bezig zijn, onder meer data-analyse.
  • [17 december] Paul Frissen schrijft over de verantwoordingszucht in de zorg, “Anders verantwoorden“. Wat hij schrijft is ook op de witwasbestrijding van toepassing. Hij schrijft onder meer: “Het discours van de transparantie uit zich in codes, verantwoordingsrituelen en afrekeningen” en “Totale zichtbaarheid wordt opgeëist. Transparantie heeft niet voor niets vaak de gedaante van een getal. Het getal symboliseert de uitrekenbaarheid. In een evidence based wereld spreken de feiten, zeker in kwantitatieve vorm, contextloos voor zich: citatiescores zijn de nieuwe kabbalistiek. Getallen dienen vergelijkbaarheid. Onvergelijkbaarheid en ondoordringbaarheid zijn verdachte tekenen van een kwaad geweten of de wens iets te verbergen.“.
  • [17 december] Kamerbrief antwoorden Kamervragen over zwart geld en kamerbrief antwoorden Kamervragen over witwassen.
  • [10 december] Celstraffen voor bestuurder en eigenaar Amsterdams trustkantoor, De Rechtspraak.
  • [5 december] Witwastoezicht op banken blijft nationaal, accountant.nl.
  • [5 december] In Nederland heerst nog grote naïviteit rondom het systeem van meldingen van ongebruikelijke transacties. Dat is in andere EU landen anders, zo lees ik in het artikel van Lex van Almelo op accountant.nl. Elders in Europa roept de effectiviteit van het meldingssysteem grote vraagtekens op, zo blijkt tijdens een bijeenkomst van Accountancy Europe over de bestrijding van financiële criminaliteit.
  • [3 december] De CNUE schrijft over een Spaanse AML conferentie, International Forum on Anti-Money Laundering – Madrid, 26-27 November 2018. Er wordt verslag gedaan van de conferentie, intro: “‘The Centralised Prevention Body of the General Council of Notaries has provided the authorities with information on more than 180,000 transactions suspected of money laundering and terrorist financing. The Spanish Notariat is the most advanced in the fight against these crimes and must collaborate with authorities and Notaries from other countries, such as Latin America, to help them develop systems that allow them to fight this evil in a similar way’, as pointed out by the General Director of Registries and Notaries, Pedro Garrido, at the inauguration of the International Forum ‘Economic Crimes: the collaboration of the Notariat in prevention and prosecution’ held in Madrid on 26-27 November“. Voorts: “Since January 2006, the Centralised Body for the Prevention of Money Laundering has sent 180,832 requests for information to judicial bodies, the Public Prosecution Service, the Police and the Civil Guard; 5,547 transactions suspected of money laundering have also been reported to the Executive Service of the Commission for the Prevention of Money Laundering and Monetary Offences in Spain (SEPBLAC). On the other hand, the Notarial Tax Collaboration Body attended to 133,469 informative requests from the Tax Agency and Regional Treasuries (since January 2007).“

november 2018

  • [26 november] Verplicht leesvoer voor onderzoeksjournalisten die zich met internationaal belastingrecht bezig houden: het artikel van Peter Wattel “Van soevereiniteitsvoorbehoud naar Unieplicht, óók voor exiteers” dat op 26 november 2018 op NJBlog stond.
  • [19 november] “Integriteit is heel hard werken”, Opportuun over integriteitsproblemen bij het OM. Interview met Kitty Nooy, hoofd van het Bureau Integriteit OM (BI-OM).
  • [8 november] De Europese Commissie heeft bekend gemaakt dat drie EU-staten worden aangepakt wegens het onvoldoende implementeren van AMDL4. Zie ook dit bericht.
  • [8 november] FATF heeft een rommelige site, waarop tegenwoordig ook nieuwsberichten voor toezichtssubjecten worden gepubliceerd, onder de noemer “Private Sector Business Bulletin“. Deze zijn op dit moment via deze pagina te vinden en liefhebbers van dit soort informatie kunnen een e-mail abonnement nemen. Het november nummer van het Private Sector Business Bulletin (pdf) is vandaag uitgekomen.
  • [8 november] In een bericht over terrorismefinanciering (TF) bevestigt FATF dat TF als afzonderlijk fenomeen niet bestaat. Gevolg: TF kun je alleen opsporen als je weet wie de vermoedelijke terroristen zijn. Een gewone Wwft-plichtige is daar niet toe in staat.
  • [7 november] In een artikel “ING vond enorme geldstroom ‘niet verdacht’” over een witwasonderzoek op Curaçao komt de opsporing door ING aan de orde. Een middelgroot bedrijf ontving enorme bedragen, volgens de bank was dat niet verdacht, het OM denkt er anders over.
  • [6 november] De Raad van Europa schrijft dat afpakken wordt verbeterd: “De Raad heeft vandaag een verordening aangenomen over de wederzijdse erkenning van bevriezings- en confiscatiebevelen. De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat criminele activa in de hele EU doeltreffend worden bevroren en geconfisqueerd. Dit zal de EU veiliger helpen maken, omdat de financiering van criminele activiteiten, waaronder terroristische daden, zo wordt aangepakt“.
  • [6 november] Advocaat Peter Plasman schreef voor Ivoren Toga het artikel “De witwassende samenleving” (6 november 2018) over het gemakkelijke denken in de witwasbestrijding.
  • [2 november] Ewald Engelen keert zich tegen de vastleggingsmanie die in Nederland en Europa heerst, maar daarbij denkt hij vast nooit aan witwasbestrijding, want hoe meer daar wordt vastgelegd hoe beter. Zijn tweet van 2 november jl.:

 

Aardig dat hij accountants onder de procesdeskundigen schaart. Hij vergeet de juristen!

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Sanctieregels | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

De Europese AML/CFT-regelgevers hebben nog nooit van de AVG gehoord

Geplaatst op 12 januari 2019 door Ellen Timmer

Bestrijders van onrecht vinden privacy maar vervelend. Want het betekent dat ze niet overal zo maar bij kunnen.
Om die reden woedt er al een aantal jaren een ‘encryptieoorlog’, waarbij de misdaadbestrijders vragen om ‘achterdeurtjes’ in onder meer messagingsoftware (zoals whatsapp en signal), terwijl de cybersecuritymensen daar bezwaar tegen maken omdat door die achterdeurtjes ook criminelen naar binnen komen.

“Het mag niet van de privacy”
Overigens: een nieuw onzinverhaal is “het mag niet van de privacy“. Het wordt door allerlei mensen – niet gehinderd door kennis van het privacyrecht – geroepen.
Dat is niet waar: er mag van alles op grond van de privacyregels, maar vaak is daar een wettelijke grondslag voor nodig. Als het om misdaadbestrijding gaat, zijn de Europese en Nederlandse overheid druk bezig te zorgen voor die wettelijke grondslag [1].

Nieuw toverwoord: informatieuitwisseling
Het nieuwste Europese en Nederlandse toverwoord in de criminaliteitsbestrijding is ‘informatieuitwisseling’.
Op informatieuitwisseling in het kader van misdaadbestrijding is niets tegen, als het maar zorgvuldig en op ‘need-to-know-basis’ gebeurt en als degenen wiens gegevens worden uitgewisseld maar in staat worden gesteld de gegevens te controleren en te corrigeren (waar uiteraard in kader van het opsporingsbelang uitzonderingen op kunnen worden gemaakt).
Die informatieuitwisseling vindt zowel binnen de overheid als tussen overheid en private partijen (met name banken) plaats en behoeft een wettelijke grondslag. Voor een deel is die er al; de grondslag zal worden verruimd.

Verzamelen persoonsgegevens op grond van de antiwitwasregels
De Europese antiwitwas- en terrorismefinancieringsregels leiden tot het omvangrijk verzamelen van persoonsgegevens van burgers en andere vertrouwelijke gegevens. Die gegevens worden verzameld door zowel de ondernemingen die zich moeten houden aan de nationale antiwitwaswetten (in Nederland de Wwft) als door diverse overheidsinstanties. Verder is een grote groep datahandelaren die dezelfde gegevens verzamelt (hoewel de grondslag in de privacywetgeving ontbreekt), vaak in combinatie met andere activiteiten (zoals adtech, marketing en kredietbeoordeling, ook daar rijst de vraag of er een AVG-grondslag is).

De antiwitwas- en terrorismefinancieringsregels (AML/CTF) vormen voor de in de antiwitwasregels aangewezen entiteiten de AVG-grondslag voor de verwerking van door AML/CTF vereiste persoonsgegevens.

AVG is onbekend bij Europese wettenmakers AML/CFT
Opvallend is de Europese wettenmakers die verantwoordelijk zijn voor de 4e en 5e Europese antiwitwasrichtlijnen nog nooit van de AVG hebben gehoord.

Om die reden is de AVG op onvolkomen manier in de 4e en 5e Europese antiwitwasrichtlijnen doorgedrongen. Allereerst omdat die richtlijnen op een aantal punten in strijd zijn met principes van de AVG, maar dat vergt een aparte behandeling.

Storend is dat uit de tekst van de richtlijnen blijkt dat de Europese wettenmakers zelfs nog nooit van de (eveneens Europese) AVG hebben gehoord. In artikel 41 van de vierde antiwitwasrichtlijn (AMLD4) [2] wordt naar vervallen regelgeving verwezen. Alleen artikel 43 bevat een verwijzing naar de AVG:

Artikel 41 lid 1: “The processing of personal data under this Directive is subject to Directive 95/46/EC, as transposed into national law. Personal data that is processed pursuant to this Directive by the Commission or
by the ESAs is subject to Regulation (EC) No 45/2001.”

Artikel 41 lid 3: “Obliged entities shall provide new clients with the information required pursuant to Article 10
of Directive 95/46/EC before establishing a business relationship or carrying out an occasional transaction.”

Artikel 43: “The processing of personal data on the basis of this Directive for the purposes of the prevention of
money laundering and terrorist financing as referred to in Article 1 shall be considered to be a matter of public
interest under Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council”.

In december jl. is een voorstel bekend gemaakt (persbericht) tot wijziging van AMLD4. In dat voorstel blijven de verouderde verwijzingen in artikel 41 staan.

Praktisch heeft het geen gevolg, aangezien artikel 94(2) AVG bepaalt dat verwijzingen naar de eerdere regels moeten worden gelezen als een verwijzing naar de AVG.

Europese desinteresse
Het is een illustratie van de desinteresse van de Europese ontwerpers van de richtlijn voor de privacyaspecten van de enorme gegevensverzamelingen die op grond van deze Europese regelgeving wordt aangelegd.

Of de AVG wordt nageleefd door al degenen die op grond van AML/CFT persoonsgegevens verzamelen en uitwisselen, is een grote vraag, die ik graag een keer zou onderzoeken. Ik vrees dat dit niet het geval is, zeker als ik lees hoe de Nederlandse politie met persoonsgegevens omgaat, niet voor niets hebben zij een last onder dwangsom van de Autoriteit Persoonsgegevens opgelegd gekregen [3].

 

Noten

[1] Nederland: zie het consultatievoorstel Wwft waarop ik recent commentaar heb geleverd (maar niet over de gegevensuitwisseling) en de financiële agenda van het Ministerie van Financiën (december 2018). Twee belangrijke wetten die in aantocht zijn: de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden en de Wet verwijzingsportaal bankgegevens. Europa: de vierde en vijfde antiwitwasrichtlijn.
[2] De laatste geconsolideerde versie van de vierde antiwitwasrichtlijn is van 9 juli 2018.
[3] Autoriteit Persoonsgegevens, Nationale Politie beschermt politiegegevens nog steeds niet goed genoeg, 21 december 2018.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

“PSD betekende hier in Zeeland 150 jaar lang Provinciale Stoombootdiensten” | PSD2

Geplaatst op 11 januari 2019 door Ellen Timmer

In de introductie van de iBestuur-nieuwsbrief van 10 januari jl. haalt Peter Lievens welsprekend uit naar PSD2, hij start met “PSD betekende hier in Zeeland 150 jaar lang Provinciale Stoombootdiensten”
Vervolgens schrijft hij:

Waarschijnlijk had ik daarom een blinde vlek voor PSD2! Bovendien hebben we nu bruggen en dammen, en een tunnel – en de laatste afvaart was in 2003 – dus hoezo PSD2?
PSD staat voor Payment Services Directive, ofwel de Europese Richtlijn Betaaldiensten. Begin december gaf de Eerste Kamer groen licht voor de implementatie van een nieuwe versie: vandaar PSD 2.
De nieuwe wet moest fintech start up’s een kans geven om met kekke betaaldiensten te komen. Daarom worden de banken gedwongen om gegevens van de betaalrekening van de klant te delen met andere partijen die een betalingsvergunning hebben gekregen.

Guess who’s coming to dinner? Niks sympathieke start up’s: The terrifying five! Facebook, Google, Amazon, Apple en Microsoft hebben hun Europese vergunningen al op zak. Geloof maar dat die met kekke betaaldiensten zullen komen: al je bankrekeningen in één geaggregeerd Google-account, slimme huishoudboekjes en al je betalingen vanuit je persoonlijke Amazon-omgeving. Tuurlijk moet de klant toestemming geven, maar we weten hoe dat gaat met die ‘ik geef toestemming-verklaringen’: Like, Like, Like!

Bankgegevens zijn misschien wel de meest gevoelige persoonsgegevens die er zijn. Ga maar na: contributie voor de SGP, of een donatie aan het COC? Pinnen bij de coffeeshop? De klant kan de gegevens die worden overgeheveld niet beperken, alles gaat mee de algoritmesectie in. Het kan nog erger: de houder van een tegenrekening is natuurlijk ook de sigaar.
Hoe is het mogelijk: terwijl we ons wereldwijd de haren uit het hoofd trekken hoe we die datamonsters weer terug in de doos van Pandora krijgen, besluit de wetgever hen onze meest gevoelige persoonlijke gegevens te voeren.
Volgens mij was ik niet de enige met een blinde vlek. De opstellers van de richtlijn waren zo vol van ‘mededinging’ (nee, niet mededogen) dat ze de olifant in de kamer niet wilden zien.

Zoals de lezers van dit blog weten, ben ik het daar helemaal mee eens: “Bankgegevens zijn misschien wel de meest gevoelige persoonsgegevens die er zijn” en daar moeten Google, Facebook en hun vriendjes vanaf blijven.

Weeffouten?
In het FD verscheen een vraag en antwoord door Rutger Betlem over PSD2-vergunning die Google heeft verkregen. Hij schrijft onder meer “Europese centrale bankiers en toezichthouders erkennen dat PSD2 enige weeffouten heeft“, wat erg vriendelijk is uitgedrukt.

Nieuwsbrieven iBestuur
iBestuur publiceert lezenswaardige nieuwsbrieven, online hier te raadplegen. Aanmelding voor de e-mail nieuwsbrief kan via deze pagina.

Meer artikelen over PSD2 op dit blog zijn hier te vinden.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Illegale verwerking van persoonsgegevens is endemisch geworden | Eurostat, AVG

Geplaatst op 11 januari 2019 door Ellen Timmer

Uit een bericht van Eurostat, een Europese statistische organisatie, blijkt dat inmiddels het illegale gebruik van persoonsgegevens endemisch is geworden in de EU. Waarschijnlijk heeft de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG) daar geen enkele invloed op.

Eurostat meldt in het bericht “More than 1 in 10 EU enterprises analysed big data” en schrijft vervolgens dat het meestal over persoonsgegevens gaat, nl. de geolocatie van smartphones, tablets en andere draagbare apparaten, alsmede om persoonsgegevens die geoogst bij bij de ‘sociale media’:

Mostly used data sources are geolocation of portable devices and data generated from social media
Enterprises that analysed big data used a variety of data sources. Almost half of all enterprises analysed geolocation data from the use of portable devices e.g. portable devices using mobile telephone networks, wireless connections or GPS (49%), followed by data generated from social media e.g. social networks (45%). Less than one third of enterprises analysed own big data from smart devices or sensors (29%) or data from other sources (26%).

Bijzonder dat deze grootschalige schending van grondrechten door Eurostat normaal wordt gevonden. Het geeft aan dat het hoog tijd is dat maatregelen worden genomen om burgers tegen datagraaiers te beschermen.

Vindplaats van het Eurostat bericht: hier (pdf). Ook een nieuwsbrief van de rijksoverheid maakt hier melding van zonder enig woord van kritiek.

Geplaatst in ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , | Plaats een reactie