VPN is verdacht | Europa, La Quadrature du Net, surveillance

Geplaatst op 8 juni 2023 door Ellen Timmer

Het is een zorgwekkende ontwikkeling dat overheden en aanverwante instellingen bezig zijn om de beveiligingsmaatregelen, die burgers moeten nemen (onder meer encryptie, VPN) om zich te beschermen tegen criminelen en datagraaiende advertentiebedrijven, verdacht te maken.

Europa: privacy is verdacht

Het is al langer zichtbaar dat er aan de ene kant door overheden wordt geroepen dat mensen recht hebben op gegevensbescherming en dat aan de andere kant privacy als verdacht wordt verklaard.

Bijlage III vierde antiwitwasrichtlijn
Europa heeft in de 4e antiwitwasrichtlijn in bijlage III staan dat diensten die privacy respecteren leiden tot een vermoeden van potentieel hoog risico op criminaliteit, zie bijlage III aanhef en onderdeel 2 sub b):

Hierna volgt een niet-limitatieve lijst van factoren en soorten bewijs van potentieel hoger risico bedoeld in artikel 18, lid 3: (…)
b) producten of transacties die anonimiteit bevorderen;

De bewoordingen ‘anonimiteit bevorderen’ zijn een verhullende manier om aan te geven dat het om privacy respecterende diensten en transacties gaat, want niemand die een product afneemt of een transactie aangaat is anoniem.

IP-adressen zijn ‘persoonlijk’ en VPN is verdacht – aldus de Europese bankentoezichthouder
Opvallend is dat de Europese bankentoezichthouder iedereen, die maatregelen neemt tegen datagraaiende advertentiebedrijven (Google, Meta) en tegen criminele toegang, als verdacht bestempelt. Zie in dat verband de recent door EBA gestarte internetconsultatie [1] over wijziging van hun witwasbestrijdingsrichtlijnen voor financiële instellingen en cryptovalutabedrijven.

In het consultatiedocument [2] staat op pagina 24 dat het gebruik van geëncrypte e-mail of VPN een indicatie van criminaliteit (witwassen, terrorismefinanciering) is:

an undertaking or a person who is using an IP address associated with a darknet or other similar software that allows anonymous communication, including encrypted emails and VPNs.

Ik heb geen idee wat een IP-adres ‘associated’ met een darknet is, wat is dat en hoe weet je dat dit het geval is?

Maar ernstig is dat software die anonieme communicatie mogelijk maakt, inclusief geëncrypte e-mail en VPN’s, door EBA verdacht wordt gemaakt. Iedere verstandige burger, die zich wil beschermen tegen criminelen en schurkachtige advertentiebedrijven / trackers, heeft VPN. Er zijn maar weinig aanbieders van geëncrypte e-mail (bijvoorbeeld Protonmail), maar eigenlijk zou alle e-mail geëncrypt moeten zijn, want e-mail is lek als een mandje [3].

In het verlengde daarvan is raar dat EBA belangrijke waarde toekent aan het IP-adres, terwijl het gebruik van VPN er juist toe leidt dat het IP-adres niet meer persoonlijk is. EBA gaat daar de mist mee in op pagina 25 van het document, waarin sprake is van hoog risico als de klant

uses an IP address or mobile device that is linked to multiple customers, without any apparent economic reason, (…); or the customer’s crypto asset account is accessed from multiple IP addresses without any evident link to the customer; provides information that is inconsistent, including when the customer’s IP address is inconsistent with other information about the customer, (…)

Wat ik blauw heb gemarkeerd is aan de orde bij gebruik van VPN, want dan is het IP-adres niet persoonlijk. Overigens geldt hetzelfde als iemand surft op internet vanuit een bedrijfsomgeving (waar een groot aantal IP-adressen aan een bedrijf zijn toegekend). Op pagina 32 van het consultatiedocument wordt geadviseerd om bij hoog risico vaker naar de IP-adressen te kijken:

increasing the frequency of monitoring of the customer’s IP addresses and checking them with the IPs used by other customers

Dat heeft bij gebruik van VPN geen enkele zin, lijkt me. Dat IP-adressen persoonlijk zijn, is überhaupt ongewenst, nu het voor gebruikers zeer grote cybersecurityrisico’s oplevert. Wat mij betreft verdwijnt het persoonlijke IP-adres en zal moeten worden nagedacht over andere vormen van identificatie.

Privacy als zodanig is verdacht
Ook privacy in algemene zin wordt door EBA verdacht geacht, zo wordt op pagina 5 gezegd dat producten met ‘privacy-enhancing features‘ per definitie verdacht zijn. Een gelijksoortige tekst is op pagina 22, paragraaf 21.3 te vinden:

the products or services offered by CASPs entail privacy-enhancing features or offer a higher degree of anonymity

Dit wordt op pagina 27 herhaald.

Het is een vergissing van EBA om te veronderstellen dat privacy-enhancing features per definitie fout zouden zijn. Dat soort features zijn juist zeer gewenst en moeten bevorderd worden. Privacy betekent nl. niet dat de klant onbekend is, maar dat er maatregelen zijn om het onnodig rondslingeren van gegevens te voorkomen, iets wat gelet op het zeer groot aantal datalekken, ook bij de overheid, zeer gewenst is.

Overigens betekent dit niet dat ik een voorstander van cryptovaluta ben.

Chatcontrol: surveillance van vertrouwelijke communicatie tussen burgers
Het EBA-standpunt is niet verrassend in het licht van andere Europese ontwikkelingen, zoals het Europese ‘chatcontrol’-voorstel [4]. Men wil dat bedrijven die beveiligde berichtendiensten tussen burgers (‘messaging’) aanbieden, zoals whatsapp en signal, het berichtenverkeer analyseren op kindermisbruik. Dat betekent bedrijven overheidstaken moeten uitvoeren (kunnen ze dat?) en dat een achterdeurtje ontstaat waardoor ook kwaadwillenden binnen kunnen komen. De volgende stap kan zijn dat Europa besluit dat diezelfde private bedrijven het berichtenverkeer moeten controleren op desinformatie en criminele activiteiten. Er bestaat de nodige weerstand tegen, een definitieve beslissing is nog niet gevallen.

La Quadrature du Net: criminalisering van encryptie

De Franse privacy-organisatie La Quadrature du Net (LQDN) publiceerde onlangs het artikel Criminalization of encryption: the 8 december case, waarin wordt beschreven dat leden van een bepaalde groep volgens de Franse overheid verdacht waren omdat zij maatregelen namen om zich te beveiligen tegen toegang van niet bevoegde derden:

All members of this group were particularly suspicious, only communicating with each other using encrypted applications, in particular Signal, and encrypting their computers and devices

Daaruit werd afgeleid dat men zich met terrorisme bezig hield…
LQDN schrijft:

Mixing fantasies, bad faith and technical incompetence, a police story has been constructed around the (good) digital practices of the accused, with the aim of staging a “clandestine group”, “conspirative”, “conspiratist” and therefore… terrorist.

Geeks armed with encrypted messaging systems
La Quadrature du Net is buitengewoon bezorgd, lees de slotopmerkingen over het optreden van de Franse overheid:

As we conclude this article, the mood is dark. It is totally outrageous how people’s digital practices are being used in the present affair.
We are facing the fantasy of a State demanding total transparency from everyone at the risk of being called a “suspect”, a State whose desire for widespread surveillance seems limitless. In this context, we reaffirm our rights to privacy, intimacy and the protection of our personal data. Encryption is, and will remain, an essential element of our civil liberties in the digital age.

This case is a trial for the Ministry of Interior, which aims to normalise this framing for repressive purposes. (…)

This is how the criminalisation of digital practices fits in with the French government’s strategy of repressing all social protests. Reaffirming the right to encryption therefore means opposing the authoritarian abuses of the government that seeks to endlessly extend the scope of “counter-terrorism” policies by designating an ever-growing number of domestic enemies [24]. After the repression of Muslims, now it’s the turn of “eco-terrorists”, “intellectual terrorists” and finally, geeks armed with encrypted messaging systems. Faced with such a situation, the only question left seems to be: “And you, what kind of terrorist are you?

Tot slot

Ik vrees dat wat La Quadrature du Net in Frankrijk signaleert in de hele westerse wereld aan de orde is. Onder het mom van misdaadbestrijding worden grondrechten ondergraven.

 

 

Noten

[1] Informatie: aankondiging consultatie. De huidige richtlijnen zijn hier te vinden.
[2] Consultation paper on draft Guidelines amending Guidelines on ML FT risk factors.
[3] Lees het artikel van Chris van den Hooven. De AIVD meldt al heel lang:

U kunt niet e-mailen met de AIVD. E-mailverkeer via internet is kwetsbaar, omdat anderen ongewenst en ongemerkt kunnen meelezen.

[4] Door mij kort besproken in dit artikel.

 

Aanvulling 8 maart 2024

Bij La Quadrature is een vervolg te vinden op het artikel Criminalization of encryption: the 8 december case, dat op 5 juni 2023 verscheen. Het vervolg is te vinden in het artikel van 15 december 2023. Er wordt verslag gedaan van een verhoor door de rechter, die volgens La Quadrature weinig begrijpt van de beschermingsmaatregelen die burgers moeten nemen tegen criminelen, adtech  bedrijven en andere ongure types die het internet bevolken.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 4 reacties

Imago-campagne banken inzake de uitwassen van het criminaliteitsbestrijdingsonderzoek | Wwft

Geplaatst op 8 juni 2023 door Ellen Timmer

Banken hebben de afgelopen jaren een slechte naam gekregen door de manier waarop zij hun overheidstaak, het opsporen en bestrijden van criminaliteit (‘witwasbestrijding’) uitvoerden. Dat was voor de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) reden voor een imago-campage, die in mei jl. van start is gegaan. Lees:

Als er aanleiding voor is zal ik hier publiceren over de door de banken bedachte eigen regelgeving, die zij als ‘standaarden’ bekend maken. Meer uniform handelen door de banken is natuurlijk goed, maar geeft ook aan dat er taken bij de verkeerde partijen zijn belegd.

Eerder schreef ik hier al over de door de NVB aangekondigde basisbetaalrekening voor zakelijke klanten.

Criminaliteitsbestrijding door het bedrijfsleven: een doodlopende weg
Helaas doen al deze PR-activiteiten niet af aan het feit dat banken overheidstaken opgelegd hebben gekregen, waar zij totaal ongeschikt voor zijn en die zeer kostbaar zijn. De door de banken genomen maatregelen zullen niet kunnen voorkomen dat klanten last hebben van de amateurrechercheurs van de financiële instellingen.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Verwijzingsportaal Bankgegevens | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Bibob geëvalueerd en Bibob-registratie van derden

Geplaatst op 7 juni 2023 door Ellen Timmer

Onlangs is het functioneren van het systeem van de Wet Bibob geëvalueerd.

Er verscheen een kamerbrief van minister Weerwind (Rechtsbescherming), met als bijlagen het Jaarverslag Landelijk Bureau Bibob 2022 en het Jaarverslag 2022 Kwaliteitscommissie Bibob.

Bij Binnenlands Bestuur verschenen artikelen van Wouter Boonstra over Bibob:

Persoonsgegevens van derden in een Bibob-onderzoek
Het tweede artikel bespreekt onder meer dat er bij een Bibob-onderzoek ook gegevens van derden worden geregistreerd en beoordeeld, bijvoorbeeld financiers van degene op wie het Bibob onderzoek betrekking heeft. Er staat:

Nu kan een financier in het register worden opgenomen, waarmee deze in zijn goede naam en eer wordt aangetast, want in principe is deze geen betrokkene.

Dat wekt mijn nieuwsgierigheid op:

als in het kader van de Wet Bibob persoonsgegevens van derden worden verwerkt, dan moeten die derden op grond van de AVG toch worden geïnformeerd over die gegevensverwerking (door de gemeenten of door het Bibob-bureau). Als een financier door opname in het Bibob-register wordt opgenomen en daardoor in zijn goede naam wordt aangetast, dan is dat toch iets waarvan hij vooraf op de hoogte moet worden gesteld, zodat hij zijn zienswijze kan geven?

Ik heb mij hier tot nu toe niet in kunnen verdiepen en ben benieuwd of een van de lezers meer weet.

 

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , | Plaats een reactie

Betaalvereniging: Nederland heeft de digitale euro niet nodig

Geplaatst op 6 juni 2023 door Ellen Timmer

Vandaag was Gijs Boudewijn, directeur van Betaalvereniging Nederland, te horen op BNR. Hij vertelde dat de digitale euro in Nederland geen toegevoegde waarde heeft, vanwege alle alternatieve betaalmogelijkheden die er al zijn. Dat zullen digitale euro-haters interessant vinden.

De uitzending is hier te vinden. Intro:

De Betaalvereniging, de brancheorganisatie voor de aanbieders van betaaldiensten, acht het van groot belang dat zoveel mogelijk Nederlanders zelfstandig kunnen blijven betalen en bankieren. Maar wat is hiervoor nodig in een wereld die in rap tempo digitaliseert?  

Gijs Boudewijn, algemeen directeur van Betaalvereniging Nederland, is te gast in BNR Zakendoen. 

 

Aanvulling 8 juni 2023
Europa gaat vrolijk door met de digitale euro, zie security.nl, Europese Commissie komt op 28 juni met wetsvoorstel voor digitale euro.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , | 1 reactie

Integriteitsindustrie houdt iedereen bezig maar levert weinig op, aldus Van Eijbergen

Geplaatst op 6 juni 2023 door Ellen Timmer

Rob van Eijbergen [1] schreef in een artikel voor het Montesquieu Instituut naar aanleiding van een NRC-artikel over omkoping van ambtenaren [2] dat de compliance industrie weinig bijdraagt aan de misdaadbestrijding. Hij bepleit eenvoud [3] en een sociaal veilige werkplek,

waarin mensen zichzelf kunnen zijn en om hulp kunnen vragen als ze privéproblemen hebben of zich niet lekker voelen op hun werk

 

Noten

[1] Hoogleraar integriteit van organisaties.
[2] Het artikel door Jan Meeus, Het omkopen van ambtenaren is een verdienmodel geworden, waarschuwt de Rijksrecherche, 8 mei 2023. Overigens is zorgelijk dat uit het interview blijkt dat Van Baaren denkt het in de zaak van de wethouder goed te hebben gedaan, wat betekent dat de kennis over partijfinanciering bij zowel de Rijksrecherche als het Openbaar Ministerie onvoldoende moet zijn geweest.
[3] Hij schrijft: “Natuurlijk is het ook belangrijk een gedragscode te hebben en meldstructuur maar maak het niet te ingewikkeld. Het creëren van een prettige werkomgeving is verreweg het belangrijkst preventiemiddel.“

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , | Plaats een reactie

Opsporing van criminaliteit door private ondernemingen | gedragspatronen van rekeninghouders

Geplaatst op 5 juni 2023 door Ellen Timmer

Private ondernemingen zoals banken worden steeds vaker ingezet om misdaad op te sporen en te bestrijden. Achter die ondernemingen zitten weer IT-leveranciers en andere service providers die diensten en tools leveren om de misdaadbestrijdingstaak uit te voeren. Kenmerkend  is het FD-artikel ABN Amro Ventures koopt zich in bij fraudespeurder, waarin wordt gemeld:

ThreatFabric specialiseert zich in fraudedetectie en bedrijfsonderzoek voor de financiële sector. Het bedrijf kijkt daarbij onder meer naar gedragspatronen van rekeninghouders. De fintech verwacht met het groeikapitaal zijn techniek te verbeteren en zijn buitenlandse expansie te kunnen versnellen.

Het gaat bij de diensten van deze partij niet alleen om de naleving van de antiwitwasregels maar ook om het bestrijden van cybercrime bij de banken zelf. [*]

Er is op dit moment onvoldoende toezicht of de private misdaadbestrijdingsactiviteiten en de daarbij gebruikte tools wel aan grondrechtelijke eisen voldoen en of er niet teveel persoonsgegevens worden verwerkt.

De surveillance samenleving waarin het financiële doen en laten van iedereen permanent gemonitord wordt door private partijen, komt er onherroepelijk aan nu niemand vraagtekens zet bij de data-gulzigheid in de misdaadbestrijding.

 

[*] Banken en betaalinstellingen beroepen zich bij het klantenonderzoek op grond van de Wwft bij hun rekeninghouders vaak op het feit dat dit klantenonderzoek zou zijn voor de veiligheid van de rekeninghouder zelf, terwijl dat klantenonderzoek natuurlijk over iets anders gaat, nl. of de klant een crimineel is.

Geplaatst in Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce, Strafrecht | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

Worden trustkantoren afgeschaft?

Geplaatst op 4 juni 2023 door Ellen Timmer

Twee leden van de Tweede Kamer bepleiten in een nota afschaffing van trustkantoren, zie mijn eerdere bericht op de site. Op 22 april schreef ik dat de minister van Financiën er niet voor voelt.

Tijdens de behandeling van de nota kwam het thema opnieuw aan de orde en zei Staatssecretaris Van Rij:

Voorzitter. Dan ben ik aangekomen bij de trustsector. Dat is natuurlijk formeel het terrein van de minister, want die houdt toezicht op de financiële sector en dus ook op de trustsector. SEO Economisch Onderzoek heeft geconcludeerd dat een verbod — daar is om gevraagd — niet doelmatig en efficiënt is voor het beheersen van integriteitsrisico’s. Trustkantoren verrichten ook dienstverlening voor internationale bedrijven met operationele structuren. Die bedrijven ontplooien wel bedrijfsactiviteiten in Nederland. Daarbij geldt in algemene zin dat er meer financiële dienstverleners zijn die een faciliterende rol spelen in het opzetten van structuren. Daarnaast komt onder meer tot uitdrukking dat dat soort trustkantoren of anderen ook verantwoordelijk zijn voor de wereldwijde compliance van dat soort bedrijven. Trustbedrijven vervullen bovendien een poortwachtersfunctie, die essentieel is ter voorkoming van witwassen of het financieren van terrorisme. Een verbod kan daarom zelfs een negatief effect hebben. Een verbod kan leiden tot een toename van witwasrisico’s, doordat het financiële stelsel gedwongen afscheid neemt van gereguleerde trustkantoren die dienen als poortwachter.
Een paar maanden geleden las ik in een artikel in De Groene Amsterdammer dat er, als gevolg van de aanscherping van het toezicht op de trustsector, wat volgens mij een reinigende werking had, op shady adressen ergens in Nederland een directeur zat. Dat is het gevaar als je het helemaal zou verbieden. Ik vond dat in ieder geval opvallend en verontrustend. Het is wel goed dat niet alleen de journalisten daarover schreven, maar ook degenen in dit land bij wie de opsporing in hun taakgebied valt. Trustverlening wordt deels ingezet door doorstroomvennootschappen. Het kabinet ziet, gelet op het voorgaande, geen aanleiding voor het overgaan tot de uitwerking van een algeheel verbod, maar blijft tegelijkertijd samen met de toezichthouder de sector goed monitoren. Er wordt niet alleen gemonitord, maar het kabinet gaat ook goed het gesprek aan om dat deel van de sector dat de goede dingen doet, in samenspraak met De Nederlandsche Bank, scherp te houden. Dat is het antwoord van mijn kant wat betreft de trustsector.

 

Een lid van de Tweede Kamer reageert en haalt er de bekende slager bij:

De heer Bushoff (PvdA):
De trustsector functioneert nu toch een beetje als een slager die zijn eigen vlees keurt. Ik ben dus eigenlijk wel benieuwd naar wat de staatssecretaris van dat concept vindt als het gaat om een poortwachtersfunctie vervullen en toezicht houden. Vindt hij het dan wenselijk dat je zo’n constructie hebt waarbij een slager zijn eigen vlees keurt?

 

Hij is niet goed op de hoogte, dus reageert de staatssecretaris:

Staatssecretaris Van Rij:
Volgens mij is de slager De Nederlandsche Bank. Die heeft de trustsector natuurlijk nodig voor de informatie. Daarvoor is aangescherpte regelgeving gekomen. Ik vind de vergelijking dus niet helemaal opgaan. Het is in die zin inderdaad vergelijkbaar met de bancaire sector, en met andere sectoren overigens. Er is toezicht op de trustsector. Dat is niet overal altijd geregeld in Nederland bij alle activiteiten die er in de financiële sector zijn.

 

Dan volgt:

De heer Bushoff (PvdA):
Er wordt, vind ik, heel makkelijk de vergelijking getrokken met andere sectoren, maar die voegen wel degelijk concreet dingen toe aan de Nederlandse samenleving. Behalve het vervullen van een poortwachtersfunctie hoor ik van het kabinet nog weinig reactie op de vraag wat die trustsector nou wezenlijk toevoegt aan onze samenleving en economie. Als we die poortwachtersfunctie belangrijk vinden, is het dan niet verstandiger om te kijken of we die op een betere manier kunnen inrichten, dan door een sector in stand te houden die weinig toevoegt?

Staatssecretaris Van Rij:
Ik heb proberen te bepleiten … Je kunt iets verbieden en denken dat de wereld dan beter wordt. Er zijn tal van voorbeelden van dat dat niet zo is. Wij denken in dit geval ook dat dat niet zo is, even los van het feit dat je het probleem naar een ander land verplaatst. Wij denken dat het veel beter is om de rotte appelen uit de mand te halen. Daar is al meer dan een begin mee gemaakt na de parlementaire ondervraging in 2017. Dat is gedaan met het risico dat, op het moment dat de rotte appelen niet meer zitten bij de trustkantoren die zich wel degelijk houden aan de regels en die het toezicht serieus nemen, die activiteiten nog steeds, zelfs in Nederland, kunnen plaatshebben. Zie daarvoor mijn verwijzing naar het artikel in De Groene Amsterdammer. Het kabinet zit hier natuurlijk bovenop. Het is uw aanname dat alles wat er in de trustsector gebeurt, fout is. Dat zegt het kabinet niet. In de trustsector gebeuren namelijk ook activiteiten, zoals ik al heb aangegeven, die bijvoorbeeld te maken hebben met de wereldwijde compliance van internationaal opererende bedrijven. Compliance wil zeggen dat je je wereldwijd aan de aangifteverplichtingen houdt, fiscaal maar ook niet-fiscaal. Daar vinden wij op zichzelf niks mis mee.
Daarnaast heb je trustbedrijven die er inderdaad ook voor zorgen dat er nog andere activiteiten zijn. Je ziet vaak dat dit een keuze van het bedrijf is: kiezen zij voor een trustbedrijf of zetten zij een eigen hoofdkantoor op? Laten we het Spaanse bedrijf even als voorbeeld nemen. Ik heb uit de krant begrepen dat dat met 50 mensen naar Nederland komt. Ik weet niet hoe het dat wil doen, maar dan heeft het de keuze: doet het dat zelf en neemt het die mensen allemaal in dienst — ik vermoed haast van wel — of gaat het daar een trustbedrijf voor gebruiken? Soms zie je dat een onderneming eerst met een trustbedrijf begint en dan gaat uitbreiden. Ik zie dat dus toch iets genuanceerder, maar ik sluit mijn ogen niet voor de praktijken waar ook de initiatiefnemers, de heer Van der Lee en de heer Nijboer, het net nadrukkelijk over hebben gehad. Zij hebben beiden ook in de commissie gezeten. Het laatste wat we moeten hebben, is dat we fout geld van foute mensen naar Nederland halen en dat we dat ook nog faciliteren.

 

Zie voor alle passages over trustkantoren het verslag.

Het blijft merkwaardig dat de leden van de Tweede Kamer beweren dat trustkantoren iets bijzonders doen, terwijl dat niet het geval is. Ze zijn gewoon statutair bestuurders.

 

 

Dit artikel verscheen eerder op de site van Compliance Platform Trustkantoren.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Trustkantoren | Tags: , | Plaats een reactie

Het doorstroombelastingparadijs

Geplaatst op 3 juni 2023 door Ellen Timmer

Tweede Kamerleden Van der Lee en Nijboer leven in het paradijs, maar toch zijn ze niet gelukkig. Volgens  hen is Nederland een belastingparadijs en zij dienden een initiatiefnota in over de aanpak daarvan.

Over de vraag of Nederland wel een belastingparadijs is, kregen ze het aan de stok met Tweede Kamerlid Edgar Mulder tijdens een notaoverleg op 17 april.

Van der Lee (GroenLinks): (…)
Tegelijkertijd was een van de vragen of Nederland nu een belastingparadijs is. Dat is het heel lang geweest, in brede zin. Nu zijn we het nog steeds, maar dan vooral een doorstroomparadijs. Als Nederland ogenschijnlijk op papier meer investeringen aantrekt dan China en Duitsland samen, dan is er toch iets geks aan de hand. Als je ziet dat in onze economie jaarlijks het vijfvoudige van dat bedrag door Nederland stroomt, dan is er toch iets geks aan de hand. Als je ziet dat er toch nog jaarlijks 22 miljard aan niet-geïnde belastingen voortvloeien uit het feit dat wij een doorstroomparadijs zijn, dan verdient Nederland helaas nog steeds de titel “doorstroombelastingparadijs”. Dat dragen internationale organisaties verenigd in Tax Justice ook aan. Ik noemde ze al. Daar staan wij nog op een vijfde plek wereldwijd. (…)

De heer Edgar Mulder (PVV):
Wat is het nou? Vinden de initiatiefnemers Nederland een “belastingparadijs” of een “doorstroomparadijs”?

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik vind het een moeilijk en lang woord, maar om precies te zijn is het een “doorstroombelastingparadijs”. Alleen bekt dat niet zo lekker. Maar wij staan in de internationale indexen, zeker ook die van Tax Justice, gewoon op nummer vijf als het gaat om belastingparadijzen. Natuurlijk zijn daar verschillende facetten aan. Als erop gewezen wordt dat in Nederland ook een aantal tarieven zijn verhoogd, dat een aantal aftrekposten zijn verkleind, dat de reële of effectieve belastingdruk wat omhoog gaat, dan zijn er stappen vooruitgezet. Maar tegelijkertijd bestaan er nog verschillen.
Ferrovial is genoemd. Dat bedrijf heeft vast goede redenen om kapitaal te zoeken en het wil naar de Amsterdamse beurs. Maar er wordt ook bericht dat het op jaarbasis 40 tot 45 miljoen minder belasting hoeft af te dragen in Nederland dan in Spanje. Het schijnt dat dat niet zozeer voortkomt uit een constructie — ik begreep uit de antwoorden dat er geen ruling en geen contact is geweest met de Nederlandse fiscus — maar waarschijnlijk puur door de verschillen in de jurisdictie en de geldende fiscale wetgeving. Met een lang woord is Nederland dus een “doorstroombelastingparadijs”.

De heer Edgar Mulder (PVV):
Dat zie ik als een nuancering, want van oorsprong had je het bij het begrip “belastingparadijs” over een nultarief, over een bankgeheim, over een hoge lastendruk. Als je die kenmerken loslaat, dan is Nederland dus allesbehalve een belastingparadijs, of u bent bezig zelf die definitie te veranderen. Vandaar mijn vraag. Dan kan het voor uzelf wel kloppen, maar aan de klassieke uitleg van wel of geen belastingparadijs zijn, voldoen wij niet.

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dat vind ik weer het andere uiterste, want op een aantal terreinen voldoen wij nog wel aan de definitie van een belastingparadijs, zij het minder dan in het verleden, omdat we op een aantal terreinen echt stappen hebben gezet. We hebben een aantal bronbelastingen ingevoerd die er voorheen niet waren. Maar als je kijkt naar de Nederlandse bilaterale belastingverdragen, dan geldt voor een kwart tot een derde daarvan dat daar nog nultarieven in zitten voor dividend, rente en royalty’s. We zijn er dus nog niet, nog even los van alle doorstroomactiviteiten die ik heb genoemd. (…)

De heer Edgar Mulder (PVV):
Dan blijf ik toch bij die nuancering. Er heeft een vrijmoedige herdefiniëring van dat begrip belastingparadijs plaatsgevonden, vandaar dat de initiatiefnemers tot die conclusie komen. Maar volgens de klassieke definitie blijf ik herhalen dat Nederland een heleboel is, maar geen belastingparadijs.

De heer Van der Lee (GroenLinks):
De heer Mulder mag zijn interpretatie claimen, maar de klassieke definitie bestaat uit meerdere facetten. Op een aantal van die facetten zijn wij nog steeds een belastingparadijs. Daarom worden we ook door derden en ook in het buitenland nog zo getypeerd.

De staatssecretaris legt nog eens uit hoe het zit:

Het is ontegenzeggelijk zo dat er 4.500 miljard door Nederland gaat. Dat is heel veel. In die zin kan je zeggen dat Nederland een doorstroomland is, net zo goed als dat Nederland een haven heeft die nogal groot is. De vraag is: wat is onwenselijk van die bedragen? Ik refereerde er net al aan dat vorige kabinetten hier maatregelen op hebben genomen. Als er ergens geld in de wereld komt dat door Nederland sluist, en dat verder niks toevoegt aan de Nederlandse economie en in een laagbelaste jurisdictie valt, dan is dat eigenlijk gebruikmaken van belastingverdragen die Nederland ooit om hele andere redenen heeft gesloten. Dat was namelijk voor het eigen Nederlandse bedrijfsleven, of dat nou multinationals zijn of beursgenoteerde of niet-beursgenoteerde bedrijven, wanneer die internationaal hun vleugels spreiden en in één land belasting betalen over de winst om dubbele belasting te voorkomen. Daarbij zijn er te veel neveneffecten ontstaan, grote neveneffecten, waardoor er zelfs situaties waren waarbij er helemaal geen belasting betaald werd over die winst. (…)

Niet alles wat door Nederland stroomt, is fout. Als het door Nederland stroomt en er hier een holding en financieringsmaatschappijen zijn, en ook nog wat economische activiteiten eromheen, en het dan geïnvesteerd wordt in een ander land, is daar op zichzelf niks mis mee zolang er in dat andere land maar belasting betaald wordt en dat andere land zich ook houdt aan de internationale afspraken die gemaakt zijn.

Wie niet wist wat een belastingparadijs is, is nu helemaal bij.

Geplaatst in Belastingrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: | Plaats een reactie

Wereldwijd ubo-register

Geplaatst op 2 juni 2023 door Ellen Timmer

Europa is druk bezig met de ubo-registers die iedere lidstaat moet hebben. Al die ubo-registers zullen door Europa worden verbonden en in de toekomst ook centraal doorzoekbaar zijn [*]. Het fenomeen ubo-register wordt bevorderd door de informele wereldregering FATF, die dit voorjaar de nieuwste regelgeving (‘recommendations’) over uiteindelijk belanghebbenden (ubo’s) publiceerde [**]. FATF en de Europese overheid menen dat deze registers zouden bijdragen aan de misdaadbestrijding. In de gegevensbeschermingsrisico’s voor de geregistreerde burgers is men niet geïnteresseerd.

In het open finance rapport dat ik hier eerder besprak, wordt aangegeven dat dat het registratienummer voor ondernemingen, de Legal Entity Identifier (LEI), goede diensten kan bewijzen voor het wereldwijde ubo-register dat er kennelijk aan komt:

LEIs would help improve the cross-border identification of European companies. Another interesting initiative as a data source for this use case could be the global registry of beneficial owners that provides transparency and quality.

Met die transparantie en kwaliteit zijn criminelen en trollen blij, want zo kunnen zij hun doelwitten makkelijker vinden.

 

[*] Dit wordt al langer aangekondigd, zie ook dit blog.
[**] Zie dit blog.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, ICT, privacy, e-commerce, Ubo-register | Tags: , , | Plaats een reactie

Nederlandse vertaling Belgische FATCA-beslissing | English translation of the Belgian FATCA-decision

Geplaatst op 2 juni 2023 door Ellen Timmer

Op 24 mei jl. nam de Belgische gegevensbeschermingstoezichthouder een besluit over FATCA dat veel stof heeft laten opwaaien, lees hun nieuwsbericht: Belgian DPA prohibits the transfer of tax data of Belgian “Accidental Americans” to the USA en bekijk het besluit in het Frans. Degenen die het besluit ook in andere talen willen lezen, kunnen dankzij Nick Lee kennis nemen van inofficiële machinevertalingen in het Nederlands en in het Engels.

English
On 24 May the Belgian data protection regulator made a decision on FATCA that caused a lot of commotion, read their news release: Belgian DPA prohibits the transfer of tax data of Belgian “Accidental Americans” to the USA and view the decision in French. Those who also want to read the decision in other languages can take note of unofficial machine translations in Dutch and in English, thanks to Nick Lee.

Geplaatst in Bankrekening krijgen en behouden, Belastingrecht, English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , | Plaats een reactie