Eerder kondigde ik hier het afpakwetsvoorstel aan, dat via internet wordt geconsulteerd. De tekst van mijn bericht is aangepast omdat de op 16 november aangekondigde consultatie op 23 november is vervangen.
Ik ga er van uit dat de consultatiedocumenten ongewijzigd zijn, aangezien bij de ingetrokken consultatie is vermeld dat deze wegens technische redenen is ingetrokken.
Op dit moment loopt een wetgevingsconsultatie over de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Gezondheidswet, waarvan het belangrijkste deel betrekking heeft op de vergunning- en meldplicht ter zake van het verrichten van handelingen met verwekkers van bepaalde infectieziekten.
Er zit een andere wijziging in die zeer interessant is. Voorgesteld wordt om artikel 69 Wpg [*] te wijzigen in het navolgende:
Artikel 69
Ingeval bij of krachtens deze wet wordt verwezen naar eisen die voortvloeien uit een resolutie van de Wereld Gezondheidsorganisatie, kan overtreding daarvan ook als strafbaar feit worden aangemerkt dan wel worden bestraft met een bestuurlijke sanctie indien deze eisen in de Engelse taal zijn gesteld of bekend gemaakt.
Het betekent dat resoluties van de WHO gelijk worden gesteld met onder democratische controle tot stand gekomen wetten. Dat is bijzonder.
De consultatietoelichting luidt als volgt:
Onderdeel K
Dit onderdeel voegt een nieuw artikel 69 aan de Wpg toe. Uitgangspunt is dat indien een regeling verwijst naar normen die niet in de Nederlandse taal zijn gesteld en op overtreding van die normen een strafrechtelijke of bestraffende bestuurlijke sanctie is gesteld, die normen in het Nederlands worden vertaald (aanwijzing 3.51, eerste lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving). Een uitzondering kan gelden indien het gaat om Engelstalige voorschriften uit verdragen of besluiten van internationale organisaties met een zeer technisch karakter en gericht zijn tot een doelgroep die gewend is die voorschriften in de Engelse taal te hanteren. Daarvan kan hier sprake zijn voor zover het eisen betreft die voortvloeien uit een resolutie van de WHO. Op grond van artikel 12b, tweede lid, kunnen deze eisen in de Engelse taal worden gesteld en bekend worden gemaakt. Hiermee kan worden voorkomen dat door het vertalen discrepanties of onduidelijkheden ontstaan ten opzichte van de authentieke versie hetgeen tot verwarring bij de doelgroep en mogelijk ook tot verwarring bij de handhaving kan leiden. Op grond van voormelde aanwijzing 3.51, vierde lid, dient bij wet te worden bepaald dat een overtreding van een in de Engelse taal gesteld en bekendgemaakt voorschrift als strafbaar feit kan worden aangemerkt dan wel kan worden bestraft met een bestuurlijke sanctie. Daarin wordt met dit onderdeel voorzien.
Ik kan me niet herinneren eerder zoiets gezien te hebben in een Nederlandse wet, dus ik zou moeten gaan zoeken of dit eerder is voorgekomen. Nu er in de tekst staat dat het ook ‘krachtens’ de Wpg kan worden verwezen vermoed ik dat er geen parlement bij te pas hoeft te komen.
Mij lijkt artikel 69 een levensgevaarlijke bepaling.
Het is een mooi kluifje voor grondrechten- en gezondheidsrechtexperts. Die hebben weinig tijd want de op 31 oktober gestarte consultatie eindigt aanstaande zondag op 28 november 2021, dus nog vier dagen.
[*] Het oude artikel 69 bevatte een aanpassing van onderdeel H, onder 2, van de bijlage van de Algemene wet bestuursrecht, zie de oorspronkelijke tekst van de Wpg en heeft met het nieuwe voorstel niets te maken.
Op de site van de Universiteit van Amsterdam wordt meegedeeld dat aan die universiteit verbonden politicologen de afgelopen tijd hebben onderzocht hoe het internationale en nationale beleid om financiering van terrorisme tegen te gaan in de praktijk uitwerkt. Ook de vele wet- en regelgeving rond de bestrijding van terrorismefinanciering werd bekeken. Het onderzoek in het Project Follow – UvA – Following the money from transaction to trial richtte zich op drie schakels in de keten die terrorismefinanciering bestrijdt:
Uit het bericht blijkt dat het voor banken vrijwel onmogelijk is om terrorismefinanciering te detecteren, wat de basis voor de regelgeving door FATF, Europa en de Nederlandse overheid onder uit haalt. De banken investeren enorme bedragen, terwijl hun monitoringactiviteiten weinig opleveren. Hier wordt geld verkeerd besteed.
Onderzoeker Pieter Lagerwaard constateerde dat FIU Nederland zeer grote hoeveelheden gegevens deelt met buitenlandse overheidsinstanties, ook met niet-democratische landen en landen met lage privacy-standaarden. De grootschalige wereldwijde gegevensuitwisseling ten behoeve van de misdaadbestrijding is gevaarlijk, als mensen of organisaties ten onrechte verdacht worden verklaard of als gegevens met landen met een zwakke rechtstaat worden uitgewisseld. Lagerwaard wordt geciteerd:
Lagerwaard waarschuwt dat er veel aandacht uitgaat naar privacy schendingen door grote bedrijven zoals Google en Facebook, maar amper naar het grootschalig gebruik van transactiegegevens voor veiligheidsdoeleinden.
Het moet dus totaal anders, al vraag ik me af of de door Esmé Bosma (een van de onderzoekers) genoemde oplossing, kunstmatige intelligentie en in de intensivering van publiek-private samenwerking, wel een goede richting is. Van kunstmatige intelligentie is bekend dat er veel mee mis kan gaan en publiek-private samenwerking is riskant vanwege de rolvervaging bij de private sector en het ontbreken van een passende rechtsbescherming tegen onjuist optreden van bedrijven.
Terecht staat er:
Bosma en Lagerwaard noemen het publieke debat erg eenzijdig en belangrijke vraagstukken over het huidige systeem van financiële criminaliteitsbestrijding worden daardoor ondergesneeuwd. Wat kunnen we redelijkerwijs verwachten van banken in de criminaliteitsbestrijding? En is de gevraagde inzet proportioneel tot de opbrengsten? ‘Het is niet eenvoudig financiële criminaliteit te herkennen tussen de miljarden transacties die banken faciliteren (…)
de verwachting dat banken alle financiële criminaliteit bij voldoende inzet kunnen detecteren, is helaas een mythe
Er wordt gesignaleerd dat veel van de door het Openbaar Ministerie aangebrachte terrorismefinancieringszaken kruimelgevallen betreft van familieleden die zonder het te weten een terroristisch familielid steunden, wat tot een veroordeling kan leiden vanwege ‘kleurloze opzet’. Dat is een verwerpelijk strafrechtelijk principe waarbij iemand veroordeeld kan worden zonder te weten dat hij een wet overtreedt.
Een gevaarlijke ontwikkeling is dat misdaadbestrijding aan private bedrijven wordt uitbesteed, zonder passend toezicht en goede rechtsbescherming voor burgers.
Het artikel eindigt met de constatering dat de wettenmakers weinig bereidheid tot verandering tonen en ook niet bereid zijn om te erkennen dat de concepten onjuist zijn. Om die reden is verandering moeizaam.
[*] De verplichting tot detecteren en melden geldt ook voor alle andere Wwft-plichtigen. De kans dat de overige Wwft-plichtigen iets detecteren is echter heel klein.
Meer informatie:
The European organisation for accidental Americans, l’Association des Américains Accidentels (AAA) has been invited by the Dutch GDPR supervisor to explain their arguments. On linkedin their president Fabien Lehagre writes:
Following the complaint filed by the Association des Américains Accidentels (AAA) to the Dutch protection authority, we are invited to come and present our arguments that we are convinced that the intergovernmental agreement #FATCA breach the #GDPR and why the Autoriteit Persoonsgegevens (Dutch DPA) must act by prohibiting international transfers ⛔ to the Internal Revenue Service resulting from this agreement.
👉 Dutch Tax Authorities are also invited to this hearing.
On twitter:
Following the complaint filed by @USAccidental to the @toezicht_AP, we are invited to come and present our arguments that we are convinced that the IGA #FATCA breach the #GDPR and why they must act by prohibiting international transfers ⛔ to the #IRS resulting from this IGA. pic.twitter.com/IfqEduXKOF
— Accidental Americans (@USAccidental) November 22, 2021
More information on AAA’s complaint in an earlier post (in Dutch) on this blog.
Transactiemonitoring is een raar fenomeen, waarmee beleggingsinstellingen lijken te tobben, zo valt uit een bericht van de AFM af te leiden. Banken zien alle transacties van hun klanten voorbij komen, dat lijkt me bij beleggingsinstellingen niet zo: zij zien alleen inleg, opname en rente/dividendbijschrijving. Wat moet er dan gemonitord worden? Aan de inleg valt niets te zien en aan de opname ook niet. Toch schrijft de AFM:
Bijna helft stelt geen transactieprofiel op
Ruim 48% van de beheerders stelt altijd een profiel op van de transacties die hij van de cliënt kan verwachten. Van de beheerders stelt 6% alleen een verwacht transactieprofiel op van cliënten die een medium of hoog/verhoogd risicoprofiel hebben. 45% van de beheerders stelt geen verwacht transactieprofiel op van hun cliënten. Een verwacht transactieprofiel kan helpen bij het monitoren van transacties en het detecteren van ongebruikelijke transacties.
Van de beheerders die wel een verwacht transactieprofiel opstellen, kijkt bijna 96% bij het monitoren van transacties of het transactiepatroon van de cliënt overeenkomt met de vooraf opgestelde verwachting.
Als een beleggingsinstelling zo weinig ziet, is het onwaarschijnlijk dat ‘ongebruikelijke transacties’ kunnen worden gesignaleerd. De AFM schrijft desalniettemin:
Melden van ongebruikelijke transacties verdient extra aandacht
In de respons op de vragenlijst geeft 94% van de beheerders aan actie te ondernemen bij een alert die naar voren komt uit het monitoren van transacties van cliënten. Het aantal daadwerkelijke meldingen bij de Financial Intelligence Unit (FIU)-NL blijft daarbij achter. De FIU is de instantie waar meldingen van ongebruikelijke transacties moeten worden gedaan.
In de periode van medio 2019 tot medio 2020 waren slechts 74 ongebruikelijke transacties gemeld, van de 16.000 alerts die bij beheerders van beleggingsinstellingen naar boven waren gekomen. Dat kan komen omdat de transactie niet ongebruikelijk is of omdat de alert niet tot actie leidt. Het monitoren van transacties door beheerders lijkt minder effectief en adequaat uitgevoerd te worden. Verder blijkt dat minder dan een derde van de beheerders van beleggingsinstellingen zich heeft geregistreerd bij de Financial Intelligence Unit (FIU)-NL.
Hoe komt de AFM er bij dat beleggingsinstellingen meer ongebruikelijke transacties zouden kunnen melden?
Opvallend is dat de AFM in het nieuwsbericht over de investeringen door de beleggingsinstellingen schrijft en dat in het kader van de Wwft plaatst, terwijl het thema ‘integer investeren’ in de Wet op het financiële toezicht (Wft) thuis hoort. Het geeft aan dat de AFM in verwarring is over de toepasselijke regelgeving.
Ook het opstellen van een ‘transactieprofiel’ is iets merkwaardigs. Mijn indruk is dat zo’n profiel een soort schaduw is van de transacties van de voorgaande jaren, inclusief partijen aan wie betaald wordt met bedragen. Hoe veel zin heeft dat?
Het is hoog tijd voor wetenschappelijk onderzoek naar transactiemonitoring door de verschillende soorten Wwft-plichtigen en naar de vraag of dit wel zinvol is bij Wwft-plichtigen die nauwelijks transacties zien, zoals beleggingsinstellingen, safeloket aanbieders en advocaten. Misschien kan dan de door de opsporing verspreide mythe dat alle soorten Wwft-plichtigen veel meer ongebruikelijke transacties kunnen melden meteen ook worden ontkracht.
Zo langzamerhand ontdekken mensen dat de toegenomen mogelijkheden van IT niet alleen maar prettige gevolgen hebben. Er zijn ook een schaduwzijden, enkele voorbeelden:
De wereld zal door digitalisering veranderen en de vraag is of er nog ruimte voor mensen blijft.
In dat verband is het nuttig om kennis te nemen van het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) over kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, ‘AI’). Het rapport wordt door de WRR als volgt geïntroduceerd:
Kunstmatige intelligentie (AI) kent allerlei vormen en toepassingen: van gezichtsherkenning tot vertaalapps, van medische diagnoses tot anticiperen op criminaliteit, en van fraudebestrijding tot het beïnvloeden van wat we kopen, lezen en stemmen. En dat is nog maar het begin. Als Nederland zich op deze fundamentele verandering niet goed voorbereidt, is er niet alleen het risico dat kansen worden gemist, maar ook dat de samenleving opgescheept wordt met een technologie die onze belangen niet dient. Dat stelt de WRR in het rapport 105 Opgave AI. De nieuwe systeemtechnologie. (…)
AI is een systeemtechnologie, te vergelijken met elektriciteit en de verbrandingsmotor. Een systeemtechnologie heeft een grote impact op de samenleving, die vooraf niet kan worden voorzien. Om een systeemtechnologie als AI in te bedden is een integrale aanpak vereist, met intensieve betrokkenheid van de overheid. De WRR onderscheidt daarbij vijf opgaven: demystificatie, contextualisering, engagement, regulering en positionering.
Demystificatie
De beeldvorming over AI is vertekend door misplaatste angsten en overspannen verwachtingen. AI is geen kwaadaardige robot maar ook geen oplossing voor alles. Een realistische beeldvorming helpt teleurstellingen voorkomen en kan ervoor zorgen dat burgers de goede kanten van de technologie durven omarmen. Het is daarom van belang om een algemene AI-wijsheid te ontwikkelen, en ervaring op te doen met het werken met AI.
Contextualisering
AI vereist aanzienlijke veranderingen op de werkvloer, in de vaardigheden van werknemers en de bredere technische omgeving. Op dergelijke aanpassingen moet dus ook voldoende worden ingezet om te zorgen dat de technologie in de praktijk gaat werken. Daarbij is het belangrijk dat Nederland inzet op een eigen ‘AI-identiteit’, en daarnaast de vaardigheden versterkt en certificeert van mensen die met AI werken.
Engagement
Verder is maatschappelijk tegenspel nodig om te voorkomen dat de belangen van grote bedrijven dominant zijn bij de ontwikkeling van AI en sommige bevolkingsgroepen worden uitgesloten. Het maatschappelijk middenveld moet daarom worden betrokken. De overheid dient maatschappelijke organisaties daarin te ondersteunen, en zelf zorg te dragen voor een goede terugkoppeling tussen de ontwikkelaars van AI, de gebruikers en burgers die er de effecten van ondervinden.
Regulering
De overheid moet de kaders scheppen waarbinnen AI zich ten goede kan ontwikkelen. Het is daarvoor allereerst urgent dat de overheid een visie ontwikkelt op onze digitale leefwereld. Daarnaast is regulering van AI nodig om naast de acute risico’s ook de structurele effecten van AI aan te pakken, zoalsmassasurveillance en machtsconcentratie.
Positionering
Ten slotte is ook de internationale positie van Nederland in het geding. Het is nodig om het verdienvermogen en de veiligheid van ons land te garanderen, in een wereld waarin AI steeds belangrijker gaat worden. Nederland moet zich voorbereiden op nieuwe dreigingen van buitenaf en in samenwerking met andere Europese landen werken aan eigen toepassingen, infrastructuur en regelsvanuit een geïntegreerde ‘AI-diplomatie’.
Overheid
De geschiedenis leert dat bij alle systeemtechnologieën gaandeweg de rol van de overheid groeit. De regering dient zich daarop nu al voor te bereiden. De WRR adviseert de regering te beginnen met het oprichten van een AI-coördinatiecentrum, dat politiek verankerd is via een ministeriële onderraad. Door nu in actie te komen op de vijf opgaven kan Nederland de vruchten plukken van AI – de elektriciteit van de 21e eeuw.
Meer informatie:
WRR 11 november 2021
Enige berichten naar aanleiding van het rapport:
Aanvulling 3 december 2021
Lees ook Wanneer kraakt de kwantumcomputer onze wachtwoorden? (FD 1 december 2021, betaalmuur).
In the October newsletter CCBE wrote two articles on AML/CFT subjects and voiced its concern about the consequences of legislative proposals for the independence of the legal profession:
The CCBE voices concerns on the Anti-Money Laundering package
On 8 October, the CCBE adopted its Preliminary comments on the Anti-Money Laundering (AML) package that the Commission presented on 20 July. The CCBE duly noted the publication of the package and wished to express preliminary first comments with regards to the proposals, before adopting a more detailed position. In these preliminary comments, the CCBE recognises the need to have in place effective AML/CFT rules and welcomes the objective of the proposals to further harmonise standards. However, the paper also underlines the lack of full assessment of the existing framework, the risks of European level supervision, the importance of self-regulation and independence of the legal profession for ensuring the rule of law, and the risk of interference into individual cases. On 13 October, the AML committee also met with representatives from DG FISMA to listen to their presentation about the AML package and to hold a discussion about it.
CCBE participation in the FATF targeted consultation
On 16 September, the CCBE was invited by The Financial Action Task Force (FATF) to participate in a targeted consultation to clarify FATF Recommendations 18/23. The aim of this project is for the FATF to clarify the requirements on Designated Non-Financial Businesses and Professions (DNFBPs) to implement group-wide anti-money laundering/countering terrorism financing measures. Under the FATF Recommendations, DNFBPs include lawyers, accountants, trust and company service providers, real estate agents, casinos and dealers in precious metals and stones. The CCBE was represented by the AML Committee Chair, Rupert Manhart, who provided comments on the questions asked and reiterated the CCBE’s willingness to comment further on any envisaged amendments to the FATF recommendations.
In the preliminary comments regarding the AML package CCBE is particularly worried about the approach towards self-regulation of the legal sector:
The CCBE is particularly worried about the approach taken towards self-regulation of the legal profession, which is the institutional safeguard and cornerstone of independence of lawyers and the rule of law. In its 2021 Rule of Law report, the Commission considered that: “An effective justice system requires that lawyers be free to pursue their activities of advising and representing their clients, and bar associations play an important role in helping to guarantee lawyers’ independence and professional integrity.”5 The CCBE considers that in order to preserve the Bars’ role, the Commission should be careful when designing its policies in all fields, including in the field of AML/CTF. Furthermore, the CCBE is concerned that the Commission acts based on the assumption that self-regulatory bodies do not provide adequate control.6 The CCBE does not agree with this assumption which, in our opinion, is not based on factual data and does not recognise efforts made by the Bars in preventing money laundering.
5 See 2021 Rule of Law report, page 5, available here.
6 See, in particular, Recital 69, Proposal for 6th AML Directive.
The proposals of the European Commission endanger the independence of thet legal profession, CCBE writes. Amongst others they say:
Furthermore, there is no evidence that European supervision would be more satisfactory than national level supervision and supervision by Bars, in terms of efficiency and effectiveness. One of the major assets of self-regulation of the legal profession is that self-regulatory bodies have a much better understanding of the profession than public authorities or even the proposed AMLA, the latter being a super-supervisor of many financial and non-financial professions. Therefore, as experience has shown in England and Wales for example, an authority such as AMLA risks being a cost-intensive but inefficient additional supervisory authority.
The AMLA would also conduct a “peer review” of non-financial supervisors.12 Whilst peer review has proved to be an effective tool to share best practices, the design of the peer review as provided for by the AMLA Regulation proposal is just an additional assessment by a public authority. The AMLA obviously is no peer to the non-financial professions so that a process designed, managed and controlled by the AMLA does not deserve to be called “peer review”. However, the CCBE is happy to consider and discuss a peer review process which is designed, managed and controlled by the profession itself to enhance AML regulatory and supervisory practice.
12 Article 28, Proposal for AMLA Regulation.
Bij de voorbereiding van een eerder blog [*] kwam ik het tegen op een pagina van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ): de opmerkelijke samenwerking met miljardenbedrijf, datagraaier & advertentiebedrijf Facebook, niet bepaald een betrouwbare partner.
Op 19 augustus jl. stond op de site van de IGJ de volgende tekst in het antwoord op de vraag ‘Wat doet de inspectie aan mensen die verkeerde informatie verspreiden over het COVID-19-vaccin?‘:
Inmiddels is deze passage verwijderd. De huidige tekst op de pagina luidt:
De samenwerking met Facebook is vast koren op de molen van complotdenkers.
Lees over het optreden van de overheid tegen artsen het artikel ‘Kliklijnen, betaalde influencers, de Inspectie als sterke arm: voor VWS lijkt niets te ver te gaan in hun strijd tegen ‘desinformatie over corona’‘ van het Artsencollectief.
Op twitter zag ik een bericht van een arts die een beschuldigende brief van IGJ publiceerde, waarin niet meer stond dan ‘u verspreidt desinformatie‘, zonder enige toelichting, zonder onderbouwing en zonder de arts in gelegenheid te stellen op de beschuldiging te reageren. Lang geleden was Nederland nog een rechtsstaat waarin hoor en wederhoor werd toegepast. Maar dat is voorbij in tijden van corona, lijkt het.
[*] Het blog over aansprakelijkheid.
Aanvulling 23 augustus 2022
Inmiddels is er het nodige over de ‘denktank’ te doen. Daniel van der Tuin schreef over kamervragen die zijn gesteld naar aanleiding van Woo/Wob publicaties door hem en Cees van den Bos. Op 20 augustus jl. verscheen het bericht Wob-documenten: 35 ‘experts’ uit Denktank Desinformatie beïnvloeden het publiek over coronavaccins.
Merkwaardig aan de parlementaire activiteit rondom de coronamaatregelen is dat kritische vragen vrijwel alleen lijken te komen van niet-coalitiepartijen. Dat zal wel komen omdat alle tegenspraak actief wordt onderdrukt, met als gevolg dat de overheid geen verantwoording hoeft af te leggen over gemaakte fouten.
Een publieke discussie over de vraag of overheden met grote Amerikaanse advertentiebedrijven zaken mogen doen ontbreekt.
Tot 1 december aanstaande kan aan de consultatie over het Besluit stroomlijning keten voor derdenbeslag worden deelgenomen. Introductie in de aankondiging:
Het kabinet acht het noodzakelijk dat de gegevensuitwisseling wordt verbeterd tussen partijen die beslag mogen leggen op periodiek inkomen of bevoegd zijn tot verrekening bij deze inkomsten. Het voorontwerp Wet stroomlijning keten derdenbeslag geeft een grondslag voor de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens tussen deze partijen. Het voorontwerp bepaalt dat de gegevensuitwisseling verder wordt uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur (hierna: AMvB). Hierin voorziet deze AMvB.
Meer informatie:
Deze week heb ik de FATCA-informatie op dit blog aangepast. De structuur is nu als volgt:
De informatie is niet compleet aangezien mij de tijd ontbreekt overal aandacht aan te besteden.
Een beschaafde overheid zorgt er voor dat rechtshulp ook bereikbaar is voor mensen met minder geld, zeker omdat de belangrijkste tegenstander diezelfde overheid is!
De advocaten die in deze gespecialiseerde rechtsgebieden actief zijn hebben recht op een fatsoenlijke beloning.
>>> Lees meer over gefinancierde rechtshulp. >>>
