Notarial guidelines CNUE for company law transactions

Geplaatst op 25 mei 2022 door Ellen Timmer

The Council of the Notariats of the European Union (CNUE) in April has published Notarial guidelines on M&A and other company law transactions. Introduction:

These guidelines, drawn up by the CNUE Company Law Working Group, are intended to provide guidance on certain practical questions, concerning cross-border conversions, mergers, and divisions, that mainly arise in connection with the transposition and application of Directive (EU) 2019/2121 of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019 amending Directive (EU) 2017/1132 as regards cross-border conversions, mergers and divisions.

They have been drafted for the benefit of any practitioner who may be confronted with the specific situations addressed in order to offer practical solutions to a number of questions that are not directly resolved by the Directive itself.

Thus, they provide an interpretation based on the in-depth analysis of the Directive and the experience in the field of cross-border transactions of the members of the working group, with no binding character for the readers.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], English - posts in English on this blog, Europa, Kapitaalvennootschappen, Rechtspersonenrecht | Tags: | Plaats een reactie

Notaries of Europe: “Anti-money laundering: the importance of the economic method” (or believing in miracles?) | AML, CFT

Geplaatst op 24 mei 2022 door Ellen Timmer

The European organisation of notaries, Council of the Notariats of the European Union (CNUE) published the article Anti-money laundering: the importance of the economic method. It is an interview with Mr. Cappiello, an expert of the Consiglio Nazionale del Notariato, who believes in data analysis and impact assessments as a basis for AML/CFT legislation.

This is amazing as in the Netherlands the shadows of AML-legislation are very clearly shown by the banks: the system is expensive, does not lead to good results (searching for a needle in a haystack) and causes de-risking and exclusion.

The European notaries however still believe in miracles:

In thanking A. Cappiello for his valuable contribution, I take this opportunity to remind that – starting from the results of the study on the OECD PMR indicator – CNUE will produce a more in depth macroeconomic study. In fact, given the growing need to relate to the indicators proposed by the main international organizations and considering the globalization of the professional services, socio-economic analyses that can highlight the efficiency and good economic performance of notary services at European level are of paramount importance.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], English - posts in English on this blog, Europa, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , | Plaats een reactie

Hardnekkige onkunde overheid op het gebied van stichtingen | Wwft, FEC

Geplaatst op 24 mei 2022 door Ellen Timmer

De onkunde van de overheid op het gebied van de rechtsvorm ‘stichting’ is hardnekkig en zorgwekkend. Het is me al eerder opgevallen [1] dat men bij bepaalde overheidsinstanties onvoldoende kennis heeft van stichtingen.

De onkunde blijkt wederom uit de brief van 26 april 2022 van de ministers van Veiligheid en Rechtsbescherming aan de Tweede Kamer (overheid.nl) over “ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen“, iets wat in de beleving van deze ministers alleen de not-for-profit zou raken. In de brief wordt onder meer beschreven dat stichtingen worden onderzocht door het Financieel Expertise Centrum (FEC), kennelijk in de veronderstelling dat alle stichtingen een belangrijke rol zouden kunnen spelen bij terrorismefinanciering. In de passage staan vele onjuistheden, onder meer:

Binnen FEC-TF is geconstateerd dat er weinig financiële informatie over rechtspersonen beschikbaar is. Dit komt omdat dit type organisatie op dit moment niet verplicht zijn hun balans, de staat van baten en lasten en giften openbaar te maken of op verzoek van toezichthoudende en opsporingsdiensten ter inzage te geven. Alleen als de rechtspersonen een ANBI-status hebben of als ze zich aan het systeem van zelfregulering onderwerpen vindt er enige externe verantwoording plaats.

Financiële informatie
Opvallend is dat de ministers er niet van op de hoogte zijn dat een groot deel van de stichtingen financiële verantwoording moet afleggen aan de overheid omdat zij van die overheid geld krijgen dan wel anderszins gereguleerd zijn, voorbeelden zijn onderwijsinstellingen en instellingen in de zorg.

De tekst in bovenstaand citaat waarin wordt gezegd dat “er weinig financiële informatie over rechtspersonen beschikbaar is” is onjuist, allereerst al omdat de meeste rechtspersonen jaarlijks aangifte vennootschapsbelasting moeten doen en vele andere soorten van aangiften worden verricht (zoals btw en loonheffing), zodat er veel informatie bij de belastingdienst aanwezig is. Mocht het een verschrijving zijn en had er “er weinig financiële informatie over stichtingen beschikbaar is“, dan is dat ook onjuist, nu zeer veel stichtingen financiële verantwoording moeten afleggen aan overheden [2].

Ter inzage geven
Of het ‘ter inzage’ geven waarover in bovenstaand citaat wordt gesproken nooit mogelijk is, vraag ik me af. Stichtingen kunnen belastingplichtig zijn, onder meer voor de vennootschapsbelasting, wat betekent dat de belastingdienst controles kan verrichten.
In het strafrecht zijn er allerlei bevoegdheden, die ongetwijfeld ook tegen stichtingen kunnen worden ingezet. De vraag is waarom dat instrumentarium onvoldoende zou zijn.

Ondoorzichtige structuren
Volgens de ministers zouden stichtingen ruimte bieden tot het creëren van ondoorzichtige structuren en verhulling van de feitelijke rol van personen of het doel van de financiën. Dit is een onbegrijpelijke passage, nu niet wordt toegelicht waarom dit voor andere soorten rechtspersonen niet zou gelden. In het rechtspersonenrecht worden ‘structuren’ meestal gecreëerd met kapitaalvennootschappen.

Wet transparantie maatschappelijke organisaties
De ministers menen dat de Wet transparantie maatschappelijke organisaties (Wtmo), nu nog een wetsvoorstel, een oplossing zou bieden voor bestrijding van misbruik van stichtingen. De gewenste oplossing zal niet komen door de voorgestelde deponering van de balans en de staat van baten en lasten bij de Kamer van Koophandel.
Misschien dat de bevoegdheden uit de Wtmo kunnen helpen om verdachte organisaties aan te pakken, al valt te hopen dat men kan bedenken dat dit alle soorten rechtspersonen kunnen zijn. Tip voor de overheid: kijk niet alleen naar giften aan rechtspersonen maar ook naar alle andere inkomende geldstromen.

Stop met het verdacht maken van stichtingen!

Het is hoog tijd dat de overheid stopt met het verdacht maken van stichtingen in het algemeen en dat de kennis van de overheidsdienaren over de stichting wordt vergroot.

 

Noten
[1] Zie onder meer dit artikel uit 2021 over rare vragen van leden van het parlement en dit bericht uit 2019 over een factsheet van FIU-Nederland, die nadien van de site is verwijderd.
[2] Voor stichtingen geldt momenteel geen verplichting tot het deponeren van een jaarrekening of andere financiële verantwoording bij het handelsregister. Er zijn wel vele andere soorten van verantwoording, bijvoorbeeld aan subsidiegevers, waarbij soms ook accountantscontrole verplicht is.

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Stichting en vereniging, Strafrecht | Tags: , , , , | Plaats een reactie

Mislukking witwasbestrijdingsconcepten wordt geïllustreerd door zwarte-lijsten-behoefte notariaat | Wwft, KNB

Geplaatst op 23 mei 2022 door Ellen Timmer

De privatisering van de misdaadbestrijding naar private ondernemingen zoals banken en notarissen (‘witwasbestrijding’, Wwft [*]) leidt er toe dat die private ondernemingen met elkaar willen samenwerken en steeds meer gegevens willen uitwisselen.

Banken willen samen transacties gaan monitoren via Transactiemonitoring Nederland (TMNL) en in de financiële sector circuleren vele zwarte lijsten en andere lijsten om de klanten in de gaten te kunnen houden [**]. Maar er is meer aan de hand.

Notarissen
Onlangs liet notarissenorganisatie KNB weten dat zij in het kader van hun misdaadbestrijdingstaken een zwarte lijst willen aanleggen van verdachte personen. Op de eigen site schrijft de organisatie:

Ploumen in NRC: ‘Wij lopen tegen de grenzen van onze geheimhoudingsplicht aan’
23-05-2022

Een eigen, vertrouwelijke grijze lijst om elkaar te waarschuwen voor verdachte personen. Daarvoor pleit Annerie Ploumen, voorzitter van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) vanmorgen in NRC. ‘Wij lopen tegen de grenzen van onze geheimhoudingsplicht aan, want wij mogen die foute persoon nu bijvoorbeeld niet op een lijst zetten om collega-notarissen te waarschuwen: “let op, bij Pietje Puk klopt iets niet”.’

Door een grijze lijst voorkom je dat de ene notaris dienstweigert vanwege verdachte omstandigheden en de verdachte persoon – daardoor wijzer geworden – bij een andere notaris aanklopt. Deze boodschap bracht de voorzitter van de KNB vanmorgen in NRC en op NPO Radio1 (bij 3.10.02). Minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind heeft onlangs aangegeven dat hij daarover met het notariaat in gesprek wil gaan. De afspraak daarvoor is inmiddels gemaakt. Om zo’n lijst in te voeren is een wetswijziging nodig.

Momentopname
Het interview met Ploumen was een reactie op een eerder artikel in NRC. In april schreef de krant dat de notaris zijn zaken niet op orde heeft. Deze stelling was gebaseerd op een rapportage van de intercollegiale toetsingen van de KNB. De voorzitter liet destijds weten dat de berichtgeving van de krant niet juist was. Ploumen in het NRC van vandaag hierover: ‘De toetsingen die u heeft gezien, zijn een momentopname – niet het eindresultaat. U moet het vergelijken met een foto; die weerspiegelt ook niet de hele reis. Als dit het eindresultaat was geweest, zou het voor mij volstrekt onacceptabel zijn. Wij leggen de lat hoog en dat doen we ook in die toetsingen. De realiteit is dat de Wwft over het algemeen juist goed wordt nageleefd.’

Dit is dezelfde soort zwarte lijst als de banken hanteren en die het ‘Extern Verwijzingsregister” (EVR) wordt genoemd. Kees Verhoeven noemt dit op twitter terecht ‘Gitzwarte controledrift’.

Gegevensuitwisseling banken met overheid
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) publiceerde op 20 mei jl. het bericht Informatie delen essentieel in strijd tegen witwassen, over de nieuwe Europese antiwitwaswet (AMLR). De NVB pleit in een opinion paper voor aanpassingen van de AMLR zodat financiële instellingen makkelijker informatie met de overheid kunnen uitwisselen. Als dat gebeurt is de omstreden Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) niet meer nodig.

Gevaarlijke ontwikkeling
De privatisering van overheidstaken naar de markt zorgt uitwisseling van gegevens over misdaadbestrijding tussen private partijen, wat een gevaarlijke ontwikkeling is en aangeeft dat ondernemingen taken toebedeeld hebben gekregen die niet bij hen thuis horen.

Het is hoog tijd dat overheidstaken weer terug gaan naar de overheid. Als de overheid wil dat banken en notarissen alert zijn op verdachte personen, moet de overheid zelf voorzieningen treffen.

 

Noten
[*] Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.
[**] De belangrijkste: financiële instellingen hebben een interne zwarte lijst, het ‘Intern Verwijzingsregister’ (IVR), de onderling gedeelde zwarte lijst, het ‘Extern Verwijzingsregister” (EVR). Het BKR is een lijst van mensen met schulden, toegankelijk voor financiële instellingen en bepaalde andere ondernemingen. Verzekeraars hebben een centrale lijst van alle verzekeringsmeldingen, zowel gegronde als ongegronde.

 

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , , , , , , , , , , , | 2 reacties

Provisional agreement on the Digital Operational Resilience Act (DORA) | cybersecurity, financial sector

Geplaatst op 22 mei 2022 door Ellen Timmer

The Council of the EU announced that a provisional agreement has been reached on the Digital Operational Resilience Act (DORA), which will make sure the financial sector in Europe is able to maintain resilient operations through a severe operational disruption.

 

More information:

Geplaatst in English - posts in English on this blog, Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, ICT, privacy, e-commerce | Tags: , , | Plaats een reactie

Wet Bibob en de AVG | uitspraak Rechtbank Midden-Nederland

Geplaatst op 21 mei 2022 door Ellen Timmer

Ook bij toepassing van de Wet Bibob [*] kan er aanleiding zijn om op grond van de AVG inzage te vragen in de verwerkte persoonsgegevens, zo blijkt uit een uitspraak van Rechtbank Midden-Nederland. Op verzoek van de eisers heeft het College van Procureurs-generaal inzage gegeven in een groot deel van de door eisers gevraagde documenten. Die inzage wordt verschaft omdat het belang van opsporing en vervolging als weigeringsgrond niet meer aanwezig is, zo staat in de uitspraak.

Er zijn echter twee e-mail berichten die het College (‘verweerder’) niet wil verschaffen:

Verweerder stelt zich hierbij op het standpunt dat het belang van opsporing en vervolging als weigeringsgrond, zoals dat is verwoord in het bestreden besluit, inmiddels is komen te vervallen. Dit geldt niet ten aanzien van twee e-mailberichten, waarvan verweerder stelt dat inzage wordt gegeven in tactieken van het Openbaar Ministerie in de zaken over de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Wet bibob), waarbij de vrees bestaat dat integrale verstrekking van deze documenten nadelige gevolgen kan hebben voor de voorkoming van strafbare feiten in het algemeen. Verweerder verstrekt de twee e-mailberichten grotendeels geanonimiseerd, zodat daarin alleen de persoonsgegevens van eisers te lezen zijn.

De rechtbank constateert dat het College de weigering niet heeft gemotiveerd (overweging 7) en neemt kennis van de de ongelakte versie van de twee documenten, nadat eisers daarvoor toestemming hadden gegeven (overweging 8). Ter zitting heeft het College de weigering toegelicht en aangegeven dat dit komt omdat er gegevens van derden zijn vermeld en voorts omdat daarmee inzicht zou worden gegeven in tactieken in de Wet Bibob procedure (overweging 8). De rechtbank kan zich daar in vinden (overwegingen 9 en 10).

[*] Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur.

 

Meer informatie:

Geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, Strafrecht | Tags: , , | Plaats een reactie

Witwasrisico’s Verenigde Staten in artikel AMLC | Wwft, AML, CFT, FATCA

Geplaatst op 21 mei 2022 door Ellen Timmer

Het AMLC schreef een artikel over de witwasrisico’s van de Verenigde Staten, die volgens het artikel per staat verschillen, al beschikken veel staten – aldus AMLC – over ‘robuuste antiwitwaswetgeving’.

Het is lastig om te beoordelen of dit artikel (en gelijksoortige artikelen) juist is (zijn). Positief van het artikel is dat er naar veel bronnen wordt verwezen, zodat de lezer zelf onderzoek kan instellen.

In het artikel wordt melding gemaakt van de bekende antiwitwas- en anti-belastingontwijkingscampagnes van schimmige journalistenorganisaties als ICIJ, waarvan de vraag is hoe betrouwbaar hun rapporten zijn en wie hun financiers zijn. In het artikel staan tegenstrijdige mededelingen, enerzijds dat de VS een belastingparadijs is en anderzijds dat de VS wereldwijd leider in anti-corruptie zou zijn. Of dit alles meer is dan politieke marketing, is lastig te beoordelen.

FATCA
In de tekst over FATCA komt een onjuistheid voor: die Amerikaanse wet richt zich niet tot buitenlandse ‘Wwft-plichtige instellingen’, maar tot financiële instellingen volgens de Amerikaansrechtelijke definitie. De signalering dat FATCA eenzijdig is, klopt.

Tot slot
De algemene constatering dat de witwasrisico’s niet hetzelfde zijn voor de hele VS, is een nuttige. Veel praktische hulpmiddelen geeft het artikel verder niet.

 

Aanvulling 1 juni 2022
In de huidige versie van het bericht van AMLC is de passage over ‘Lobby advocaten collectieven‘ verwijderd en heb ik de titel van het bericht aangepast. Over de oude AMLC-tekst schreef ik het navolgende dat ik hierboven heb verwijderd:

Opvallend is dat volgens het artikel de American Bar Association actief zou zijn op het gebied van verhulling van vermogen (zie onder kopje ‘Lobby advocaten collectieven’), wat ik me niet goed kan voorstellen nu deze organisatie voor zover ik weet druk bezig is met witwasbestrijding. Ik zou eerder denken aan bepaalde law firms, waarover in de passage wordt gesproken. De suggestie wordt gewekt dat alle advocaten in de VS met de beschreven verhullingsdiensten bezig zijn, wat me eveneens merkwaardig lijkt. Dit soort passages dragen bij aan het ontstaan van een onjuist beeld over een complete beroepsgroep.

Kennelijk heeft men ingezien dat de tekst over de American Bar Association onjuist is, wat uit de site van ABA al af te leiden zou moeten zijn, zie onder meer de pagina over de AML CFT working group.

De tekst over FATCA en Wwft-plichtigen klopt nog steeds niet.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft | Tags: , , , , , | Plaats een reactie

AMLC kondigt de afschaffing van contant geld aan en de Visie op Betalen van DNB | Wwft, AVG

Geplaatst op 20 mei 2022 door Ellen Timmer

In mei bracht het Nederlandse Anti Money Laundering Centre (AMLC) een factsheet uit, waarin de afschaffing van contant geld feitelijk (maar niet formeel) wordt aangekondigd, nu contanten een ‘witwasdreiging’ zijn.

500 euro biljetten
Wellicht dat criminelen veel cash gebruiken, dat is dan een goede reden om grote coupures af te schaffen, zoals AMLC schrijft. Zij laten weten dat er geen 500 euro biljetten meer worden uitgegeven en dat het gebruik er van wordt ontmoedigd:

Antiwitwasregels
De geldende antiwitwasregels worden in de factsheet uitgelegd, waarbij wordt aangekondigd dat bedrijfsmatige contante betalingen zullen worden beperkt, als het kabinet zijn zin krijgt. De bedoeling is om een limiet van 3000 euro in te voeren (in Europa denkt men aan een drempel van 5000 euro). Overigens blijft het voor ondernemers belangrijk dat zij de contanten kunnen afstorten bij de bank, wat ook al problematisch is, lees dit artikel.

Contant betalen moet mogelijk blijven
Contante betaling is een voor burgers laagdrempelige betaalwijze met als voordeel dat niet overal persoonsgegevens hoeven te worden achtergelaten met alle risico’s van dien. In de detailhandel en in de horeca wordt nog veel met contant geld betaald en dat moet zo kunnen blijven, al wordt het de betrokken ondernemers (als ontvangers van contanten) steeds moeilijker gemaakt.

In de praktijk proberen banken ondernemers er toe te bewegen zo weinig mogelijk contant te doen, vanwege de criminaliteitsbestrijdingstaken van banken en omdat het verzorgen van contanten de banken veel geld kost.

Officieel mag contant betalen nog even blijven, lees daarover de nieuwe Visie op Betalen van de Nederlandsche Bank (DNB) van eind maart 2022 (aankondiging, visiedocument). Daar sluiten de betaaldienstverleners (onder meer banken) zich bij aan, zo valt te lezen in de nieuwsbrief van Betaalvereniging Nederland met onder meer het artikel ‘Met Convenant Contant Geld naar beschikbaar en bereikbaar contant geld voor langere termijn’ en het bericht ‘Betaalvereniging onderschrijft Visie op Betalen van DNB’.

 

Geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten | Tags: , , , , , , , | Plaats een reactie

De witwasbestrijdingsbazen vergaderen in plaats van zichzelf af te schaffen | FATF, Wwft

Geplaatst op 19 mei 2022 door Ellen Timmer

Het ministerie van Financiën publiceerde een verslag van de plenaire FATF vergadering van 4 maart 2022, met uiteraard de wisselingen in schurkenstaten (hoog risico jurisdicties), de witwasmogelijkheden van vastgoed en de gewijzigde regels inzake uiteindelijke belanghebbenden (ubo’s) waarbij de grote groep nette ubo’s schade ondervindt van de wereldwijde jacht op criminelen, weer op de bekende manier verkocht met:

Op instructie van de FATF wordt door Europa en Nederland een veel te ruime definitie van ‘uiteindelijk belanghebbende’ gehanteerd [*] en zijn de nationale ubo-registers in de EU-lidstaten in strijd met basisprincipes van databescherming en cybersecurity openbaar. Nog erger: de ubo’s mogen niet weten wie hun gegevens hebben ingezien. Ubo’s hebben geen recht op databescherming en degene die inzien hebben dat recht wel.
Mogelijk dat de onverstandige adviezen van FATF over ubo en ubo-register nog tot verdere wijzigingen ten nadele van burgers zullen gaan leiden.

Uit het verslag blijkt dat FATF aandacht gaat besteden aan de ‘niet-financiële bedrijven en beroepen’ (‘DNFBP’s’), hoewel dat zeer veel ondernemingen en beroepsbeoefenaren uit het midden- en kleinbedrijf betreft, waarvan kan worden betwijfeld dat de bancaire concepten van FATF op hen kunnen worden toegepast. Ik blijf het onbegrijpelijk vinden dat DNFBP’s bankregels moeten toepassen.

De schade die het gevolg is van de onverstandige concepten van FATF worden in het verslag eufemistisch als ‘Onbedoelde neveneffecten van FATF-aanbevelingen‘ aangeduid en die zullen worden ‘gemitigeerd’, aldus het verslag:

Doe het anders
De beste manier van mitigeren is om FATF af te schaffen en op Europees niveau eindelijk eens tot een onafhankelijke denktank te komen die de witwasbestrijdingsregels gaat toetsen en voorstellen gaat doen voor een nieuw systeem. Zo’n systeem begint aan de ‘voorkant’ met het beperken van misbruik. Pas aan het einde komt een misdaadbestrijdingsrol van private bedrijven, waarbij rekening wordt gehouden met de mogelijkheden van bedrijven en waarbij systemen die voor banken zijn bedacht niet naar andere branches worden overgezet. Belangrijk: stoppen met de witwasbestrijdingstoneelstukjes.

Mijn oproep zal wel voor dovemansoren zijn…

 

[*] Een voorbeeld daarvan zijn de statutair bestuurders van not-for-profitorganisaties, lees onder meer dit.

Geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Not-for-profit, Ubo-register | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie

Wat is er in de WHO aan de hand?

Geplaatst op 18 mei 2022 door Ellen Timmer

Tijdens de plenaire vergadering van de Tweede Kamer van gisteren zijn vragen gesteld over de deelname door Nederland aan de jaarvergadering van de WHO komend weekend. In het verslag van de vergadering is te lezen dat leden van de Tweede Kamer zich afvragen wat tijdens die vergadering gaat gebeuren, nu wordt voorgesteld dat de WHO vergaande bevoegdheden zal krijgen. Zie in het verslag onder meer:

De voorzitter:
U heeft een tweede verzoek.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ja, dat heb ik. Aanstaand weekend wordt namelijk in Genève de 75ste World Health Assembly gehouden, oftewel de jaarvergadering van de WHO. De Kamer is hierover niet geïnformeerd door het kabinet, terwijl er vergaande besluiten op de agenda staan, over de financiële bijdrage van de lidstaten aan de WHO en over aanpassingen van het verdrag uit 2005, dat juridisch bindend is voor Nederland. Als die voorstellen worden aangenomen, kan de WHO volgens mij eenzijdig de noodsituatie uitroepen voor Nederland. Dat gaat veel te ver. Daarom wil ik een debat, voorafgegaan door een brief.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik steun dit van harte, want het is eigenlijk best onduidelijk wat dit allemaal precies inhoudt. Heel veel mensen in het land maken zich hier zorgen over. Ik steun dus dit verzoek. (…)

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter. Over het verdrag voor pandemische preventie heb ik samen met mevrouw Pouw-Verweij vragen gesteld in februari. In maart kwam de toezegging van de regering dat wanneer er teksten komen, die gedeeld worden, en ook de inzet. Ik zou de regering willen vragen om zo spoedig mogelijk mede te delen hoe het daarmee staat. In deze brief staat ook dat gedacht wordt dat het verdrag ergens in 2024 ondertekend wordt. Dan hangt het niet op een dag, zou ik zo zeggen. Maar aangezien er veel vragen over zijn, zou ik wel willen vragen hoe het ermee staat. Welke teksten komen er? Hoe zullen wij daar als Kamer over geïnformeerd worden, conform het eerdere verzoek?

Conclusie is dat er om een brief wordt gevraagd.

Vragen 16 mei 2022 over WHO bevoegdheden
Eergisteren zijn er door een lid van de Tweede Kamer vragen gesteld over de WHO vergadering, waarvan de tekst hier is te vinden. De vragen gaan onder meer over de juridische bindendheid van de International Health Regulations (IHR, 2005) en de bevoegdheden van de WHO.

Antwoorden 1 april 2022 op vragen over WHO bevoegdheden
In antwoord op eerdere vragen antwoordde de minister van gezondheid:

Ik ben bekend met het initiatief van de WHA om de pandemische paraatheid te versterken. Het is echter nog niet vastgesteld onder welk artikel van de WHO-Constitutie het nog uit te onderhandelen instrument zal komen te vallen.

Op vragen over de Nederlandse autonomie en soevereiniteit omtrent pandemische paraatheid werd als volgt geantwoord:

Antwoord 10 (…)
In december 2021 heeft de Europese Commissie – volgens de daarvoor geldende procedure op basis van artikel 219 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (WVEU) – een aanbeveling uitgebracht, waarin zij de Raad verzocht om een machtiging voor de onderhandelingen over, onder meer, het internationaal pandemie-instrument binnen het WHO-kader. De Raad heeft die machtiging bij Besluit 2022/451 aan de Commissie verleend. Het besluit machtigt de Commissie om, voor aangelegenheden die onder de EU-bevoegdheid vallen, te onderhandelen over het internationaal pandemie-instrument. De onderhandelingsrichtsnoeren – in de bijlage bij het besluit – schetsen de doelstellingen en beginselen van dat verdrag. Deze richtsnoeren kunnen indien nodig worden herzien en verder ontwikkeld, afhankelijk van het verloop van de onderhandelingen. Hoe de praktische uitwerking van de wisselwerking over nationale competenties er precies uit zullen zien, is nog niet vastgelegd. In ieder geval zal de volksvertegenwoordiging in staat zijn haar grondwettelijke controlerende taak uit te voeren, omdat zowel instemming met de ratificatie van het instrument door de Staten-Generaal als instemming met de eventuele aanpassingen in de nationale wet- en regelgeving noodzakelijk zijn. Daarnaast zal ook de Raad van Ministers op Europees niveau het verdrag moeten goedkeuren.
Nederland zal zich bij de onderhandelingen inzetten voor een verdrag dat zoveel mogelijk aansluit bij onze inzet voor pandemische paraatheid en een veiligere wereld.

en:

Antwoord 13
Infectieziekten stoppen niet bij grenzen en daarom is internationale samenwerking en solidariteit cruciaal om een pandemie het hoofd te bieden. De inhoud van het eventuele pandemie-instrument staat nog niet vast en de onderhandelingen daarover zullen mogelijk tot in 2024 doorlopen. De inzet van Nederland zal nog nader vorm krijgen, maar is erop gericht om tot bindende afspraken te komen voor het verbeteren van de preventie, paraatheid en aanpak van pandemieën door lidstaten en die aansluiten bij de visie van Nederland op dit vlak en waarbij nauwe samenwerking is met multilaterale instellingen, met name de WHO. Pas aan het einde van de onderhandelingen kan worden bepaald of Nederland partij wenst te worden bij het instrument en of de regering dit ter goedkeuring zal voorleggen aan de Staten-Generaal.
Inzake Europese wetgeving aangaande de implementatie van aspecten van dit verdrag, die vallen onder de competentie van de Europese Unie, geldt dat het recht tot het doen van voorstellen voor nieuwe wetgeving ligt bij de Europese Commissie. Het is vervolgens aan de lidstaten en het Europees Parlement om hierover te oordelen.

Antwoorden 23 maart 2022
Lees ook deze antwoorden.

Meer bevoegdheden internationale organisaties
Het lijkt er op dat internationale organisaties steeds meer rechtstreeks werkende bevoegdheden krijgen.

Het is niet verrassend dat de WHO een van die organisaties is, nu enige tijd geleden een wijziging van de Wet publieke gezondheid (Wpg) werd geconsulteerd waarin werd voorgesteld resoluties van de WHO gelijk te stellen met onder democratische controle tot stand gekomen wetten, lees dit blog.

 

Aanvulling 23 mei 2022
Bij EJIL verscheen op 18 mei jl. het artikel The far-reaching US proposals to amend the International Health Regulations at the upcoming 75th World Health Assembly: A call for attention door Dr Silvia Behrendt. Haar slotopmerking:

This short review of the US proposals to amend the IHR would like to end with a call on members of the WHA to discuss and carefully consider the implications of the proposed amendments before endorsing and adopting them. Have technocratic, biomedical approaches, developed and implemented from the top down primarily through executive action, worked well in response to Covid-19, justifying a further extension and centralisation of global emergency powers at WHO? And, if WHO’s powers are extended in this way, is there a need to also answer the question quis custodiet ipsos custodes (who guards the guards?), and to thus set up mechanisms ensuring that WHO complies with its obligations under the IHR and its Constitution, as well as its responsibilities for human rights deriving from customary international human rights law?

Geplaatst in Grondrechten | Tags: , , , , , , | Plaats een reactie