Ellen Timmer – juridische artikelen en berichten

Als financieel toezicht ‘watcher’ doet het mij deugd dat het poortwachtersproza uit de financiële sector nu ook in de advocatuur is doorgedrongen. Op de pagina over het werkplan van het College van toezicht op de advocatuur staat nl.:

Allereerst zal het college een nadere invulling geven aan het bestaande toezichtkader, zodat duidelijker is waaraan het toezicht en de klachtbehandeling door de dekens moeten voldoen. Daarnaast zal het college zich in 2018 met name richten op een verdere versterking van het preventieve toezicht. Hiervoor is nodig dat de dekens op gestructureerde wijze risico-gestuurd toezicht en financieel toezicht uitoefenen en hun organisatie en ondersteuning versterken.

Met het woord ‘toezichtkader’ wordt de toepasselijke regelgeving aangeduid, wat toezichttaal is, lees mijn eerdere bericht over ‘normenkader’. Begrippen als ‘gestructureerd‘ en ‘risico-gestuurd‘ stammen net als de nieuwe ‘kaders‘ uit het financiële toezicht. Het is te hopen dat concepten uit de financiële sector niet klakkeloos naar de advocatuur worden overgezet.

Witwasbestrijding

Uit het bericht blijkt dat men speciale aandacht zal geven aan een onderdeel van het financiële recht, te weten de witwasbestrijding, van toepassing op een beperkt deel van de activiteiten van advocaten.

Aangezien er over de reikwijdte van de Nederlandse anti-witwaswet (Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, “Wwft”) de nodige misverstanden zijn, zou het goed zijn als de Nederlandse Orde van Advocaten daar eens aandacht aan zou besteden.

Daarmee wordt voorkomen dat een strafrechtadvocaat meent dat de Wwft op hem van toepassing is, zoals ik las in een recente editie van het Advocatenblad.

Wwft in het werkplan

In het werkplan 2018 is over de Wwft het volgende opgenomen:

Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)

In de loop van dat jaar zal een ingrijpende wijziging [4] van de Wwft in werking treden als gevolg van de implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn van de EU. Dat leidt tot meer verplichtingen voor advocaten(kantoren) die Wwft-plichtige diensten verlenen en tot een navenante taakverzwaring van de dekens. Het geldt niet voor alle advocaten en niet voor alle zaken, omdat een belangrijk deel van de advocatuurlijke dienstverlening wettelijk is uitgezonderd van de Wwft.

De voornaamste wijzigingen houden in dat advocaten die Wwft-plichtige diensten verlenen bij wijze van risicomanagement hun risico’s op witwassen en financieren van terrorisme dienen vast te stellen en te beoordelen. Dat moeten zij vastleggen, actueel houden en op verzoek aan de deken verstrekken. Tevens moeten zij beschikken over gedragslijnen, procedures en maatregelen om de risico’s te beperken en effectief te beheren. In sommige gevallen, afhankelijk van de aard en omvang van hun kantoor, moeten deze advocaten een bestuurder aanwijzen als verantwoordelijke voor de naleving van de Wwft, een onafhankelijke en effectieve compliancefunctie instellen, evenals een onafhankelijke auditfunctie ter controle van de naleving van de wet.

De dekens dienen op deze nieuwe verplichtingen toezicht te houden op een risico-gebaseerde wijze. Dat houdt onder meer in dat zij de frequentie en intensiteit van hun toezicht baseren op inzicht in het risicoprofiel van advocaten(kantoren) die Wwft-plichtige diensten verlenen. Verder kunnen ze aan individuele advocaten(kantoren) ontheffing verlenen van de verplichting om een vastgelegde risicobeoordeling te hebben. Voor de bestuursrechtelijke handhaving geldt dat de dekens – net als de toezichthouders op andere instellingen en beroepsgroepen die onder de Wwft vallen – worden verplicht om in beginsel alle besluiten openbaar te maken waarbij zij een sanctie of maatregel opleggen.

[4] Kamerstukken II, 34 808

(…)

c | Toezicht op naleving Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)

In 2018 leidt de hiervoor beschreven wijziging van de Wwft tot extra verplichtingen voor advocaten(kantoren) die Wwft-plichtige diensten verlenen. De dekens dienen toezicht te houden op de verscherpte verplichtingen. Het wetsvoorstel geeft hen daarvoor extra bevoegdheden en verplichtingen.
Voor een goed Wwft-toezicht is nodig dat de dekens met actieve voorlichting zorgen dat advocaten zich bewust(er) zijn en voldoende kennis hebben van de verplichtingen op grond van de huidige én komende, aangescherpte Wwft. Tevens zal het college erop toezien dat de dekens beleid of afgestemde werkwijzen ontwikkelen voor:

– het toetsen van de vastgestelde risicobeoordelingen van advocaten(kantoren);
– de bevoegdheid om ontheffing te verlenen aan advocaten(kantoren) die behoren tot een sector waarin de risico’s op witwassen en financieren van terrorisme duidelijk en inzichtelijk zijn;
– het toezicht op de verplichting van sommige advocatenkantoren om over een compliance- en auditfunctie te beschikken; en meer in het algemeen voor
– een risico gebaseerde uitoefening van het toezicht, zoals nader omschreven in de Wwft en de vierde anti-witwasrichtlijn.

Het wetsvoorstel introduceert een bevoegdheid voor de ministers van Financiën en Justitie en Veiligheid om nadere regels te stellen voor de taakuitoefening van de toezichthouders op de Wwft. Die bevoegdheid geldt echter niet ten opzichte van de dekens. Het college van toezicht blijft het bevoegde orgaan dat beleidsregels kan opstellen voor het Wwft-toezicht door de dekens. Sinds zijn instelling beschikt het college al over deze bevoegdheid. Tot nu toe heeft hij daar invulling aan gegeven met de Algemene beleidsregel toezicht en handhaving, die eveneens van toepassing is op het Wwft-toezicht. Het college zal deze beleidsregel in lijn brengen met de nieuwe wetgeving. Dat vergt een kleine technische aanpassing, te weten een verwijzing naar het juiste artikel van de Wwft. Voor het overige zal het college bezien of er aanvullende regels nodig zijn voor het nieuwe Wwft-toezicht van de dekens. Daarbij zal het college ook acht slaan op een eventuele ministeriële regeling voor de andere toezichthouders, en beoordelen of die mogelijk aanleiding geeft om specifieke beleidsregels voor de dekens op te stellen.
Het college zal in 2018 extra aandacht besteden aan de wijze waarop de dekens uitvoering geven aan hun verzwaarde toezichttaak. Daarbij zal hij met name aandringen op de ontwikkeling en toepassing van afgestemde werkwijzen om te voldoen aan de eisen van de aangescherpte Wwft.

Doelstellingen: het college:
i) spoort de dekens aan om advocaten bewust(er) te maken van de verplichtingen op grond van de huidige en komende, aangescherpte Wwft,
ii) ziet erop toe dat de dekens beleid of afgestemde werkwijzen ontwikkelen voor een risico gebaseerde uitoefening van het toezicht, voor hun nieuwe bevoegdheden en verplichtingen, en voor het toezicht op de nieuwe verplichtingen voor advocaten, en
iii) houdt toezicht op de wijze waarop de dekens het verzwaarde Wwft-toezicht uitoefenen, en stelt daarvoor zo nodig beleidsregels.

Beoogd effect: de dekens:
i) dragen eraan bij dat advocaten zich in toenemende mate bewust zijn van de verplichtingen op grond van de huidige en komende, aangescherpte Wwft, en
ii) geven een goede invulling aan hun verzwaarde toezichttaak op grond van de gewijzigde Wwft.

Advocaat is zelf Wwft-plichtig

Overigens valt op aan het voorgaande dat het College niet bekend lijkt te zijn met het feit dat de Wwft-verplichtingen in de advocatuur niet rusten op het kantoor, maar op de individuele advocaat (ongeacht of deze over een stageverklaring beschikt). Daarin verschilt die sector van bijvoorbeeld de belastingadviseurs; daar kunnen rechtspersonen advies geven en zijn de rechtspersonen en niet de aan hen verbonden medewerkers Wwft-plichtig.

Dat betekent dat een compliance- en auditfunctie voor de advocatuur niet aan de orde zijn.