Op 15 april 2026 kondigde de Europese antiwitwasautoriteit AMLA de consultatie aan over de zelfbeoordeling door witwasbestrijdingsplichtingen (‘business-wide risk assessment‘, BWRA). Die consultatie loopt nog tot 15 juli a.s., dus antiwitwasbelangstellenden kunnen er aan mee doen.

De consultatie gaat over ontwerprichtsnoeren (nadere regels) voor die zelfbeoordeling en moeten voor alle witwasbestrijdingsplichtigen gelden. Dat betekent dat de richtsnoeren hetzelfde zijn voor de boekhouder en voor de bank. Het is een wereldvreemde gedachte van de AMLA dat dit mogelijk zou zijn.
Zo nu en dan roept de AMLA dat de naleving door de witwasbestrijdingsplichtige (in het ontwerp de ‘OE’ [1] genoemd) proportioneel moet zijn [2], maar dan volgen er weer teksten waarvoor de witwasbestrijdingsplichtige uit het mkb [3] universitaire bijscholing nodig heeft, zoals bijvoorbeeld in principes 4 en 5 [4]:

4. The content of the BWRA should at least include:

a) A business and operational overview of the OE (Minimum Requirement 1);

b) The identification and assessment of the OE’s exposure to ML/TF/nonimplementation and evasion of TFS risks supported by a clear and documented methodology that follows a three-phase process comprising:

1. The identification, assessment and classification of the OE’s inherent risks (Minimum Requirement 2);
2. The assessment of the quality of AML/CFT/non-implementation and evasion of TFS controls (Minimum Requirement 3); and
3. The assessment and classification of the residual risks (Minimum Requirement 4).

5. OEs should:

a) Put in place policies, procedures and controls to ensure that the BWRA is documented, kept up-to-date and reviewed regularly so that it remains accurate and aligned with the OE’s risk exposure;

b) Use the results of BWRA to drive improvements in the OE’s risk management framework and support the design and implementation of effective and appropriate risk-based mitigation measures to remedy identified potential weaknesses;

c) Ensure that the BWRA is drawn up by the Compliance Officer, approved by the management body in its management function in accordance with Article 10 (2) of the AMLR and, where such body exists, communicated to the management body in its supervisory function;

d) Take steps, including ongoing training, to ensure that their employees or persons in comparable positions whose function so requires, including agents and distributors, are aware of and understand the BWRA and how it affects their daily work in line with Article 12 of the AMLR;

e) Make their BWRA available to supervisors upon request in line with Article 10(2) of the AMLR.

Ik ben benieuwd of er een mkb’er is die weet wat een “clear and documented methodology” is. Maar ook andere elementen genoemd in principes 4. en 5. kunnen voor het mkb grote problemen opleveren [5].

Het is te hopen dat er nu eindelijk eens vrijstellingen komen voor witwasbestrijdingsplichtigen uit het mkb. Of zou het de bedoeling zijn om het mkb uit de witwasbestrijdingsplichtige branches volledig af te schaffen, door van hen naleving van regels te verlangen, waar ze niets van begrijpen en mogelijk ook geen doenvermogen voor hebben?

Regelgevende luiheid
Het getuigt van regelgevende luiheid van de AMLA door ontwerprichtsnoeren te maken gebaseerd op het grootbedrijf en vervolgens de regels voor het mkb te verzachten als dat “proportionate [is] to the nature of their business, including their risks and complexity, and size“. Zoals bijvoorbeeld in: “OEs that are non-complex may apply a less elaborate BWRA and opt for a more qualitative and descriptive assessment“. Dit is in vele plaatsen van het ontwerp te zien.

Tegenspraak ontbreekt
Aangezien niemand kritiek heeft of kritiek durft te hebben, lijkt het er op dat er eerst een grote ramp moet gebeuren voordat de beleidsmakers in beweging komen.

Noten:

[1] OE = obliged entity.

[2] Bijvoorbeeld in principe 3, pagina 11: “proportionate to the nature of their business, including its risks and complexity, and their size”.

[3] Dat zijn er vele. Bijvoorbeeld boekhouders, makelaars en kleine advocaten- en notariskantoren die witwasbestrijdingsrelevante diensten verlenen (onder meer vastgoedtransacties, fusie en overname van ondernemingen).

[4] Pagina 11 en 12.

[5] Wat onverlet laat dat ik nieuwsgierig ben naar de onafhankelijke organisatiekundige onderbouwing van het hele systeem van het AML Package en van nadere regelgeving zoals deze. Ik vraag me af of het systeem wel zin heeft, of de actoren (met name de witwasbestrijdingsplichtigen) wel geschikt zijn voor de aan hen toebedeelde taken, of de te maken kosten wel in verhouding staan met de opbrengsten en of voorkoming en detectie van criminaliteit niet geheel anders moet worden ingericht. De  huidige concepten zijn in de vorige eeuw door FATF (met de VS als drijvende kracht) ontworpen en gebaseerd op de wereld van toen.