Ellen Timmer – juridische artikelen en berichten

De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is een moeilijke wet. Dat wordt voor een deel door de zwalkende wetgever veroorzaakt.

Een veel gemaakte fout betreft de pseudo-ubo, de uiteindelijk belanghebbende bij een rechtspersoon, als er geen ‘gewone’ ubo kan worden gevonden, bijvoorbeeld iemand met een aandelenbelang van 25% of meer. Hoewel de minister van financiën het verhullend een ‘terugvaloptie’ noemt, zullen in de not-for-profit sector de meeste ubo’s pseudo-ubo zijn.

Sommigen (zoals de auteurs van dit bericht) menen dat de pseudo-ubo lijkt op de topfunctionaris van de Wet Normering Topinkomens (WNT):

Het hoger leidinggevend personeel, dat zijn degenen die het dagelijks beleid bepalen en leidinggevenden die direct onder dat niveau werken.

Dat is onjuist! De juiste omschrijving van de pseudo-ubo staat het uitvoeringsbesluit en luidt (artikel 3 lid 6):

Voor de toepassing van het eerste lid wordt onder hoger leidinggevend personeel uitsluitend verstaan: een of meer bestuurders in de zin van artikel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, of, in het geval van een personenvennootschap, een of meer vennoten, met uitzondering van een vennoot bij wijze van geldschieting als bedoeld in artikel 19, eerste lid, van het Wetboek van Koophandel.

Cryptisch is dat in de bepaling wordt gesproken over “een of meer bestuurders”, terwijl in de toelichting bij de bepaling wordt gezegd dat het om het complete bestuur gaat:

Daarnaast is de reikwijdte van het begrip hoger leidinggevend personeel verduidelijkt voor de toepassing van het UBO-begrip. Tot het hoger leidinggevend personeel worden op grond van de Wwft de dagelijks beleidsbepalers van een Wwft-instelling gerekend, alsmede de leidinggevenden binnen een instelling direct onder dat niveau die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen wier werkzaamheden van invloed zijn op de blootstelling van een instelling aan de risico’s op witwassen en het financieren van terrorisme. Deze begripsomschrijving sluit aan bij de functie van het hoger leidinggevend personeel van Wwft-instellingen bij het risicomanagement van instellingen en het aangaan van zakelijke relaties met cliënten, op grond van de Wwft, maar is niet één op één toepasbaar bij het identificeren van de UBO’s van een juridische entiteit. Om die reden is, in afwijking van de begripsomschrijving in artikel 1 van de Wwft, bepaald dat ten behoeve van het identificeren van de UBO(»s) van een juridische entiteit onder het hoger leidinggevend personeel het statutair bestuur moet worden verstaan. In het geval van personenvennootschappen, die geen statutair bestuurders kennen, dienen de vennoten tot het hoger leidinggevend personeel te worden gerekend.

Dit betekent dat van het ‘aanwijzen’ van een pseudo-ubo geen sprake is.

Algemene tip: kijk uit met informatie over de Wwft aangezien veel verouderd is. Raadpleeg alleen actuele bronnen, bij voorkeur de tekst van de wet en van de officiële uitvoeringsregels.

Disproportioneel
Overigens laat het onverlet dat het het aanwijzen van statutair bestuurders als ‘uiteindelijk belanghebbende’ van een rechtspersoon naar mijn mening disproportioneel is, zeker als het gaat om not-for-profit rechtspersonen. Er is geen enkel redelijk belang om statutair bestuurders van ziekenhuizen, onderwijsinstellingen en andere not-for-profitorganisatiest tot ubo te bombarderen. Het is te hopen dat men vanuit de not-for-profit de Nederlandse en Europese wetgever tot de orde zal roepen.