In de Nota naar aanleiding van het verslag behorend bij het wetsvoorstel Wet implementatie EU-richtlijn toegang belastingautoriteiten tot antiwitwasinlichtingen, komt de relatie tussen de fiscale uiteindelijk belanghebbende en die uit de antiwitwetgeving aan de orde.
Fiscale ubo is geen AMLD4-ubo
Het valt op dat de opstellers van de nota van de veronderstelling uitgaan dat de ‘uiteindelijk belanghebbende’ (ubo) in het fiscale recht dezelfde is als in de antiwitwetgeving. Door de vreemde definiëring in de 4e Europese Antiwitwasrichtlijn (AMLD4) is dat echter niet het geval. Europa heeft bij de totstandkoming van AMLD4 niet gekozen voor een anti-misbruikbepaling (zoals we bijvoorbeeld in de sanctieregelgeving wel kennen) maar voor een systeem waarbij iedere entiteit een ubo heeft, ook als die ubo geen economisch belang heeft (via aandelen, certificaten of anderszins).
Naar aanleiding van vragen van kamerleden, komt in de nota een nietszeggend antwoord:
Onder uiteindelijk belanghebbenden worden volgens de CRS verstaan de natuurlijke personen die zeggenschap uitoefenen over een entiteit. [41] In het geval van trusts worden hieronder volgens de CRS verstaan: de insteller(s) van een trust, de trustees, de eventuele protector(en), de begunstigde(n) of categorie(ën) begunstigden en eventuele andere natuurlijke personen die de uiteindelijke feitelijke zeggenschap uitoefenen over de trust. In het geval van andere juridische overeenkomsten dan een trust worden hieronder volgens de CRS verstaan: personen in dezelfde of een vergelijkbare positie. Hierbij is aangegeven dat het begrip moet worden uitgelegd op een wijze die verenigbaar is met de aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF) [42] .
De definitie in artikel 3, zesde lid, van de vierde antiwitwasrichtlijn omschrijft een uiteindelijk belanghebbende kort gezegd als elke natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of uiteindelijke zeggenschap heeft over een cliënt, dan wel als de natuurlijke persoon voor wiens rekening een transactie of activiteit wordt verricht. Daarnaast wordt in de onderdelen a tot en met c van artikel 3, zesde lid, van de vierde antiwitwasrichtlijn bepaald welke categorieën personen ten minste als uiteindelijk belanghebbenden kwalificeren in geval van bepaalde vennootschapsrechtelijke entiteiten en trusts43 . De definitie uit deze richtlijn is gedetailleerder dan de definitie voor de CRS. Bovendien zijn de hiervoor bedoelde (niet-limitatieve) onderdelen a tot en met c van die richtlijn niet opgenomen in de CRS. Materieel sluiten de definities evenwel bij elkaar aan, omdat, zoals vermeld, beide definities nauw aansluiten bij, respectievelijk uitgelegd moeten worden volgens, de genoemde FATF-aanbevelingen.
Noten
[41] Zie bijlage I, sectie VIII, onderdeel D, onder 5, van Richtlijn 2011/16/EU.
[42] International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism & Proliferation (The FATF Recommendations), February 2012.
Treurig dat de nieuwe AMLD4-ubo’s – zoals de leden van het senior management die alleen een salaris ontvangen van hun entiteit – straks in de internationale gegevensuitwisseling terecht komen met al hun financiële persoonsgegevens, die (afgezien van een eventueel salaris) niets met aandelenbelang c.a. in de door hen gemanagede entiteit te maken hebben.
Wonderlijk is dat privacy geen rol zou spelen “Het onderhavige wetsvoorstel heeft niet geheel en ook niet voor een belangrijk deel betrekking op de verwerking van persoonsgegevens“:
De leden van fractie van de VVD vragen in hoeverre overleg plaats heeft gevonden met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) over het wetsvoorstel en de implementatie daarvan bij de Belastingdienst. De AP wordt om advies gevraagd over voorstellen van wet en ontwerpen van algemene maatregelen van bestuur die geheel of voor een belangrijk deel betrekking hebben op de verwerking van persoonsgegevens. [18] Het onderhavige wetsvoorstel heeft niet geheel en ook niet voor een belangrijk deel betrekking op de verwerking van persoonsgegevens, waardoor geen overleg met de AP nodig was en dat overleg ook niet heeft plaatsgevonden. Bij het onderhavige wetsvoorstel gaat het primair om toegang tot antiwitwasinlichtingen die reeds zijn verzameld op grond van antiwitwasregelgeving, ter controle en uitwisseling van informatie die (in beginsel) al door de Belastingdienst wordt verzameld in het kader van de CRS-regelgeving. [19]
Noten
[18] Op grond van artikel 51, tweede lid, van de Wbp.
[19] Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat in de memorie van toelichting bij de Wet uitvoering Common Reporting Standard reeds uitgebreid is ingegaan op de gegevensbescherming. Het wetsvoorstel Wet uitvoering Common Reporting Standard en de daarbij horende memorie van toelichting, alsmede de voor dat wetsvoorstel uitgevoerde Privacy Impact Assessment (PIA), zijn destijds aan het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), zijnde de AP, voorgelegd. Het CBP heeft het wetsvoorstel toen als volgt beoordeeld: «Bij bestudering van het wetsvoorstel tot wijziging van de WIB en de concept toelichting is niet gebleken dat met het wetsvoorstel de Wbp niet wordt nageleefd. Het wetsvoorstel geeft dan ook geen aanleiding tot het maken van inhoudelijke opmerkingen.» Zie hiervoor ook Kamerstukken II 2014/15, 34 276, nr. 3, blz. 19.
Aanvulling 20 november 2017
Zie over de fiscale ubo en de AMLD4-ubo ook een Commission Staff Working Document van 21 juni 2017, waarin met geen woord wordt gerept over het verschil tussen beide begrippen. Van dik hout zaagt men planken.
Aanvulling 13 juni 2023
Overheden gaan vrolijk door met het uitwisselen van persoonsgegevens van mensen die niet fiscaal relevant zijn. In de FATCA-verdrag staat dat gegevens van ‘uiteindelijk belanghebbenden’ van voor de VS relevante entiteiten moeten worden verschaft aan de Amerikaanse belastingdienst, in de Nederlandse vertaling van het verdrag omschreven als:
Onder de uitdrukking „uiteindelijk belanghebbenden” worden de natuurlijke personen verstaan die zeggenschap uitoefenen over een entiteit. In het geval van trusts wordt hieronder verstaan de settlor, de trustees, de eventuele protector, de begunstigden of categorie begunstigden en eventuele andere natuurlijke personen die de feitelijke zeggenschap uitoefenen over de trust en in het geval van andere juridische overeenkomsten dan een trust wordt hieronder verstaan personen in dezelfde of een vergelijkbare positie. De uitdrukking „uiteindelijke belanghebbenden” wordt uitgelegd op een wijze die verenigbaar is met de aanbevelingen van de Financial Action Task Force.
De aanbevelingen van Financial Action Task Force (FATF), de inofficiële wereldregering onder leiding van de VS, hebben betrekking op criminaliteitsbestrijding (ook bekend als ‘witwasbestrijding’ en bestrijding van terrorismefinanciering). Iemand die uiteindelijk belanghebbende (ubo) is voor de criminaliteitsbestrijding, hoeft niet een persoon te zijn aan wie de Amerikaanse belastingdienst een aanslag mag opleggen. Gevolg van deze aanpak is dat van veel meer mensen persoonsgegevens aan de VS worden doorgegeven dan nodig is voor de belastingheffing van de VS. Dit is in strijd met de AVG en het Europese Handvest. Ik schreef er een blog over.
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 