Vandaag heb ik mijn consultatiereactie aan de NOvA gestuurd. De tekst van mijn consultatiebijdrage volgt hieronder en kan ook als pdf worden gedownload.
Hierbij maak ik gebruik van de mogelijkheid om op persoonlijke titel deel te nemen aan de consultatie ‘Kwaliteitsversterkende maatregelen NOvA’.
INLEIDING
Niemand kan het er mee oneens zijn dat advocaten vakbekwaam horen te zijn. Advocaten beoefenen allerlei specialismen en worden ingeschakeld vanwege enerzijds hun kennis van een vakgebied en anderzijds hun ervaring met dat vakgebied. Want alles wat veel voorkomt, kan een cliënt zelf doen.
Het is echter een misvatting van de opstellers van het consultatiedocument om te denken dat het behalen van opleidingspunten een belangrijk middel zou zijn voor het op peil houden van de vakbekwaamheid. Er wordt miskend dat cursussen maar een onderdeel zijn van het totale programma van een advocaat rondom opleiding. Andere onderdelen zijn:
* selectie en begeleiding van advocaten vanuit het advocatenkantoor;
* de wijze waarop in het kader van de uitvoering van opdrachten vaktechnisch onderzoek wordt gedaan;
* beroepsverenigingen;
* bijhouden van vakliteratuur.
Cursussen zijn een beperkt onderdeel van de opleidingsactiviteiten van advocaten en de kantoren waar zij aan verbonden zijn.
Verder is een algemeen gevaar, wat ook de advocatuur bedreigt, dat in steeds grotere mate bewijs moet worden geleverd van het ondernemen van maatschappelijk of beroepsmatige gewenste activiteiten. In het financiële toezicht komt dat in de regelgeving tot uitdrukking als gevraagd wordt om ‘vastlegging’ van de inspanningen. Voorbeeld: het is niet voldoende om na te gaan door raadpleging van de Europese en Nederlandse sanctielijsten of een persoon op zo’n lijst staat, toezichthouders willen een rapportje in een cliëntenacceptatiedossier waaruit blijkt dat een dergelijke check is uitgevoerd.
Het is een goede zaak dat de NOvA nadenkt over integraal kwaliteitsbeleid, maar het is ongewenst dat dit onderwerp wordt vernauwd tot het volgen van cursussen en het behalen van opleidingspunten.
CONSULTATIEREACTIE
De tekst op pagina 1 en 2 van het consultatiedocument leiden wat mij betreft tot het volgende standpunt:
[1] Het behalen van opleidingspunten heeft niets te maken met een integraal kwaliteitsbeleid
Toelichting:
Het volgen van formele cursussen is maar een zeer beperkt deel van de activiteiten van een advocaat om vakbekwaam te worden en te blijven. Door te veel aandacht te geven aan opleidingspunten raken de overige activiteiten buiten beeld.
[2] Vakbekwaamheid omvat niet alleen specialisatie
Toelichting:
In het consultatiedocument mis ik reflectie op het verschil tussen deskundigheid en specialisatie.
Aanbeveling:
ik nodig de NOvA uit om hier beter op in te gaan.
Op pagina 1 en 2 van het consultatiedocument ontbreekt iets wat vooraf gaat aan discussies over opleidingspunten {1}, nl.:
[2] De discussie over integraal kwaliteitsbeleid dient te beginnen met de vraag wanneer sprake is of moet zijn van deskundigheid en specialisatie
Toelichting:
Een voorvraag die gesteld moet worden is wanneer advocaten zich als specialist mogen presenteren.
Het begrip specialisatie is op zich al iets om te naar te kijken omdat dit zowel een vakinhoudelijke kant heeft (bijvoorbeeld het gebied van het arbeidsrecht) als een kant die verband houdt met branches (bijvoorbeeld transport en logistiek). Als een advocaat veel klanten heeft in transport en logistiek, dan betekent dat iets voor zijn ervaring met opdrachtgevers uit die sector, niet over zijn inhoudelijke kennis van transport en logistiek zelf.
Een invalshoek zou kunnen zijn, dat het zich presenteren als deskundige of specialist vooral belangrijk is in die rechtsgebieden waarbij consumenten en kleine en middelgrote organisaties belang bij hebben. Zij kunnen minder makkelijk bepalen wie de meest geschikte advocaat is. Op dit terrein zou de NOvA bemoeienis met de vakbekwaamheid kunnen hebben. Maar dat kan op allerlei verschillende manieren, zoals ik hierna zal toelichten.
Aanbeveling:
betere uitwerking van dit onderwerp.
[3] Er dient te worden nagedacht over de rol die de NOvA moet en wil spelen rondom kwaliteit van de beroepsbeoefening
Een volgende vraag is of en in welke mate de NOvA zich intensief met vakbekwaamheid en specialisatie moet bemoeien. Allereerst is de vraag wat daar de rechtvaardiging voor is, nu de NOvA niet de enige is, die zich in de advocatuur bezig houdt met vakbekwaamheid.
Met name de grotere kantoren houden zich bezig met vakbekwaamheid, als onderdeel van selectie, opleiding en monitoring van advocaten. Op gespecialiseerde rechtsgebieden zijn specialisatieverenigingen ontstaan die hun eigen systemen van opleiding en toetsing kennen. Voorts vindt er in de gefinancierde rechtshulp ook selectie en toetsing plaats.
Daarbij merk ik voorts op dat ik van advocaten die lid zijn van specialisatieverenigingen de klacht hoor, dat zij opleidingspunten moeten halen in cursussen waar zij niets nieuws horen. Dus voorzichtigheid met het verplicht stellen van ‘relevante’ PO-punten is geboden, zowel voor de NOvA zelf als voor de specialisatieverenigingen.
Mijn aanbevelingen:
[a] De NOvA moet het ontwikkelen en bijhouden van vakbekwaamheid aan advocaten zelf en hun kantoren overlaten, tenzij het rechtsgebieden betreft die essentieel zijn voor de rol van de advocatuur in de maatschappij.
[b] Er dient geen doublure te zijn met bestaande activiteiten, zoals op het gebied van de gefinancierde rechtshulp.
[c] Het ontwikkelen van een systeem van opleiding, nieuwsvoorziening en eventueel toetsing dient zoveel mogelijk te worden uitbesteed aan specialisatieverenigingen, bijvoorbeeld door middel van accreditatie.
[4] Het huidige rechtsgebiedenregister dient te worden afgeschaft
Op pagina 2 van het consultatiedocument wordt gesproken over het rechtsgebiedenregister:
Voorts staat op pagina 2 de volgende vraag:
Op pagina 3 staat:
Wat mij betreft heeft de NOvA een beperkte wegwijzerfunctie en dient het huidige rechtsgebiedenregister te worden afgeschaft.
Dit rechtsgebiedenregister is een zeer onvolkomen register. Ten eerste sluit het niet aan bij de Europese systematiek. Ten tweede bevat het een wat mij betreft verouderde en onvolkomen indeling van rechtsgebieden, waar ik hier niet op in zal gaan. Het huidige register biedt advocaten de gelegenheid zich deskundige op een rechtsgebied te noemen, zonder dat kan worden vastgesteld of betrokkene dat is.
De gedachte die spreekt uit het consultatiedocument, dat er een ‘betrouwbaar’ register kan worden gecreëerd, is een onjuiste gedachte, onder andere
Het lijkt er op dat de NOvA zich met alle uitingen van advocaten wil bemoeien:
NOvA gaat hier schijnzekerheid bieden. Wat mij betreft moet deze onverstandige weg niet worden ingeslagen.
Aanbevelingen:
[a] De NOvA dient zich bij het verschaffen van informatie over deskundigheid en specialisatie van advocaten zich zeer terughoudend op te stellen.
[b] De NOvA dient zich er in het rechtsgebiedenregister toe te beperken dat advocaten kunnen melden dat zij van een specialisatievereniging of een andere relevante organisatie lid zijn.
[c] Eventueel kan in het rechtsgebiedenregister advocaten de mogelijkheid worden geboden aan te geven met welke rechtsgebieden zij zich bezig houden op basis van de Europese systematiek. Daar zal dan wel moeten worden vermeld dat de NOvA niet in staat is na te gaan of de gegeven informatie juist is.
[5] Met welke rechtsgebieden moet de NOvA zich bemoeien?
Op pagina 3 staat het volgende voornemen van de algemene raad:
In het consultatiedocument worden de volgende rechtsgebieden genoemd als gebieden relevant voor ‘kwetsbare cliënten’:
Dit zijn inderdaad rechtsgebieden die relevant zijn voor particulieren en kleine en middelgrote ondernemers. Op de meeste van deze gebieden zijn er ook specialisatieverenigingen die actief zijn op het gebied van opleiding en nieuwsvoorziening. Het consultatiedocument zegt niet waarom de NOvA iets zou moeten toevoegen aan wat er nu al gebeurt.
Ik ben van mening dat de NOvA, vóór er met betrekking tot deze rechtsgebieden maatregelen worden voorgesteld, eerst toelicht waarom die maatregelen nodig zijn, bijvoorbeeld aan de hand van gegevens als:
* het aantal advocaten dat in het rechtsgebied actief is;
* het aantal ‘kwetsbare cliënten’ dat door de advocatuur wordt bediend;
* de aanwezigheid van andere vakbekwaamheidssystemen {2};
* het aantal incidenten als gevolg van het ontbreken van vakbekwaamheid van advocaten;
* de beschikbare cursussen op de rechtsgebieden.
Aanbeveling:
zorg voor een betere onderbouwing van de regelgevingsnoodzaak, per rechtsgebied en eventueel doelgroep.
[6] Vraag inzake opleidingspunten
Op pagina 3 staat het volgende voornemen van de algemene raad:
Op pagina 2 van het consultatiedocument staat de volgende door de AR besproken vraag:
Onder verwijzing naar het bovenstaande luidt mijn antwoord op vraag 1.a: nee. Mijn antwoord op vraag 1.b: dient eerst beter te worden onderbouwd, zie hierboven onder [5].
[7] Advocaat als rechtshulpverlener
Op pagina 2 staat een vraag die niets te maken heeft met kwaliteitsbeleid en alles met marketing:
Naar mijn mening hoort in de discussie over kwaliteitsbeleid de marketing van de advocatuur geen rol te spelen.
Advocaten onderscheiden zich van andere rechtshulpverleners door de verplichte procesvertegenwoordiging bij bepaalde soorten zaken.
Op alle andere rechtsgebieden concurreren zij met de rest van de wereld die juridisch advies geeft, zoals zelfstandige juridische adviseurs, deurwaarders, belastingadviseurs, accountants, administratiekantoren, enzovoorts.
Als de NOvA iets zou willen doen op het gebied van vakbekwaamheid, zou dat terreinen met verplichte procesvertegenwoordiging moeten betreffen.
Marketing kan aan de advocatuur zelf worden overgelaten.
[8] Conclusie
De NOvA slaat door middel van dit consultatiedocument een verkeerde weg in. Ik adviseer de NOvA om dit traject stop te zetten en de kwaliteitsbevordering op een nieuwe, andere manier aan te pakken.
[9] De kwaliteit van het consultatiedocument
Tot slot nog een opmerking over de kwaliteit van het consultatiedocument: ik mis in het document een systematische aanpak en verwijzing naar onderliggende onderzoeken en literatuur. Het zou goed zijn geweest als de NOvA in het document duidelijke consultatievragen zou hebben gesteld.
VOETNOTEN
{1} Als dit al eerder besproken zou zijn, mis ik een verwijzing naar documenten waarin dit uitvoerig aan de orde komt.
{2} Inclusief gespecialiseerde kantoren met interne opleiding en begeleiding.
—————
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 