Het begint op te vallen: accountants en notarissen willen discussie met hun (overheids)toezichthouder over de wijze waarop het toezicht plaats vindt en de door de toezichthouder gehanteerde criteria.
Zij zijn niet de enigen.
Boze notarissen
Bas Knoop schreef voor het FD het artikel “Notarissen kraken ‘ondeskundige’ toezichthouder BFT“, met als bijlage bij het bericht een klaagschrift van de notarissen.
Het Bureau Financieel Toezicht (BFT) houdt toezicht op het notariaat, zowel financieel als – sinds enige tijd – op de kwaliteit van de werkzaamheden.
Op de site van notarissenorganisatie KNB zag ik er nog niets over.
Ongelukkige accountants
Eveneens in het FD stond enkele dagen eerder een artikel van Jaap ten Wolde die zich in beschaafde bewoordingen afvroeg of de kritiek van toezichthouder AFM op de accountants misschien te maken had met het ontbreken aan overleg en overeenstemming over de toetsingscriteria. Zijn artikel verscheen onder de titel “Oordeel van AFM over accountants roept veel vragen op“, ook te vinden op accountant.nl.
Deskundige tegenspraak gewenst
De gang van zaken bij notarissen en accountants illustreert het belang dat op hoog niveau wordt nagedacht over naleefkundige concepten.
Ook al is er in bepaalde sectoren iets mis gegaan (waar gebeurt dat niet), dat betekent nog niet dat er niet meer mag worden nagedacht over de haalbaarheid van bepaalde verlangens van de overheid. De criteria waarmee gewerkt wordt moeten inzichtelijk, begrijpelijk en uitvoerbaar zijn; de daarmee gemoeide kosten dienen proportioneel te zijn.
Het doet denken aan de trustkantoren, van wie volgens wetsvoorstel dat in consultatie is geweest, wordt verwacht dat gegevens over cliënten c.a. worden verzameld, leidend tot “aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid” dat die gegevens juist zijn. Dat lijkt me een onmenselijke norm, lees ook mijn consultatiereactie.
Bij het nadenken over de naleefkundige concepten en toetsingscriteria is van belang dat degenen die van de kant van de overheid daarbij betrokken zijn een grondige kennis hebben van de activiteiten van betrokken ondernemingen (beroepen). Voorkomen moet worden dat principes die ontwikkeld zijn voor bijvoorbeeld banken klakkeloos worden overgezet naar accountancy en notariaat.
Aanvulling 22 augustus 2017
Zie in dit verband ook het artikel in Mr. over de nieuwe KNB voorzitter, die spreekt over notarissen als ondernemers met een ‘klappertjespistool’.
De nieuwe voorzitter reageerde in het NRC op gemakzuchtige opmerkingen van een recherchechef die kritiek had op advocaten en notarissen naar aanleiding van een zaak van een criminele advocaat. Het is het bekende verhaal, nl. dat criminelen op één hoop worden gegooid met nette Wwft-plichtigen die geacht worden criminele activiteiten te signaleren.
Aanvulling 2 januari 2018
Twee Big4 accountants wonnen een rechtszaak tegen de AFM over de wijze waarop de AFM vaststelde dat de accountantsregels werden nageleefd. Zie onder meer het FD artikel ‘Toezichthouder AFM moet de wet handhaven, niet de eigen wensen’. Zie ook de uitspraak rechtbank Rotterdam in de zaak EY-AFM van 20 december 2017. Onder meer overweegt de rechtbank:
De door de wetgever aan de accountantsorganisatie en de externe accountants toebedeelde verantwoordelijkheden voor de kwaliteit van wettelijke controles brengen dus afzonderlijke, van elkaar te onderscheiden wettelijke verplichtingen mee voor enerzijds de accountantsorganisatie en anderzijds haar externe accountants. Naar het oordeel van de rechtbank kan daarom bij een onderzoek naar de vraag of een accountantsorganisatie aan haar zorgplicht voldoet in beginsel niet worden volstaan met een beoordeling of haar externe accountants bij de wettelijke controles hebben voldaan aan het bij of krachtens afdeling 3.2 van de Wta bepaalde. Ter beantwoording van de vraag of de accountantsorganisatie de op haar rustende wettelijke verplichtingen naleeft, zal in beginsel onderzoek moeten worden gedaan naar het kwaliteitsbeleid en naar het stelsel van kwaliteitsbeheersing van de accountantsorganisatie. Alleen met een dergelijk onderzoek wordt rechtstreeks inzicht verkregen in de wijze waarop de accountantsorganisatie invulling geeft aan haar wettelijke verplichtingen, in het bijzonder de op grond van artikel 14 van de Wta op haar rustende zorgplicht.
Deze uitspraak illustreert hoe belangrijk het is om de discussie met de toezichthouder aan te gaan en – na goede voorbereiding – meningsverschillen aan de onafhankelijke rechter voor te leggen.
Aanvulling 20 februari 2018
Artikel “Tegenspreken moet je leren“, over het boek “Tegenspraak graag” door topambtenaar Mark Frequin, over ambtenaren die hun politieke bazen moeten tegenspreken. Alleen jammer dat ze daar bij het ministerie van financiën en in Europa nog nooit van gehoord hebben.
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 