De colums van Maxim Februari zijn zeer lezenswaardig, ook deze: “Ontoegankelijk bolwerk van leuke, flexibele mensen“, van 10 april jl. Hij bespreekt werkloze laaggeletterden, briljante werklozen met autisme en disfunctionerende hoogbegaafden en vraagt zich af waar het met de wereld naar toe moet.
De norm wordt gesteld door wat Februari de ‘gemiddeldlevenden’ noemt. Nu maar hopen dat dit geen ‘dumbing down’ betekent.
In Duitsland is een slepend schandaal rondom digitalisering in de advocatuur aan de gang. Het betreft ‘beA‘, wat staat voor “besondere elektronische Anwaltspostfach“. Volgens de Duitse wikipedia is het doel van beA dat advocaten onderling en met instanties veilig kunnen communiceren (en geen onveilige e-mail nodig is).
Ook het register van advocaten bleek onlangs onveilig te zijn en werd uitgezet. Het is tobben met automatisering in de juridische sector! IT maakt alles moeilijker…
Meer informatie:
Aanvulling 10 augustus 2018
Er lijkt nog geen licht in de tunnel, want bij LTO las ik: “Anwaltspostfach, nächste Runde Sollte das beA noch später kommen?“.
Aanvulling 11 september 2018
Het lijkt een klucht zonder eind, zo leid ik uit diverse artikelen af, zoals recent: Anwaltspostfach BeA: Geheimhaltung von Nachrichten ist nicht so wichtig, 10 september jl.
Eerder schreef ik over eu-LISA, de Europese organisatie die gespecialiseerd is in biometrie. eu-LISA beheert de Europese IT-infrastructuur op het gebied van onder meer immigratie. Naar verwachting zullen hun taken worden uitgebreid.
Over hun activiteiten, naar aanleiding van plannen van de Europese Commissie, is onlangs een opinie van de Europese privacy toezichtouder, de European Data Protection Supervisor (EDPS) verschenen. Op twitter vatten zij het thema van hun opinie als volgt samen:
#EDPS calls for wider debate on the future of information sharing in the #EU. Read the EDPS opinion on the #interoperability between the EU large-scale information systems https://t.co/rTpboCXDrg and the press release https://t.co/yAzhYquNCc pic.twitter.com/MeyWdEAXow
— EDPS (@EU_EDPS) 16 april 2018
Europese burgerrechtensite Statewatch besteedde aandacht aan de EDPS-opinie en vat de inhoud samen.
Eerder schreef ik over de voorstellen van de Europese Commissie inzake E-Evidence, met onder meer de verplichting om een vingerafdruk op de ID-kaart op te nemen. Biometrie is hot.
Two opinions on the human rights and data protection implications of proposals for “interoperability” of EU justice and home affairs databases
1 from @EURightsAgency – https://t.co/1FsGk4hXl2
2 from @EU_EDPS – https://t.co/uUP5pzxLEy— Steve Peers (@StevePeers) 19 april 2018
Meer informatie:
Aanvulling 6 augustus 2018
Zie over eu-LISA ook het ‘interoperability’ dossier bij Statewatch, met onder meer de Analysis door Tony Bunyan: “The “Point of no return”. Interoperability morphs into the creation of a Big Brother centralised EU state database including all existing and future Justice and Home Affairs databases” (Updated July 2018).
eu-LISA bracht een rapport uit “Shared Biometric Matching Service (sBMS). Feasibility Study – final report”. Uit de introductie blijkt een alle-eieren-in-een-mandje gedachte:
The sBMS has been conceived based on the key assumption that rather than having four or more individual biometric systems, each serving one IT system, eu-LISA and its stakeholders could benefit from implementing a unique shared biometric system that could be shared by all systems. Reduced IT complexity and costs, along with technical, financial, operational and managerial synergies have all been noted amongst the positive outcomes foreseen.
In this respect, eu-LISA had to identify and analyse the feasibility of different architectural options for the implementation of the sBMS, capable of supporting the various biometric operations of all current and future systems managed by the Agency.
De Raad van State maakte het jaarverslag 2017 als volgt bekend:
Afdeling advisering vraagt aandacht voor de uitvoerbaarheid van wetten; burgers moeten de wet niet alleen ‘kennen’, maar ook ‘kunnen’ https://t.co/IxNdkdFgdS
— Raad van State (@RaadvanState) 12 april 2018
In de samenvatting staat het volgende:
Uitvoerbaarheid
Een wet die niet of niet goed uitvoerbaar is, is geen goede wet. Uitvoerbaarheid is een belangrijk aspect waarop de Afdeling advisering een wet beoordeelt. Zij betrekt daarbij de uitkomsten van de uitvoeringstoetsen van uitvoeringsorganisaties. Maar ook het burgerperspectief is belangrijk. De regeling moet ‘doenlijk’ zijn voor burgers. Burgers moeten de wet niet alleen kennen, maar ook ‘kunnen’. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid concludeerde in 2017 dat lang niet alle burgers in alle omstandigheden beschikken over een hoge mate van redzaamheid. Ook burgers met een goede opleiding en een goede maatschappelijke positie kunnen in situaties verzeild raken waarin hun redzaamheid ontoereikend is. Redzaamheid ligt echter aan veel overheidsregelingen ten grondslag. De complexiteit van het stelsel die voor burgers nadelig uitpakt, is in 2017 concreet aan de orde geweest in het advies over het wetsvoorstel dat de zogeheten ‘Hillen-regeling’ geleidelijk afbouwt. Voor het maatschappelijk draagvlak is het van groot belang dat de eigenwoningregels in de inkomstenbelasting voorspelbaar en zo eenvoudig mogelijk zijn. De bestaande eigenwoningregeling, waaronder de hypotheekrenteaftrek, is echter door stapeling van maatregelen enorm gecompliceerd geworden.
Deze kritiek zou ook betrekking moeten hebben op de regelgeving waar kleine en middelgrote bedrijven en organisaties zich moeten houden. Regelmatig worden zij door de regelgever het bos in gestuurd met het devies “zoek het zelf maar uit”.
In dat verband is interessant dat door de bestuursvoorzitter van de AFM wordt gezegd dat de toezichthouder niet onfeilbaar is, terwijl het er soms op lijkt dat van de ‘poortwachters’ waarop de AFM en DNB toezicht houdt wel onfeilbaarheid wordt verwacht.
Meer informatie:
Arvind Narayanan is één van degenen die publiceert op het ‘Freedom to Tinker’ blog, de digitale onderzoekssite van mensen van de Princeton universiteit. Arvind produceert op twitter mooie berichten over onze digitale tijd.
Een topper:
7 simple steps to control your privacy:
—Quit Facebook
—Install an ad/tracker blocker
—Destroy your smartphone
—Paint your face before going outside
—Write opt-out letters to each of the 4,000 data brokers
—Avoid other humans (FB gets your data from them)
—Move to a remote forest— Arvind Narayanan (@random_walker) 16 april 2018
Maar ook interessant:
[1]
Proposal: an AdBlockPlus-like browser extension backed by a crowd-sourced repository of Dark Patterns—as you browse, it would highlight UI elements that are attempting to manipulate or trick you.
Image illustrates Dark Patterns in TurboTax, via https://t.co/7RZYpBfCRJ pic.twitter.com/FpoDNXZut8
— Arvind Narayanan (@random_walker) 15 april 2018
[2]
Here’s the dark pattern that allows Facebook to store your entire call and text history on Facebook’s servers. “Text anyone in your phone”—who could say no to that?!
Zuckerberg claimed in his testimony that it’s opt-in. Sure it is, except that you get harassed until you do. pic.twitter.com/hodUc9UOgC
— Arvind Narayanan (@random_walker) 15 april 2018
Meer informatie:
Op dit moment wordt het eerste Nederlandse wetsvoorstel ter implementatie van de 4e Europese antiwitwasrichtlijn (AMLD4) in de eerste kamer behandeld. AMLD4 brengt wijziging in de Nederlandse antiwitwaswet, de Wwft. Één van de nieuwe elementen is dat ook de ‘binnenlandse’ politiek prominente persoon (PEP) een verhoogd criminaliteitsrisico vormt, althans dat denkt de wetgever, geïnspireerd door Europa en FATF.
SNS bank loopt voor de troepen uit
Waar deze regelgeving toe leidt wordt geïllustreerd door de brief en het formulier van de SNS bank inzake de ‘politiek prominente persoon’, dat bij de behandeling is ingebracht. Uit de documenten blijkt dat deze bank al vooruitloopt op nog niet in werking getreden regelgeving:
Alle goedwillende Nederlandse burgers die in de categorie ‘politiek prominente persoon’ (PEP) vallen zullen door alle Wwft-plichtigen (banken, notarissen, accountants, makelaars, enzovoorts) met dit soort vragen bestormd worden.
Hier onder geef ik enige citaten uit het voorlopig verslag, vastgesteld door de commissie voor financiën.
Privacy-bewustzijn
De leden van de eerste kamer stellen allerlei kritische vragen over het thema van het wetsvoorstel. Zo wordt door de PVV gevraagd naar het privacybewustzijn van degenen die het wetsvoorstel hebben voorbereid:
Het is de leden van de PVV-fractie bekend dat ook familieleden van ppp’s het als bijlage toegevoegde formulier met de brief van de bank reeds ontvangen hebben. Dat roept bij deze leden de vraag op hoe de banken aan de adressen van deze familieleden komen. Hebben of krijgen de banken via bijvoorbeeld de gemeentelijke basisadministratie toegang tot alle familierelaties van ppp’s? Zo niet, hoe moeten ze dan die familierelaties in kaart brengen?
Tevens vragen deze leden of bij de regering of bij de ambtenaren die deze wet geformuleerd hebben, of bij de EU-ambtenaren die aan de basis van deze wet hebben gestaan, ooit het woord «privacy» over de lippen is gekomen. Zijn de in Nederland gebruikelijke privacyregels geheel ondergeschikt aan dictaten uit Brussel? Met andere woorden: als bijvoorbeeld een EU-richtlijn ertoe leidt dat Nederlandse privacyregels met voeten getreden moeten worden, wordt deze dan toch door de Nederlandse regering slaafs opgevolgd, zo vragen de leden van de fractie van de PVV.
Ook de uitwisseling van gegevens komt aan de orde:
Om effectief te controleren zullen ook andere banken aan deze uitwisseling doen. Dat betekent volgens de leden van de PVV-fractie dat alle familierelaties én financiële posities en relaties via dochterbanken ook in bijvoorbeeld Turkije, Marokko, Rusland en China bekend zijn. Is de regering het met deze leden eens dat deze wet daarmee eerder (staats)terrorisme bevordert dan tegengaat?
Cliëntenonderzoek Wwft
De VVD-fractie constateert dat er straks een binnenlandse PEP zal zijn en vraagt:
Echter, voor de leden van de fractie van de VVD gaan aan die bescherming een aantal vragen vooraf betreffende de proportionaliteit van deze verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen alsook aangaande de aard en omvang van de te verzamelen gegevens.
Hoe ver gaan deze verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen precies, zo vragen deze leden, juist waar het in beginsel gaat om situaties waar geen redelijk vermoeden van strafbare feiten hoeft te bestaan? Hebben de instellingen bijzondere opsporingsbevoegdheden? Op welke wijze moeten de instellingen inschatten dat er «aanleiding» is voor een dergelijk cliëntenonderzoek?
Verder:
De leden van de VVD-fractie vragen de regering bij wie een geschil kan worden voorgelegd indien een cliënt het niet eens is met uitkomsten van een verscherpt cliëntenonderzoek en de bank zijn uitleg niet accepteert. Met andere woorden, wat is dan zijn juridische positie? Een voorbeeld: een cliënt kan bepaalde vermogensbestanddelen van oudere datum niet (meer) bewijsbaar van een verklaring voorzien en verwerft bovendien zijn reguliere inkomen in algemene handelsactiviteiten waar veel contant geld omgaat. Er is geen redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit, maar de bank vertrouwt het toch niet en zegt veiligheidshalve de rekeningen op die cliënt daar aanhoudt. Andere banken weigeren vervolgens deze cliënt te accepteren. Hoe, zo willen de hier aan het woord zijnde leden weten, wordt een dergelijke situatie opgelost voordat de cliënt als gevolg van ongerechtvaardigde algehele financiële uitsluiting failliet gaat?
De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe gewaarborgd wordt dat door de instellingen proportionaliteit wordt betracht en onnodige bureaucratie wordt voorkomen; zij stellen vast dat de voorgestelde Implementatiewet niet voorziet in kaders voor de wijze waarop de instellingen welke gegevens moeten of kunnen opvragen bij PEPs en andere betrokkenen. De beantwoording van deze vragen is van groot belang voor hun oordeel over de proportionaliteit, de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van deze wet.
De PVV vraagt zich af of PEP’s behoren tot de de zwaarste criminelen betreffende het risico op witwassen van geld of financieren van terrorisme en waar dit op is gebaseerd:
Mag uit het feit dat een specifiek formulier is ontworpen voor het inwinnen van gegevens van Nederlandse politiek prominente personen (ppp’s) worden afgeleid dat deze groep tot de zwaarste criminelen behoort betreffende het risico op witwassen van geld of financieren van terrorisme, zo vragen de leden van de PVV-fractie. Zo ja, uit welke misdaadstatistieken blijkt dit? Is deze vorm van criminaliteit nog partijgebonden? Wat is daar tot nu toe tegen ondernomen? Zo nee, waarom de verscherpte belangstelling voor deze groep, zo vragen deze leden. En hoe moeten banken weten of hun cliënt een ppp is? Wat zijn de sancties die banken tegenover klanten hebben die naar de mening van de bank de vragenlijst onvoldoende nauwkeurig of niet invullen?
Al jaren beweert de Nederlandse regering dat het voor de heffing op vermogensrendement niet mogelijk is dit rendement nauwkeurig te berekenen, zo stellen deze leden vast. Kan de regering aangeven hoe een cliënt van de bank nu een vermogen dat bijvoorbeeld in 10 tot 40 jaar is opgebouwd, zou moeten kunnen specificeren naar herkomst qua besparingen uit inkomen, pensioen, inkomsten uit een bedrijf, erfenissen, rendement op aandelen of huurinkomsten? Hoeveel jaar denkt de regering dat een Nederlander zijn financiële geschiedenis kan reproduceren? Hoeveel jaar is de burger verplicht zijn volledige financiële geschiedenis te bewaren? Is de Nederlander überhaupt verplicht andere gegevens dan die de Belastingdienst nodig heeft te bewaren? Kan een Nederlander zijn belastinggegevens over voorgaande jaren opvragen en zo ja, over welke periode?
De leden van de PVV-fractie vragen waarom de regering ervoor kiest het uitzoeken van de financiële handel en wandel van haar burgers door private ondernemingen, zoals banken en verzekeringsmaatschappijen, te laten doen in plaats van deze gewoon bij de Belastingdienst op te vragen. Kan de regering aangeven of al bekend is of in andere landen politici op dezelfde wijze als in het huidige wetsvoorstel wordt voorgesteld, worden bevraagd? Zo ja met welk resultaat en in welke landen, zo vragen deze leden.
Meer informatie:
Yesterday a press release of the European Commission regarding adoption of the 5th Anti-Money Laundering Directive (AMLD5), that will a publicly accessible register of beneficial owners, was made public, together with the English version of the directive.
Press release:
Statement By First Vice-President Timmermans, Vice-President Dombrovskis and Commissioner Jourovà on the adoption by the European Parliament of the 5th Anti-Money Laundering Directive
Brussels, 19 April 2018
” We welcome the adoption by the European Parliament of the 5th Anti-Money Laundering Directive. These new rules will bring more transparency to improve the fight against money laundering and terrorist financing across the European Union.
We want to thank the two co-rapporteurs, Mr Kariņš and Mrs Sargentini, and the shadow rapporteurs for their strong support and valuable expertise, which have hugely contributed to this result.
With its vote, the Parliament concludes an ambitious round of negotiations initiated two years ago. In July 2016, in the aftermath of the terrible terrorist attacks that struck the EU and the vast financial dealings uncovered by the “Panama Papers”, the Commission decided to take urgent counter-measures. The revised directive is part of that action plan.
We can be proud of the new measures, which will substantially improve the existing rules. We are today marking an important step in fighting against financial crime. But our work is not over. Fighting effectively against financial crime needs proper implementation of these rules and strong coordination amongst the different authorities.
We commit to helping all Member States put them in place and to monitor their implementation.
We want all EU Member States to uphold high standards in the fight against money laundering and terrorist financing across the EU.”Background
The proposal was presented by the Commission in July 2016 in the wake of terrorist attacks and the revelations of the Panama Papers scandal, and is part of the Commission’s Action Plan of February 2016 to strengthen the fight against terrorist financing. It sets out a series of measures to better counter the financing of terrorism and to ensure increased transparency of financial transactions.The 5th Anti-Money Laundering directive will:
* enhance the powers of EU Financial Intelligence Units and facilitating their increasing transparency on who really owns companies and trusts by establishing beneficial ownership registers;
* prevent risks associated with the use of virtual currencies for terrorist financing and limiting the use of pre-paid cards;
* improve the safeguards for financial transactions to and from high-risk third countries;
* enhance the access of Financial Intelligence Units to information, including centralised bank account registers.
* ensure centralised national bank and payment account registers or central data retrieval systems in all Member States.For more information
More information:
Aanvulling 8 mei 2018
Wie wil kan ook nog een video van de vergadering bekijken.
Onlangs verscheen een bericht in het Advocatenblad dat financiële belangen van rechters niet in een openbaar register zullen komen, althans niet op grond van specifiek voor rechters geldende regelgeving. In dat artikel ontbreekt het navolgende.
Als rechters ‘uiteindelijk belanghebbende‘ (ubo) van een besloten vennootschap, stichting of andere juridische entiteit zijn, zullen zij in het openbare ubo-register worden opgenomen en zal hun financiële belang worden vermeld in dat register. Bij not-for-profit entiteiten zijn de bestuurders van de rechtspersoon ‘uiteindelijk belanghebbende’ (tenzij er bij de entiteit een echte financiële belanghebbende is, maar dat zal in de not-for-profit weinig voorkomen). Dus als die rechter bestuurder is van een not-for-profit entiteit kan hij ook zonder financieel belang in het ubo-register terecht komen.
Nog kritischer wordt het als de rechter een ‘politiek prominente persoon’ (PEP) is. Dat is het geval als de rechter lid is van een hooggerechtshof (in Nederland de Hoge Raad), van een constitutioneel hof, of van een andere hoge rechterlijke instantie die arresten wijst waartegen, behalve in uitzonderlijke omstandigheden, geen beroep openstaat. Bij een rechter-PEP bestaat volgens de wetgever een verhoogd risico op witwassen en terrorismefinanciering en alsdan zal de rechter aan een verscherpt cliëntenonderzoek op grond van de Nederlandse antiwitwaswet (Wwft) moeten worden onderworpen door alle Wwft-plichtigen, zoals de bank, de accountant en de juridisch dienstverlener.
Wetsvoorstel
Het wetsvoorstel tot implementatie van de Europese regels die zo’n openbaar register voorschrijven, moet in Nederland nog worden ingediend.
Terwijl bij de gewone burger de digitale verwarring toeneemt (lees daar het Nibud en de Nationale Ombudsman maar op na) gaat de digitalisering op alle gebieden verder.
‘Slimme’ auto
Één van die digitaliseringsgebieden is het ‘slim’ worden van ‘dingen’, zoals auto’s. Daar kan de mens de weg (letterlijk en figuurlijk) digitaal kwijt gaan raken. De autoleveranciers lopen zich vol enthousiasme warm voor de digitale toekomst, waarin de mens waarschijnlijk niet meer mag autorijden omdat hij dat niet goed genoeg kan.
Europa en ‘connected and autonomous vehicles’
In Europa wordt over dit onderwerp nagedacht en daarom vergadert de juridische commissie van het Europees Parlement (JURI) binnenkort over dit onderwerp. De denktank van het parlement heeft in februari over de juridische kant van autonome voertuigen een rapport uitgebracht.
In dat rapport wordt bepleit dat er door de EU-landen een gezamenlijke aanpak wordt gekozen inzake de aansprakelijkheidsregels geldend voor en het verzekeren van ‘connected and autonomous vehicles’, afgekort tot ‘AV’s’. Op pagina 37 van het rapport wordt geconcludeerd dat er heldere aansprakelijkheidsregels nodig zijn en dat maatregelen gewenst zijn om onnodige procedures te voorkomen:
Accelerating the adoption curve for AVs by five years has the economic potential to generate European added value worth approximately €148 billion. Therefore public regulators have an interest in ensuring that the regulatory framework facilitates adoption of AVs and thus contributes to the generation of economic value. Expert national committees of Member States, high level expert groups initiated by the European Commission, as well as a recently adopted European Parliament resolution all underline that liability issues relating to the adoption and use of AVs need to be clarified.
The revision of the existing regulation and/or introduction of an additional regulation on the allocation of risks related to AVs has the economic potential to generate European added value that could be lost if the no-action option is preferred. The European added value of the roll-out of AVs would be generated mainly by legislative measures that would facilitate earlier adoption of AVs. Further added value of EU action at the stage of mass adoption of AVs could be generated through measures to reduce transaction and litigation costs relating to regulatory divergence among various jurisdictions and measures facilitating consumer trust in the new technologies.
Coordinated action at EU level has the potential to contribute further to European added value by reducing the transaction costs resulting from the fragmentation of national legal systems and minimising litigation costs. Insufficient coordination between several jurisdictions on the adoption of regulatory rules enabling the testing, licensing and operation of autonomous technologies and vehicles could ultimately lead to unnecessary barriers to the development and deployment of new technological solutions. 91 Clear rules at EU level, would contribute to legal certainty and would help to avoid transaction costs resulting from divergent national legal rules.
Zo te zien heeft men het nog niet aangedurfd om een aantal juridische basisregels te formuleren.
Wie is aansprakelijk?
Daar zal nog over gesteggeld moeten worden, waarbij bijvoorbeeld gedacht kan worden aan het volgende:
[1] De fabrikant van het voertuig is altijd aansprakelijk voor incidenten (= ongelukken, verkeersfouten, enzovoorts), tenzij [–> 2]:
[2] Die fabrikant aantoont dat het incident is veroorzaakt door een derde.
[3] De fabrikant dient adequaat verzekerd te zijn. De verzekeraar heeft in iedere lidstaat een vertegenwoordiger die incidenten afhandelt. De afhandelingskosten komen voor rekening van de fabrikant, ook als hij niet aansprakelijk is.
[4] Als zich een incident voordoet, zorgt de verzekeraar van de fabrikant er voor dat de benadeelden schadeloos worden gesteld en dat verkeersboetes worden betaald.
[5] Ieder voertuig bevat een zwarte doos, die zowel door de eigenaar van het voertuig als de fabrikant uitgelezen kan worden. De fabrikant mag een beperkt aantal gegevens uitlezen, zo lang er geen incident is.
Zo concreet is het nog niet, maar dat zal er wel moeten komen.
Meer informatie:
[1] Hoe de burger digitaal de weg kwijt raakt:
—
[2] Autonome voertuigen:
Aanvulling 19:05 uur op onderdeel [1], digitaal de weg kwijt raken
Mathijs Bouman schreef voor het FD (betaalmuur) een mooi artikel ‘Betaalhel’ waarin hij aanschopt tegen de digitale chaos en tegen alle ‘Mijn Omgevingen‘ die digitaal door overheid en bedrijven worden aangeboden.
Techverkopers roepen altijd dat IT alles sneller, makkelijker en goedkoper maakt. Mijn indruk is al een hele tijd dat IT alles dommer maakt, complicerend werkt en oneindige nieuwe criminele mogelijkheden creëert. Onderstaande tweet is uit mijn hart gegrepen:
Step 1: You have a problem
Step 2: You introduce a blockchain to solve problem
Step 3: You now have an incentives problem, a trust distribution problem, a community management problem, a regulation problem, a speculation problem, an upgrade path problem…— Sarah Jamie Lewis (@SarahJamieLewis) 3 april 2018
In plaats van ‘blockchain’ kan ook ‘IT’ worden ingevuld. Toch jammer dat de boodschap niet doordringt.
Een beschaafde overheid zorgt er voor dat rechtshulp ook bereikbaar is voor mensen met minder geld, zeker omdat de belangrijkste tegenstander diezelfde overheid is!
De advocaten die in deze gespecialiseerde rechtsgebieden actief zijn hebben recht op een fatsoenlijke beloning.
>>> Lees meer over gefinancierde rechtshulp. >>>
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 