In juni bood de minister van EZ het evaluatierapport inzake de Kamer van Koophandel (KvK) aan de Tweede Kamer aan. In de aanbiedingsbrief wordt ingegaan op de uitkomsten van de evaluatie. Daarbij wordt onder meer opgemerkt dat “de governance van het UBO-register” complex blijft en schrijft de minister:

In samenhang hiermee is het wenselijk om een bredere visie te ontwikkelen op het registerlandschap en de poortwachtersrol van KVK, inclusief een helder normenkader met doelen en KPI’s. Tevens dient samen met het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Justitie en Veiligheid de governance – waaronder de rolverdeling van het UBO-register heringericht te worden.

In het evaluatierapport valt te lezen dat de complexiteit te maken heeft met drie ministeries die bij het ubo-register betrokken zijn. Lees conclusie 3 op pagina 84:

Conclusie 3: De governance van het UBO-register functioneert. Er is ruimte voor verbetering in de afspraken en afstemming tussen de ministeries van JenV, EZK en Financiën.

Voor de governance van de UBO-registers (UBO-register en UBO-register trusts) zijn een projectgroep en interdepartementale stuurgroep ingericht met de ministeries van Financiën en JenV en KVK. Ook is er bilateraal contact tussen KVK en de departementen.

De governance is professioneler en beter ingericht dan een aantal jaren geleden, maar het blijft ingewikkeld om de governance effectief in te vullen. Dit komt ten eerste doordat er verschillende meningen zijn over de rol die EZK in de governance van de UBO-registers zou moeten vervullen. EZK blijft bewust op afstand, maar sommige betrokkenen binnen EZK en het ministerie van Financiën zijn van mening dat EZK een actievere rol zou moeten spelen in de governance van de UBO-registers. Ten eerste vanwege mogelijke toekomstige ontwikkelingen in het registerlandschap en ook omdat de Handelsregisterwet het wettelijk kader voor het UBO-register vormt. In gevallen waarbij het wettelijk kader niet aansluit bij het UBO-register, moeten er afwegingen gemaakt worden die raken aan het beleidsterrein van EZK. Hierbij is betrokkenheid van EZK dus ook nodig. Een ander terugkerend onderwerp van gesprek tussen de betrokken departementen is de financiering van het UBO-register.

Aanbeveling 8 – EZK, Financiën en JenV: Overweeg op basis van de visie op alle registertaken van KVK (zie aanbeveling 7) opnieuw wat een passende rol is van de ministeries van EZK, Financiën en JenV in de governance van de UBO-registers.

Over de toekomst staat op pagina 88 en 89:

Naast het Handelsregister beheert KVK ook het LEI-register, het UBOregister, het UBO-register trusts en het Bestuursverbodenregister. Gesprekspartners hebben aangegeven dat het UBO-register uiteindelijk wellicht onderdeel zou moeten worden van het Handelsregister. Ook geven gesprekspartners aan dat door ontwikkelingen in Europa het UBO-register steeds belangrijker wordt en uiteindelijk misschien wel belangrijker dan het Handelsregister. Dat roept de vraag op hoe KVK moet prioriteren tussen het UBO-register en het Handelsregister, als dat in de toekomst nodig is. Ook voor wat betreft de governance van de registers is het volgens gesprekspartners belangrijk om een visie te ontwikkelen – hoe zien de rollen van de ministeries van Financiën en JenV (als opdrachtgever van het UBO-register) en EZK (als opdrachtgever van het Handelsregister) eruit als het UBO-register (nog) belangrijker wordt, en dus een grotere taak wordt van KVK? (…)

Een tweede onderwerp dat aandacht heeft gekregen in de evaluatieperiode, maar waarop nog geen visie is ontwikkeld is de poortwachtersrol van KVK. Binnen deze rol voert KVK maatregelen uit die bijdragen aan rechtszekerheid, fraudeweerbaarheid en criminaliteitsbestrijding. 84 Dit terwijl door velen wel is benoemd dat de poortwachtersrol op gespannen voet kan staan met het leveren van goede dienstverlening. Bijvoorbeeld: bij de poortwachtersrol kunnen meer controles bij het inschrijven van een nieuwe onderneming of het wijzigen van gegevens in het Handelsregister horen. Dit kan meer tijd kosten, terwijl vanuit dienstverlenersperspectief juist zo kort mogelijke procedures gewenst zijn. Voor de toekomst is de vraag dus: hoe kan KVK zowel goede dienstverlening leveren als een sterke poortwachtersrol vervullen, terwijl deze rollen elkaar kunnen bijten?

84 Kamerstukken 32 761 en 32 637, nr. 256 (2023). Brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat inzake de voortgang van de Datavisie [link].

Zie voorts pagina 91.

Verder heeft de nieuwe KvK-taak op het gebied van het ubo-register gezorgd voor veel extra werk en IT-uitdagingen.