Door middel van ‘moderne’ criminaliteitsbestrijdingswetgeving (ook bekend als ‘witwasbestrijding’) worden overheidstaken naar bedrijven overgeheveld. Kern van die regels is dat bedrijven onderzoeken of hun klant criminele activiteiten heeft en zo ja, dan moeten zij ‘ongebruikelijke transacties’ melden bij een onderdeel van de politie, FIU-Nederland.

Deze privatisering is zeer kostbaar en levert weinig op, zo leren onderzoeken die zijn gedaan naar de criminaliteitsbestrijdingsactiviteiten van banken [1].

Ondernemingen met criminaliteitsbestrijdingstaken berekenen de kosten door aan hun klanten. Consumenten merken er niet zo veel van, maar alle anderen (zoals ondernemingen en not-for-profit organisaties) worden geconfronteerd met bijvoorbeeld extra kosten die banken in rekening brengen vanwege hun overheidstaken, waarbij die banken geen verantwoording verschuldigd zijn aan hun klanten [2].

Poortwachtersheffing
Een aantal notarissen hebben een fraaie naam bedacht voor de rekening die zij aan hun klanten sturen vanwege de uitvoering van overheidstaken. Ze noemen het ‘poortwachtersheffing‘ of ‘poortwachtersvergoeding‘ [3].
Het woord poortwachtersheffing geeft mooi aan wat er aan de hand is: de overheid delegeert overheidstaken (onderzoek of de klant een crimineel is, onderzoek naar criminele geldstromen) en zorgt er daarmee voor dat de rekening voor de activiteiten niet bij de overheid terecht komt, maar bij de ‘poortwachter’, die het zonder democratische controle doorberekent aan de klant. Ik heb er maar meteen een tag van gemaakt.

Overigens suggereren de notarissen dat het verifiëren van de identiteit van de klant een speciale poortwachtersactiviteit is, terwijl dit sinds mensenheugenis een basale taak is van notarissen. Waarschijnlijk doen ze dat om te verhullen dat zij net als banken criminaliteit moeten opsporen [4].

Noten

[1] Zie de berichten over de kosten van de witwasbestrijding, onder meer Anti-witwasbeleid kost miljarden en levert weinig op en Twijfels aan het nut en de effectiviteit van de witwasbestrijding door banken | rapport SMV.

[2] Daarover schreef ik onder meer:

• Uitvoering van overheidstaken zonder verantwoording aan de burger (de klant) | witwasbestrijding banken,
• Banken berekenen witwasbestrijdingskosten door aan de klant maar hoeven er geen verantwoording over af te leggen,
• Hoe banken de misdaadbestrijdingskosten aan hun klanten doorberekenen,
• De kosten van de witwasbestrijding worden onder de pet gehouden,
• Witwasbestrijding: geld speelt geen rol en uitvoerbaarheid ook niet,
• Bank berekent kosten criminaliteitsbestrijding door aan de klant.

[3] Zie onder meer Korte, “Wat is poortwachters toeslag?“, Een goede notaris, “Wat is de Poortwachtersheffing bij de notaris“. Op de site van de KNB kwam ik het begrip niet tegen.

[4] Ik gebruik hier ‘opsporen’ in de ruime betekenis (niet in de juridische betekenis).