Nederlands witwas-perceptie rapport bekend gemaakt | Wwft, NRA

De ondernemingen die zich aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) moeten houden (banken, accountants en vele anderen) zijn op grond van die wet verplicht acht te slaan op iets wat als een ‘National Risk Assessment‘, oftewel Nationale Risico Analyse (NRA) wordt aangeduid.

Het begrip ‘analyse‘ is een term die niet overeenkomt met de werkelijkheid van de NRA, zo blijkt uit de nieuwste NRA Witwassen, die net is bekend gemaakt. De NRA Witwassen is in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van Veiligheid opgesteld door H.C.J. van der Veen en L.F. Heuts, met medewerking van E.C. Leertouwer.

De NRA Witwassen is geen wetenschappelijk rapport maar een perceptie-document dat is tot stand gebracht door middel van gesprekken en interviews met de incrowd van de Nederlandse witwasbestrijding.

De onderzoekers gaan in het rapport uit van verouderde concepten, zoals die van het witwasproces (plaatsing, verhulling en integratie). Zij hanteren een terminologie en aanpak die er toe leidt dat de NRA Witwassen onleesbaar is voor witwasbestrijdingsplichtigen, waarvan het grootste deel geen hoogleraar witwasbestrijdingskunde is. Het is teleurstellend dat de witwasplichtigen met dit onvolkomen rapport worden afgescheept.

Verheugend is dat eerlijk wordt erkend dat de data-analyses van de Dienst Justis niets opleveren. In de samenvatting staat het er als volgt:

is via Justis een kwantitatieve data-analyse uitgevoerd voor het risico ‘witwassen via rechtsvormen’ op basis van data uit het Handelsregister van de Kamer van Koop- handel, waarvan op voorhand werd verondersteld dat deze konden bijdragen aan een nadere duiding van het risico. De uitgevoerde analyse liet zien dat er op basis van een dergelijke data-analyse zonder koppeling aan andere databronnen, zoals de gegevens die door de Financial Intelligence Unit (FIU) Nederland verdacht zijn verklaard en andere strafrechtelijke of fiscale informatie, geen directe relatie te leggen is met witwassen. De analyses geven slechts beperkt inzicht in een aantal ‘ongebruikelijke situaties’.

Wanneer het in een volgende NRA mogelijk zou worden aanvullende databronnen bij het onderzoek te betrekken, blijft het onwaarschijnlijk dat deze analyse inzicht oplevert in de prevalentie van het betreffende witwasrisico. Een harde relatie met witwassen is immers niet vast te stellen zonder nader opsporingsonderzoek. Een andere complicerende factor bij het uitvoeren van een meer datagebaseerde NRA is de grote verscheidenheid in de aard van de witwasrisico’s en de benodigde databronnen. De NRA betreft een analyse over alle risico’s heen. De verschillende databronnen dienen dus met elkaar in relatie te worden geanalyseerd. Dit vereist het voldoen aan kwaliteitseisen qua volledigheid, betrouwbaarheid, validiteit en onderlinge compatibiliteit van databronnen. Op dit moment is er onvoldoende kennis in welke mate hieraan tegemoetgekomen kan worden.

Hiermee wordt tevens erkend dat de Wet controle op rechtspersonen is mislukt.

Tip voor de overheid is om de NRA geheel anders aan te pakken, bijvoorbeeld:

  • Constateer dat financieel-economische criminaliteit inherent aanwezig is in alle rijke landen, dus ook in Nederland. (Vervanging van ‘Wat maakt Nederland kwetsbaar voor witwassen?‘)
  • Spreek niet over ‘witwasdreigingen‘, aangezien dat als concept geen toegevoegde waarde heeft. Witwassen is niet meer dan het financieel behaalde voordeel met criminaliteit, waarbij de witwasser het voordeel zelf onder zich heeft (gehouden) dan wel een ander (zoals de bank) het voordeel onder zich houdt als financieel dienstverlener. Dat voordeel kan aanwezig zijn: [a] als een bankrekeningtegoed of andere financiële rechtsverhouding met een bank of een andere partij (zoals  virtuele valuta aanbieders); [b] als vermogen in een rechtspersoon of samenwerkingsverband; [c] als vermogen officieel op naam van andere personen dan onder [b]. Het onder [b] of [c] genoemde vermogen kan alles omvatten. Deze aanpak maakt het spreken over constructies, vennootschappen en rechtsvormen e.d. overbodig. Maak een onderscheid tussen de vorm waarin het criminele voordeel aanwezig is en de wijze waarop crimineel voordeel wordt verkregen en een schijn van rechtmatigheid krijgt.
  • Spreek niet over ‘beleidsinstrumentarium‘ en over ‘weerbaarheid‘ omdat daarmee wordt verhuld dat niets bekend is over effectiviteit. Voorts negeert de NRA de vraag naar de kosten en de overlast, alsmede de proportionaliteit van de de regels voor de verschillende groepen witwasbestrijdingsplichtigen.
  • Maak een serieuze analyse van de huidige antiwitwasmaatregelen, de geschiktheid van de witwasbestrijdingsplichtigen om die maatregelen uit te voeren. Kijk ook naar verbetering van de regelgeving waarbinnen de criminaliteit plaats vindt; anders gezegd: het is beter om door middel van regelgeving criminaliteit moeilijk te maken, dan om achteraf foute regelgeving te corrigeren door middel van privaat toezicht door witwasbestrijdingsplichtigen en de overheid.

Het is te hopen dat de witwasbestrijdingsincrowd tot inkeer komt. Wellicht daar een SyRI- / FSV-achtige ramp voor nodig.

Tot slot
Bovenstaande kritiek laat onverlet dat dat alle witwasbestrijdingsplichtigen verplicht zijn om bij hun risicoanalyses rekening te houden met de NRA Witwassen. Ik wens iedereen sterkte.

 

PS Er is nog meer op de NRA Witwassen aan te merken, wat teveel is voor het bestek van dit bericht.

 

Meer informatie:

  • NRA Witwassen 2020 (pdf), bekend gemaakt op 3 juli 2020, als bijlage bij de Wwft-brief van de Ministers van Financiën en Veiligheid van die datum.
  • Wwft-brief van de Ministers van Financiën en Veiligheid van 3 juli 2020: document site Tweede Kamer.
  • De vorige NRA dateert uit 2017, kijk hier.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/ ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d. en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s