Bij het Ministerie van Financiën hebben ze nog nooit van het rechtspersonenrecht gehoord | de Luanda Leaks-antwoorden | Wwft, corruptie

Er kan weer genoten worden van het parlementaire proza van het Ministerie van Financiën, want op 12 mei is door dat ministerie antwoord gegeven op de Luanda Leaks kamervragen, mede namens de collega’s van Veiligheid.

Natuurlijk mocht de vraag “Kunt u deze vragen apart beantwoorden?” niet ontbreken, het lijkt een nieuwe parlementaire hobby.

Poortwachters
Het financiële ministerie laat zien dat herhaling het kenmerk van het ware is (wellicht ingegeven door de in de vorige alinea aangegeven parlementaire wens). Zo bevatten de antwoorden op vragen 4 en 5 deels dezelfde tekst over de ‘poortwachters’ die een Nederlandse besloten vennootschap ontmoet tijdens haar juridische leven.

Overigens laat het ministerie weg dat het tegenwoordig heel erg moeilijk is geworden om aan een Nederlandse bankrekening te komen, als er aandeelhouders in het buitenland zijn. Daar hebben niet alleen Luanda Leaks boefjes last van, maar ook nette ondernemers.

In het antwoord op vraag 6 schrijft het ministerie dat “bij oprichting van een besloten vennootschap (en daarna) vaak juridisch advies [wordt] ingewonnen waar advocaten aan te pas komen“. Geen idee hoe het ministerie daar bij komt, want dat is niet mijn beeld (maar ik zit ook niet aan de Zuidas). Mijn ervaring is dat rondom de Nederlandse oprichting met name de notaris en de accountant/belastingadviseur in beeld zijn.

Rechtspersonenrecht
Opvallend is dat het Ministerie van Financiën geen kennis van het rechtspersonenrecht lijkt te hebben. Het ministerie spreekt in de beantwoording van vragen 4 en 5 over het ‘beheren‘ van besloten vennootschappen en lijkt er niet mee bekend te zijn dat kapitaalvennootschappen (en andere Nederlandse rechtspersonen) statutair bestuurders hebben, die juridisch op hun verantwoordelijkheden kunnen worden aangesproken. De juiste tekst van de eerste volzin van de derde alinea van het antwoord op vraag 5 hoort daarom te luiden:

Daarnaast kunnen cliënten van trustkantoren ervoor kiezen om niet langer een trustkantoor aan te stellen als statutair directeur van hun doelvennootschap, maar zelf te voorzien in de directie van hun besloten vennootschap(pen). Die statutaire directeuren kunnen op grond van het Burgerlijk Wetboek worden aangesproken op hun juridische verantwoordelijkheden.

(Uiteraard zijn er ook elders in de beantwoording verbeteringen mogelijk.)

Schimmendans rondom corruptie
Corruptie is het thema van een aantal andere antwoorden. Natuurlijk heeft Transparency International (TI), een private groep die in Nederland onder leiding van een ex-FATF voorzitter staat, daar een index voor ontworpen. Uit de beantwoording is af te leiden dat die index uitsluitend is gebaseerd op het aantal opsporingszoeken naar buitenlandse corruptie, afgezet tegen het relatieve exportaandeel van een land. Ik vraag me af hoe wetenschappelijk dat is.

Op mijn boodschappenlijstje staat het voornemen om een keer een aantal publicaties van TI te gaan toetsen op feitelijke grondslag en systematiek, en om na te gaan of TI oog heeft voor de schaduwzijden van de regels die zij veroorzaken. Helaas heb ik daar nog geen tijd voor gehad.

Humor is dat een vragensteller uit de Tweede Kamer veronderstelt dat er een relatie zou moeten zijn tussen het exportvolume en corruptie (vraag 10). Dat doet me denken aan degenen die denken dat het aantal overledenen in een ziekenhuis iets zegt over de kwaliteit van het ziekenhuis (terwijl de populaties en specialisaties verschillend kunnen zijn). Meten is niet weten, zou de vragensteller moeten weten.

Op vragen wat de Ministeries van Financiën en Veiligheid doen, wordt het voor de hand liggende antwoord gegeven dat er meer wordt opgespoord en gehandhaafd en dat er teams zijn opgericht (het anti-corruptie centrum, ACC, binnen de FIOD en het themateam corruptie bij het OM). Zou er nog iemand zijn die een andere aanvliegroute kan bedenken?

Consultancykantoren
Een boeiende rol in de beantwoording spelen de consultancykantoren. Daar wordt ook PwC onder geschaard, waarvan ik veronderstelde dat het een accountants- en belastingkantoor is dat onder de Wwft valt. Het financiële ministerie lijkt daar anders over te denken.

De vragenstellers denken dat een uitbreiding van de Wwft naar consultancykantoren een goed idee is. Het Ministerie van Financiën antwoordt dat dit niet nodig is omdat het het risico van de consultancykantoren op witwassen en terrorismefinanciering veelal lager is omdat zij geen tegoeden aanhouden of transacties uitvoeren voor hun klanten. Dat kan opmerkelijk worden genoemd, omdat dit bij vele Wwft-plichtigen ook niet het geval is. Zo houden accountants, belastingadviseurs, administratiekantoren en domicilieverleners geen ‘tegoeden’ aan en voeren ook geen transacties uit.

De witwasbestrijding heeft anno 2020 niets meer met de oorsprong te maken. Die oorsprong is het voorkomen van betrokkenheid (initieel van financiële instellingen) met crimineel geld. Tegenwoordig zijn Wwft-plichtigen amateur-opsporingsinstanties, die zich bezig moeten houden met de antiwitwas-bureaucratie op straffe van draconische boetes.

Het betrekken van private ondernemingen bij de opsporing is niet onzinnig maar het moet wel proportioneel zijn.

In antwoord 14 wordt het mantra van “bewust of onbewust betrokken raken bij het witwassen van criminele gelden en/of bij het financieren van terrorisme” uitgesproken. Bewuste medewerking en een niet-bewuste betrokkenheid worden op een hoop gegooid, in de vorm van het zijn van ‘facilitator’. Dat ‘faciliteren’ staat wat mij betreft met stip op 1 als het maatschappelijk onbetamelijkste element van de antiwit-wasconcepten, lees mijn facilitator-artikelen en met name dit.

Waar het niet over gaat
Het Ministerie van Financiën voerde wederom een rituele dans uit om ‘kritische’ leden van de Tweede Kamer en ‘kritische’ journalisten tevreden te houden. Het trieste van dit soort epistels is dat het niet gaat over de problemen die ondernemingen en organisaties in de praktijk ondervinden met de onuitvoerbare regelgeving van het kabinet. Goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/ ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Bestuur en toezicht bij rechtspersonen, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Rechtspersonenrecht, Trustkantoren en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s