In maart werd het rapport van de Algemene Rekenkamer, ‘Gevolgen groot, opbrengsten onbekend; Onderzoek naar de anti-witwasaanpak in de bankensector‘, bekend gemaakt (mijn artikel, aankondiging Algemene Rekenkamer). Het rapport zou het ministerie van Financiën aan het denken moeten zetten.

Uit de recent door de minister van Financiën beantwoorde vragen van een lid van de Tweede Kamer blijkt daar niets van. Hij zegt dat het rapport achterhaald zou zijn door de ‘nieuwe antiwitwasaanpak’, terwijl alle door de Rekenkamer gesignaleerde problemen er in de praktijk nog steeds zijn. Het is teleurstellend dat er bij de minister en zijn ministerie zo weinig lerend vermogen aanwezig is.

Systemische fouten in het concept
Het huidige systeem van geprivatiseerde criminaliteitsbestrijding (bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering) is gebaseerd op een inherent onjuist concept afkomstig van FATF [*].
Dat concept gaat er ten onrechte van uit dat de aangewezen bedrijven (van boekhouder tot en met bank) geschikt zijn voor de aan hen toebedeelde overheidstaken (die voor allen hetzelfde zijn). Het concept is gebaseerd op een ongelofelijke hoeveelheid dubbel werk, grootschalige verzameling van vertrouwelijke gegevens (honeypots voor criminelen), discriminatie en uitsluiting van burgers en zeer hoge kosten, zonder dat is gebleken dat de opbrengst (preventie en het detecteren van criminelen) daarmee in verhouding staat.

Het is hoog tijd dat de verantwoordelijke beleidsmakers eerlijk toegeven dat het concept is mislukt.

[*] Met de oorsprong in de VS (zie onder meer dit), al is het concept daar niet op de Europese wijze geïmplementeerd.

Aanvulling 26 mei 2026
AMLC laat in het artikel over het rapport van de Algemene Rekenkamer blijken dat men geen bewustzijn heeft van de schade die het antiwitwassysteem aan de maatschappij toebrengt.
De kennisclub denkt te kunnen volstaan met herhaling van het bekende facilitator verhaal. Ook weigert de organisatie te erkennen dat de vele mkb-bedrijven die misdaad moeten opsporen niet kunnen wat AMLC denkt dat zij kunnen: “De kracht van de FIU‑informatie begint bij de melders. Jaarlijks signaleren en rapporteren banken, accountants, notarissen, makelaars, cryptodienstverleners en vele andere Wwft‑plichtige partijen een enorme hoeveelheid ongebruikelijke transacties. Zij kunnen afwijkingen, inconsistenties of patronen herkennen die wijzen op mogelijk misbruik“. Die enorme hoeveelheid meldingen wordt voornamelijk door financiële instellingen aangeleverd en bevat voor het groot deel niet-relevante feiten.
Alleen al het op één hoop gooien van de grootbanken en mkb-ondernemers zoals notarissen is laakbaar.