In de beantwoording van vragen over regeldruk bij not-for-profit organisaties komt ook de privatisering van de criminaliteitsbestrijding (‘witwasbestrijding’) naar onder meer banken aan bod.
In het antwoord op vraag 4 schrijft de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (mede namens de minister voor Rechtsbescherming en de staatssecretaris voor Fiscaliteit en Belastingdienst) over bancaire discriminatie. De vraag luidde:
Vraag 4
Deelt u de mening dat het juist een probleem is dat vrijwilligersorganisaties te vaak niet als belanghebbende worden gezien, terwijl veel beleid wel degelijk grote gevolgen voor hen heeft? Hoe wilt u hierin concreet verandering aanbrengen?
Het antwoord is als volgt (deel over criminaliteitsbestrijding is door mij gemarkeerd):
Antwoord op vraag 4:
Het is in het verleden voorgekomen bij wetsvoorstellen en beleid die primair gericht zijn op bijvoorbeeld het bedrijfsleven, dat het belang van vrijwilligersorganisaties en de gevolgen voor vrijwilligersorganisaties niet voldoende is meegenomen. Zoals eerder aangegeven moeten zowel het gebruik van het Beleidskompas als de regeldruktoets van het Adviescollege Toetsing Regeldruk de dossierhouder en de wetgever in staat stellen deze belangen beter te laten meewegen.
Goededoelenorganisaties ervoeren de laatste jaren drempels bij het regelen van hun bankzaken als gevolg van het onderzoek dat banken dienen te doen om misbruik van het financiële systeem te voorkomen. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft daarom in de afgelopen maanden in nauwe samenwerking met de betrokken brancheorganisaties en in afstemming met het Ministerie van Financiën en De Nederlandse Bank gewerkt aan de ‘Sector Standaard’. Begin september heeft de NVB deze nieuwe richtlijnen gepubliceerd waarin staat dat goede doelen, sportverenigingen en kerken in de toekomst minder vaak door een bank zullen worden gecontroleerd. Omdat deze non-profit organisaties relatief weinig te maken hebben met witwassen of terrorismefinanciering zullen ze ook minder last krijgen van bankonderzoeken. Dit is een voorbeeld van een concrete verandering die de NVB in samenwerking met betreffende ministeries en de goededoelensector heeft bewerkstelligd na signalen van de sector te hebben ontvangen.
Dat neemt niet weg dat ook vrijwilligersorganisaties en/of filantropische instellingen zich aan regelgeving dienen te houden zoals ook andere sectoren dat moeten doen om bijvoorbeeld de privacy van burgers te waarborgen.
We gaan zien of de banken daadwerkelijk hun leven gebeterd hebben. Mijn indruk is dat ze aan cherry-picking doen, het is de vraag of hun ‘standaard’ (handleiding) daar veel aan gaat veranderen.
Aanvulling 29 december 2023
In het verslag van het ministerie van Financiën van de FATF-vergadering van oktober 2023 wordt geschreven over de maatschappelijk onbetamelijke praktijken van Wwft-plichtigen (met name financiële instellingen) in relatie tot de not-for-profit:
Aanpak van onjuiste toepassing van de FATF-standaard voor NGO’s die leidt tot onbedoelde gevolgen
Na de publieke consultatie van de wijziging van de standaard die NGO’s beoogt te beschermen tegen potentieel misbruik van terrorismefinanciering, heeft de plenaire vergadering ingestemd met deze wijziging. Het doel van de wijziging is om NGO’s tegen dit risico te beschermen zonder dat dit de bonafide activiteiten van NGO’s verstoort of ontmoedigt. Daarnaast probeert de FATF met de wijziging te voorkomen dat sommige landen de FATF-standaarden misbruiken om legitieme NGO’s te belemmeren in hun werkzaamheden. De hernieuwde standaard is op 16 november gepubliceerd.7
Daarnaast heeft de FATF een leidraad met praktijkvoorbeelden over het voorkomen van misbruik van NGO’s gepubliceerd. 8 Deze leidraad geeft ook voorbeelden hoe FATF-standaarden juist niet dienen te worden toegepast.
Treurig dat FATF niet inziet dat discriminatie en uitsluiting een gevolg zijn van het inadequate systeem van privatisering van de criminaliteitsbestrijding, ook bekend als witwasbestrijding.
Ellen Timmer - juridische artikelen en berichten 