BFT laat kans liggen op verbetering kwaliteit Wwft-leidraad

Onderstaand artikel schreef ik voor het papieren tijdschrift van Accountancy Vanmorgen (pdf-versie is hier te vinden):

De nieuwe Wwft-leidraad voor accountants, belastingadviseurs en administratiekantoren

BFT laat kans liggen op verbetering kwaliteit Wwft-leidraad

Eind oktober jl. heeft het Bureau financieel toezicht (BFT) een leidraad Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) uitgebracht voor accountants, belastingadviseurs en administratiekantoren en ondernemingen die gelijksoortige diensten verrichten. Helaas is het BFT er niet in geslaagd om een heldere, begrijpelijke tekst neer te leggen, afgestemd op de doelgroep. 

Aanleiding voor de nieuwe leidraad is het feit dat de Wwft per 25 juli 2018 is gewijzigd als gevolg van de 4e Europese anti-witwasrichtlijn (AMLD4). Daar zal het niet bij blijven, aangezien AMLD4 door Nederland nog niet compleet geïmplementeerd is (het UBO-register is er nog niet) en de 5e Europese anti-witwasrichtlijn verdere wijzigingen brengt. De Wwft zal daardoor de komende tijd nog verder veranderen.

Voortborduren
BFT houdt toezicht op Wwft-plichtige ondernemingen in de accountancy- en belastingadviessector en beoogt hen met deze leidraad behulpzaam te zijn bij de toepassing van de Wwft in de praktijk. Daar slaagt het Bureau niet in. Er is – zo schrijven ze zelf – ‘voortgeborduurd’ op de vorige versie van de leidraad, die al een onoverzichtelijk geheel was. Door de AMLD4-wijzigingen op een onsystematische wijze in de tekst te vlechten, ontstaat een rommelig geheel, waarin alleen Wwft-experts hun weg kunnen vinden. Daar waar van Wwft-plichtigen een systematische integriteitsrisicoanalyse wordt verwacht, slaagt deze toezichthouder er niet in om een systematische en leesbare inleiding op de Wwft te schrijven, die is toegespitst op accountants en belastingadviseurs. Dat is niet in overeenstemming met de Europese Dienstenrichtlijn en de daarop gebaseerde Nederlandse Dienstenwet, die voorschrijft dat de overheid op gestructureerde wijze informatie toegankelijk maakt die nodig is voor de uitoefening van diensten.

Insiders
In de leidraad wordt door het BFT verondersteld dat de lezer een diepgaande kennis heeft van de Wwft, zodat alleen een update nodig is. Onder het kopje ‘inleiding’ vertelt het BFT hoe de nieuwe leidraad tot stand is gekomen. Terwijl het in de lijn der verwachting ligt dat je in de inleiding kort uitlegt wat de Wwft is, waarom de Wwft op accountants, belastingadviseurs en administratiekantoren van toepassing is en wat de verplichtingen van de Wwft in het kort inhouden. In plaats daarvan vertelt het BFT in de inleiding hoe de gewijzigde leidraad tot stand gekomen is en met welke beroepsorganisaties er contact is geweest. De tekst is ook gelardeerd met verwijzingen naar die beroepsorganisaties.
Het is jammer dat het BFT bij het schrijven van deze leidraad niet de gelegenheid heeft gegrepen om deze juist leesbaar te maken voor de grote groep toezichtssubjecten die niet bij beroepsorganisaties zijn aangesloten. Dat is onder meer bij administratiekantoren het geval, zoals uit de berichtgeving van het BFT blijkt. Zo werd eind september jl. nog medegedeeld dat het BFT campagne gaat voeren onder administratiekantoren in Noord-Brabant.

Hoge verwachtingen
Het BFT verwacht veel van de lezer; deze wordt niet alleen geacht de Wwft al te kennen en de wet en uitvoeringsregels te kunnen lezen. Ook verwijst het BFT diverse malen naar andere Nederlandse toezichthouders als het om de naleving van de Wwft gaat. Het is prima als het BFT zich laat inspireren door bijvoorbeeld DNB, maar maak dan een eigen tekst, rekening houdend met de eigen doelgroep. Nog erger wordt het als het BFT in de leidraad aangeeft dat de toezichtssubjecten bij de naleving van de Wwft dienen kennis te nemen van publicaties van (internationale) overheidsorganisaties, zoals FATF en FEC. Dat er in een literatuurlijst ten behoeve van grotere toezichtssubjecten melding wordt gemaakt van dergelijke publicaties, kan geen kwaad. Maar van het BFT mag wel ten behoeve van de kleinere Wwft-plichtige ondernemingen worden verwacht dat er op leesbare wijze wordt samengevat waar het om gaat. Het is al lastig genoeg om de Wwft en de bronnen waar de wet verplicht naar verwijst, zoals de Supranationale Risico Analyse (SNRA) van de Europese Commissie en de Nationale Risico Analyses (NRA) inzake witwassen en terrorismefinanciering, te analyseren en toe te passen.

Voorbeelden gebaseerd op praktijkgevallen en rechtspraak
Een euvel van de witwasbestrijding is dat veel concepten en praktijkvoorbeelden uit de koker komen van mensen, die geen feeling hebben met de praktijk van de Wwft-plichtige ondernemingen. Tenslotte is bestrijding van financiële fraude een activiteit van het Openbaar Ministerie, FIOD en FIU-Nederland. Ook bij het BFT speelt het ontbreken van feeling met de Wwft-plichtigen, zoals is af te leiden uit gepubliceerde uitspraken waarin de rechter het BFT op de vingers tikt vanwege onjuiste eisen die aan een Wwft-plichtige werden gesteld. Een voorbeeld is de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 29 mei 2018, waarin het BFT ten onrechte vond dat twee leningen binnen een familie van € 7.000 en € 3.000 als ‘ongebruikelijke transactie’ gemeld hadden moeten worden, omdat er geen zekerheid was bedongen.

Het ontbreken van kennis van de sector leidt er in de leidraad toe dat de voorbeelden niet adequaat zijn en onvoldoende afgestemd op de praktijk van de desbetreffende Wwft-plichtigen. De lijst van cryptisch omschreven hoog-risicosituaties uit eerdere BFT-leidraden komt in deze leidraad terug, waarbij de in bijlage III AMLD4 voorgeschreven hoog-risicosituaties door het BFT klakkeloos worden gemixt met de vage teksten die al langer in de Wwft-documenten staan. Onbegrijpelijk blijven teksten als ‘betalingen die worden ontvangen van onbekende of niet-verbonden derden’ (sinds wanneer moet je als winkelier al je klanten kennen?) en ‘cliënten waarbij de bedrijfsactiviteiten onduidelijk zijn’ (mogelijk is hier bedoeld dat niet duidelijk is of er bedrijfsactiviteiten zijn).

Ten onrechte veronderstelt het BFT dat Wwft-plichtigen iets aan de ‘casusposities’ zouden kunnen hebben, die FIU-NL op haar website publiceert en die slechts als marketinguitingen van deze overheidsorganisatie kunnen worden aangemerkt.

Nog iets goeds?
Het enige goede aan de leidraad is dat het BFT op enkele punten uitleg geeft over onderwerpen die in AMLD4/5 en de Nederlandse parlementaire behandeling onduidelijk zijn gebleven. Zo worden enkele voorbeelden gegeven over indirecte aandeelhoudersverhoudingen en hoe het BFT dan aankijkt tegen de definitie van de uiteindelijk belanghebbende.

Jammer dat de beroepsorganisaties waarmee het BFT contact heeft gehad, zoals de NBA en de NOB, het Bureau niet hebben kunnen bewegen tot een betere leidraad en betere voorlichting. Degenen die bij de NOB en de NBA zijn aangesloten, hebben geluk: de enige goede handleiding op het gebied van de Wwft werd vervaardigd door de NOB in overleg met de NBA: de ‘Richtsnoeren’. Accountants en belastingadviseurs doen er daarom goed aan om de nieuwe versie van deze Richtsnoeren af te wachten. Nu de kwaliteit van de huidige, achterhaalde Richtsnoeren hoog is, mag worden verwacht dat dit ook met de nieuwe Richtsnoeren het geval zal zijn. Wat niet wegneemt dat het tijd wordt dat de Nederlandse overheid de kwaliteit van de voorlichting over de Wwft drastisch verbetert.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/ ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Europa, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft, Grondrechten, rechtsstaat e.d. en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s