De Algemene Rekenkamer is bezig geweest met een interessant onderzoek naar de schadelijke effecten van de privatisering van de criminaliteitsbestrijding naar banken (bestrijding van ‘witwassen’ en terrorismefinanciering, naleving sanctieregels). De uitkomsten daarvan zullen vandaag bekend worden.

Het onderzoek wordt op deze pagina beschreven met onder meer:

De anti-witwasaanpak kan ook leiden tot ongewenste gevolgen voor burgers en bedrijven, zoals het niet kunnen openen van een rekening of geblokkeerde transacties. De Algemene Rekenkamer doet onderzoek naar de gevolgen van het anti-witwasbeleid voor burgers en bedrijven.

Waarom onderzoeken we dit?
De Algemene Rekenkamer heeft aanwijzingen dat er sprake is van ongewenste gevolgen door het anti-witwasbeleid voor bepaalde groepen burgers en bedrijven en dat er sprake is van hoge administratieve lasten. Daarnaast zal de nieuwe Europese anti-witwasautoriteit AMLA (Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism Authority) vanaf 2027 deels het nationale toezicht overnemen en verplichte procedures voor toezichthouders gaan voorschrijven. We verwachten dat we met ons onderzoek relevante zaken onder de aandacht kunnen brengen en zo kunnen bijdragen aan de inrichting van AMLA. (…)

De vraag is of Financiën en DNB het Nederlandse anti-witwasbeleid en –toezicht gericht op de bankensector zo inrichten dat 1) het risico op witwassen van uit een misdrijf is verkregen geld plausibel effectief wordt bestreden, en 2) dat het niet doorschiet en (selecte groepen) burgers en bedrijven daarvan negatieve effecten ondervinden.

Het anti-witwasbeleid en toezicht komt voor een groot deel voort uit EU wetgeving. In Nederland is de anti-witwaswetgeving vastgelegd in de Wwft (Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme). De Wwft geldt voor verschillende meldingsplichtige instellingen. Dit onderzoek richt zich op een daarvan, de banken.

Wat zijn de onderzoeksvragen?

Onze hoofdvraag voor dit onderzoek is:
Is het anti-witwasbeleid en het toezicht van de minister van Financiën en DNB gericht op de bankensector effectief, en staat dit in verhouding tot de gevolgen voor hun cliënten en banken zelf?

Om tot een antwoord te komen op de hoofdvraag hebben wij de volgende deelvragen:
1. Wat zijn de gevolgen van het anti-witwasbeleid en –toezicht uitgevoerd door banken voor specifieke doelgroepen?
2. Leidt de anti-witwasaanpak van banken, inclusief een daaruit voortvloeiende doelgroepenaanpak, tot onderbouwde en proportionele signalen waaruit potentiële witwasrisico’s blijken?
3. Welke eisen op het terrein van anti-witwassen stelt DNB aan banken, en hoe wordt het toezicht in de praktijk uitgevoerd? Heeft DNB zicht op gevolgen voor specifieke doelgroepen?
4. Gaat Financiën in het toezicht op DNB na of het toezicht van DNB op banken een bewezen relatie heeft met substantiële witwasrisico’s? Houdt Financiën daarbij rekening met de gevolgen voor specifieke doelgroepen en banken?
5. Welke eisen ter voorkoming van witwassen volgen uit Europese regels en waar voegt Nederland aanvullende eisen toe? (…)

Er is vandaag een besloten vergadering van de commissie Financiën van de Tweede Kamer van 17:30-18:30 uur over het rapport. Uit de aankondiging van de Algemene Rekenkamer is af te leiden dat het rapport daarna openbaar zal worden.