De trend is dat overheden steeds vaker financiële informatie direct na de transacties ontvangen, los van peildata die voor de belastingheffing relevant zijn.

Voorbeelden zijn:

• • De transactiegegevens die banken en betaaldienstverleners bij grensoverschrijdende transcties moeten leveren aan de Europese database CESOP (betaaldienstenrenseignering), die is op Europese regels gebaseerd. Lees het artikel van Privacy First Uw bankrekening: de sluiproute naar uw privéleven | CESOP: opsporing van btw-fraude via uw bankrekening. Tot deze database hebben een groot aantal fiscale autoriteiten en hun medewerkers toegang. De te melden transacties omvatten niet alleen commerciële transacties, maar ook donaties aan buitenlandse goede doelen. Naar verwachting kan CESOP, zeker in combinatie met allerlei andere databases, interessant zijn voor het profileren van burgers en organisaties.
  • Crypto aanbieders moeten alle cryptovaluta transacties direct na het uitvoeren melden aan een Europese database (cryptovalutarenseignering), eveneens op Europese regels gebaseerd, lees het artikel over het wetsvoorstel. In het FD verscheen het artikel Nieuwe wet cryptobelasting kost veel geld en is nauwelijks bruikbaar, waarin wordt gemeld dat de nieuwe verplichtingen zowel voor de Nederlandse overheid als voor de cryptovaluta aanbieders duur zijn en naar verwachting nauwelijks iets opleveren. Deze database is interessant voor overheden, aangezien er uit kan worden afgeleid wie zich met cryptovaluta bezig houden en in welke omvang.
  • Grensoverschrijdende transacties door bedrijven binnen de EU moeten vanaf 1 juli 2030 onmiddellijk digitaal worden gemeld aan de eigen belastingdienst (‘e-facturatie’). De Europese belastingdiensten geven de gegevens door aan een centraal btw-uitwisselingssysteem, ‘ electronic central VAT information exchange system‘ (“central VIES”), waartoe Eurofisc contactpersonen in de lidstaten directe toegang hebben. Btw-aftrek is – als de regels in werking zijn getreden – alleen mogelijk als digitaal is gefactureerd. Ook deze voorschriften komen van de EU. Het officiële doel van de maatregel is bestrijding van btw-fraude, maar een prettige bijvangst zal zijn dat er interessante financiële informatie over burgers en organisaties kan worden verzameld. Lees over deze regels het e-facturatie artikel van iBestuur, waarin is vermeld dat de nieuwe regels gebaseerd zijn op een Europese richtlijn, Vat in the Digital Age (VIDA), die real-time e-facturatie en digitale rapportage verplicht stelt voor grensoverschrijdende transacties [*].

Honeypots

Intussen is de cybersecurity bij de Nederlandse overheid niet op orde (het zal elders in de EU niet veel beter zijn vrees ik), zo blijkt uit berichtgeving over cybercrime bij de politie, Openbaar Ministerie en het bevolkingsonderzoek. De Belastingdienst kreeg zware kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens op hun profileringssystemen, lees bijvoorbeeld het artikel van iBestuur.
Het aantal databases neemt sterk toe, terwijl de gegevensbescherming en het toezicht daarop achter blijft. Dat is een recept voor problemen.

Al deze gegevensverzamelingen kunnen in de toekomst een rijke informatiebron voor zowel Europese overheden, vijandige staten als criminelen worden.

Noot:

[*] Het wetgevingspakket werd in maart 2025 aangenomen door de Raad, lees het persbericht. Zie deze pagina voor de regelgeving, het betreft een richtlijn, een verordening en een uitvoeringsregeling. Onderdeel van de regels is ook een btw-verleggingsregeling, waarbij platforms btw moeten berekenen inzake transacties die via het platform zijn verlopen. Het betreft blijkens de uitvoeringsregeling: “diensten van kortetermijnverhuur van accommodatie of diensten van passagiersvervoer over de weg” (dus de AirBnb’s en Ubers van deze wereld).

Meer informatie op deze site:
Eerder artikel over VIDA: Real-time data reporting for VAT-purposes.
Artikel over de trend naar real-time informatieverschaffing aan overheden: The Transparent Individual in the OECD Tax Co-operation for the 21st Century.
Lees over de gegevenslevering door bedrijven aan de overheid (renseignering) en de diverse nieuwe soorten van renseignering: betaaldienstenrenseignering, cryptovalutarenseignering, platformrenseignering.