De Belgische beslissing over de doorgifte van persoonsgegevens op grond van het Belgische FATCA-verdrag met de VS heeft ook in Nederland gevolgen.

De organisatie van de Nederlandse FATCA-slachtoffers, de Nederlandse Accidental Americans, heeft opnieuw aandacht gevraagd bij de politiek en de Autoriteit Persoonsgegevens voor de problematiek van hun achterban. Ondanks alle mooie woorden van de staatssecretaris worden mensen met de Amerikaanse nationaliteit in Nederland nog steeds als tweederangsburgers behandeld.

FATCA in radioprogramma Pointer op 4 juni a.s.
De Belgische beslissing was aanleiding voor het radioprogramma Pointer om op 4 juni a.s. aandacht te besteden aan de onrechtmatige Amerikaanse fiscale regelgeving die Europese burgers schaadt. Lees de introductie:

Toeval-Amerikanen
Ruim veertigduizend Nederlanders hebben ook de Amerikaanse nationaliteit. Dat is niet altijd een pretje: deze mensen moeten ook belastingaangifte doen in de VS. Voor een deel van deze groep voelt dat onrechtvaardig. Zij zijn alleen maar ‘Amerikaan’ omdat ze daar toevallig geboren zijn en hebben geen band met het land. Deze groep toeval-Amerikanen, of ‘accidental Americans’, eist dat de Nederlandse belastingdienst stopt met het opsturen van hun gegevens naar de Amerikaanse belastingdienst. Ze beroepen zich op de Europese privacy wetgeving, de AVG. Maken ze kans? (In België heeft de groep Belgische toeval-Amerikanen gelijk gekregen van de autoriteit persoonsgegevens daar).

Vragen over de Belgische FATCA-beslissing
Twee leden van de Tweede Kamer stelden op 1 juni jl. de volgende vragen [1]:

1. Bent u bekend met het verbod dat de Gegevenbeschermingsautoriteit (GBA) in België heeft ingesteld op de doorgifte van fiscale gegevens aan de Verenigde Staten?[1]
2. Welke verschillen zijn er tussen de Belgische implementatie van de GDPR in wetgeving en de Nederlandse implementatie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)?
3. Wat zijn de gevolgen van deze uitspraak in België voor de bilaterale en Europese inspanningen om voor een oplossing voor toeval-Amerikanen te zorgen?
4. Voldoen de richtlijnen van de Verenigde Staten in het kader van de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) aan de AVG? Zo ja, is er een gerechtelijke uitspraak bekend die dit bevestigt? Zo nee, op grond waarvan wisselen banken gegevens uit met de Verenigde Staten? Als u dit niet weet, bent u bereid een juridische toets te laten uitvoeren?
5. Heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de gevolgen van deze uitspraak in België voor toeval-Amerikanen reeds beoordeeld? Zo ja, wat was de uitkomst van deze beoordeling? Zo nee, ziet de AP aanleiding om deze gevolgen nader te onderzoeken?
6. Op welke manier worden Nederlandse toeval-Amerikanen geïnformeerd over de uitwisseling van hun gegevens met de Verenigde Staten en de gevolgen van deze uitspraak voor die gegevensuitwisseling?
7. Kunt u deze vragen uiterlijk op woensdag 14 juni 2023 beantwoorden (een week voor het commissiedebat Financiële markten)?


[1] Gegevensbeschermingsautoriteit, 24 mei 2023 (https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/burger/de-gba-verbiedt-doorgifte-fiscale-gegevens-van-belgische-toeval-amerikanen-aan-de-vs).

Schriftelijk verslag van 25 mei
Op 25 mei jl. werd een verslag van een schriftelijk overleg over FATCA [2] vastgesteld, waarin de Belgische beslissing nog geen rol speelt en waarin door het ministerie van Financiën mededelingen werden gedaan die ook al in eerder kamerstukken waren te lezen en de problemen van mensen met de Amerikaanse nationaliteit niet oplossen.

Overige berichtgeving
Bloomberg publiceerde het artikel Expat Taxes: Belgium Comes to the Rescue of Americans Living Overseas, 31 mei 2023.

Vandaag heb ik het overzicht met berichten van derden over FATCA bijgewerkt. Daarin zijn de in dit artikel en mijn vorige FATCA artikel opgenomen mediaberichten verwerkt.

Noten

[1] Vragen Tweede Kamer, Het verbod op FATCA-doorgiftes op basis van de General Data Protection Legislation (GDPR) in België, 1 juni 2023.

[2] Verslag van een schriftelijk overleg in dossier 25 087, Internationaal fiscaal (verdrags)beleid, met antwoorden op vragen commissie over de vijfde voortgangsbrief Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA)(Kamerstuk 25087-315), bericht, verslag. Het verslag is ook hier te vinden.

Achtergrondinformatie over de manier waarop de Verenigde Staten mensenrechten schendt van mensen met de Amerikaanse nationaliteit: introductie, berichten op dit blog, overzicht van berichten van derden, informatiebronnen.

Aanvulling 10 oktober 2023
Antwoord op kamervragen over het verbod op FATCA-doorgiftes op basis van de General Data Protection Legislation (GDPR) in België, met onder meer:

Vraag 2

Welke verschillen zijn er tussen de Belgische implementatie van de GDPR in wetgeving en de Nederlandse implementatie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)?

Antwoord 2 Een verordening heeft rechtstreekse werking en behoeft daarom geen implementatie in nationale wetgeving. De Algemene Verordening Gegevensbescherming bevat veel open normen die nader ingevuld dienen te worden. In Nederland is de AVG uitgewerkt in onder andere de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming. In België is de AVG uitgewerkt onder andere door middel van de Gegevensbeschermingswet.

Vraag 3

Wat zijn de gevolgen van deze uitspraak in België voor de bilaterale en Europese inspanningen om voor een oplossing voor toeval-Amerikanen te zorgen?

Antwoord 3 De beslissing van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit heeft geen gevolgen voor mijn inspanningen – zowel bilateraal als in EU-verband – om een structurele oplossing voor alle toeval-Amerikanen te bewerkstelligen.

Vraag 4

Voldoen de richtlijnen van de Verenigde Staten in het kader van de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) aan de AVG? Zo ja, is er een gerechtelijke uitspraak bekend die dit bevestigt? Zo nee, op grond waarvan wisselen banken gegevens uit met de Verenigde Staten? Als u dit niet weet, bent u bereid een juridische toets te laten uitvoeren?

Antwoord 4 Onder het FATCA-verdrag dat Nederland met de VS heeft gesloten (Intergovernmental Agreement tussen Nederland en de VS, ofwel de NL IGA) verloopt de uitwisseling van bankrekeninggegevens via beide belastingdiensten. De rechtsvoorganger van de AP (het College bescherming persoonsgegevens, hierna: het Cbp) heeft, voorafgaand aan de inwerkingtreding, getoetst of met de NL IGA de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) wordt nageleefd. Op 30 mei 2013 heeft het Cbp advies uitgebracht waarin is aangegeven dat bij bestudering van het concept van de NL IGA en de toepasselijke wetgeving en verdragen niet is gebleken dat met de NL IGA de Wbp niet wordt nageleefd. Er zijn geen discrepanties met de Wbp en er is voldaan aan de vereisten van privacybescherming. Het Cbp zag dan ook geen aanleiding tot het maken van inhoudelijke opmerkingen. 2 Daarnaast heeft de hoogste Franse bestuursrechter in een procedure in 2019 het aan de NL IGA vrijwel identieke FATCA-verdrag tussen Frankrijk en de VS getoetst of deze voldoet aan de eisen van de AVG. De hoogste Franse bestuursrechter heeft in deze procedure geoordeeld dat het FATCA-verdrag tussen Frankrijk en de VS aan de AVG voldoet. Verder heb ik op 29 augustus 2022 de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken rondom FATCA in de Vierde voortgangsbrief FATCA. In deze brief en bij de beantwoording van het schriftelijk overleg over de Vijfde voortgangsbrief FATCA van 22 mei 2023 heb ik aangegeven dat er individuele procedures in behandeling zijn bij de AP die raken aan de waarborgen voor privacy met betrekking tot de uitwisseling van gegevens onder het FATCA-verdrag met de VS. Ook bij de Belastingdienst zijn individuele procedures in behandeling. Ik vind het belangrijk dat de AP de tijd krijgt voor oordeelsvorming en ik wil lopende procedures niet doorkruisen. Daarom heb ik in de brief van 29 augustus 2022 aangegeven het niet opportuun te vinden om de AP te verzoeken om een herbeoordeling van het eerdere advies over het FATCA-verdrag met de VS. De beslissing van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit brengt hier geen verandering in. Ik wacht de uitkomst van de lopende procedures af. Hiermee wordt het doel bereikt dat borging van de privacyaspecten bij gegevensuitwisseling onder het FATCA-verdrag met de VS zal worden getoetst door de AP.

Vraag 5

Heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de gevolgen van deze uitspraak in België voor toeval-Amerikanen reeds beoordeeld? Zo ja, wat was de uitkomst van deze beoordeling? Zo nee, ziet de AP aanleiding om deze gevolgen nader te onderzoeken?

Antwoord 5 Mij is niet bekend dat de AP de gevolgen van de beslissing van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit reeds heeft beoordeeld. De AP is onafhankelijk. Of de AP aanleiding ziet om de gevolgen van de beslissing van de Belgische gegevensbeschermingsautoriteit nader te onderzoeken weet ik daarom ook niet.

Vraag 6

Op welke manier worden Nederlandse toeval-Amerikanen geïnformeerd over de uitwisseling van hun gegevens met de Verenigde Staten en de gevolgen van deze uitspraak voor die gegevensuitwisseling?

Antwoord 6 Op de website van de rijksoverheid3 is actuele informatie te vinden over de verplichtingen van toeval-Amerikanen en rapportageverplichtingen van banken onder Amerikaanse wetgeving. Daarnaast is op de website van de Nederlandse Vereniging van Banken ook actuele informatie over dit onderwerp te vinden. De beslissing van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit heeft geen directe gevolgen voor de uitwisseling van gegevens onder het FATCA-verdrag dat Nederland met de VS heeft gesloten. In Nederland kan de AP en uiteindelijk de rechter oordelen over de rechtmatigheid van het FATCA-verdrag met de VS. De in Nederland lopende procedures hieromtrent volg ik nauwgezet.

 

2 Kamerstuk 33 985, nr. 3, p 2 en p.8.

3 Zie: «Veelgestelde vragen toeval-Amerikanen», rijksoverheid.nl, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/04/22/veelgestelde-vragen-toeval-amerikanen en: «Gegevensuitwisseling inkomstenbelasting met de VS», rijksoverheid.nl, https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/inkomstenbelasting/gegevensuitwisseling-inkomstenbelasting-vs.