Het onderzoekscentrum van het ministerie van Veiligheid (het WODC [1]) kondigde een rapport aan over de evaluatie van projecten van het samenwerkingsverband tussen overheidsinstanties en de grootbanken inzake misdaadbestrijding, het Financieel Expertise Centrum (FEC).

Uit de verslagen van de projecten in hoofdstuk 6 is op te maken dat er bij de actoren van het FEC een gemis is aan kennis, zowel over elkaar en hun informatiepositie, als over specifieke onderwerpen, zoals bijvoorbeeld het juridische kader en de organisatorische positie van betaaldienstverleners. Bij alle projecten wordt gemeld dat de actoren veel kennis hebben opgedaan, wat de vraag doet rijzen of wel goed is nagedacht over de expertise van de verschillende actoren.

Hoewel de gedachte was dat het mogelijk zou zijn nieuwe rode vlaggen, indicatoren en typologieën te formuleren, bleek dat meestal niet mogelijk te zijn.

Verder valt op dat in het kader van diverse projecten onjuiste veronderstellingen van de misdaadbestrijders aan het licht kwamen. Zo dachten de misdaadbestrijders dat er in de autobranche veel contant geld zou omgaan, maar bleek dat niet het geval te zijn [2] en konden er geen illegale trustkantoren worden gevonden [3]. Bij beleggingsinstellingen kon men geen crimineel geld vinden, terwijl werd verondersteld dat dit daar op grote schaal aanwezig zou zijn [4]. Het doet denken aan het fabeltje dat kapperszaken een grote rol zouden spelen in het witwassen [5].

Het maakt duidelijk dat vooroordelen bij deze domeinexperts een grote rol spelen, vooroordelen die mogelijk gebaseerd zijn op incidenten en op onvoldoende sectorkennis.

Dat verklaart waarom de Nederlandse ‘Nationale Risk Assessments’ en de aanwijzingen van organisaties als AMLC en FIU-Nederland zo’n wereldvreemde indruk maken. Het is hoog tijd dat de kwaliteit van dergelijke uitingen aanzienlijk omhoog gaat of dat de verwachtingen (als de kwaliteit en de menskracht er niet is) wordt bijgesteld.

Noten:

[1] Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum.
[2] Zie het verslag van project 5, Trade-based money laundering automotive, paragraaf 6.6.
[3] Zie het verslag van project 1, Illegale trustdienstverleners. Het probleem is hier dat trustdienstverlening hoofdzakelijk het ‘beroepsmatig’ bieden van statutair bestuurders en domicilie omvat, wat niet is te onderscheiden van de reguliere bestuurderschappen en vestiging van rechtspersonen.
[4] Zie het verslag van project 3, Verkenning witwassen via beleggingsinstellingen en -ondernemingen.
[5] Lees het rapport Schone zaken, waarin in de samenvatting wordt opgemerkt: “De beautysector kan als kwetsbaar worden gezien voor ondermijnende criminaliteit vanwege de volgende kenmerken: sociaal (anonimiteit), financieel-economisch (relatief veel gebruik van contant geld), logistiek (chemicaliën voor drugsproductie) en institutioneel (eenvoudige toegang tot beroep, ook voor kwaadwillenden). In dit onderzoek zijn we ondanks deze kenmerken echter weinig empirisch bewijs tegengekomen dat erop wijst dat de beautysector daadwerkelijk wordt misbruikt voor ondermijnende criminaliteit. (…)
er lijkt sprake van een mismatch tussen de publieke perceptie en datgene wat we zien op basis van daadwerkelijk empirisch bewijs.
Dit kan mogelijk worden verklaard door het feit dat er geen diensten worden aangeboden die noodzakelijk zijn voor het criminele proces. Zoals dat wel geldt voor de transportsector (denk aan expeditiebedrijven, maar ook autoverhuurbedrijven) of de sector van bedrijfsopslagruimtes. Bovendien is de omzet van beautybedrijven vermoedelijk in de regel niet interessant genoeg voor het op grote schaal witwassen van crimineel geld. Verder lijkt het gebruik van aceton binnen nagelstudio’s niet zodanig te zijn dat deze branche interessant is om als vehikel te worden gebruikt voor de aanschaf hiervan voor de productie van harddrugs.”

Meer informatie:

• Aankondiging
• Pagina Evaluatie FEC-projecten 2020-2023
• Rapport