Uitspraak Hoge Raad over fiscaal verschoningsrecht

Het verschoningsrecht van advocaten ligt al een hele tijd onder vuur. Daarbij gaat het niet alleen om fiscale advocaten. De Hoge Raad heeft op 9 april een arrest gewezen waarin het onderwerp uitvoerig aan de orde kwam. Een advocaat trad op voor een cliënt ‘X’ en maakte daarbij in het kader van de dienstverlening gebruik van de derdengeldenrekening [1].

Uitspraak hof
De fiscus wilde niet alleen weten [2] wat er op de rekening was gestort en welk bedrag de stichting derdengelden aan het einde van het kalenderjaar aan X schuldig was. De fiscus had ook belangstelling voor de bestemming van de betalingen die vanuit de derdengeldenrekening aan derden werden gedaan. De rechtbank wees de vorderingen van de Belastingdienst tegen de advocaat en de stichting derdengelden af. Het hof oordeelde in hoger beroep dat de Belastingdienst wel recht had op de informatie genoemd in de eerste volzin van deze alinea. De informatie uit de tweede volzin valt onder het verschoningsrecht. Het bevel van het hof luidde in de woorden van de HR:

2.3 Het hof heeft het vonnis van de voorzieningenrechter vernietigd en [verweerders] bevolen binnen twee weken na de datum van het arrest volledig en onvoorwaardelijk mee te werken aan het verstrekken van de navolgende inlichtingen aan de Belastingdienst:

– de hoogte van de storting of stortingen afkomstig van (de) Luxemburgse, althans buitenlandse, bankrekening(en) van de cliënte op de derdengeldenrekening;

– het eventueel resterende saldo op 1 januari van ieder belastingjaar vanaf voornoemde storting(en) tot op heden en in de toekomst, zolang [verweerders] gelden van de cliënte onder zich zullen hebben.

Over de betalingen vanaf de derdengeldenrekening overwoog het hof volgens de uitspraak van de HR (verweerder 1 is de advocaat):

De situatie is evenwel anders voor zover het gaat om de eventuele bestemming van middelen die [verweerders] mogelijk niet langer onder zich hebben (“de betalingen die met de op de derdengeldrekening gestorte gelden zijn verricht” in de formulering van de Belastingdienst). Voor zover met deze gelden betalingen hebben plaatsgevonden, kunnen die berusten op een of meer daartoe door de cliënte aan [verweerder 1] en/of de Stichting verstrekte opdrachten. Voorshands is het hof van oordeel dat hetgeen in dat verband tussen [verweerder 1] en de cliënte is besproken valt binnen de vertrouwenssfeer van [verweerder 1] beroep van advocaat. In elk geval kan aan hetgeen de Belastingdienst heeft aangevoerd niet worden ontleend dat buiten redelijke twijfel staat dat dat niet het geval is. Het is aan [verweerder 1] om te beoordelen of dat het geval is en, zo ja, of hij zijn geheimhoudingsplicht schendt wanneer hij desondanks de verlangde informatie aan de Belastingdienst verstrekt. De gevorderde voorziening ten aanzien van deze informatie is in dit stadium prematuur. Indien uit de antwoorden van [verweerders] op grond van het in dit arrest gegeven bevel blijkt dat dergelijke betalingen niet hebben plaatsgevonden, heeft de Belastingdienst geen belang bij een voorziening in zoverre. Indien uit die antwoorden blijkt dat dergelijke betalingen wel hebben plaatsgevonden, kan de Belastingdienst nadere vragen stellen aan [verweerders] en zo nodig opnieuw een voorziening in rechte vorderen, met dien verstande dat de Belastingdienst in dat geval feiten en omstandigheden zal moeten aanvoeren die buiten redelijke twijfel stellen dat de verlangde informatie niet valt binnen de vertrouwenssfeer die de relatie tussen de cliënte en [verweerder 1] als advocaat beheerst. Het hof zal het gevorderde met betrekking tot de besteding van eventueel betaalde bedragen daarom afwijzen. (rov. 3.14)

De Stichting heeft op grond van art. 11a Advocatenwet een afgeleid verschoningsrecht. (rov. 3.15)

Hoge Raad
De HR was van mening dat de uitspraak van het hof juist was en gaf in overweging 3.1.3 een uiteenzetting over het verschoningsrecht. De Raad oordeelt onder meer:

De aard van het verschoningsrecht brengt verder mee dat het oordeel omtrent de vraag of bepaalde gegevens onder het verschoningsrecht vallen, in beginsel toekomt aan de verschoningsgerechtigde. Indien deze zich op het standpunt stelt dat het gaat om informatie waarvan kennisneming zou leiden tot schending van het beroepsgeheim, dient de rechter dat standpunt te eerbiedigen, tenzij redelijkerwijze geen twijfel erover kan bestaan dat dit standpunt onjuist is.

Tot slot
We gaan zien of het Ministerie van Financiën hier tevreden mee is. Zo nee, dan gaat er misschien een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer, want dat is het nadeel van de overheid als tegenstander in een procedure.

 

[Noten]

[1] Die derdengeldenrekening mag alleen in het kader van de dienstverlening worden gebruikt. Als de rekening wordt gebruikt voor ander betalingsverkeer, is dat verboden, tenzij er een een bankvergunning is. In overweging 3.1.4 maakt de Hoge Raad daar een opmerking over:

Daarbij verdient nog opmerking dat uit art. 1.1 in verbinding met art. 6.22 van de Verordening op de advocatuur en de op laatstgenoemde bepaling gegeven toelichting volgt dat de advocaat alleen derdengelden mag ontvangen op de bankrekening van de stichting derdengelden voor zover deze direct zijn te relateren aan een zaak en deze gelden ook functioneel zijn voor het verloop van die zaak, en dat in alle overige gevallen het ontvangen van gelden op de derdengeldenrekening niet is toegestaan.

[2] Gebaseerd op artikel 47 AWR. In artikel 53a AWR wordt het verschoningsrecht van advocaten erkend.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/ ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Belastingrecht, Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Grondrechten, rechtsstaat e.d. en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s