Het is verheugend dat tijdens het Rondetafelgesprek Moslimdiscriminatie van 22 mei jl. (aankondiging) ook aan de orde is gekomen dat de misdaadbestrijdingsopdracht aan bedrijven zoals banken (‘witwasbestrijding’, ‘AML/CFT’) tot discriminatie van moslims leidt. (En dat is niet de enige ‘collateral damage’ veroorzaakt door de privatisering van de misdaadbestrijding.)

Amnesty noemt in haar position paper de risico’s die risicoprofilering door de overheid met zich mee brengen, helaas zonder iets te zeggen over de risicoprofilering door de pseudo-overheid (de banken), waar hetzelfde gebeurt. Gelukkig wordt de problematiek wel in andere position papers aangekaart, zoals in die van de Nationaal Coördinator Discriminatie & Racisme (NCDR):

Zo kreeg ik al in 2021 verhalen te horen over de effecten van de uitvoering door financiële instellingen van de Wwft die in de praktijk disproportioneel Nederlandse burgers met een moslimachtergrond treft.

Het College voor de Rechten van de Mens gaat er in hun position paper uitvoerig op in:

Discriminatie door risicoprofilering
Risicoprofilering is een methode van selectie van personen voor controles op basis van bepaalde ‘risicocriteria’, in de hoop efficiënter en doeltreffender bepaalde overtredingen te kunnen opsporen. Door onjuist, onzorgvuldig en onrechtmatig gebruik van risicoprofilering kunnen moslims onevenredig geraakt worden. Risicoprofilering kan leiden tot discriminatie en dient dan ook uitsluitend met grote zorgvuldigheid gebruikt te worden.
Een voorbeeld waarbij het risico op discriminatie van risicoprofilering zich voordoet, is bij de rol die banken hebben in het kader van de sanctiewetgeving en de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft). In dat kader zijn banken verplicht om klanten te monitoren. Daarbij gebruiken banken risicoprofielen om te scannen op mogelijk problematische betaaltransacties.
Als criteria in profielen indirect verwijzen naar religieuze kenmerken, zoals transacties naar moskeeën of islamitische stichtingen, kunnen moslims onevenredig vaak gecontroleerd worden. De financiële sector erkent inmiddels dat deze praktijk tot (ervaren) discriminatie heeft geleid, en er is sprake van een groeiende bewustwording. De risico’s zijn echter nog niet verholpen. Er moeten nog slagen gemaakt worden om aan de Wwft te voldoen op een manier die in lijn is met non-discriminatiewetgeving. Het College roept dan ook op tot structurele maatregelen en wijst op het nieuwe toetsingskader4 , dat het College ontwikkelde, als belangrijke instructie om discriminatie bij risicoprofilering te voorkomen. (…)
De overheid dient zich in te zetten om wetgeving en beleidsmaatregelen te ontwikkelen die discriminatie tegengaan, zoals in de financiële sector.

4 Toetsingskader risicoprofilering – Normen tegen discriminatie op grond van ras en nationaliteit | College voor de Rechten van de Mens

Het is tijd geworden om de privatisering van de misdaadbestrijding te toetsen aan de grondrechten. Daarbij verdient de Europese regelgeving die binnenkort in werking treedt, het ‘antiwitwaspakket’ (AML Package) veel aandacht.