De minister van Financiën stelde onlangs dat banken rekeningen van klanten niet zonder duidelijk opgaaf van redenen mogen blokkeren of sluiten.

Schone theorie
In deze brief van 20 maart met antwoorden op vragen uit de Tweede Kamer schrijft de minister onder meer:

Het blokkeren van een bankrekening zonder duidelijke opgaaf van redenen is niet toegestaan. (…)

Ik vind het belangrijk dat banken duidelijk communiceren over de reden van een eventuele weigering of blokkade en dat banken een gedegen onderzoek uitvoeren voordat zij overgaan tot het blokkeren van een rekening.

Verder wordt uitgelegd dat geweigerde klanten een basisbankrekening kunnen krijgen via een hulpverleningsinstelling (hoewel de Europese regels dat niet voorschrijven).

De werkelijkheid: een ongemotiveerde opzegging
De werkelijkheid is dat banken niet duidelijk communiceren over de reden van opzegging van de bankrekeningen of over plaatsing op de zwarte lijst.
Onderstaand de motivering van een Nederlandse grootbank om de rekening van een consument op te zeggen en om de consument op de interne zwarte lijst (‘Intern Verwijzingsregister’) te plaatsen:

(De rest van de brief gaat over de praktische gevolgen van het besluit van de bank.)

Deze consument moet maar raden wat hij/zij verkeerd heeft gedaan en welke vragen zij verkeerd heeft beantwoord en wat de reden is dat zij in de ban wordt gedaan (plaatsing op de zwarte lijst, beëindiging relatie). Het is goed denkbaar dat deze consument de vragen van de bank niet heeft begrepen en er sprake is van grote begripsverwarring. Vanwege het ontbreken van een motivering is niet na te gaan hoe het besluit is tot stand gekomen. Ook wordt niet duidelijk of de bank de consument terecht verdenkt van criminaliteit, wat wordt verhuld door de standaardmededeling dat de bank “het cliëntenonderzoek niet [kan] afronden“.
Als een overheid op deze manier een besluit zou motiveren zou iedereen in opstand komen, maar een bank komt er mee weg. Het is tenslotte een ondernemer die vrij is te beslissen met wie wel of niet zaken wordt gedaan.

Ontbrekende rechtsbescherming
De gang van zaken maakt duidelijk dat het hoognodig is dat de rechtsbescherming van burgers tegen het optreden van banken wordt verbeterd en dat er een financiële ombudsman komt, die onderzoek kan doen naar de praktijken van banken.