Bestuursrechtelijke uitdagingen in een datagestuurde samenleving | aantekeningen studiemiddag VAR

Op 11 oktober organiseerde VAR Vereniging voor bestuursrecht de studiemiddag “Bestuursrechtelijke uitdagingen in een datagestuurde samenleving”.

Onderstaand enige aantekeningen naar aanleiding van deze sessie.

Bart Jan van Ettekoven van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State schilderde in zijn inleiding de veranderingen die IT te weeg zullen brengen in de rechtspraak. Het project digitaal procederen (KEI) is mislukt, het was te groot en te ingewikkeld en de IT-bedrijven die betrokken waren bij het project duiken weg. Dat neemt niet weg dat de rechtspraak doorgaat met digitaliseringsprojecten. Hij noemt diverse voorbeelden. In het bestuursrecht is de digitalisering in vreemdelingenzaken ver gevorderd.

Rechtspraak
Inmiddels zijn er diverse voorbeelden van uitspraken over digitaal procederen. Zo was een hof van mening dat de rechtbank in een vreemdelingenzaak had moeten onderzoeken hoe het kwam dat de advocaat niet slaagde in het digitaal indienen van beroepsgronden. Dit bleek het gevolg te zijn van een onoverzichtelijke interface. Strekking: als je als overheid onvolkomen IT aanbiedt, moet je soepel omgaan met fouten bij digitale indiening van stukken en standpunten. Inmiddels is er een uitspraak in aantocht over digitale ondertekening van een uitspraak. Een issue is of digitale uitspraken wel correct openbaar worden gemaakt, als je de uitspraken alleen kunt vinden via het zaaknummer.
Van Ettekoven verwacht dat de geschillen over de toepassing van artificial intelligence (AI) door de overheid er zeker zullen komen. Juristen zullen zich er in moeten verdiepen  hoe het werkt.

Werkvloer
Op de juridische werkvloer zal het nodige moeten gebeuren, wat varieert van bevordering van digitale vaardigheden, tot bewustwording dat ook voorbereidende nota’s in vreemdelingenzaken (die in het verleden grotendeels werden weg gegooid) nuttige informatie kunnen bevatten en bewaard moeten worden, zodat ze met AI kunnen worden onderzocht.

Analyse
Onderwerp van discussie is of de door advocaten gemaakte documenten (conclusies, pleitnota’s) integraal in het systeem van de rechtspraak mogen worden opgenomen en worden geanalyseerd. Advocaten zouden zich wel eens op hun auteursrecht kunnen beroepen.
Van Ettekoven verwacht dat uit de analyse van de documenten van de rechtspraak waardevolle informatie zal komen. Die informatie kan door rechters worden gebruikt en is wellicht ook geschikt voor voorlichting aan rechtzoekenden.

Aandachtspunt blijft dat van IT geen wonderen mogen worden verwacht, ‘GIGO’, “garbage in > garbage out”. De menselijke maat moet in gedachten worden gehouden, zo is onder meer sprake van verschil in digitale vaardigheden. Mensen moeten fouten kunnen maken.

Toezicht op AI
Toezicht op een verantwoord gebruik van IT en AI is nodig, waarbij een rol van de wetgever gewenst is. Ook de bestuursrechter heeft daarbij een rol, de rechter zal ‘responsible AI’, verantwoorde AI, moeten afdwingen. Daar hoort ook bij dat wordt gemonitord of systemen fouten maken of onredelijk uitwerken; dan moet er gecorrigeerd worden.

Responsible by design
De rol van de jurist hoort niet alleen die van ‘EHBO-er’ te zijn die aan het einde van een proces zorgt dat foute IT-systemen gecorrigeerd worden. Juristen moeten er ook voor zorgen dat de IT in het recht ‘responsible by design’ is.

Juristen zullen zich meer in IT moeten verdiepen. Inmiddels worden door HBO-opleidingen de eerste cursussen ‘coding for lawyers’ aangeboden.

Een sheet van Van Ettekoven

 

De tweede inleider was Johan Wolswinkel, verbonden aan de universiteit van Tilburg. Hij heeft zowel een wiskundige als juridische achtergrond en legde het begrip ‘algoritme’ kort uit.
Hij besprak het onderzoeksproject ‘open data’, waar hij betrokken is. Doel is om overheidsinformatie aan de burger (inclusief organisaties en ondernemingen) ter beschikking te stellen.

Tot slot sprake Mariette Lokin over ‘wendbaar wetgeven’. Zij verdedigt haar proefschrift over dit onderwerp eind oktober a.s. In haar inleiding vertelde zij over haar betrokkenheid bij diverse digitaliseringsprojecten, onder meer de digitalisering van jaarrekeningen (XBRL, XBRL-taxonomie) en het LEGIS project.

Het was een interessante studiemiddag, die naar verwachting een vervolg zal krijgen.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Bestuursrecht, ICT, privacy, e-commerce en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s