De transparantiebeweging [1] onder leiding van Transparency International en Open State Foundation, leeft nog steeds in de illusie dat de wereld beter wordt als alles ‘transparant’ is, bijvoorbeeld ‘wie er aan de touwtjes trekt’ [2]. Het klinkt allemaal mooi maar de werkelijkheid is anders [3].

Deze organisaties promoten het register van uiteindelijk begunstigden (ubo-register), waarin overigens vanwege de brede definitie van het ubo-begrip ook veel mensen staan die geen ‘begunstigde’ zijn, vanwege het vermeende nut voor de misdaadbestrijding. Echter, criminelen staan waarschijnlijk niet in dat register. De meeste mensen die in dat register zijn opgenomen, zijn eerzame burgers. Zij lopen risico, zo is gebleken uit de recent bekend geworden inbraak in het ubo-register van Liechtenstein.

In het opinie-artikel De overheid onderschat het risico op dataroof vraagt Stefan Tax aandacht voor de schaduwkanten van het openbaar maken van ubo-gegevens. Enkele citaten:

Ironischer kan bijna niet. Een register dat witwassen en terrorismefinanciering moet bestrijden, blijkt zelf een aantrekkelijk doelwit voor criminelen. De cyberroof legt een fundamentele zwakte bloot in het denken achter het UBO-register. (…)

Het doel van het UBO-register verdient brede steun. Maar een goed doel ontslaat de overheid niet van de plicht om steeds opnieuw te bewijzen dat het gekozen middel noodzakelijk, proportioneel én effectief is.

Juist omdat het UBO-register zo diep ingrijpt in de privacy en veiligheid van burgers, moet de effectiviteit overtuigend zijn aangetoond. Dat bewijs ontbreekt nog altijd. (…)

Het register dat criminelen moest bestrijden, is zelf een goudmijn voor hen geworden.

Het is hoog tijd dat de Nederlandse en Europese overheid wakker worden, zich realiseren dat de transparantieconcepten uit de vorige eeuw achterhaald zijn.

Er zijn nu krachtige maatregelen nodig om gegevens van burgers te beschermen, ook van ubo’s, ongeacht of zij bestuurder van een stichting of aandeelhouder van een bv zijn.

Noten:

[1] Overigens vraag ik me af of deze organisaties wel voor de rechten van burgers opkomen. Zij tonen geen interesse voor de schaduwkanten van de door hen bepleite concepten en systemen.

[2] Lees de oproep Nederland mist EU-deadline voor toegang tot UBO-registers op de site van Open State Foundation. De verklaring is mede ondertekend door journalisten organisaties en door Transparency International Nederland, Foundation Max van der Stoel en Tax Justice NL.

[3] Dat is ook zichtbaar aan de ‘transparantie’ veroorzaakt door advertentiebedrijven als Meta en Google die op grote schaal persoonsgegevens (ook locatiegegevens) oogsten en verkopen aan de hoogste bieder, met enorme cybersecurity risico’s voor iedere burger. Daarnaast zijn er op het dark web gelijksoortige wereldwijde bevolkingsregisters met lijsten van potentiële doelwittten.