Op 19 februari jl. is het wetsvoorstel inzake modernisering van de sanctieregels ingediend, de vindplaatsen staan aan het slot van dit artikel. Een eerste doorlezing leert dat het kabinet niet heeft geleerd van de fouten van de witwasbestrijding.

Facilitator = crimineel
Opvallend is dat ook hier het overtreden van de sancties door elkaar wordt gehaald met de verplichting van (andere) ondernemingen om de sanctieovertredingen te signaleren en te melden. Net als in de witwasbestrijding worden de crimineel en de onderneming met signalerings- en preventieverplichtingen op één hoop gegooid. Deze aanpak merk ik aan als maatschappelijk onbetamelijk optreden van de overheid.

Doenvermogen is ontdekt
Humoristisch is dat in de memorie van toelichting enerzijds wordt erkend dat de Europese sanctieregels ingewikkeld en snel veranderend zijn, zodat je hoog opgeleid moet zijn om er überhaupt iets van te snappen. Anderzijds zegt men dat door de nieuwe registraties in handelsregister en kadaster van gesanctioneerde personen voldoende is gedaan voor het ‘doenvermogen’ van iedereen die de regels moet naleven (dat is iedereen in Nederland). En iedereen ‘wordt geacht de wet te kennen’. Lekker.

Bedrijfsvoeringsregels, waarom?
Zonder onderbouwing van de noodzaak wordt vastgehouden aan het opleggen van extra bureaucratische maatregelen aan de juridische beroepsgroepen (waartoe de opsteller van de memorie van toelichting ook accountants en boekhouders rekent), terwijl vervolgens wordt gezegd dat de gevolgen voor deze groepen zullen mee vallen omdat er maar zelden interventie van de toezichthouder nodig zal zijn.

Aan de schending van mensenrechten wordt niets gedaan
Het is treurig dat de grondrechtenschendingen die zich al in het kader van de witwasbestrijding en sanctieregelgeving hebben voorgedaan (waarvoor onder meer door Privacy First aandacht is gevraagd), worden afgedaan met de opmerking dat dit in strijd met de wet is en dat DNB en de NVB er over ‘nadenken’ (paragraaf 9.2):

Tegelijkertijd heeft een aantal partijen uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor de negatieve bijeffecten die geldende internationale sanctiemaatregelen met zich kunnen brengen. Zo is vanuit het maatschappelijk middenveld gevraagd om een onafhankelijke periodieke meting van de gevolgen voor burgers (inclusief mkb) van het poortwachterstoezicht. Ook is door meerdere partijen aandacht gevraagd voor de discriminatie die burgers ervaren in hun contacten met banken en betaalinstellingen bij het vervullen van hun poortwachtersrol. Als er discriminatie plaatsvindt is dit eenvoudigweg onacceptabel. Artikel 1 van de Grondwet is hier duidelijk over: discriminatie is verboden. Dit is een breder vraagstuk waarop vanuit het Ministerie van Financiën en in samenwerking met de DNB en de Nederlandse Vereniging van Banken een aantal concrete actielijnen op lopen. Een daarvan is het verbeteren van de toepassing van de Wwft en de sanctiewetgeving. Tevens zal het kabinet aandacht houden voor het voorkomen van discriminatie bij de herziening van de sanctiewetgeving (tweede tranche).

Dat is onjuist: er zijn gerichte wetgevende maatregelen nodig om mensen te beschermen tegen uitwassen, overcompliance en tegen de neiging van ondernemingen om klanten te weigeren als de naleving van de sanctieregels te duur is.

Tot slot
Wanneer breekt het inzicht door dat de overheid met deze aanpak op de verkeerde weg is?

Nadere informatie:

• Dossierpagina Tweede Kamer; dossier overheid.nl
• Wetsvoorstel
• Memorie van toelichting (in de pdf-versie 263 pagina’s)
• Advies Raad van State en Nader rapport

Voor de adviezen kan het beste het dossier op overheid.nl worden geraadpleegd.

Lees de artikelen op deze site over modernisering van de sanctieregelgeving.