Het College voor de Rechten van de Mens publiceerde de aankondiging Nieuw toetsingskader tegen discriminatie door risicoprofilering.
Het aangekondigde toetsingskader is via deze pagina te vinden, in twee varianten, nl. een verkorte gebruiksversie met een praktisch overzicht en een integrale versie met meer detail, toelichting en verdieping.

Het College schrijft in de aankondiging onder meer:

Overheidsinstanties, zoals de Belastingdienst en DUO maar ook private bedrijven zoals banken, zijn de laatste decennia steeds meer gebruik gaan maken van risicoprofilering. Risicoprofilering geeft echter grote risico’s op discriminatie. Het nieuwe Toetsingskader helpt instanties om deze discriminatie te voorkomen.
Instanties gebruiken risicoprofilering om gericht te controleren op overtredingen. Maar dit soort controles mogen niet discrimineren vanwege huidskleur of etnische afkomst. Discriminatie op grond van ‘ras’ is een ernstige schending van mensenrechten. De schadelijke gevolgen van discriminerende risicoprofilering zijn groot voor burgers, maar ook voor de samenleving als geheel. Instanties moeten deze vorm van institutionele discriminatie dan ook ten alle tijden voorkomen.

Op het oog neutraal
Soms is discriminatie door risicoprofilering duidelijk. Huidskleur of etnische achtergrond bij selectie voor algemene controles als criterium gebruiken is verboden. Maar ook op het oog neutrale risicocriteria kunnen discrimineren. Het nieuwe toetsingskader helpt instanties om discriminatie in alle vormen te voorkomen. Zo bevat het toetsingskader beoordelingsnormen om te controleren of risicoprofielen rechtmatig zijn, en voorzorgsmaatregelen die instanties kunnen inzetten om discriminatie te voorkomen.

Waar zitten de risico’s?
Risicoprofilering bestaat in soorten en maten. Bij veel instanties, zoals de Belastingdienst, een sociale dienst van een gemeente, of bij banken en verzekeraars wordt op basis van dossierkenmerken ingeschat waar mogelijk frauderisico’s zitten. Bij live controles door bijvoorbeeld agenten of de marechaussee worden een selectiebeslissingen vaak gebaseerd op waarneming en beoordeling in het moment. Het Toetsingskader gaat in op de specifieke discriminatierisico’s die in deze verschillende situaties bestaan, en geeft concrete en praktische instructies voor die situaties. Iedere organisatie die op algemene risico’s profileert kan en moet daarom met dit Toetsingskader aan de slag.

Effect voor de witwasbestrijding?
Het zal me benieuwen of er effect is in de witwasbestrijding, nu kenmerk van de witwasbestrijding is dat er op basis van witwasindicatoren en -typologieën van iedere klant een risicoprofiel moet worden gemaakt, op basis waarvan bij alle transacties en het handelen van de klant moet worden beoordeeld of er mogelijk sprake is van criminaliteit. Discriminatie en uitsluiting zijn een inherent gevolg van dat systeem.