Onzorgvuldige Belastingdienst en falende rechtsbescherming

De overheid heeft veel op de belastingplichtigen aan te merken, maar de fiscus is zelf niet altijd zuiver op de graat.

Bewust onvolledige dossiervorming door de fiscus | debatmiddag
Dat blijkt uit het artikel ‘Ongelijke beïnvloeding van de rechter, wetgever en van belastingplichtigen‘ door I.A. Koele, D.G. Barmentlo en M.H.W.N. Lammers, dat in januari jl. in WFR verscheen. In dat artikel wordt verslag gedaan van een debatmiddag van Stichting The Floris.

Besproken onderwerpen:

  • Selectieve informatievoorziening door overheidsorganen (de Belastingdienst en het Openbaar Ministerie), met de stelling: ‘Een inspecteur die zich bezondigt aan bewust onvolledige dossiervorming in procedures moet strafbaar worden gesteld‘.
  • Fiscalisten die de lobby voor fiscale wetgeving steunen handelen maatschappelijk onbetamelijk
  • Stelling: In een gezond level playing field delen fiscalisten hun kennis onderling en met de Belastingdienst

Vragen Tweede Kamer over achterhouden gegevens
Berichtgeving van RTL over het optreden van de Belastingdienst leidde tot vragen uit de Tweede Kamer, die op 8 februari jl. werden beantwoord, te vinden via deze pagina. Uit de brief van de staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst:

Op 27 januari jl. heeft de vaste commissie van Financiën van Uw Kamer verzocht om een reactie op het nieuwsbericht van RTL-nieuws van 26 januari 2023 over het achterhouden van informatie voor de rechter door de Belastingdienst. Specifiek is gevraagd om in te gaan op de omvang van de (gestelde) problematiek. Met deze brief reageer ik op de gestelde vraag.

Publicatie RTL-Nieuws van 26 januari 2023
Het artikel beschrijft een onderzoek van de politieke redactie van RTL met daarin onder meer citaten vanuit de (fiscale) rechtspraktijk en recente voorbeelden uit de jurisprudentie. Concreet gaat het om zes uitspraken uit 2022 van verschillende rechterlijke instanties. In mijn eerdere reactie heb ik aangegeven dat er in bepaalde situaties inderdaad discussie is over het verstrekken van de op de zaak betrekking hebbende stukken. Het beeld dat dit schering en inslag zou zijn heb ik tegengesproken. Daarbij heb ik ook benoemd dat er (jaarlijks) tienduizenden beroepsprocedures lopen. 1 Dat neemt niet weg dat dat ieder incident er één teveel is. Die gevallen waarin iets niet goed is gegaan, worden meegenomen in de interne evaluaties en procesverbeteringen.

1 In december 2022 waren er 23.545 lopende beroepsprocedures te constateren (bron: CAP Centraal Serviceteam Beroep).

Vervolgens schrijft de staatssecretaris dat ook de Belastingdienst zich netjes moet gedragen en dat er onderzoek is gedaan naar het aantal gevallen van misdraging door de fiscus en veronderstelt dat het om een beperkt aantal gevallen gaat. Hij eindigt met:

Gelet op dit beeld zou ik mijn eerdere reactie willen herhalen dat er geen aanwijzingen zijn dat er sprake is van een werkwijze waarbij de Belastingdienst regelmatig en ten onrechte stukken zou achterhouden of op andere wijze de verplichtingen uit artikel 8:42 van de Awb zou schenden. Die gevallen waarin er toch iets niet goed is gegaan en waar verbetering mogelijk is, worden geëvalueerd in het landelijk vaktechnisch overleg formeel recht. Hier worden lessen uit getrokken, zodat het in de toekomst niet meer voorkomt.

Rechtsbescherming tegen een onzorgvuldige Belastingdienst
Hoewel er leden van de Tweede Kamer zijn die doen alsof iedere belastingadviseur een boef is, is het een legitieme beroepsactiviteit die noodzakelijk is vanwege de ingewikkeldheid van de belastingregels. Op de agenda van de commissie Financiën van de Tweede Kamer is het punt Laagdrempelige onafhankelijke fiscale rechtshulp geagendeerd.

In februari beantwoordde de staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst vragen over dit onderwerp, zie deze pagina, de antwoorden (pdf) zijn hier te vinden. De problemen die belastingplichtigen worden als volgt samengevat:

Er zijn vijf problemen benoemd in het rapport de ‘Burgers beter beschermd’, namelijk (1) De complexiteit van belastingzaken; (2) de moeilijke bereikbaarheid van de Belastingdienst; (3) Het gevoel van machteloosheid van burgers ten opzichte van de Belastingdienst; (4) de kosten en onzekerheid van juridische procedures; (5) de beperkte toegankelijkheid van betaalbare rechtshulp of rechtsbijstand.

Lees de beantwoording over de plannen die het kabinet heeft.

In de beantwoording wordt naar een rapport verwezen dat via deze pagina is te vinden, naar aanleiding is en dat een beleidsreactie gegeven. Ook de problematiek van zzp’ers is bekeken. In het nieuwsbericht bij het rapport staat:

Commissie: rechtsbescherming Belastingdienst moeilijk vindbaar
Nieuwsbericht | 22-04-2021 | 15:11

Burgers en kleine ondernemers ervaren onvoldoende praktische rechtsbescherming in hun contact met de Belastingdienst. De rechtsbescherming bestaat meestal wel maar is moeilijk te vinden. Dat blijkt uit het rapport Burgers Beter Beschermd van de commissie praktische rechtsbescherming, dat staatssecretaris Vijlbrief (Fiscaliteit en Belastingdienst) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

De Belastingdienst slaagt er volgens de commissie onvoldoende in om bestaande rechtsbescherming ook voldoende kenbaar en toegankelijk te maken voor alle burgers en kleine ondernemers. Dit speelt niet alleen bij de Belastingdienst of specifieke onderdelen daarvan, maar geldt ook voor rechtshulp in zijn algemeenheid.

De Commissie noemt als belangrijkste oorzaken:

  • De wet- en regelgeving is complex. Burgers begrijpen niet goed welke rechten zij hebben.
  • De wet- en regelgeving wordt soms te strikt naar de letter van de wet toegepast, waardoor de belangen van de burger niet altijd meer voorop (lijken te) staan.
  • Burgers worden geacht zelfredzaam te zijn. Het zogeheten doenvermogen van burgers is voor sommigen te hoog ingeschat en fouten herstellen wordt als ingewikkeld ervaren.
  • De kosten voor rechtshulp- en bijstand zijn hoog.
  • De burger staat niet in elk onderdeel van de Belastingdienst centraal, er wordt niet altijd voldoende rekening gehouden met persoonlijke belangen. Hierdoor ervaren sommige burgers onvoldoende hulp van de Belastingdienst.

Vijlbrief noemt de conclusies ‘belangrijk en leerzaam’. In zijn brief geeft hij voorbeelden van hoe de Belastingdienst al bezig is met het verbeteren van de praktische rechtsbescherming. Zo kan iedere particulier die daar behoefte aan heeft, een beroep doen op hulp bij aangifte en wordt bij de totstandkoming van wet- en regelgeving voortaan altijd gekeken of het ‘doenbaar’ is voor iedereen.

Daarnaast belooft Vijlbrief betere voorlichting over de rechten en plichten van burgers en bedrijven en bekijkt hij of het makkelijker kan worden om een foutje in de aangifte recht te zetten. Ook laat hij onderzoeken hoe het proces bij ambtshalve beschikkingen beter kan, bijvoorbeeld door meer persoonlijk contact te zoeken met de belastingplichtige.
Documenten

Kamerbrief met beleidsreactie op rapport commissie praktische rechtsbescherming
Staatssecretaris Vijlbrief informeert de Tweede Kamer over zijn reactie op het rapport ‘Burgers beter beschermd’ over de …
Kamerstuk: Kamerbrief | 22-04-2021

Over Ellen Timmer

Weblog: https://ellentimmer.com/ ||| Microblog: https://mastodon.nl/@ellent ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Belastingrecht, Grondrechten en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s