Voertuigen moeten op last van de EU steeds meer digitale systemen bevatten die de bestuurder in de gaten houden.
Het betreft onder meer systemen die in het Engels worden aangeduid als het ‘driver drowsiness and attention warning system‘ (‘systeem voor vermoeidheids- en aandachtswaarschuwing’), ook als ‘DDAW-systeem’ aangeduid, en het ‘advanced driver distraction warning system‘ (‘systeem voor geavanceerde afleidingswaarschuwing’), ook als ‘ADDW-systeem’ aangeduid.

Hoe slim is de slimme auto? En wie krijgt de persoonsgegevens?

Het is interessant om te zien of deze systemen niet juist voor meer afleiding en gevaar zorgen, vanwege alle signalen die aan de bestuurder worden gegeven, en welke persoonsgegevens over de bestuurder bij de automobielfabrikant, de dealer en hun IT-leveranciers terecht komen.
Verder bevatten de systemen interessante informatie voor overheidsinstanties, bijvoorbeeld bij de opsporing van misdrijven. Het is denkbaar dat verzekeringsmaatschappijen ook graag bestuurdersinformatie willen ontvangen om hun risico’s beter te bepalen en de premie aan te passen aan de rijvaardigheid van de bestuurder.
Uiteraard is cybersecurity essentieel. Of dat gewaarborgd is, is een belangrijke vraag. Overheden spreken daar altijd mooie woorden over en brengen er vervolgens in de praktijk weinig van terecht.

Uitvoeringsregels

Eisen aan ADDW-systemen
In verordening (EU) 2023/2590, die met ingang van 7 juli 2024 van toepassing is, staat onder meer:

2.1. Een ADDW-systeem bepaalt wanneer de visuele aandacht van de bestuurder niet op de rijtaken gericht is en waarschuwt de bestuurder via de mens-machine-interface van het voertuig (…)

2.3.1. Het ADDW-systeem functioneert zonder een beroep te hoeven doen op biometrische persoonsgegevens van de inzittenden van het voertuig. In deze context wordt onder biometrische persoonsgegevens verstaan, persoonsgegevens die het resultaat zijn van een specifieke technische verwerking met betrekking tot de fysieke, fysiologische of gedragsgerelateerde kenmerken van een natuurlijke persoon op grond waarvan eenduidige identificatie van die natuurlijke persoon mogelijk is of wordt bevestigd, zoals gezichtsafbeeldingen of dactyloscopische gegevens. Dit voorschrift verbiedt het ADDW-systeem niet om gegevens van de in het voertuig gemonteerde camera(’s) te gebruiken, maar verbiedt de identificatie van de persoon door het ADDW-systeem. (…)

3.3 Monitoring van de afleiding van de bestuurder
3.3.1 In de in de punten 3.3.1.1 tot en met 3.3.1.3 genoemde aandachtsgebieden moet het ADDW-systeem de blik van de bestuurder monitoren.
De blik van de bestuurder wordt geacht te beginnen vanaf het als volgt gedefinieerde oogreferentiepunt:
voor voertuigen van de categorieën M en N is het oogreferentiepunt het middelpunt van de oogpunten van de bestuurder, zoals gedefinieerd in VN-Reglement nr. 46 ( 2 ) (betreffende voorzieningen voor indirect zicht). De coördinaat van het oogpunt bevindt zich dus 635 mm verticaal boven het R-punt van de bestuurdersstoel (het R-punt is reeds vastgesteld ten opzichte van de door de voertuigfabrikant gedefinieerde vaste merktekens);
voor voertuigen van de categorieën M2 , M3 , N 2 en N 3 die niet op een M1 -platform zijn gebaseerd, mag het oogreferentiepunt het oogpunt E2 zijn zoals gedefinieerd in VN-Reglement nr. 167 betreffende direct zicht ( 3 ). Oogpunt E2 is een punt dat het middelpunt tussen het midden van het linker- en het rechteroog van de bestuurder vertegenwoordigt, en wordt gedefinieerd door een afwijking van het hielpunt van het gaspedaal van 1 163,25 mm op de Z-as en 678 mm achterwaarts op de X-as. De positie van E2 op de Y-as bevindt zich op een verticaal vlak dat evenwijdig is aan het middenlangsvlak en door het middelpunt van de bestuurdersstoel loopt.

( 2 ) VN-Reglement nr. 46 betreffende voorzieningen voor indirect zicht: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/780cbf09-1ec1-11e4-8c3c-01aa75ed71a1
( 3 ) VN-Reglement nr. 167 betreffende direct zicht, 2022-2023 (bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie volgt): https://unece.org/sites/default/files/2022-10/ECE_TRANS_WP.29_2022_140r1e.pdf

(…)

3.4. Voorschriften inzake de mens-machine-interface

3.4.1. Aard van de waarschuwing

3.4.1.1. Het ADDW-systeem moet een visuele waarschuwing geven om de bestuurder te informeren; het ADDW-systeem moet een akoestische en/of haptische waarschuwing geven om de bestuurder zo snel mogelijk na het optreden van het triggergedrag te waarschuwen en kan trapsgewijs worden versterkt totdat niet meer aan de in de punten
3.3.2.1, 3.3.2.2 of 3.3.2.6 beschreven triggervoorwaarde wordt voldaan.
De waarschuwing wordt geacht te zijn begonnen wanneer de audio- of haptische waarschuwing aan de bestuurder wordt gegeven. (…)

3.4.2 Visuele waarschuwing (…)

3.4.3 Akoestische waarschuwing (…)

3.4.4. Haptische waarschuwing (…)

Nadere regels over informatievoorziening DDAW- en ADDW-systemen en over andere voorschriften
In de uitvoeringsverordening (EU) 2024/1721 staan nadere regels over het systeem voor intelligente snelheidsondersteuning (ISA), het DDAW-systeem, de zwarte doos (‘de gegevensrecorder voor incidenten’), het alcoholslot en het ADDW-systeem.

NB Ik had nog geen tijd om te kijken of de regels voor alle soorten voertuigen worden gesteld en welke eisen aan DDAW-systemen worden gesteld. Ook is mateloos interessant welke gegevens de zwarte doos registreert en hoe het systeem ‘voor intelligente snelheidsondersteuning’ werkt.

Meer informatie:

• Uitvoeringsverordening (EU) 2024/1721 van de Commissie van van 19 juni 2024 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor Verordening (EU) 2019/2144 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft modeldocumenten voor de goedkeuring van het systeem voor intelligente snelheidsondersteuning, het systeem voor vermoeidheids- en aandachtswaarschuwing, de gegevensrecorder voor incidenten, de ondersteuning van de installatie van een alcoholslot en het systeem voor geavanceerde afleidingswaarschuwing, overzichtspagina, Nederlandstalige versie in html.
• Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2590 van de Commissie van 13 juli 2023 tot aanvulling van Verordening (EU) 2019/2144 van het Europees Parlement en de Raad door de nadere voorschriften vast te stellen voor specifieke testprocedures en technische voorschriften voor de typegoedkeuring van bepaalde motorvoertuigen met betrekking tot systemen voor geavanceerde afleidingswaarschuwing, en tot wijziging van die verordening, overzichtspagina, Nederlandstalige versie in html.

Op security.nl is een forumdiscussie over ADDW-systemen.

Meer artikelen op deze site over de slimme auto en travel surveillance.