Dankzij digitalisering ontstaat een surveillance samenleving, niet alleen door toedoen van de overheid en grote (advertentie)bedrijven zoals Meta en Google. Ook mensen doen daar in privé vrolijk aan me, zonder over de risico’s na te denken, bijvoorbeeld met spionagecamera’s, spionagebrillen en spionageauto’s.

Centre for BOLD Cities
In een samenwerkingsverband van universiteiten, Centre for BOLD Cities, wordt de surveillance samenleving onderzocht. Wel jammer dat een groot deel van hun site alleen in het Engels is. Dat vind ik niet erg moedig.

Surveillance in de gemeente Rotterdam
Een van hun initiatieven is de CameraSpotter-app, waarmee vrijwilligers Rotterdam onderzoeken. Op 11 augustus werd een nieuwsbrief over camerasurveillance in Rotterdam gepubliceerd. De organisatie was aanwezig bij de Rotterdamse bijeenkomst Big 010 is watching you op maandag 14 september.

De vraag is of dit soort initiatieven iets gaan opleveren. Voorlopig lijken mensen klakkeloos alle digitale risico’s te accepteren, zo blijkt uit de Big 010 aankondiging:

Rotterdam zet als stad van law & order zwaar in op cameratoezicht door de gemeente en de politie. Toch is daar amper debat over in de politiek en de maatschappij. Voor velen voelt het prettig dat er toezicht is op het openbare leven. Waar er vroeger nog hevige discussies waren voordat er een camera werd geplaatst, lijken inwoners nu passief te accepteren dat je overal gefilmd wordt.

Maar is cameratoezicht echt zo’n no-brainer? Uit onderzoek blijkt dat camera’s vooral helpen bij het gevoel van veiligheid, maar lang niet altijd misdaden voorkomen of oplossen.

Risico’s
Tijdens de Big 010 bijeenkomst waarschuwden de experts, onder meer Evelyn Austin, directeur van belangenorganisatie Bits of Freedom, Maxim Februari, schrijver, jurist en filosoof en hoogleraar digitale surveillance Marc Schuilenburg, voor de risico’s van cameratoezicht.

Het probleem is niet de camera, maar het digitale netwerk dat er achter zit, waardoor biometrische en andere gegevens bij verkeerde partijen terecht komen, zoals cybercriminelen en vijandige staten.