De gemeente Delft kreeg een tik op de vingers van de rechtbank Den Haag in de uitspraak die op 12 februari jl. werd gewezen. De procedure werd aanhangig gemaakt door een Delftse stichting die voorwerp was geweest van een stiekem onderzoek door de gemeente. De stichting wilde een kopie van het rapport dat aan de gemeente was uitgebracht, om de inhoud daarvan te kunnen beoordelen.

Delft was een van de gemeenten die door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) werd aangezet tot illegale praktijken. De NCTV adviseerde de gemeenten om onderzoek in te stellen naar radicalisering en raadde het bureau Nuance door Training & Advies (NTA) aan, een bureau zonder vergunning op grond van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureau (Wpbr). De gemeente Delft gaf NTA een opdracht, wat in 2018 leidde tot een rapport. In 2021 kwam in de media dat gemeenten illegale onderzoeken hadden ingesteld naar islamitische organisaties en dat de gemeente Delft daartoe behoorde. De Delftse stichting vorderde in de procedure bij de Haagse rechtbank:

• een afschrift van het rapport door NTA,
• de ongelakte lijst met vragen en antwoorden van NTA van 25 oktober 2021 en
• alle e-mailberichten tussen NTA en de gemeente (inclusief bijlagen) uit de perioden 31 juli 2017 – 1 mei 2018 en 1 oktober 2021 – 1 maart 2022 op zodanige wijze dat herleidbaar is welke organisaties de verzenders en ontvangers van de e-mails zijn.

Die vordering werd gehonoreerd omdat het rapport op onjuiste wijze tot stand was gekomen.

Niet alleen had het onderzoek zonder wettelijke grondslag en in het geheim plaats gevonden, ook ontbrak de onderbouwing van de noodzaak om heimelijk informatie in te winnen over interne aangelegenheden en (geloofs)opvattingen van de stichting en de bij de stichting betrokken personen. Daar komt nog bij dat de stichting geen mogelijkheid tot wederhoor is geboden. De rechtbank overweegt onder meer:

4.23. Uit de rechtspraak volgt dat strenge eisen worden gesteld aan de wettelijke basis, wanneer sprake is van heimelijk observeren door een overheidsinstantie. Die wettelijke basis moet voldoende nauwkeurig en adequaat zijn. Dit ook met het oog op de risico’s van machtsmisbruik of willekeur, die kunnen kleven aan het heimelijk uitoefenen van toezicht door een overheidsinstantie. Het moet daarom voor burgers op basis van de wet voldoende voorzienbaar zijn onder welke omstandigheden en onder welke voorwaarden een overheidsinstantie tot het uitvoeren van heimelijke observaties mag overgaan. Daarnaast moet de wet voldoende waarborgen kennen, om te voorkomen dat de overheid haar macht misbruikt of op willekeurige wijze inbreuk maakt op de uit artikel 8 EVRM voortvloeiende (privacy)rechten.

De stichting heeft belang bij de inzage om te kunnen nagaan op welke wijze het onderzoek door NTA is uitgevoerd, welke aan de stichting gelieerde personen in het rapport worden genoemd en in hoeverre er onjuiste aannames of ongegronde beschuldigingen over de stichting en de aan haar gelieerde personen in het rapport staan. Er zijn ook andere redenen voor inzage.

De rechtbank heeft daarbij bepaald dat bepaalde persoonsgegevens uit het rapport moeten worden verwijderd (4.32) en dat de verspreidingskring van het rapport wordt beperkt (4.33).

Aanvulling 24 januari 2026
De gemeente Zaanstad kwam in het nieuws via onder meer dit artikel van Follow the Money, Deze PvdA-burgemeester zoekt de grenzen op in zijn strijd tegen ondermijnende misdaad (betaalmuur):

De Zaanse burgemeester Jan Hamming raakte de afgelopen maanden in opspraak door de keiharde aanpak van criminele ondermijning in zijn stad. Zelf stelt de burgemeester dat hij altijd openstaat voor gesprek en wil leren van gemaakte fouten. Maar uit onderzoek van FTM rijst het beeld op van een Zaanse sheriff die maar moeilijk tegen kritiek kan. (…)
Om de criminaliteit aan te pakken, richtte de gemeente een speciaal ‘interventieteam’ op. Onderdeel van de werkwijze is het delen van signalen en informatie om ‘verdachte’ inwoners en adressen te identificeren. Daarbij gaat het volgens kritische ambtenaren die hun verhaal deden soms zo ver, dat het aan een klopjacht op burgers doet denken.