Op 20 oktober heb ik op de valreep nog deelgenomen aan de consultatie over schuldhulpverlening door gemeenten, de consultatie ‘Wijziging van Tijdelijke regeling signaal betalingsachterstanden vanwege experiment‘, aankondiging, conceptregeling, beleidskompas.

Mijn reactie is op de consultatiesite te vinden en kan als pdf via deze site worden gedownload en staat ook hier onder:

Aan: de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Van: Ellen Timmer, ellen.timmer@freedom.nl / ellentimmer.com
Datum: 20 oktober 2024
Betreft: consultatie Wijziging van Tijdelijke regeling signaal betalingsachterstanden vanwege experiment, aangekondigd op https://www.internetconsultatie.nl/wijzigingvantijdelijkeregelingsignaalbetalingsachterstanden/b1

Geachte Minister,

In het consultatievoorstel wordt voorgesteld het experiment op het gebied van schuldhulpverlening door gemeenten uit te breiden naar de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen, wat tot uitdrukking komt in wijziging van artikel 1.1 (definities) en toevoeging van artikel 2.5 (signalen van de de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen).

Overheid als schuldenveroorzaker
Opvallend is dat in de Tijdelijke regeling maar één private schuldeiser voorkomt, nl. de in artikel 2.2 genoemde hypotheekverstrekkers. Voor het overige zijn alle schuldeisers overheidsinstanties, nl.:

• de gemeente (artikel 2.1)
• DUO (artikel 2.3)
• het CAK op grond van Wmo 2015 en Wlz (artikel 2.4)
• de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen (het voorgestelde artikel 2.5)

Het maakt duidelijk dat de overheid een belangrijke veroorzaker is van financiële problemen bij burgers, ondanks de buitengewoon goede informatiepositie die de overheid heeft.

Uit een groot aantal parlementaire stukken blijkt dat de Nederlandse overheid door ondoorgrondelijke regels zorgt voor verwarring en angst bij de burgers die zij beogen te ondersteunen.

Mijn vragen:
[1] Waarom is dan dit experiment op deze manier ingericht, nu het gebaseerd is op de bestaande systemen en schuldverhoudingen?
[2] Waarom richt het experiment zich niet op een betere informatievoorziening en ondersteuning van de hele groep mensen voor wie de toeslagen, Wmo 2015 en de Wlz zijn bestemd? Want er zijn ook mensen die ten onrechte bepaalde voorzieningen niet gebruiken.
[3] Zou het niet beter zijn om alle incasso’s door de overheid gericht op natuurlijke personen onder te brengen bij één incasserende instantie om langs elkaar heen werken te voorkomen?
Als dat voor de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen in algemene zin lastig is, zou het dan niet beter zijn om in situaties met schulden de mogelijkheid te creëren om de incasso aan voornoemde centrale incasserende instantie over te dragen?

Waarom voortzetting experiment?
Opvallend aan de toelichting is dat er mooie woorden worden gesproken over het experiment, maar dat niet wordt toegelicht waarom het experiment dat op 1 januari 2022 is gestart en dus al bijna drie jaar loopt, moet worden voortgezet.
Verder zijn recent allerlei maatregelen aangekondigd in de brief van 11 oktober jl. met de Kabinetsreactie IBO Problematische schulden (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2024Z15727&did=2024D38158).

Mijn vragen:
[4] Waarom ontbreekt de onderbouwing voor de voortzetting van het experiment?
[5] Waarom is er geen onafhankelijke evaluatie van het experiment, waarbij ook aandacht besteed aan naleving door de schuldeisers van artikel 1.2 van de regeling?
[6] Waarom is er geen aandacht besteed aan de gevolgen van de IBO Problematische schulden, met name voor zover het schulden aan de overheid betreft, aangezien bij de start van de consultatie al bekend moet zijn geweest welke plannen het kabinet heeft.

Verduidelijking artikel 1.2 van de tijdelijke regeling
In artikel 1.2 aanhef wordt het niet gedefinieerde begrip ‘verstrekker’ gebruikt, dat blijkens de toelichting op de oorspronkelijke tekst de schuldeisers betreft. Het is een verwarrend begrip nu er verschillende schuldeisers zijn die niets ‘verstrekken’, verder moet voorkomen worden dat wordt verondersteld dat het alleen om de hypotheekverstrekker gaat.
Aangezien er na de start van het experiment diverse schuldeisers bij zijn gekomen, adviseer ik u om artikel 1.2 aan te passen.

Aanbeveling:
[7] Het is aan te bevelen om het begrip ‘verstrekker’ van artikel 1.2 in het definitie artikel op te nemen.