Loopt Nederland achter nu wetten niet aan de Grondwet worden getoetst?

Opnieuw pleit de Raad voor de Rechtspraak voor toetsing van wetten aan de Grondwet. Zie hierna het artikel Frits Bakker: ‘Laat rechters wetten toetsen aan Grondwet’ zoals verscheen op de site van de rechtspraak:

Frits Bakker: ‘Laat rechters wetten toetsen aan Grondwet’
Den Haag, 25 maart 2017

Het is vandaag Grondwetdag. In veel andere landen is dat een nationale feestdag, want in de Grondwet zijn de fundamentele rechten en vrijheden van de inwoners vastgelegd. Dat biedt bescherming tegen de overheid. ‘Daarom is van groot belang dat rechters de bevoegdheid krijgen om wetten aan de Grondwet te toetsen’, zegt voorzitter Frits Bakker van de Raad voor de rechtspraak.

Grondrechten vormen de harde kern van een democratische rechtsstaat, zegt Frits Bakker. ‘Vrijheid van meningsuiting, recht op een privéleven, bescherming tegen aantasting van eigendom, het recht op een eerlijk proces, het recht op gelijke behandeling, daar gaat het over. Die rechten moet de overheid eerbiedigen en beschermen, dankzij onze Grondwet. Maar wat als de overheid dat niet doet? Wat als een wettelijke bepaling onvoldoende rekening houdt met bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting of de rechten van religieuze minderheden? Dan is het essentieel dat er een beroep op de onafhankelijke rechter openstaat, die de wetgever kan corrigeren.’

Toetsingsverbod
In veel andere democratische landen is het heel gewoon dat de rechter wetten aan de Grondwet toetst, maar in ons land geldt een toetsingsverbod. De gedachte daarachter is dat het parlement zelf nieuwe wetten aan de Grondwet toetst voordat zij worden aangenomen. Rechters mogen wetten wel toetsen aan internationale verdragen, waarin veelal dezelfde grondrechten zijn vastgelegd. ‘Maar ook die bevoegdheid staat nu onder druk’, zegt Bakker. ‘De VVD, die bij de verkiezingen de grootste partij is geworden, wil de toetsing aan internationale verdragen uit de wet schrappen. Dat baart ons grote zorgen. Straks heeft de rechter helemaal geen mogelijkheid meer om de naleving van mensenrechten te controleren.’

Geen garantie
Afgezien daarvan is toetsing van wetten aan internationale verdragen niet hetzelfde, zegt Bakker. Die biedt de rechter alleen de mogelijkheid om overheid te houden aan de verdragen die met andere landen zijn gesloten. ‘Een garantie dat de betreffende wet dan ook wordt ingetrokken of aangepast, is er niet. Als er wél direct aan de Grondwet mag worden getoetst, kan je voorkomen dat door wetgeving sluipenderwijs rechten van burgers worden aangetast.’

Kloppend hart
De rechten van burgers zijn na veel strijd vastgelegd in de Grondwet. Het niet mogen toetsen van wetten doet het belang van onze Grondwet ernstig tekort, vindt Bakker. ‘Zogeheten constitutionele toetsing biedt tegenwicht aan de waan van de dag, waaraan de politiek en de markt nu eenmaal onderhevig zijn. Ik zal er daarom op blijven aandringen dat het parlement het verbod opheft. Dan kan de Grondwet het kloppend hart worden van onze democratie, net als in de landen om ons heen.’

Zie dit bericht voor het eerdere pleidooi.

 


Aanvulling 31 mei 2022
De discussie is opnieuw aangezwengeld door de Raad voor de rechtspraak, zie het bericht Rechtspraak: maak toetsen door rechter aan Grondwet mogelijk, 27 mei 2022, waarin naar een zienswijze wordt verwezen. In het bericht schrijft men:

Op dit moment geldt voor rechters een zogenoemd toetsingsverbod. Als dit verbod wordt opgegeven, leidt dit tot betere bescherming van grondrechten, meer rechtsbescherming voor individuele burgers en dus een beter functionerende rechtsstaat.

Ook de Raad van State pleit voor constitutionele toetsing, zie het bericht van 22 februari 2022 aan de minister voor Rechtsbescherming.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Rotterdam, telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/ ||| Motto: goede bedoelingen rechtvaardigen geen slechte regels
Dit bericht werd geplaatst in Grondrechten, rechtsstaat e.d., Procesrecht, rechtspraak en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s