In de Hoeksche Waard, een voormalig eiland onder Rotterdam, was een creatieve aannemer onder de naam Giebros actief die in het kader van zijn onderneming de opdrachtgevers er toe te bewoog bankgaranties af te geven, waarbij de begunstigde niet Giebros was, maar de bank van Giebros. Reden was voorfinanciering van de aanneemwerkzaamheden van Giebros, waarvoor Giebros bij de eigen bank een lening had afgesloten.

Hof Den Haag 23 april 2013 | Rabobank tegen Fortis/ABN

In een onlangs aan het Hof Den Haag voorgelegde zaak kwam een geschil over zo’n bankgarantie aan de orde. In de zaak diende opdrachtgever X 90% van de aanneemsom bij oplevering van het werk aan Giebros te betalen. Als zekerheid voor de nakoming van die verplichting had X door Rabobank een bankgarantie doen stellen waarbij de bank van Giebros, Fortis/ABN, als begunstigde werd aangewezen. Fortis/ABN had  – kort voor de datum dat Giebros failliet ging – bij brief aan Rabobank om betaling onder de garantie verzocht, wat door Rabobank werd geweigerd.

Standpunt Rabobank

Rabobank stelde zich op het standpunt dat de verklaring van Giebros, dat X nalatig zou zijn de slottermijn van de aanneemsom te betalen, onjuist en frauduleus was. In een procedure tussen de beide banken (nadat Giebros failliet was gegaan) handhaafde Rabobank dat standpunt en lichtte dat als volgt toe. X en Giebros waren vanwege financiële problemen van Giebros, schriftelijk overeengekomen dat X leveranciers/onderaannemers van Giebros zou betalen, teneinde het werk waarop de aannemingsovereenkomst tussen hen betrekking had niet te laten stagneren, en dat de betalingen van X aan die derden in mindering zouden worden gebracht op door X aan Giebros te betalen aanneemsom. X had de aan leveranciers/onderaannemers een groot bedrag betaald, welke betalingen niet in mindering waren gebracht bij de factuur van Giebros aan X. Fortis/ABN verzocht om betaling op grond van deze factuur en een van Giebros ontvangen verklaring, terwijl Fortis/ABN op de hoogte was gebracht van de afspraak. Voorts stelde Rabobank dat het werk niet was opgeleverd/aanvaard, en dat daardoor de slottermijn van de aanneemsom nog niet opeisbaar was.

Standpunt Fortis/ABN

Fortis/ABN beroept zich in de procedure op de tekst van de bankgarantie en gaat voorbij aan de van X respectievelijk Rabobank ontvangen informatie.

Beslissing hof

Het hof stelt in de uitspraak voorop dat strikte toepassing door de bank van de in de garantie gestelde voorwaarden uitgangspunt is, doch op grond van de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid uitzondering op dat beginsel van strikte conformiteit niet is uitgesloten (HR 26 maart 2004, LJN AO2778). Een dergelijke bijzondere situatie was hier aanwezig, zodat Rabobank, ondanks de tekst van de bankgarantie, betaling mocht weigeren. Dat is een voor X gunstig resultaat want het financiële belang was ongeveer € 1.000.000.