Uit berichtgeving van de rijksoverheid blijkt dat de slimme tachograaf vanaf 1 juli 2026 verplicht is voor bijna alle voertuigen, behalve personenauto’s.

Op deze pagina wordt uitgelegd dat iedere nieuwe vrachtwagen en personenbus een slimme tachograaf moet hebben. Ook bestaande voertuigen dienen een slimme tachograaf te hebben als daarmee in het buitenland wordt gereden.
Vanaf 1 juli 2026 geldt de tachograafplicht ook voor lichte voertuigen:

De smart tacho 2 (G2V2) is vanaf 1 juli 2026 ook voor lichtere voertuigen verplicht. Zoals bestelbussen of auto’s met een aanhangwagen. De tachograafplicht geldt voor bedrijfsvoertuigen:

• met een toegestane maximummassa van meer dan 2500 kilogram, inclusief aanhangwagen of oplegger (eigen gewicht + maximaal laadvermogen);
• waarmee u in het buitenland goederen vervoert. Of:
• die u gebruikt voor cabotagevervoer. Dat betekent dat uw bedrijf in Nederland is gevestigd, maar dat u met uw bedrijfsvoertuig in een ander EU-land goederen of mensen vervoert.

Er wordt gesproken over ‘bedrijfsvoertuigen’, dus kennelijk valt de bestuurder van een dure zware personenauto (zoals een SUV) niet onder de verplichting. Verder staat er dat er sprake moet zijn van goederenvervoer, dus een ondernemer die met zijn eigen bus met gereedschap in het buitenland rijdt, zou er niet onder moeten vallen (maar dat blijkt anders te zijn).

Vrijstellingen
In de passage over vrijstellingen wordt uitgelegd dat campers en kampeerwagens zijn uitgezonderd als ze privé worden gebruikt.
Opvallend is dat de monteur die met een bus met zijn gereedschap rijdt alleen is vrijgesteld onder bijzondere voorwaarden (maximaal 12 uur per week rijden, in een straal van 100 kilometer rondom de vestiging van het bedrijf). Dat klinkt behoorlijk betuttelend. Hoe zich dit verhoudt tot de derde uitzondering (“voertuigen tussen de 2501 en 3500 kg die alleen voor de onderneming of de bestuurder worden gebruikt“) blijkt niet uit de tekst.
De vrijstelling voor elektrische voertuigen en waterstofvoertuigen van een bepaalde gewichtsklasse die binnen 100 kilometer van de vestigingsplaats blijven is raadselachtig. Waarom geldt deze vrijstelling niet voor alle kleine/lichte bedrijfsvoertuigen?

Hoe wordt uitgelezen en waar gaan de gegevens heen?
Welke gegevens de slimme tachograaf precies registreert en waar die gegevens heen gaan, wordt uit de pagina niet duidelijk. In de passage over de ILT-controle wordt naar informatie van de ILT verwezen (dit en dit) wat suggereert dat de slimme tachograaf de gegevens niet onmiddellijk aan de ILT opstuurt.

Slimme systemen
De pagina zegt niets over eventuele andere slimme systemen die in de bedrijfsvoertuigen aanwezig moeten zijn. Ik vermoed dat ook in die voertuigen sprake is van onder meer de DDAW- en ADDW-systemen waar ik eerder over schreef.

De nieuwe tachograafplicht is onderdeel van een ontwikkeling dat alle vervoersbewegingen en de activiteiten van de bestuurders digitaal gevolgd en geanalyseerd kunnen worden via diverse kanalen. Om te weten te komen wat er precies gaat gebeuren en wat de kwetsbaarheden zijn, is nader onderzoek nodig.