Aan de serie van vandaag over digitale gevaren mag het rapport van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) natuurlijk niet ontbreken. In juni jl. kondigde de Adviesraad het rapport Hybride dreigingen en maatschappelijke weerbaarheid (pdf) aan. Ook in dat rapport speelt digitalisering een belangrijke rol. Drie van de aanbevelingen waren:

Aanbeveling 3: Virtueel-informatief:
Bestrijd desinformatie en reguleer sociale mediabedrijven en hun platforms.

Aanbeveling 4: Cognitief:
Neem het Rijksbreed Responskader Hybride Dreigingen als leidraad, maar kijk nadrukkelijker naar de virtueel-informatieve en vooral de cognitieve dimensie.

Aanbeveling 7:
Beleg, mandateer en bestrijd dreigingen binnen de virtueel-informatieve en cognitieve dimensie, stel een Rapporteur voor Digitale Zaken in en investeer in nationale scholing ten behoeve van (digitale) weerbaarheid.

(Overigens is het vreemd dat over ‘sociale mediabedrijven’ wordt gesproken, terwijl het advertentiebedrijven zijn. Met ‘sociaal’ heeft het niets te maken.)

Deze maand werd de kabinetsreactie bekend gemaakt. Daarin wordt gesproken over weerbaarheid:

Het kabinet vat het begrip ‘weerbaarheid’ ruim op. Dit houdt in dat er enerzijds een overheidsbrede én maatschappijbrede (whole of government en whole of society) aanpak nodig is om hybride aanvallen te weerstaan en om daar in voorkomend geval weer snel van te herstellen. Dit is deterrence by denial. Versterken maatschappelijke weerbaarheid draagt hieraan bij.

‘Whole of society’ betekent hier dat niet alleen de overheid iets moet doen:

Voor een veilige en weerbare samenleving is de inzet van iedereen nodig. Niet alleen van de overheid in al haar geledingen, maar ook van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Mede naar aanleiding van zowel de motie van de leden Brekelmans en Veldkamp inzake inrichting van een geopolitieke raad als de motie van het lid Timmermans inzake de Nationale Veiligheidsraad richt het kabinet een publiek-private geopolitiek en weerbaarheidsberaad op. Dit beraad brengt leden van het kabinet, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke partners in wisselende samenstelling samen om relevante ontwikkelingen te bespreken met het oog op versterking van onze weerbaarheid.

Het zal me benieuwen wat hier uit komt.

Aanvulling juli 2025
De AIV publiceerde het rapport AI: technologie, macht en democratische waarden in het Nederlandse buitenlandbeleid, waarover ook een persbericht werd uitgebracht. Uit de aankondiging:

In dit ongevraagde advies stelt de AIV de strategische inzet van Nederland in het AI-domein centraal. AI ontwikkelt zich in hoog tempo tot een geopolitieke machtsfactor. Internationale waarborgen voor transparantie, zeggenschap en rechtvaardigheid houden die ontwikkeling nauwelijks bij.

De kabinetsreactie is hier te vinden.